Hægt er að sækja Word Perfect útgáfu af skjalinu, sjá
upplýsingar um uppsetningu á Netscape fyrir Word Perfect skjöl.
122. löggjafarþing 1997–98.
Þskj. 1003 – 592. mál.
Tillaga til þingsályktunar
um aðgerðir til að auka hlut kvenna í stjórnmálum.
Flm.: Siv Friðleifsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Arnbjörg Sveinsdóttir,
Rannveig Guðmundsdóttir, Kristín Halldórsdóttir, Kristín Ástgeirsdóttir,
Valgerður Sverrisdóttir, Árni M. Mathiesen, Guðmundur Árni Stefánsson,
Ísólfur Gylfi Pálmason, Hjálmar Árnason, Ólafur Örn Haraldsson.
Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd með fulltrúum stjórnmálaflokka,
skrifstofu jafnréttismála og Kvenréttindafélags Íslands til að skipuleggja þverpólitískar aðgerðir til að bæta hlut kvenna í stjórnmálum. Nefndin starfi a.m.k. í fimm ár, taki til starfa
hið fyrsta og hafi heimild til að ráða sér verkefnisstjóra, sem starfi á skrifstofu jafnréttismála. Nefndin annist fræðslu, auglýsingaherferðir og útgáfu og hafi allt að 5 millj. kr. til ráðstöfunar í þessu skyni árið 1998 og síðan fjárveitingar samkvæmt fjárlögum.
G r e i n a r g e r ð .
Að undanförnu hefur umræða aukist um nauðsyn þess að auka hlut kvenna í stjórnmálum.
Stjórnmálaflokkarnir hafa sýnt aukinn vilja til þess að bæta stöðu kvenna í stjórnmálum, sem
sést m.a. í flokkssamþykktum þeirra. Hlutur kvenna í stjórnmálum hefur batnað á síðustu
áratugum. Hins vegar er það áhyggjuefni að svo virðist sem nokkurrar stöðnunar gæti í þeirri
þróun. Konum fjölgaði lítið í sveitarstjórnum á milli sveitarstjórnarkosninga árin 1990 og
1994, þær voru 22% sveitarstjórnarmanna en urðu 25%. Konur voru 24% alþingismanna
árið 1991 en 25% árið 1995. Annars staðar á Norðurlöndunum er þátttaka kvenna í stjórnmálum mun meiri en hér, þar eru konur 30–40% þeirra sem sitja í sveitarstjórnum og á þjóðþingum.
Stjórnmálakonur annars staðar á Norðurlöndunum telja að þverpólitískar aðgerðir sem
skipulagðar voru þar upp úr áttunda áratugnum til að benda á mikilvægi þátttöku kvenna í
stjórnmálum hafi haft afgerandi áhrif á hve hlutur kvenna í stjórnmálum lagaðist á þessum
árum. Aðgerðirnar hafa notið stuðnings hins opinbera og verið undir stjórn verkefnisstjóra
sem ráðnir hafa verið. Í bókinni „Nú er kominn tími til“ eftir Drude Dahlerup, sem gefin var
út af Norrænu ráðherranefndinni, má sjá að markmið einnar slíkrar herferðar var:
1.
Að fá fleiri konur í sveitar- og bæjarstjórnir og á fylkisþing.
2.
Að skapa jákvæð viðhorf til kvenna í stjórnmálastörfum.
3.
Að virkja kvennasamtök um allt land í umræðunni um hlut kvenna í sveitarstjórnum í
byggðarlaginu.
4.
Að vekja áhuga landsmálablaða og dagblaða á því að fjalla um konur í stjórnmálum,
bæði heima í héraði og á þingi, og um baráttumál kvenna.
5.
Að hafa samband við ríkisfjölmiðla og hvetja þá til að axla ábyrgð sína á opinberri um
fjöllun um konur og baráttumál þeirra í þeim tilgangi að styrkja stöðu kvenna í stjórnmálum landsbyggðarinnar.
6.
Að veita upplýsingar um stefnuskrár stjórnmálaflokkanna í jafnréttismálum.
Í bókinni koma einnig fram ýmis slagorð sem notuð hafa verið til kynningar á stöðu
kvenna í stjórnmálum, svo sem „Fleiri konur í bæjarstjórnir“, „Sveitarstjórn, samábyrgð
karla og kvenna“, „Kjósið konur“, „Hleypið konunum að“, „Konur á þing“, „Karlar sem
konur, kjósið hana“, „Kjósið konur, betur sjá augu en auga“, „Kjósið jafnréttið — greiddu
frambjóðanda þínum atkvæði“, „Aðgerð kvennakjör“, „Við erum helmingurinn“, „Greiddu
konu atkvæðið þitt“, „Burt með svörtu blettina“ (þ.e. sveitarfélög þar sem engin kona er í
sveitarstjórn en þau eru 32 hér á landi) og „Engin sveitarstjórn án kvenna“. Á síðari árum
hafa kosningaaðgerðirnar orðið beinskeyttari og markvissari. Markmiðið er ekki lengur
„fleiri konur í stjórnmálin“ heldur jöfn hlutdeild karla og kvenna í öllum opinberlega kjörnum stjórnum, nefndum og ráðum. Hér á Íslandi hefur verið hrundið af stað undir forustu Jafnréttisráðs verkefninu „Sterkari saman“ sem hefur það að markmiði að vekja fyrir komandi
sveitarstjórnarkosningar athygli á mikilvægi þess að auka hlut kvenna. Verkefnið hefur verið
þverpólitískt og gengið ágætlega, en umfang þess takmarkast af fjárskorti. Verði þingsályktunartillaga þessi samþykkt skapast grundvöllur fyrir markvissu upplýsingastarfi um
mikilvægi þess að konur starfi í stjórnmálum til jafns við karla.
Þingsályktunartillaga þessi er í sama anda og þingsályktunartillaga, sem ríkisstjórnin
hefur lagt fram, um framkvæmdaáætlun til fjögurra ára um aðgerðir til að ná fram jafnrétti
kynjanna, sbr. þskj. 649. Þar segir í grein 3.3.: „Skipuð verði nefnd sem falið verði að kanna
hvernig megi auka virkni kvenna og þátttöku þeirra í almennu stjórnmálastarfi.“