[14:20]

Steingrķmur J. Sigfśsson:

Herra forseti. Hér er komiš aš nęsta kafla ķ einkavęšingarsögu rķkisvišskiptabankanna sem hv. rķkisstjórn hefur hrint af staš eins og kunnugt er. Nś į aš selja 15% fyrir jólin. Einhverjir eiga aš fį ķ skóinn sinn fyrir jólin frį hęstv. rķkisstjórn. Rķkissjóšur į aš fį ķ skóinn. Bošaš er aš žetta mįl žurfi aš drķfa af, afgreiša žetta ...

(Forseti (ĶGP): Mį ég bišja hv. žm. aš gefa hljóš ķ salnum.)

Ég held aš sé nś best aš žeir drķfi sig śt sem ętla ekki aš vera hérna. Žį veršur frišur fyrir okkur hin sem eftir veršum.

Rķkisstjórnin hefur lįtiš žann bošskap śt ganga nś ķ byrjun jólaföstunnar aš hśn ętli aš kippa ķ gegn frv. um sölu į 15% eignarhlut rķkisins ķ rķkisvišskiptabönkunum tveimur. Hśn ętlar hinu hįa Alžingi um tvęr vikur til aš ljśka žvķ mįli, eša jafnvel skemmri tķma, žannig aš tķmi gefist til aš auglżsa kjörin og gefa mönnum kost į nokkrum dögum til aš skila inn tilbošum sķnum eša įskriftum. Eigi allt žetta aš ganga eftir og salan aš fara fram fyrir įramót aš ósk rķkisstjórnarinnar žį žurfa hlutirnir aš ganga bżsna hratt fyrir sig, herra forseti. En kannski žykir engum žetta tiltökumįl lengur. Žaš er kannski oršiš slķkt smįmįl aš henda śt 6--8 milljöršum af eigum almennings meš žessum hętti aš ekki žykir tiltökumįl aš rślla žvķ ķ gegnum Alžingi į nokkrum sólarhringum, ofan į allt annrķkiš sem hér ętti aš vera viš afgreišslu fjįrlaga.

Žessi vinnubrögš, herra forseti, hneyksla mig. Mér finnst žaš fyrir nešan viš allar hellur aš hęstv. višskrh., sami rįšherra og ętlar aš böšla ķ gegnum žingiš sżndarmennskutillögu sinni um Fljótsdalsvirkjun, dęli nś inn hverju įgreiningsmįlinu į fętur öšru til višbótar, žar į mešal mįli eins og žessu. Viš alžingismenn fréttum žaš utan śr bę aš frv. sé vęntanlegt ķ žingiš og eigi aš afgreišast fyrir jólaleyfiš, sem į aš hefjast 19. desember ef ég man rétt. Ķ dag er 3. desember og žeir virku dagar sem eftir eru af fyrirhugušum starfstķma Alžingis eru hér um bil teljandi į fingrum beggja handa. Žetta žykir smįmįl, aš selja 15% af beinni eign rķkisins ķ rķkisvišskiptabönkunum tveimur.

Herra forseti. Einkavęšingarherleišingin sem gengiš hefur yfir Ķsland sķšan 1991, fyrst ķ rķkisstjórn Alžfl. og Sjįlfstfl. og sķšan nśna ķ rķkisstjórn Sjįlfstfl. og Framsfl., er einkum brennd af tvennu. Žaš fyrra er kreddan --- trśarbragšastķllinn sem į žessu öllu er. Kenningar eru settar fram įn žess aš žęr žurfi aš rökstyšja, žvķ meiri einkavęšing žvķ betra. Alltaf er tališ af hinu góša aš koma hlutunum śr eigu rķkisins įn tillits til ašstęšna eša hver į ķ hlut. Žannig er žetta mįl rekiš. Enginn greinarmunur er geršur į fyrirtęki ķ samkeppni, prentsmišju eša feršaskrifstofu, sem rķkiš seldi hér į įrum įšur og var aš mörgu leyti ešlilegur hlutur, eša hvort komiš er aš undirstöšufjįrmįlastofnunum žjóšarinnar, fjarskiptastofnunum eša jafnvel stofnunum ķ mennta- og heilbrigšiskerfinu. Žetta er kredda, ofstęki ęttaš śr smišju Margrétar Thatcher og hennar lķkra.

Herra forseti. Hiš seinna sem opinberast m.a. ķ žessu mįli er aš žaš er aldrei neitt aš marka žęr yfirlżsingar sem fylgja svona frv. žegar žau eru lögš fram į Alžingi. Loforš einkavęšingarsinna eru einskis virši žegar žeir koma mįlum ķ gegnum žingiš og fį heimildir til aš falbjóša eignir almennings, oftar en ekki į undirverši. Loforš um aš breyting į fyrirtękjum rķkisins ķ hlutafélög sé einföld formbreyting og ekki verši fariš ķ aš einkavęša eša selja frekar hafa reynst einskis virši. Žetta mįl er til sönnunar žess.

Ķ fylgiskjölum meš frv. um breytingu į rķkisvišskiptabönkunum, Landsbanka og Bśnašarbanka, ķ hlutafélög var žvķ lofaš, ķ grg. meš sjįlfum stjórnarfrv. į sķnum tķma, aš ekki yrši um beina sölu į eignarhlut rķkisins aš ręša fyrstu fjögur įrin. Žvķ var lofaš. Žaš stendur žar og žaš į aš vera hęgt aš taka mark į slķkum gögnum, grundavallargögnum. Hverju er aš treysta ef fylgiskjöl og grg. meš stjórnarfrv. sem lögš eru fram į Alžingi reynast ekki pappķrsins virši?

Ég skal nefna annaš dęmi. Hęstv. žįv. samgrh., Halldór Blöndal, fór meš svardaga héšan śr žessum ręšustóli žegar hann beitti sér fyrir žvķ aš ,,hįeffa`` Póst og sķma. Hann sagši ekki standa til aš selja eignarhlut rķkisins ķ žvķ fyrirtęki. Til sannindamerkis sagši hęstv. žįv. rįšherra, nśv. hęstv. forseti, aš hlutabréfiš yrši bara eitt og menn hlytu aš sjį aš ekki yrši selt af žvķ, žaš vęri erfitt. Žaš yrši bara gefiš śt eitt hlutabréf sagši hann. Hann var aš vķsu spuršur aš žvķ hvort žaš yrši śr stįli žannig aš erfišara yrši aš hluta žaš sundur. En žetta įtti aš vera sönnun žeirrar yfirlżsingar rįšherrans aš ekki yrši fariš ķ aš einkavęša frekar. Innan tveggja įra stóš sami mašur hér og talaši fyrir naušsyn žess aš drķfa ķ aš hefja sölu į eignarhlut rķkisins. Nśv. hęstv. samgrh. lżsir svipušum višhorfum.

Enginn greinarmunur er geršur į žvķ žó ķ hlut eigi undirstöšufjįrmįlastofnanir ķ samfélaginu eša fjarskiptastofnun sem ķ raun er meš einokunarašstöšu aš stórum hluta til. Žannig hefur žetta gengiš, herra forseti, žaš er įstęša til aš rifja žetta upp hér śr fylgiskjölum meš stjórnarfrv. į sķnum tķma svona rétt til žess aš menn hafi žaš į hreinu hvernig andinn var ķ grg. stjfrv. į sķnum tķma. Hann var allur į žį leiš aš róa menn nišur og fullvissa um aš fariš yrši varlega ķ sakirnar, ekki yrši fariš śt ķ beina sölu. Hann sagši žar, meš leyfi forseta, um breytingar į eignarhaldi:

,,Frumvarpiš gerir rįš fyrir aš óheimilt verši aš aš selja eignarhluti rķkissjóšs ķ Landsbanka Ķslands hf. og Bśnašarbanka Ķslands hf., nema meš samžykki Alžingis. Žannig er beinlķnis tekiš fram ķ 6. gr. frumvarpsins aš hlutafé ķ eigu rķkissjóšs ķ bönkunum tveimur verši ekki selt, nema meš samžykki Alžingis.

Žaš er stefna rķkisstjórnarinnar aš hinum nżju hlutafélagsbönkum verši gefiš nokkurt svigrśm til aš fóta sig į markašinum. Žau sjónarmiš hafa komiš fram aš óvissa um eignarhald hlutafélagsbankanna geti leitt til žess aš žeir eigi erfišara meš aš nį hagstęšum kjörum ķ lįnasamningum viš erlenda lįnveitendur. Til aš tryggja festu ķ rekstri hlutafélagabankanna er mišaš viš aš rķkissjóšur selji ekki hlutabréf sķn ķ žeim fyrstu fjögur rekstrarįr žeirra.``

Žaš vantar žó nokkuš upp į aš sį tķmi sé kominn en hins vegar er ķ grg. rętt um aš heimila śtboš į nżju hlutafé. Žvķ eru žó sett žau mörk aš samanlagt gęti eignarhluti annarra ašila en rķkissjóšs, į grundvelli śtbošs nżs hlutafjįr, aldrei oršiš hęrri en 35% af heildarfjįrhęš hlutafjįr ķ hvorum banka fyrir sig.

Herra forseti. Žarna er afdrįttarlaust tekiš fram aš ekki standi til aš selja eignarhlut fyrstu fjögur įrin. Vķšar ķ greinargeršinni er komiš inn į žetta meš sama hętti. Žannig sagši framar ķ greinargeršinni um breytingu į rķkisfyrirtękjum ķ hlutafélög, meš leyfi forseta:

,,Žótt ekki sé rįšist ķ sölu į fjįrmįlastofnunum ķ eigu rķkisins męlir margt meš žvķ aš slķk starfsemi sé rekin ķ formi hlutafélaga. Žetta į viš jafnvel žótt rķkiš sé eini eigandi viškomandi hlutafélags eins og gert rįš fyrir ķ žessu frumvarpi.``

Hvaš var veriš aš gefa ķ skyn žarna og vķšar ķ žessum texta? Žaš var veriš aš fullvissa menn um aš žetta vęri fyrst og fremst formbreyting og aš ekki yrši fariš śt ķ beina sölu. Svo geta menn lįtiš eins og žeir séu lausir allra mįla meš žvķ aš segja aš žetta hafi gengiš nokkuš vel, aš hagstęšar ašstęšur séu į hlutafélagamarkaši og nś eigi aš grķpa tękifęriš og slį į žensluna sem ég ętla aš koma ašeins inn į. Er žaš žį mikilvęgara en hitt aš eitthvaš sé aš marka yfirlżsingar af žessu tagi? Svari hver fyrir sig.

[14:30]

Eitt er vķst og žaš er aš ekki veršur mikiš gefiš fyrir sambęrilega texta sem munu vęntanlega birtast hér ķ frv. žegar ętlunin veršur aš lęša hlutunum ķ gegnum žingiš meš sama hętti og gert hefur veriš hingaš til. Žaš er aušvitaš afar įmęlisvert, herra forseti, žegar menn eru stašnir aš žvķ aš koma ekki hreint til dyranna eins og žeir eru klęddir. Žaš er aumingjadómur og kjarkleysi og žaš er óheišarlegt af mönnum ef žaš hefur veriš svo aš ętlunin hafi veriš allan tķmann aš taka žetta ķ įföngum, pakka žessu inn į žennan hįtt og róa žį sem höfšu efasemdir nišur meš žvķ aš fullvissa žį um žaš ķ fylgiskjölum meš frv. aš svona yrši fariš aš hlutunum, ef aldrei stóš til aš efna žaš, herra forseti.

Ég ętla svo sem ekki aš segja aš ég hafi haft alveg sérstaka tilhneigingu til aš trśa öllum žeim textum sem koma frį hęstv. išn.- og višskrh., svo er ekki, en mašur ętlast žó til og gerir vissar kröfur til žess aš lögskżringargögn, fylgiskjöl meš stjfrv. į Alžingi, séu tekin alvarlega. Ég tel aš žaš ętti aušvitaš aš vera stjórnvöldum, rķkisstjórn og rįšherrum sem leggja slķka hluti fyrir metnašarmįl og žeir ęttu aš lķta į žaš sem grundvallaratriši aš slķkir hlutir stęšust. Og jafnvel žó aš žaš kostaši aš žeir yršu aš bķša žangaš til a.m.k. žeim tķmamörkum vęri nįš sem žarna voru sett upp, žį teldi ég tvķmęlalaust aš menn ęttu aš lįta žaš hafa forgang.

Ég vil spyrja hęstv. višskrh. ķ žessu sambandi: Liggur žaš ķ forsendum mįlsins aš 15% heimildin sem hér į aš fara fram į til beinnar sölu į eignarhlut rķkisins sé hrein višbót viš žį 35% heimild sem veitt var ķ formi hlutafjįraukningar į sķnum tķma žannig aš hęgt vęri aš nżta hvort tveggja og til fulls? Lķtur hęstv. višskrh. svo į aš žaš sem nś stendur eftir ónżtt af hlutafjįraukningarheimildinni haldi įfram žannig aš til višbótar žeim 35% sem meš žeim hętti var samkvęmt oršanna hljóšan heimilt aš koma ķ eigu annarra verši til višbótar žeim 15% sem beina salan getur fęrt žarna yfir, žannig aš rétt um helmingur af rķkisvišskiptabönkunum geti meš žeim hętti komist ķ eigu annarra en rķkissjóšs? Eša lķtur hęstv. rįšherra svo į aš žetta skerši sambęrilega žį 35% heimild sem fyrir var?

Um dreifša eignarašild ķ žessu sambandi, herra forseti, vęri įstęša til aš fara nokkrum oršum eins og sį farsi allur saman er oršinn hjį hęstv. rķkisstjórn. Eitt atrišiš sem įtti aš nota til aš róa menn nišur var aš žaš yrši aš sjįlfsögšu tryggt og séš fyrir žvķ aš eignarašildin yrši mjög dreifš. Sķšan er žaš gert žannig aš fariš er ķ ęfingar af žvķ tagi sem śtbošin og įskriftirnar į undanförnum missirum hafa sżnt sig vera, kennitölufįr og safnanir og annaš slķkt. En įfram er haldiš og rķkisstjórnin lętur sem ekkert sé. Žaš er aš vķsu aš fariš meš venjulegu svardagana og yfirlżsingarnar um hve mikilvęgt sé aš tryggja dreifša eignarašild en žaš eru engar rįšstafanir geršar sem hęgt er aš segja aš séu marktękar til aš tryggja žaš. Hér liggur ķ žinginu óafgreitt frv. sem hęstv. forsrh. hvatti mjög til aš efh.- og višskn. Alžingis skošaši ofan ķ kjölinn um aš setja ķ lög įkvęši sem tryggi dreifša eignarašild varanlega en ekki bara ķ frumsölu. En žaš į djöfla žessu ķ gegn, herra forseti, fyrirgefiš oršbragšiš, įn žess aš nokkur nišurstaša fįist ķ žvķ af hįlfu Alžingis eša žį hjį hęstv. rķkisstjórn, hver stefnan veršur ķ žessum efnum. Žetta eru algjörlega ótęk vinnubrögš, herra forseti. Žaš er frįleitt aš ętla Alžingi aš afgreiša žessa heimild til višbótar hinu įn žess aš žau mįl komist fyrst į hreint. Og ég mótmęli žvķ og ég mun berjast gegn žvķ eins og ég mögulega get aš žetta frv. nįi fram aš ganga įšur en fengin er nišurstaša ķ žaš mįl hvort vilji er til žess ķ öllu falli aš setja ķ lög įkvęši sem tryggja varanlega dreifša eignarašild. Žaš hefur vķša komiš fram stušningur viš žaš sjónarmiš og žaš er ekki oft sem ręšumašur og leišarahöfundar Morgunblašsins eru nokkurn veginn algjörlega sammįla og gętu skrifaš textana hvor fyrir annan. En žannig er žaš nś. Ég minni t.d. į leišara Morgunblašsins ķ gęr eša fyrradag einmitt um žetta efni, aš ętli rķkisstjórnin sér aš halda įfram frekari einkavęšingu į bönkunum, žį eigi fyrst aš fį nišurstöšu ķ žaš hvort sett verša ķ lög įkvęši til aš tryggja varanlega dreifingu į eignarašildinni. Žaš žżšir ekkert aš bera žaš fyrir sig aš um įskriftarkerfi eša tilboš meš hįmarksfjįrhęšum verši aš ręša ķ frumsölu bréfanna, žvķ allir sjį žaš sem ķ gangi er į eftirmarkaši. Menn vita hvernig kennitölunum var sópaš saman og hversu mjög hefur fękkaš ķ žeim hópi sem upphaflega skrįši sig fyrir bréfum ķ bönkunum. Hęstv. rįšherra getur notaš žau stórkostlegu rök sem ég heyrši höfš eftir honum ķ žvķ sambandi aš žaš sé svo óskynsamlegt fyrir fólk aš selja aftur eignarhlut sinn eša įskriftarhlutinn vegna žess aš hann muni hękka svo mikiš ķ verši. Ég heyrši žaš haft eftir hęstv. rįšherra ķ fjölmišlum fyrir nokkrum dögum. Lķtur hęstv. rįšherra žį žannig į aš žaš sé innbyggš hękkun į gengi bankanna ķ gegnum žessi einkavęšingarferli? Er žaš hluti af mįlinu aš skrśfa žaš upp? (Višskrh.: Betri rekstur.) Betri rekstur, jį. Hann batnar svona stórkostlega viš aš žessi 15% fęrist yfir. (Višskrh.: Hann hefur batnaš.) Ég gef nś lķtiš fyrir žaš, herra forseti. Ętli žaš séu ekki ašallega ašrar įstęšur sem skżra žaš, eša varš svona ešlisbreyting t.d. į stjórnendum Bśnašarbankans sem allir eru sömu mennirnir og höfšu rekiš hann įrin į undan meš įgętum sem hreinan rķkisbanka. Hvers konar kjaftęši žetta? Aušvitaš varš engin breyting į žeim Stefįni Pįlssyni og Co. žó aš sett hafi veriš ,,hįeff`` aftan viš Bśnašarbankann. Žeir héldu įfram aš reka sinn banka vel eins og žeir höfšu gert įrin žar į undan. Og žarf mašur aš hlusta į svona rugl? Nei, aušvitaš er žaš hvernig bankarnir deila kjörum ķ atvinnu- og efnahagslķfinu almennt sem hefur žżtt aš rekstur žeirra hefur stórbatnaš, nema hvaš? Eša hvernig var hann hérna įrin į undan? Er žaš žaš sem menn eru aš bera saman, žegar bakarnir voru ķ grenjandi tapi og žaš žurfti aš hlaupa undir bagga meš žeim, og žaš var ekki žvķ aš kenna sérstaklega aš žeir vęru rķkisvišskiptabankar? Eša tapaši ekki Ķslandsbanki einhverjum slatta, hvernig var žaš, hv. žm. Pétur Blöndal? Žaš skyldi nś ekki vera. Og stóš ekki ,,hįeff`` aftan viš allan tķmann sem hann stórtapaši fé į įrabili? Žarf endilega aš ręša žetta į svona barnalegum nótum eša eru menn virkilega fastir ķ žessum frösum og žar į mešal hęstv. višskrh.?

Herra forseti. Ég vil lķka spyrja hęstv. rįšherra, žżšir žetta žaš aš heimildin er upp į 15% ķ hvorum bankanum fyrir sig, aš žaš sé įkvöršun rķkisstjórnarinnar um aš einkavęša bįša rķkisvišskiptabankana jafnt og selja žį śr eigu rķkisins ķ sömu skrefum og jafnt? Eša kemur til greina aš žar verši hugsanlega geršur greinarmunur į? Jafngildir žetta įkvöršunum um aš rķkiš ętli śt śr bįšum bönkunum samtķmis? Er einhver framtķšarstefna mótuš eša er hśn ķ mótun hvaš žetta varšar? Verša bankarnir einkavęddir aš fullu? Ętlar rķkissjóšur sér śt śr žeim alveg eša kemur til greina aš rķkiš haldi einhverjum rįšandi hlut ķ öšrum hvorum eša bįšum bönkunum? Fari t.d. žį leiš sem menn hafa vališ aš fara ķ Noregi ķ žessum efnum, žar sem sęmileg samstaša er um aš rķkiš haldi stórum eignarhlut ķ mikilvęgustu bönkum Noregs og žaš er m.a. vegna žess aš reynslan hefur kennt mönnum żmislegt ķ Noregi. Žar er munurinn sį į mönnum og hér aš menn eru menn til žess aš lęra af reynslunni hvort sem žeir koma frį hęgri eša vinstri ķ stjórnmįlunum og žar setja menn ekki kreddurnar fyrir sig meš sama hętti og žeir gera hér. Og žaš er aušvitaš nöturlegt aš Framsóknarflokkurinn skuli vera hafšur į undan, honum stefnt fyrir kerruna ķ žessum efnum, aš draga einkavęšingarofstękiskerruhlass ķhaldsins įfram ķ gegnum ķslensk stjórnmįl įr eftir įr. En žaš er hlutskipti vikapiltanna ķ Framsóknarflokknum sem žeir meš glöšu geši tóku ķ arf frį žeim sem voru ķ hśsmennskunni įšur, ž.e. žingmönnum og rįšherrum Alžżšuflokksins į žarsķšasta kjörtķmabili.

Žaš vęri fróšlegt fyrir einkavęšingarpostulana hér aš kynna sér svolķtiš śrslitin ķ žingkosningunum į Nżja-Sjįlandi um sķšustu helgi. Og hvers vegna miš- og vinstri flokkarnir į Nżja-Sjįlandi unnu žar aftur meiri hluta. Jś, žaš var meš žvķ aš lofa afturhvarfi til félagslegra stjórnarhįtta og félagslegri stjórnarstefnu en žar hafši veriš rekin um įrabil. Ég held aš įhugavert vęri fyrir menn aš kynna sér hvernig višhorfin hafa breyst ķ žvķ žjóšfélagi eftir aš hafa veriš tilraunastofa fyrir nżfrjįlshyggjuna ķ ein 12--14 įr.

Frasarnir og ręšuhöldin sem standa upp śr einkavęšingarpostulunum į Ķslandi 12--15 įrum sķšar eiga ekki mjög upp į pallboršiš žar. Žaš viršist ętla aš verša okkar ógęfa enn į nż ķ žessu mįli eins og fleirum aš viš erum aš framkvęma 10--15 įrum į eftir öšrum hluti sem menn eru bśnir aš afskrifa annars stašar og yfirleitt snśnir frį. En mesta einkavęšingarofstękiš er gengiš um garš vķša ķ žeim löndum žar sem aš žaš geisaši eins og fįr fyrir 10, 15 eša 20 įrum. Žar hafa menn lęrt żmislegt af žeim mistökum sem voru gerš og žar hafa menn m.a. višurkennt aš einkavęšing į fįkeppnis- og einokunarfyrirtękjum og mörgum mikilvęgum žjónustustofnunum af žvķ tagi sem hér į nś aš fara śt ķ aš einkavęša, var mistök. Žaš reyndist illa žó aš žaš gęti gefist įgętlega aš rķkiš dręgi sig śt śr żmiss konar samkeppnisišnaši og öšru slķku.

Ég, herra forseti, tel žaš algjörlega frįleitt aš rķkisstjórnin ętli aš stilla Alžingi upp viš vegg og afgreiša žetta mįl nśna į žeim örfįu dögum sem eftir eru fram aš jólaleyfi. Mér blöskrar aš fyrstu dagana ķ desembermįnuši skuli vera komiš meš hvert stórpólitķska įgreiningsmįliš į fętur öšru. Öll koma žau inn meš sama formįlanum, aš rķkisstjórnin ętli aš fį žau afgreidd fyrir jólaleyfi. Žetta eru vinnubrögš, herra forseti, sem er óhjįkvęmilegt aš mótmęla og ég treysti žvķ aš forsn. žingsins standi meš okkur žingmönnum ķ žvķ aš lįta ekki beita menn ofbeldi af žvķ tagi.