Ašrar śtgįfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill mįlsins.
130. löggjafaržing 2003–2004.
Žskj. 138  —  138. mįl.




Frumvarp til laga


um breytingu į almennum hegningarlögum, nr. 19/1940, meš sķšari breytingum.

Flm.: Jóhanna Siguršardóttir, Gušrśn Ögmundsdóttir,

Rannveig Gušmundsdóttir, Įsta R. Jóhannesdóttir.

1. gr.
                
    Viš 210. gr. laganna bętist nż mįlsgrein, svohljóšandi:
    Hver sem sendir barni kynferšislegt eša klįmfengiš efni meš atbeina hvers konar tölvu- eša fjarskiptatękni skal sęta fangelsi allt aš 6 mįnušum. Žegar slķkt efni sżnir börn į kynferšislegan eša klįmfenginn hįtt getur refsing žó oršiš fangelsi allt aš 2 įrum.

2. gr.
    Lög žessi öšlast žegar gildi.

Greinargerš.

    Meš žeirri tęknižróun sem įtt hefur sér staš undanfarin įr hafa möguleikarnir į žvķ aš mišla żmiss konar efni milli manna aukist til muna. Klįmefni af żmsum toga er fyrirferšarmikiš į veraldarvefnum, sbr. frétt į vefnum mbl.is 23. september sl., en žar kemur fram aš klįmsķšur į netinu sé taldar vera ķ kringum 260 milljónir, eša 1.800% fleiri en fyrir fimm įrum žegar žęr voru 14 milljónir. Klįmišnašurinn viršist žvķ sterkari en nokkru sinni fyrr eftir tilkomu veraldarvefsins.
    Nś į dögum hafa flest börn greišan ašgang aš tölvum og farsķmum og könnun SAFT, rannsóknar- og fręšsluverkefnis um örugga netnotkun frį vorinu 2003, sżnir aš börn nota veraldarvefinn mun meira en foreldrar žeirra gera sér grein fyrir. Ķ könnuninni sem nįši til 10.000 barna og foreldra žeirra į Ķslandi og Ķrlandi og ķ Svķžjóš, Noregi og Danmörku kemur fram aš helmingur barna sem nota vefinn hefur heimsótt klįmsķšur fyrir slysni eša įsetning og einn fjórši hluti barnanna hefur fengiš sent klįmfengiš efni į netinu.
    Frumvarpi žessu er ętlaš aš veita börnum aukna vernd gegn efni af kynferšislegum eša klįmfengnum toga sem žau fį sent meš atbeina tölvu- eša fjarskiptatękni. Meš tölvu- og fjarskiptatękni er t.d. įtt viš tölvuskeyti, spjallrįsir, heimasķšur į veraldarvefnum, myndir į stafręnu formi og smįskilaboš sem send eru ķ farsķma. Gert er rįš fyrir žvķ aš slķk hįttsemi af hįlfu geranda/brotamanns verši refsiverš og geti varšaš allt aš 6 mįnaša fangelsi, en allt aš 2 įra fangelsi žegar efniš sżnir börn į kynferšislegan eša klįmfenginn hįtt.
    Samtökin Barnaheill hafa haldiš śti mjög góšri heimasķšu meš leišbeiningum og fręšslu til aš vinna gegn barnaklįmi. Žar kemur fram aš samtökin hafa skoriš upp herör gegn kynferšislegri misnotkun į netinu. Žar segir oršrétt: „Žessa stundina vafra barnanķšingar um Netiš. Sumir žeirra nota žaš til aš eiga samskipti sķn į milli og til aš komast ķ samband viš börn. Į Netinu skiptast žeir į myndum af börnum, kaupa og selja barnaklįm. Oft fara višskiptin fram millilišalaust, undir nafnleynd. Stundum er heilum myndasöfnum komiš fyrir į leynilegum stöšum, ķ öšrum tilvikum er žeim dreift um Netiš žrįtt fyrir aš žaš sé bannaš ķ flestum löndum heims. Dreifing barnaklįms er vķšast hvar bönnuš, hvort heldur er ķ prentušu eša į rafręnu formi – lķka į Ķslandi. Barnaklįm getur veriš kvikmyndir, ljósmyndir eša myndskeiš sem sżna kynferšislegt ofbeldi į börnum. Ofbeldiš heldur įfram žegar barnaklįmi er dreift į Netinu eša žaš er vistaš ķ tölvu. Svo lengi sem menn stunda žaš aš komast yfir barnaklįm og dreifa žvķ, hvort heldur er ķ atvinnuskyni eša af öšrum hvötum, munu saklaus börn verša nišurlęgš. Nišurlęgingin heldur įfram į mešan eftirspurnin er fyrir hendi og į mešan viš lokum augunum fyrir vandanum“. Einnig kemur fram eftirfarandi: „Į Netinu mį finna mörg žśsund gķgabęt (terabyte) efnis meš barnaklįmi. Sumt af žvķ efni er gamalt, annaš nżtt. Spjallrįsir og beinar tengingar (Instant Messenger, ICQ) eru notašar til aš nį athygli barna og ungmenna, ķ žvķ skyni aš misnota žau. Vitaš er um beinar śtsendingar į Netinu žar sem börn eru įreitt kynferšislega og žau beitt ofbeldi. Žį er aš finna į Netinu svokölluš nethótel, žar sem börn geta leikiš sér og žóst stunda vęndi. Barnanķšingar beita nżjustu tękni til aš nżta sér kosti Netsins. Eftir žvķ sem Netiš veršur öflugra, aukast möguleikar barnanķšinga į žvķ aš stunda išju sķna óheftir. Ekki bętir śr skįk aš vķša um heima viršist lögreglu og löggjafa skorta bęši fjįrmagn og mannafla til žess aš takast į viš vandann.“
    Įstęša er lķka til aš benda į aš nżlega kom fram ķ fréttum aš spjallrįsum į vegum Microsoft-fyrirtękisins veršur vķša lokaš eša ašgangur takmarkašur. Forrįšamenn fyrirtękisins segja žetta gert til aš draga śr lķkum į aš barnanķšingar misnoti rįsirnar. Ķ skżrslu nefndar um śrbętur vegna klįms og vęndis er lagt til aš sett verši lög sem geri žį sem reka netžjóna įbyrga fyrir žvķ efni sem žar er aš finna. Lögš er įhersla į aš forša börnum frį greišum ašgangi aš klįmefni į veraldarvefnum. Ķ žvķ skyni er męlt meš notkun hugbśnašar sem gerir fólki kleift aš loka fyrir ašgang aš įkvešnum slóšum.
    Ljóst er aš hér į landi er barnaklįm į netinu vaxandi eins og annars stašar en nżveriš var upplżst um umfangsmesta barnaklįmsmįl sem komiš hefur upp hér į landi. Notaši barnanķšingurinn spjallrįsir į netinu til aš tęla til sķn börn og ungmenni.
    Ķ 2. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, segir aš žaš varši fangelsi allt aš 6 mįnušum „aš bśa til eša flytja inn ķ śtbreišsluskyni, selja, śtbżta eša dreifa į annan hįtt śt klįmritum, klįmmyndum eša öšrum slķkum hlutum [...] Žegar slķkt efni sżnir börn į kynferšislegan eša klįmfenginn hįtt getur refsing žó oršiš fangelsi allt aš 2 įrum.“ Ķ 3. mgr. sömu greinar segir aš žaš varši fangelsi allt aš 6 mįnušum aš „lįta af hendi viš unglinga, yngri en 18 įra, klįmrit, klįmmyndir eša ašra slķka hluti.“ Ķ H 1992:1704 var mašur til aš mynda sakfelldur samkvęmt žessu įkvęši fyrir aš hafa sżnt nokkrum unglingsstślkum klįmmyndir, en ķ žvķ tilviki var um aš ręša kvikmyndir į myndbandsspólum. Įkvęši 2. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga er óbreytt frį žvķ aš lögin voru sett įriš 1940. Meš hlišsjón af tęknižróun undanfarin įr og klįmvęšingu samfélagsins telja flutningsmenn rétt aš skerpa į žeirri vernd sem börnum er sérstaklega veitt meš žessu įkvęši žannig aš enginn vafi geti leikiš į refsinęmi žess aš lįta börnum ķ té klįmfengiš efni į annan hįtt en ķ formi kvikmynda og tķmarita. Viš vinnslu frumvarpsins komu žau sjónarmiš vķša fram aš žetta vęri skynsamlegt til aš taka af öll tvķmęli um refsinęmi žess aš senda börnum kynferšislegt og klįmfengiš efni, sama ķ hvaša formi eša hvernig žaš vęri sent.
    Ķ XXII. kafla almennra hegningarlaga er żmist talaš um börn, ungmenni eša unglinga sem stafar af žvķ aš įšur var sjįlfręšisaldurinn 16 įr en fjįrręšisaldurinn 18 įr. Meš hugtakinu „barn“ ķ frumvarpinu er įtt viš barn samkvęmt skilgreiningu lögręšislaga eins og žau eru hverju sinni, en ķ 1. gr. nśgildandi lögręšislaga, nr. 71/1997, segir aš lögrįša verši menn 18 įra og aš lögrįša mašur sé sjįlfrįša og fjįrrįša.
    Flutningsmenn leggja einnig til ķ öšru žingmįli aš įbyrgš žeirra sem reka netžjóna į žvķ sem žar er hżst verši aukin.