(Lagt fyrir Alžingi į 132. löggjafaržingi 2005–2006.)
I. KAFLI
Breyting į lögum nr. 87/1998, um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi.
1. gr.
Į eftir 2. mgr. 2. gr. laganna kemur nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Lögin taka jafnframt til eftirlits og annarra verkefna gagnvart einstaklingum og lögašilum
sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma samkvęmt įkvęšum sérlaga.
2. gr.
3. mgr. 8. gr. laganna oršast svo:
Įkvęši laga žessara eiga, eftir žvķ sem viš į, viš um eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins, athuganir
žess og upplżsingaöflun samkvęmt įkvęšum sérlaga. Er Fjįrmįlaeftirlitinu heimilt aš beita
eftirlitsśrręšum žessara laga viš eftirlit og önnur verkefni gagnvart einstaklingum og lögašilum sem žvķ er fališ aš framkvęma į grundvelli sérlaga og annarra reglna. Um starfsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins fer aš öšru leyti eftir įkvęšum sérlaga.
3. gr.
9. gr. laganna oršast svo:
Fjįrmįlaeftirlitiš skal athuga rekstur eftirlitsskyldra ašila svo oft sem žurfa žykir. Žeim
er skylt aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu ašgang aš öllu bókhaldi sķnu, fundargeršum, skjölum og
öšrum gögnum ķ vörslu žeirra er varša starfsemina sem Fjįrmįlaeftirlitiš telur naušsynlegan.
Vegna starfsemi sinnar getur Fjįrmįlaeftirlitiš gert vettvangskannanir eša óskaš upplżsinga
į žann hįtt og svo oft sem žaš telur žörf į.
Fjįrmįlaeftirlitinu er heimilt aš skipa sérfręšing til aš gera athugun į tilteknum žįttum
ķ starfsemi eša rekstri eftirlitsskylds ašila eša til aš hafa aš öšru leyti sértękt eftirlit meš eftirlitsskyldum ašila. Sérfręšingurinn skal skipašur til tiltekins tķma, ekki lengri en fjögurra
vikna ķ senn. Į hann rétt į aš hafa starfsstöš hjį hinum eftirlitsskylda ašila og skal honum
veittur ašgangur aš öllu bókhaldi, fundargeršum, skjölum og öšrum gögnum og upplżsingum sem eftirlitsskyldi ašilinn hefur ķ sinni vörslu og óskaš er eftir. Sérfręšingurinn hefur
rétt til aš sitja fundi ķ stjórn eftirlitsskylds ašila sem įheyrnarfulltrśi meš mįlfrelsi. Um
žagnarskyldu hans fer skv. IV. kafla žessara laga.
Ķ tengslum viš eftirlit og athuganir mįla samkvęmt įkvęšum sérlaga er einstaklingum
og lögašilum skylt aš lįta Fjįrmįlaeftirlitinu ķ té allar upplżsingar og gögn sem žaš telur naušsynleg. Skiptir ekki mįli ķ žvķ sambandi hvort upplżsingarnar varša žann ašila sem
beišninni er beint til eša žau skipti annarra ašila viš hann er hann getur veitt upplżsingar um
og varša athuganir og eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins. Lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarka
ekki skyldu til žess aš veita upplżsingar og ašgang aš gögnum.
Fjįrmįlaeftirlitinu er heimilt aš gera sérstakar athuganir og leggja hald į gögn ķ samręmi
viš įkvęši laga um mešferš opinberra mįla, enda séu rķkar įstęšur til aš ętla aš eftirlitsskyldur ašili eša einstaklingar og lögašilar hafi brotiš gegn lögum eša reglum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš hafa eftirlit meš eša įstęša er til aš ętla aš athuganir eša ašgeršir Fjįrmįlaeftirlitsins nįi aš öšrum kosti ekki tilętlušum įrangri. Skal įkvęšum laga um mešferš
opinberra mįla beitt viš framkvęmd slķkra ašgerša.
4. gr.
Viš 10. gr. laganna bętist nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Ef stjórnarmenn eša framkvęmdastjórar eftirlitsskyldra ašila uppfylla ekki hęfisskilyrši
žeirra sérlaga sem um starfsemi hinna eftirlitsskyldu ašila gilda skal Fjįrmįlaeftirlitiš krefjast žess aš viškomandi lįti af störfum, żmist tķmabundiš eša til frambśšar. Ef kröfum Fjįrmįlaeftirlitsins er ekki sinnt innan hęfilegra tķmamarka getur Fjįrmįlaeftirlitiš einhliša vikiš
viškomandi frį störfum. Slķkar ašgeršir Fjįrmįlaeftirlitsins śtiloka ekki beitingu annarra
heimilda žess.
5. gr.
11. gr. laganna oršast svo:
Fjįrmįlaeftirlitiš getur lagt dagsektir į ašila veiti hann ekki umbešnar upplżsingar eša
sinni ekki kröfum um śrbętur innan hęfilegs frests. Įkvęši žetta tekur jafnt til eftirlitsskyldra ašila, sem og einstaklinga og lögašila sem falla undir lög er Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma. Sama gildir um ašila er veitt geta upplżsingar ķ žįgu athugana samkvęmt
įkvęšum žessara laga eša sérlaga. Greišast dagsektirnar žangaš til fariš hefur veriš aš kröfum Fjįrmįlaeftirlitsins. Dagsektirnar geta numiš frį 10.000 kr. til 1 millj. kr. į dag og er
heimilt aš įkveša žęr sem hlutfall af tilteknum stęršum ķ rekstri eftirlitsskylds ašila. Viš
įkvöršun um fjįrhęš dagsekta er heimilt aš taka tillit til ešlis vanrękslu eša brots og fjįrhagslegs styrkleika viškomandi ašila. Įkvaršanir um dagsektir skulu teknar af stjórn Fjįrmįlaeftirlitsins. Stjórn er heimilt aš fela forstjóra aš taka įkvaršanir um dagsektir vegna
reglubundinna gagnaskila eftirlitsskyldra ašila.
Sé mįl höfšaš til ógildingar įkvöršunar skv. 1. mgr. innan 14 daga frį žvķ aš viškomandi
ašila var tilkynnt um hana og óski hann jafnframt eftir aš mįliš hljóti flżtimešferš er ekki
heimilt aš innheimta dagsektir fyrr en dómur hefur falliš. Žrįtt fyrir mįlshöfšun til ógildingar įkvöršunar skv. 1. mgr. leggjast dagsektir įfram į viškomandi ašila.
Óinnheimtar dagsektir falla ekki nišur žótt ašilar verši sķšar viš kröfum Fjįrmįlaeftirlitsins nema stjórn Fjįrmįlaeftirlitsins įkveši žaš sérstaklega.
Fjįrmįlaeftirlitiš getur lagt févķti į ašila sem brżtur gegn įkvöršunum sem teknar hafa
veriš af Fjįrmįlaeftirlitinu. Įkvęši žetta tekur jafnt til eftirlitsskyldra ašila, sem og einstaklinga og lögašila sem falla undir lög er Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma. Til
įkvaršana samkvęmt žessari grein teljast kröfur um śrbętur skv. 10. gr. Févķti getur numiš
frį 10.000 kr. til 2 millj. kr. Viš įkvöršun um fjįrhęš févķtis skal tekiš tillit til alvarleika
brots og fjįrhagslegs styrkleika viškomandi ašila. Įkvaršanir um févķti skulu teknar af stjórn
Fjįrmįlaeftirlitsins.
Įkvaršanir um févķti og dagsektir samkvęmt žessari grein eru ašfararhęfar.
Innheimt févķti og innheimtar dagsektir renna til rķkissjóšs aš frįdregnum kostnaši viš
innheimtuna.
Heimilt er aš kveša nįnar į um įkvöršun og innheimtu févķtis og dagsekta ķ reglugerš.
6. gr.
12. gr. laganna oršast svo:
Ef brot eru alvarleg og eftirlitsskyldur ašili eša einstaklingar og lögašilar hafa aš mati
Fjįrmįlaeftirlitsins meš refsiveršum hętti gerst brotlegir viš lög eša reglur sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma ber Fjįrmįlaeftirlitinu aš greina rķkislögreglustjóra frį
žeim. Ašgeršum Fjįrmįlaeftirlitsins samkvęmt žessari grein veršur ekki skotiš til dómstóla.
Kröfur, athugasemdir og fyrirhugašar ašgeršir Fjįrmįlaeftirlitsins skv. 4. mgr. 9. gr. og
11. gr. skulu žegar ķ staš tilkynntar stjórn ašilans eša viškomandi ašila ef stjórn er ekki til
aš dreifa nema įstęša sé til aš ętla aš fyrirhugašar ašgeršir nįi aš öšrum kosti ekki tilętlušum įrangri.
7. gr.
2. og 3. mgr. 13. gr. laganna verša svohljóšandi:
Upplżsingar sem hįšar eru žagnarskyldu samkvęmt sérlögum eša öšrum lögum eru hįšar
sambęrilegri žagnarskyldu žegar žęr hafa veriš afhentar Fjįrmįlaeftirlitinu.
Upplżsingar skv. 1. mgr. mį veita ķ samandregnu formi žannig aš einstakir ašilar séu ekki
auškenndir.
8. gr.
Viš 14. gr. laganna bętist nż mįlsgrein svohljóšandi:
Ķ tengslum viš athuganir tiltekinna mįla er Fjįrmįlaeftirlitinu heimilt aš afla upplżsinga
og gagna frį öšrum stjórnvöldum óhįš žagnarskyldu žeirra.
9. gr.
18. gr. laganna įsamt fyrirsögn oršast svo:
Mįlshöfšunarfrestur o.fl.
Nś vill ašili ekki una įkvöršun Fjįrmįlaeftirlitsins og getur hann žį höfšaš mįl til ógildingar hennar fyrir dómstólum. Mįl skal höfšaš innan žriggja mįnaša frį žvķ aš ašila var tilkynnt um įkvöršun Fjįrmįlaeftirlitsins. Mįlshöfšun frestar ekki réttarįhrifum įkvöršunar
Fjįrmįlaeftirlitsins né heimild til ašfarar samkvęmt henni, sbr. žó 2. mgr. 11. gr. laganna.
Įkvöršunum Fjįrmįlaeftirlitsins veršur ekki skotiš til rįšherra.
10. gr.
Viš lögin bętist įkvęši til brįšabirgša, svohljóšandi:
Žrįtt fyrir brottfall įkvęša um kęrunefnd ķ 18. gr. skal kęrunefnd ljśka mešferš žeirra
mįla sem skotiš hefur veriš til hennar viš gildistöku laga žessara. Jafnframt er heimilt aš
skjóta til kęrunefndar žeim įkvöršunum Fjįrmįlaeftirlitsins sem teknar eru fyrir gildistöku
laga žessara. Kęran skal berast nefndinni innan žriggja mįnaša frį žvķ aš ašila mįls var tilkynnt um įkvöršunina. Kęru sem berst eftir lok kęrufrests skal vķsa frį nefndinni. Śrskuršur
kęrunefndar skal liggja fyrir innan įtta vikna frį žvķ aš kęra berst henni. Fjįrmįlaeftirlitinu
er heimilt aš bera śrskurši kęrunefndar samkvęmt žessu įkvęši undir dómstóla.
II. KAFLI
Breyting į lögum nr. 161/2002, um fjįrmįlafyrirtęki, meš sķšari breytingum.
11. gr.
2. mįlsl. 1. mgr. 40. gr. laganna oršast svo:
Samžykkis Fjįrmįlaeftirlitsins skal enn fremur aflaš žegar einstaklingur eša lögašili eykur svo viš eignarhlut sinn aš bein eša óbein hlutdeild hans ķ eigin fé, stofnfé eša atkvęšisrétti fer yfir 20, 25, 33 eša 50% eša nemur svo stórum hluta aš fjįrmįlafyrirtęki verši tališ
dótturfyrirtęki hans.
12. gr.
Į eftir 40. gr. laganna kemur nż grein, 40. gr. a, svohljóšandi:
Meš óbeinni hlutdeild ķ skilningi 40. gr. er įtt viš aš ašili og žeir sem hann er ķ samstarfi
viš hafi eignast eša fari sameiginlega meš virkan eignarhlut ķ skilningi laganna.
Samstarf skal vera tališ į milli ašila ef žeir hafa gert meš sér samkomulag um aš einn eša
fleiri saman nįi virkum eignarhlut ķ félagi, hvort sem samkomulagiš er formlegt eša óformlegt, skriflegt, munnlegt eša meš öšrum hętti.
Samstarf skal žó alltaf tališ vera fyrir hendi žegar um eftirfarandi tengsl er aš ręša, nema
sżnt sé fram į hiš gagnstęša:
1.
Hjón, ašilar ķ stašfestri samvist, ašilar ķ skrįšri sambśš og ófjįrrįša börn ašila.
2.
Tengsl milli ašila sem fela ķ sér bein eša óbein yfirrįš annars ašilans yfir hinum eša ef
tvö eša fleiri félög eru beint eša óbeint undir yfirrįšum sama ašila. Taka skal tillit til
tengsla ašila skv. 1., 3. og 4. tölul. Félag, móšurfélag žess, dótturfélög, systurfélög og
félög žeim tengd, sem og eigendur žeirra, teljast jafnan ķ samstarfi. Félög sem fyrrnefnd
félög eša eigendur žeirra hafa bein eša óbein yfirrįš yfir teljast einnig samstarfsašilar,
nema sżnt sé fram į annaš.
3.
Félög sem ašili į meš beinum eša óbeinum hętti verulegan eignarhlut ķ, ž.e. aš ašili
eigi meš beinum eša óbeinum hętti a.m.k. 20% hluta atkvęšisréttar ķ viškomandi félagi. Taka skal tillit til tengsla ašila skv.1., 2. og 4. tölul.
4.
Tengsl į milli félags og stjórnarmanna žess og félags og framkvęmdastjóra žess.
13. gr.
Ķ staš oršanna „nįnum tengslum viš ķ skilningi 2. mgr. 18. gr.“ ķ 2. mgr. 70. gr. laganna
kemur: samstarfi viš ķ skilningi 40. gr. a.
14. gr.
1. og 2. mgr. 107. gr. laganna verša svohljóšandi:
Fjįrmįlaeftirlitiš hefur eftirlit meš starfsemi fjįrmįlafyrirtękja og fyrirtękja sem tengjast
fjįrmįlasviši sem fellur undir įkvęši laga žessara, svo og starfsemi innlendra fjįrmįlafyrirtękja erlendis, nema annaš leiši af lögum eša alžjóšasamningum sem Ķsland er ašili aš.
Jafnframt fer Fjįrmįlaeftirlitiš meš eftirlit meš dótturfyrirtękjum, hlutdeildarfyrirtękjum
og sjóšum sem stunda starfsemi žį sem talin er upp ķ IV. kafla aš žvķ marki sem naušsynlegt
er vegna eftirlitsskyldrar starfsemi, auk eftirlits meš eigendum virkra eignarhluta skv. VI.
kafla. Um eftirlitiš fer samkvęmt įkvęšum laga žessara og laga um opinbert eftirlit meš
fjįrmįlastarfsemi.
Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist hvers konar gagna og upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem eiga eša hyggjast eignast eša fara meš eignarhlut ķ fjįrmįlafyrirtękjum ķ žvķ skyni aš meta hvort žeir falli undir tilkynningarskyldu skv. VI. kafla og hvort žeir teljist hęfir til aš fara meš virkan eignarhlut. Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist sömu upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem hafa selt eignarhlut eša haft milligöngu um višskipti meš
eignarhlut. Lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarka ekki skyldu til žess aš veita upplżsingar
og ašgang aš gögnum.
III. KAFLI
Breyting į lögum nr. 33/2003, um veršbréfavišskipti, meš sķšari breytingum.
15. gr.
3. mgr. 74. gr. laganna fellur brott.
IV. KAFLI
Breyting į lögum nr. 34/1998, um starfsemi kauphalla og
skipulegra tilbošsmarkaša, meš sķšari breytingum.
16. gr.
2. mgr. 35. gr. laganna oršast svo:
Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist hvers konar gagna og upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem eiga eša hyggjast eignast eša fara meš eignarhlut ķ hlutafélagi sem starfar samkvęmt lögum žessum ķ žvķ skyni aš meta hvort žeir falli undir tilkynningarskyldu skv. 6. gr.
og hvort žeir teljist hęfir til aš fara meš virkan eignarhlut. Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist
sömu upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem hafa selt eignarhlut eša haft milligöngu um višskipti meš eignarhlut. Lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarka ekki skyldu til
žess aš veita upplżsingar og ašgang aš gögnum.
V. KAFLI
Breyting į lögum nr. 60/1994, um vįtryggingastarfsemi, meš sķšari breytingum.
17. gr.
Į eftir 39. gr. laganna kemur nż grein, 39. gr. a, svohljóšandi:
Meš óbeinni hlutdeild ķ skilningi 1. mgr. 39. gr. er įtt viš aš ašili og žeir sem hann er ķ
samstarfi viš hafi eignast eša fari meš virkan eignarhlut ķ skilningi laganna.
Samstarf skal vera tališ į milli ašila ef žeir hafa gert meš sér samkomulag um aš einn eša
fleiri saman nįi virkum eignarhlut ķ félagi, hvort sem samkomulagiš er formlegt eša óformlegt, skriflegt, munnlegt eša meš öšrum hętti.
Samstarf skal žó alltaf tališ vera fyrir hendi žegar um eftirfarandi tengsl er aš ręša, nema
sżnt sé fram į hiš gagnstęša.
Samstarf skal žó alltaf tališ vera fyrir hendi žegar um eftirfarandi tengsl er aš ręša, nema
sżnt sé fram į hiš gagnstęša:
1.
Hjón, ašilar ķ stašfestri samvist, ašilar ķ skrįšri sambśš og ófjįrrįša börn ašila.
2.
Tengsl milli ašila sem fela ķ sér bein eša óbein yfirrįš annars ašilans yfir hinum eša ef
tvö eša fleiri félög eru beint eša óbeint undir yfirrįšum sama ašila. Taka skal tillit til
tengsla ašila skv. 1., 3. og 4. tölul. Félag, móšurfélag žess, dótturfélög, systurfélög og
félög žeim tengd, sem og eigendur žeirra, teljast jafnan ķ samstarfi. Félög sem fyrrnefnd
félög eša eigendur žeirra hafa bein eša óbein yfirrįš yfir teljast einnig samstarfsašilar,
nema sżnt sé fram į annaš.
3.
Félög sem ašili į meš beinum eša óbeinum hętti verulegan eignarhlut ķ, ž.e. aš ašili
eigi meš beinum eša óbeinum hętti a.m.k. 20% hluta atkvęšisréttar ķ viškomandi félagi. Taka skal tillit til tengsla ašila skv.1., 2. og 4. tölul.
4.
Tengsl į milli félags og stjórnarmanna žess og félags og framkvęmdastjóra žess.
18. gr.
6. mgr. 55. gr. laganna oršast svo:
Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist hvers konar gagna og upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem eiga eša hyggjast eignast eša fara meš eignarhlut ķ vįtryggingafélagi ķ žvķ skyni
aš meta hvort žeir falli undir tilkynningarskyldu skv. 39. gr. og hvort žeir teljist hęfir til aš
fara meš virkan eignarhlut skv. 39. og 40. gr. Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist sömu upplżsinga
frį einstaklingum eša lögašilum sem hafa selt eignarhlut eša haft milligöngu um višskipti
meš eignarhlut. Lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarka ekki skyldu til žess aš veita upplżsingar og ašgang aš gögnum.
VI. KAFLI
Breyting į lögum nr. 131/1997, um rafręna eignarskrįningu veršbréfa,
meš sķšari breytingum.
19. gr.
1. mgr. 8. gr. laganna oršast svo:
Stjórn, framkvęmdastjóra og öšrum starfsmönnum veršbréfamišstöšvarinnar, svo og
endurskošendum, er óheimilt aš skżra frį nokkru žvķ sem žeir fį vitneskju um ķ starfi sķnu
eša stöšu sinni samkvęmt um hagi reikningseiganda, veršbréfamišstöšvarinnar og višskiptamanna hennar nema skylt sé aš veita upplżsingar lögum samkvęmt. Žagnarskyldan
helst žótt lįtiš sé af starfi.
VII. KAFLI
Gildistaka.
20. gr.
Lög žessi öšlast žegar gildi.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
Meš setningu laga nr. 11/2000, um breytingu į lagaįkvęšum um fjįrmįlaeftirlit, var leitast viš aš styrkja starfsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins og stušla aš žvķ aš starfsemi žess skilaši
tilętlušum įrangri. Meginmarkmiš laganna var aš tryggja betur en įšur ašgang aš gögnum
og upplżsingum og auka möguleika Fjįrmįlaeftirlitsins til aš sinna eftirlitshlutverki sķnu. Ķ
athugasemdum meš frumvarpi til laganna var žess getiš aš reynslan mundi sķšar leiša ķ ljós
hvort frekari breytinga vęri žörf į lagaumgjörš stofnunarinnar. Breytingar žęr sem lagšar
voru til ķ frumvarpinu bęri ekki aš skoša sem heildstęša endurskošun į stöšu og heimildum
Fjįrmįlaeftirlitsins.
Nokkur reynsla hefur nś hlotist af beitingu žeirra starfsheimilda sem Fjįrmįlaeftirlitinu
var fengiš meš lögum nr. 11/2000 og hafa komiš ķ ljós nokkur vandkvęši sem hafa torveldaš fullnęgjandi eftirlit į įkvešnum svišum. Meš frumvarpi žessu er leitast viš aš styrkja enn
frekar śrręši Fjįrmįlaeftirlitsins og eyša óvissu um tślkun nokkurra įkvęša. Lagt er til aš
tekiš verši upp nżtt fyrirkomulag viš endurskošun įkvaršana Fjįrmįlaeftirlitsins auk žess
sem tilefni er til aš skżra nokkur įkvęši sérlaga sem falla undir eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins.
Helstu breytingar sem lagšar eru til ķ frumvarpinu eru eftirfarandi: Gildissviš laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi.
Lagt er til aš breytingar verši geršar į 2. gr. og 8. gr. laga nr. 87/1998, um opinbert eftirlit
meš fjįrmįlastarfsemi, og tekin af öll tvķmęli um aš žau taki ekki ašeins til eftirlitsskyldra
ašila heldur einnig vegna eftirlits og annarra verkefna gagnvart einstaklingum og lögašilum
sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma samkvęmt įkvęšum sérlaga. Meš sérlögum
er t.d. įtt viš lög um fjįrmįlafyrirtęki og lög um veršbréfavišskipti. Er žessi breytingartillaga gerš ķ tilefni śrskuršar kęrunefndar skv. 18. gr. laganna eins og fjallaš veršur um sķšar. Styrking almenna eftirlitsįkvęšisins.
Lagt er til aš almenna eftirlitsįkvęšiš ķ 9. gr. laga nr. 87/1998 verši styrkt og skżrt frekar.
Hefur m.a. veriš litiš til oršalags 2. mgr. 68. gr. veršbréfavišskiptalaga auk žess sem höfš
hefur veriš hlišsjón af heimildum skattyfirvalda sem hafa reynst įrangursrķk ķ framkvęmd.
Enn fremur eru lagšar til breytingar į įkvęšum sérlaga sem leiša af framangreindu. Beiting žvingunarśrręša.
Tekinn er af allur vafi um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti beitt žvingunarśrręšum 11. gr. laganna, m.a. um dagsektir, gagnvart einstaklingum eša lögašilum ķ tengslum viš athuganir į
žvķ hvort brotiš hafi veriš gegn lögum eša reglum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma séu umbešnar upplżsingar ekki veittar eša kröfum um śrbętur ekki sinnt innan hęfilegs frests. Enn fremur er gert skżrara aš heimilt sé aš beita śrręšum 4. mgr. 9. gr. laganna
gagnvart žessum ašilum séu rķkar įstęšur til aš ętla aš brotiš hafi veriš gegn lögum eša
reglum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma eša įstęša er til aš ętla aš athuganir
eša ašgeršir Fjįrmįlaeftirlitsins nįi aš öšrum kosti ekki tilętlušum įrangri.
Breytingar žessar eru lagšar til ķ tilefni af śrskuršum kęrunefndar skv. 18. gr. laga nr.
87/1998, um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi. Ķ mįlunum hafši Fjįrmįlaeftirlitiš sent
kęrendum fyrirspurnir um eignarhluti žeirra ķ fjįrmįlafyrirtęki į grundvelli 2. mgr. 107. gr.
laga nr. 161/2002, um fjįrmįlafyrirtęki. Ķ įkvęšinu kemur fram aš Fjįrmįlaeftirlitiš getur
krafist hvers konar gagna og upplżsinga frį einstaklingum eša lögašilum sem eiga eša
hyggjast eignast eša fara meš eignarhlut ķ fjįrmįlafyrirtękjum ķ žvķ skyni aš meta hvort žeir
falli undir tilkynningarskyldu skv. VI. kafla laganna og hvort žeir teljist hęfir til aš fara meš
virkan eignarhlut. Kęrendur svörušu ekki fyrirspurnum eftirlitsins, eša svörušu žeim ekki
meš fullnęgjandi hętti aš mati eftirlitsins, og lagši Fjįrmįlaeftirlitiš į žį dagsektir ķ kjölfariš. Įkvaršanir um įlagningu dagsekta byggšust į 11. gr. laga nr. 87/1998 og reglugerš
560/2001, sbr. 8. mgr. 107. gr. laga nr. 161/2002. Ķ 11. gr. laga nr. 87/1998 kemur m.a. fram
aš eftirlitiš geti lagt dagsektir į eftirlitsskyldan ašila veiti hann ekki umbešnar upplżsingar.
Žį er skv. 8. mgr. 107. gr. laga nr. 161/2002 heimilt aš beita įkvęšum laga um opinbert
eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi um dagsektir og leit og hald į gögnum viš upplżsingaöflun og
eftirlit. Nefndin taldi heimild Fjįrmįlaeftirlitsins til aš afla upplżsinga og gagna frį kęrendum skżra. Hins vegar taldi kęrunefndin aš heimildir Fjįrmįlaeftirlitsins til aš leggja į dagsektir vęru ekki nęgjanlega skżrar og voru hinar kęršu įkvaršanir felldar śr gildi. Byggist
nišurstaša kęrunefndar į žvķ aš ekki verši meš skżrum hętti rįšiš aš ętlun löggjafans hafi
veriš aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu heimild til aš beita einstaklinga sem eiga eignarhlut ķ lögašila sem rekur eftirlitsskylda starfsemi dagsektum samkvęmt lögum nr. 11/2000 og lögum
nr. 161/2002.
Nišurstaša kęrunefndar ķ mįlum žessum hefur skapaš óvissu um heimildir Fjįrmįlaeftirlitsins til aš fylgja eftir kröfum um upplżsingar ķ athugunum į myndun virkra eignarhluta ķ
fjįrmįlafyrirtękjum. Slķk óvissa skašar žaš eftirlit sem Fjįrmįlaeftirlitinu er ętlaš aš hafa meš myndun virkra eignarhluta. Veršur aš teljast óvišunandi aš eigendur eignarhluta geti
virt aš vettugi fyrirspurnir Fjįrmįlaeftirlitsins įn žess aš eftirlitiš hafi śrręši til aš fylgja
fyrirspurnunum eftir. Er žvķ naušsynlegt aš Fjįrmįlaeftirlitiš hafi tiltęk śrręši til aš afla
žeirra upplżsinga sem lagt er į eigendur eignarhluta aš veita lögum samkvęmt.
Ķ kjölfar framangreinds śrskuršar hefur einnig skapast óvissa um heimildir Fjįrmįlaeftirlitsins samkvęmt öšrum sérlögum sem byggš eru į sambęrilegum tilvķsunum og ķ framangreindu mįli. Ķ lögum um veršbréfavišskipti og vįtryggingastarfsemi er aš finna sams konar
tilvķsun til laga nr. 87/1998 er varša eftirlitsśrręši, t.d. beitingu dagsekta. Ķ 6. mgr. 68. gr.
laga nr. 33/2003, um veršbréfavišskipti, kemur fram aš um eftirlit meš framkvęmd laganna
gildi aš öšru leyti įkvęši laga nr. 87/1998, žar į mešal žęr eftirlitsheimildir og śrręši sem
fram koma ķ 9.–11. gr. laganna. Ķ athugunum Fjįrmįlaeftirlitsins į innherjasvikum og markašsmisnotkun er t.d. gert rįš fyrir aš Fjįrmįlaeftirlitiš hafi žau žvingunarśrręši sem fjallaš
er um ķ 9.–11. gr. laga nr. 87/1998. Slķkar athuganir geta beinst aš einstaklingum og lögašilum sem eru ekki eftirlitsskyldir ašilar ķ skilningi 1. mgr. 2. gr. laganna. Er frumvarpinu einnig ętlaš aš bregšast viš žessum įlitaefnum. Óbeinn eignarhlutur.
Ķ frumvarpinu er lagt til aš skilgreint verši efnislega hvernig óbeinir virkir eignarhlutar
geta myndast samkvęmt lögum um fjįrmįlafyrirtęki, lögum um vįtryggingastarfsemi og
lögum um starfsemi kauphalla og skipulegra tilbošsmarkaša. Höfš hefur veriš hlišsjón af
įkvęši 37. gr. veršbréfavišskiptalaga er fjallar m.a. um hvernig yfirtökuskylda getur stofnast
meš samstarfi ašila. Breyting žessi er lögš til vegna vandkvęša į aš stašreyna hvort virkir
eignarhlutir hafi myndast óbeint, t.d. meš samstarfi eša tengslum ašila, en nśgildandi lög
skilgreina ekki hvaš felst ķ óbeinum virkum eignarhlut heldur er eingöngu vikiš aš žvķ efnislega ķ lögskżringargögnum.
Tilgangurinn meš lagaįkvęšum um fyrirframsamžykki fyrir kaupum į virkum eignarhlut
og mat Fjįrmįlaeftirlitsins į hęfi umsękjanda er einkum sį aš draga śr hęttunni į aš stórir
hluthafar ķ fjįrmįlafyrirtękjum geti haft skašleg įhrif meš tilliti til heilbrigšs og trausts
reksturs fyrirtękjanna. Eru reglurnar samevrópskar og traust į žvķ aš reglurnar séu virtar
stušlar m.a. aš žvķ aš starfsleyfi ķ einu landi opni möguleika į starfsemi ķ öšrum löndum innan EES į grundvelli svokallašs Evrópupassa. Er žvķ mikilvęgt aš fyrir liggi skżr višmiš
fyrir Fjįrmįlaeftirlitiš viš mat į žvķ hvort stofnast hafi til óbeins virks eignarhlutar. Kęrunefnd.
Lagt er til ķ frumvarpinu aš įkvęši um kęrunefnd ķ 18. gr. laga um opinbert eftirlit meš
fjįrmįlastarfsemi verši fellt brott. Ķ žess staš er sett įkvęši um aš heimilt verši aš skjóta
įkvöršunum Fjįrmįlaeftirlitsins til dómstóla.
Ķ ritgerš Frišgeirs Björnssonar um śrskuršarnefndir ķ stjórnsżslunni sem forsętisrįšuneytiš gaf śt įriš 2005 kemur fram aš heppilegt kunni aš vera ķ įkvešnum tilvikum aš allar
stęrri stjórnsżsludeilur séu alfariš reknar fyrir dómstólum įn žess aš žęr gangi fyrst til śrskuršarnefnda. Hefur slķk umręša mešal annars įtt sér staš ķ Danmörku eins og fram kemur
ķ ritgeršinni.
Ķ Svķžjóš og Finnlandi er mįlum hagaš meš žeim hętti aš įkvaršanir fjįrmįlaeftirlitanna
sęta ekki kęru innan stjórnsżslunnar heldur verša ašeins endurskošašar af dómstólum. Eru
valdheimildir sęnsku og finnsku eftirlitanna mjög įžekkar valdheimildum Fjįrmįlaeftirlitsins og žvķ um sambęrileg įlitaefni aš ręša sem sęta endurskošun meš žessum hętti. Hefur
žetta fyrirkomulag reynst vel ķ žessum löndum og eru engin įform uppi um aš gera žar breytingu į. Ķ Noregi er hins vegar hęgt aš skjóta įkvöršunum norska fjįrmįlaeftirlitsins til rįšherra, en ķ Danmörku er starfandi kęrunefnd sem žó er ekki fyllilega sambęrileg žeirri śrskuršarnefnd sem starfar hér į landi.
Žegar litiš er til žess hversu mikilvęgt Fjįrmįlaeftirlitiš er fyrir traustan og heilbrigšan
fjįrmįlamarkaš hér į landi veršur aš telja ešlilegt aš įgreiningsmįl vegna starfa žess komi
til mešferšar dómstóla. Samkvęmt gildandi lögum hefur Fjįrmįlaeftirlitiš ekki heimildir til
aš skjóta śrskuršum kęrunefndar til dómstóla en žaš fyrirkomulag hefur reynst óheppilegt
žegar um stefnumarkandi mįl er aš ręša sem hafa fordęmisgildi.
Ekki er valin sś leiš ķ frumvarpinu aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu heimild til aš skjóta śrskuršum kęrunefndar til dómstóla eins og komiš hefur til umręšu. Įstęšur žess eru aš
žegar litiš er til žeirra mįla sem komiš hafa fyrir nefndina sést aš til hennar leita fyrst og
fremst fyrirtęki og fjįrsterkir einstaklingar (fjįrfestar/innherjar) sem hafa alla burši til aš
reka mįl sķn fyrir dómstólum. Ķ žessum mįlum eiga žvķ ekki viš sjónarmiš um aš tryggja almennum borgurum ódżra leiš til aš fį nišurstöšu ķ įgreiningsmįlum.
Meš framangreinum rökum žykir rétt aš leggja til aš įgreiningsmįl vegna įkvaršana Fjįrmįlaeftirlitsins komi beint til mešferšar dómstóla.
Athugasemdir viš einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Meš įkvęšinu er kvešiš skżrt į um aš gildissviš laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi taki jafnframt til eftirlits og annarra verkefna samkvęmt įkvęšum sérlaga, eftir
žvķ sem viš į, hvort sem um einstaklinga eša lögašila er aš ręša. Ķ einstökum sérlögum, t.d.
ķ lögum um veršbréfavišskipti og lögum um fjįrmįlafyrirtęki er sį hįttur hafšur į aš vķsa
til laga žessara varšandi beitingu tiltekinna eftirlitsśrręša. Meš einstaklingum og lögašilum
er ekki einungis įtt viš ašila sem eru eftirlitsskyldir ķ skilningi t.d. 5. tölul. 1. mgr. 2. gr.
žessara laga. Įtt er viš alla žį ašila sem eftirlit og önnur verkefni Fjįrmįlaeftirlitsins varša
eša er skylt aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu upplżsingar į grundvelli sérlaga, t.d. vegna śtgefenda
skrįšra veršbréfa, innherja, markašsmisnotkunar, yfirtökuskyldu og kaupenda eša seljenda
eignarhluta ķ fjįrmįlafyrirtękjum.
Er įkvęšiš til frekari fyllingar breytingum į 3. mgr. 8. gr. laganna, sbr. 2. gr. frumvarpsins, sem ętlaš er aš taka af allan vafa um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti beitt śrręšum laganna
gagnvart einstaklingum og lögašilum, žar į mešal dagsektum, févķti, leit og haldlagningu,
vegna žeirra laga og reglna sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ eftirlit meš.
Um 2. gr.
Ķ gildandi įkvęši 3. mgr. 8. gr. laganna kemur fram aš įkvęši laganna eigi, eftir žvķ sem
viš į, viš um eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins, athuganir žess og upplżsingaöflun samkvęmt
įkvęšum sérlaga. Um starfsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins fari aš öšru leyti eftir įkvęšum
sérlaga. Ķ skżringum ķ greinargerš meš frumvarpi til laga nr. 11/2000 kemur fram aš ķ 3. mgr.
8. gr. sé hnykkt į žvķ aš įkvęši laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi, einkum III.
kafli žeirra, og įkvęši sérlaga myndi žann ramma sem starfsheimildum Fjįrmįlaeftirlitsins
er ętlaš aš starfa eftir. Įkvęši III. kafla laga nr. 87/1998 séu almenn įkvęši sem ętlaš sé
aš gilda um starfsemi Fjįrmįlaeftirlitsins į grundvelli sérlaga.
Veršur ekki litiš öšruvķsi į en aš ętlunin meš framangreindu įkvęši hafi veriš aš įkvęši
sérlaga og laga um opinbert eftirlit mundu vinna saman og mynda heildstęšan ramma um
starfsemi eftirlitsins. Hefur lagasetning į fjįrmįlamarkaši mišast viš žetta og er vķsaš ķ almennum eftirlitsįkvęšum sérlaga til laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi varšandi
eftirlitsheimildir Fjįmįlaeftirlitsins sem mundu gilda aš breyttu breytanda um eftirlit samkvęmt sérlögum.
Eins og fram kemur ķ almennum athugasemdum meš frumvarpi žessu hefur kęrunefnd
samkvęmt lögum um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi komist aš žeirri nišurstöšu aš
tilvķsun ķ 107. gr. laga nr. 161/2002 til dagsektarheimildar ķ lögum um opinbert eftirlit meš
fjįrmįlastarfsemi sé ekki nęgilegur grundvöllur til aš beita įkvęšum laganna um dagsektir
gagnvart einstaklingum sem athugun Fjįrmįlaeftirlitsins į virkum eignarhlut ķ sparisjóši
beindist aš. Eins og vikiš er aš ķ almennum athugasemdum skapar śrskuršur žessi jafnframt
vafa um eftirlitsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins samkvęmt öšrum sérlögum sem byggšar eru
į samsvarandi tilvķsunum.
Meš žeirri breytingu į įkvęšinu sem hér er lögš til er žvķ tekinn af allur vafi um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti beitt śrręšum laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi, žar į mešal
dagsektum, févķti, leit og haldlagningu, viš eftirlit og önnur verkefni gagnvart einstaklingum
og lögašilum sem žvķ er fališ aš framkvęma į grundvelli sérlaga og annarra reglna.
Um starfsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins fer aš öšru leyti eftir įkvęšum sérlaga. Séu vķštękari eftirlitsśrręši ķ sérlögum en fram koma ķ lögum um opinbert eftirlit eiga žau įkvęši
viš um tilvik sem mundu falla žar undir. Hér mį t.d. nefna heimildir Fjįrmįlaeftirlitsins ķ
veršbréfavišskiptalögum til kyrrsetningu eigna, stöšvun śtbošs og afrita af fjarskiptaskrįm
og heimildir ķ veršbréfavišskiptalögum og lögum um fjįrmįlafyrirtęki til sviptingu atkvęšisréttar o.fl.
Um 3. gr.
Ķ 1. mgr. hafa veriš tekin saman įkvęši 1. og 2. mgr. 9. gr. gildandi laga nr. 87/1998 og
sett ķ eina mįlsgrein. Gildandi 1. mgr. 9. gr. laganna į viš um eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins meš
eftirlitsskyldum ašilum eins og žeir eru skilgreindir ķ 2. gr. laganna en 2. mgr. 9. gr. laganna
į hins vegar viš um starfsemi Fjįrmįlaeftirlitsins almennt, ž.m.t. um eftirlit meš hvort einstaklingar eša lögašilar hafi brotiš gegn žeim lögum eša reglum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er
fališ eftirlit meš. Ķ ljósi tillögu um nżja 3. mgr. 9. gr., sbr. umfjöllun hér į eftir um almenna
heimild eftirlitsins til upplżsingaöflunar, er lagt til aš 1. og 2. mgr. 9. gr. verši teknar saman
ķ eina mįlsgrein, 1. mgr. 9. gr. laganna, og eigi žį eingöngu viš um eftirlit meš eftirlitsskyldum ašilum skv. 2. gr. laganna.
Jafnframt er lagt til aš 3. mgr. 9. gr. gildandi laga verši aš 2. mgr. Žykir sś uppsetning
skżrari en eftir žį breytingu munu 1. og 2. mgr. 9. gr. eiga viš um eftirlitsskylda ašila en 3.
og 4. mgr. 9. gr. munu hins vegar eiga viš um eftirlitsskylda ašila auk eftirlits og annarra
verkefna gagnvart einstaklingum og lögašilum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma
samkvęmt įkvęšum sérlaga.
Gerš er tillaga aš nżrri 3. mgr. 9. gr. sem į sér fyrirmynd ķ 2. mgr. 68. gr. veršbréfavišskiptalaga, nr. 33/2003, og 94. gr. laga um tekju- og eignaskatt, nr. 90/2003. Naušsynlegt
er aš samręma eftirlitsheimildir Fjįrmįlaeftirlitsins milli einstakra lagabįlka. Lagt er til aš
kvešiš sé afdrįttarlaust į um aš ķ tengslum viš eftirlit og athuganir mįla samkvęmt įkvęšum sérlaga sé einstaklingum og lögašilum skylt aš lįta Fjįrmįlaeftirlitinu ķ té allar upplżsingar og gögn sem eftirlitiš telur naušsynleg. Skipti ekki mįli ķ žvķ sambandi hvort upplżsingarnar varša žann ašila sem beišninni er beint til eša žau skipti annarra ašila viš hann er
hann getur veitt upplżsingar um og varša athuganir og eftirlit Fjįrmįlaeftirlitsins. Vegna
samsvarandi įkvęšis skattalaga skal bent į aš Hęstiréttur hefur ķ mįli nr. 156/1999 jįtaš skattyfirvöldum rśma heimildir til mats į žörf į upplżsingum enda séu mįlefnalegar įstęšur
aš baki og mešalhófs og višeigandi öryggissjónarmiša gętt.
Jafnframt er tekiš fram aš lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarki ekki skyldu til žess aš
veita upplżsingar og ašgang aš gögnum enda eru upplżsingar hįšar sambęrilegri žagnarskyldu žegar žęr hafa veriš afhentar Fjįrmįlaeftirlitinu, sbr. einnig tillögu aš breyttri 2. mgr.
13. gr. laga nr. 87/1998 sem gerš veršur skżrari aš žessu leyti. Tryggja veršur aš lagaįkvęši
um žagnarskyldu į einstökum svišum komi ekki ķ veg fyrir skyldu žeirra sem Fjįrmįlaeftirlitiš telur meš rökstuddum hętti aš geti veitt tilteknar upplżsingar og gögn ķ žįgu athugunar
ķ tilteknu mįli. Slķk heimild er žegar ķ lögum um veršbréfavišskipti en telja veršur ešlilegt
aš samsvarandi heimild sé til stašar į öšrum svišum sem heyra undir Fjįrmįlaeftirlitiš. Aš
žessu virtu er hér lagt til aš męlt verši fyrir um žaš ķ lögunum aš lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarki ekki skyldu til aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu upplżsingar og ašgang aš gögnum. Įréttaš skal aš ķ tilvķsun 3. mgr. 8. gr. til sérlaga, sbr. 2. gr. frumvarpsins, felst m.a. aš
heimilt er aš beita įkvęšum laganna, t.d. vegna krafna um upplżsingar, ķ athugunum eftirlitsins į grundvelli sérlaga. Skiptir ekki mįli ķ žvķ sambandi hvort krafan beinist aš žeim sem
athugun sętir eša öšrum ašilum.
Ķ 4. mgr. er lagt til aš afdrįttarlaust verši kvešiš į um aš žau śrręši sem koma fram ķ
mįlsgreininni eigi einnig viš ķ tengslum viš athuganir į žvķ hvort einstaklingar eša lögašilar
hafi brotiš gegn lögum eša reglum sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ eftirlit meš. Eins og fram
kemur ķ frumvarpi til laga nr. 11/2000 veršur aš beita įkvęšinu af varfęrni og veršur žvķ
ekki beitt nema rķk įstęša sé til aš ętla aš įkvęši viškomandi sérlaga hafi veriš brotin eša
aš ętla megi aš ašgeršir Fjįrmįlaeftirlitsins nįi ekki tilętlušum įrangri meš öšrum hętti.
Ętķš skal beita įkvęšum laga um mešferš opinberra mįla viš framkvęmd slķkra ašgerša
og žarf žvķ įvallt śrskurš dómara įšur en rįšist er ķ slķkar ašgeršir.
Um 4. gr.
Gerš er tillaga um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti krafist žess aš stjórnarmenn og framkvęmdastjóri eftirlitsskyldra ašila lįti af störfum sķnum sem slķkir ķ žeim tilvikum sem žeir uppfylla
ekki hęfisskilyrši žeirra sérlaga sem um starfsemi žeirra gilda. Telja veršur aš slķk heimild
geti rśmast innan žeirra śrręša sem Fjįrmįlaeftirlitiš hefur samkvęmt nśgildandi lögum,
sbr. įkvęši 1. og 2. mgr. 10. gr. laganna um kröfur til śrbóta. Telja veršur žó naušsynlegt
aš taka allan vafa af og kveša meš skżrum hętti į um žessa heimild Fjįrmįlaeftirlitsins. Ķ
įkvęšinu er jafnframt kvešiš į um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti vikiš žessum ašilum einhliša
frį, verši žeir ekki viš kröfum žess innan hęfilegs frests. Naušsynlegt er fyrir Fjįrmįlaeftirlitiš aš hafa śrręši til žess aš bregšast viš žvķ ef ekki er oršiš viš kröfum eftirlitsins aš
žessu leyti. Samkvęmt nśgildandi lögum getur Fjįrmįlaeftirlitiš einungis brugšist viš meš
afturköllun starfsleyfis eftirlitsskyldra ašila ķ slķkum tilvikum. Ljóst er aš slķkar ašgeršir eru
ekki heppilegar ķ öllum tilvikum til žess aš taka į skorti į hęfi stjórnenda eftirlitsskyldra ašila og aš žęr geta skašaš hinn eftirlitsskylda ašila og višskiptavini hans. Ekki er žó śtilokaš
aš ķ einhverjum tilvikum komi jafnframt til žess aš starfsleyfi verši afturkallaš og/eša aš
žörf verši į beitingu annarra śrręša Fjįrmįlaeftirlitsins.
Um 5. gr.
Ķ 1. mgr. er kvešiš skżrt į um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti lagt dagsektir į ašila veiti hann
ekki umbešnar upplżsingar eša sinni ekki kröfum um śrbętur innan hęfilegs frests. Įkvęšiš gildir um eftirlitsskylda ašila og einstaklinga og lögašila sem falla undir lög er Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma. Hiš sama gildir einnig um ašila er veitt geta upplżsingar
ķ žįgu athugana samkvęmt įkvęšum žessara laga eša sérlaga. Įkvęšinu er žannig ętlaš
aš nį til allra žeirra ašila sem skylt er aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu upplżsingar eša sinna kröfum um śrbętur, hvort sem sś skylda byggist į lögum žessum eša öšrum lögum. Ķ 5. mįlsl.
1. mgr. er óbreytt sś regla aš heimilt er aš įkvarša dagsektir sem hlutfall af stęrš eftirlitsskylds ašila. Žessi mįlslišur į samkvęmt oršanna hljóšan ekki viš um ašra ašila sem heimilt
er aš beita dagsektum samkvęmt įkvęšinu. Jafnframt er ķ 6. mįlsl. 1. mgr. kvešiš į um aš
viš įkvöršun um fjįrhęš dagsekta sé heimilt aš taka tillit til ešlis vanrękslu eša brots og
fjįrhagslegs styrks allra žessara ašila, ž.e. bęši eftirlitsskyldra ašila og einstaklinga og lögašila. Jafnframt er lagt til aš stjórn verši heimilt aš fela forstjóra aš taka įkvaršanir um dagsektir vegna reglubundinna gagnaskila eftirlitsskyldra ašila. Gert er rįš fyrir žvķ aš nįnar
verši kvešiš į um žessa heimild ķ reglugerš skv. 7. mgr.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš sé mįl höfšaš til ógildingar įkvöršunar skv. 1. mgr. innan 14
daga frį žvķ aš viškomandi ašila var tilkynnt um hana og óski hann jafnframt eftir aš mįliš
hljóti flżtimešferš sé ekki heimilt aš innheimta dagsektir fyrr en dómur hefur falliš. Dagsektir leggjast įfram į viškomandi ašila žrįtt fyrir slķka mįlshöfšun. Žar sem beiting įkvęšis 1. mgr. er ķžyngjandi fyrir ašila mįls er tališ rétt aš fresta žannig réttarįhrifum įkvöršunar
Fjįrmįlaeftirlitsins tķmabundiš séu skilyrši 2. mgr. uppfyllt. Mikilvęgt er aš fį skjóta śrlausn ķ mįlum sem žessum žar sem žau varša bęši fjįrhagslega hagsmuni mįlsašila og
hagsmuni Fjįrmįlaeftirlitsins af žvķ aš fį umbešnar upplżsingar eša gögn eins skjótt og
verša mį. Er žvķ rétt aš tķmafrestur įkvęšisins sé skammur og gerš sé krafa um aš flżtimešferš sé óskaš fyrir dómstólum. Žrįtt fyrir aš ekki verši heimilt aš innheimta dagsektirnar sé
mįl höfšaš samkvęmt įkvęšinu leggjast dagsektirnar įfram į, enda vęri óešlilegt, meš
hlišsjón af ešli dagsekta sem śrręšis til aš knżja fram efndir, aš hęgt vęri aš stöšva dagsektir meš mįlshöfšun. Hvort dagsektir verša innheimtar ręšst žį af nišurstöšu dómstólsins.
Ķ 3. mgr. er oršunum „eftirlitsskyldur ašili“ skipt śt fyrir oršiš „ašilar“ og žannig bęši
įtt viš eftirlitsskylda ašila og einstaklinga og lögašila, sbr. umfjöllun um 1. mgr. Er įkvęšiš
aš finna ķ 4. mgr. 11. gr. gildandi laga.
Ķ 4. mgr. er meš sama hętti og ķ 1. mgr. kvešiš skżrt į um aš Fjįrmįlaeftirlitiš geti lagt
févķti į ašila sem brżtur gegn įkvöršunum sem teknar hafa veriš af Fjįrmįlaeftirlitinu.
Įkvęšiš nęr til eftirlitsskyldra ašila og einstaklinga og lögašila sem falla undir lög er Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma. Įkvęšinu er žannig ętlaš aš nį til allra žeirra ašila
sem brjóta gegn įkvöršunum sem teknar hafa veriš af Fjįrmįlaeftirlitinu hvort sem žęr
byggjast į žessum lögum eša öšrum lögum. Er įkvęšiš aš finna ķ 2. mgr. 11. gr. gildandi
laga.
Įkvęši 5., 6. og 7. mgr. eru óbreytt frį gildandi lögum aš öšru leyti en žvķ aš ķ 5. mgr.
hefur veriš fellt brott aš śrskuršir kęrunefndar séu ašfararhęfir. Leišir sś breyting af žvķ
aš ķ frumvarpinu er lögš til nišurfelling kęrunefndar.
Um 6. gr.
Sś breyting sem lögš er til ķ 1. mgr. mišar aš žvķ aš gera skżrt aš Fjįrmįlaeftirlitiš getur
bęši žurft aš greina lögreglu frį brotum eftirlitsskyldra ašila og einstaklinga og lögašila sem
hafa aš mati eftirlitsins meš refsiveršum hętti gerst brotlegir viš lög eša reglur sem Fjįrmįlaeftirlitinu er fališ aš framkvęma. Ķ gildandi įkvęši er eingöngu vikiš aš eftirlitsskyldum ašilum ķ žessu samhengi. Ljóst er hins vegar aš žau mįl sem Fjįrmįlaeftirlitiš getur žurft
aš vķsa til lögreglu snśa ekki einungis aš eftirlitsskyldum ašilum eins og žeir eru skilgreindir ķ 1. mgr. 2. gr. heldur jafnframt aš t.d. einstaklingum og lögašilum į grundvelli veršbréfavišskiptalaga, m.a. vegna innherjasvika og markašsmisnotkunar, auk annarra tilvika sem viš
geta įtt į grundvelli sérlaga. Jafnframt er lagt til aš kvešiš sé um žaš aš ašgeršum eftirlitsins samkvęmt žessari grein verši ekki skotiš til dómstóla. Tvęr įstęšur bśa žar helst aš
baki. Ķ fyrsta lagi skal bent į aš telji Fjįrmįlaeftirlitiš aš greina žurfi lögreglu frį mįli er
ekki um eiginlega stjórnsżsluįkvöršun aš ręša heldur mat eftirlitsins į refsinęmi verknašar
og mat į alvarleika sem hefur ķ för meš sér aš öšru stjórnvaldi er greint frį mįli til įframhaldandi mešferšar og įkvöršunartöku. Žaš aš greina lögreglu frį mįli takmarkar į engan
hįtt réttindi viškomandi ašila, enda gefst honum kostur į aš gęta hagsmuna sinna, koma aš
andmęlum og frekari sjónarmišum viš mešferš mįlsins hjį lögreglu įkveši hśn aš taka mįliš til frekari skošunar. Ķ öšru lagi mundi žaš išulega strķša gegn rannsóknarhagsmunum ef
gera žyrfti ašilum grein fyrir žvķ aš lögreglu hafi veriš greint frį mįli žeirra.
Ķ 2. mgr. er lagt til aš tilvķsun 2. mgr. 12. gr. til višskiptarįšherra og žess rįšherra sem
annars fer meš viškomandi mįlaflokk falli brott. Meš hlišsjón af sjįlfstęši Fjįrmįlaeftirlitsins veršur ekki séš aš rök standi til žess aš rįšherra sé greint frį žessum ašgeršum Fjįrmįlaeftirlitsins. Žessari breytingu er žvķ ętlaš aš undirstrika sjįlfstęši Fjįrmįlaeftirlitsins
gagnvart višskiptarįšherra enn frekar. Žį eru tilvitnašar ašgeršir žess ešlis aš rétt er aš upplżsingum um žęr sé haldiš innan eins žröngs hóps og unnt er. Meš hlišsjón af rannsóknarhagsmunum er einnig lögš til sś breyting aš fyrirhugašar ašgeršir žurfi ekki aš tilkynna
stjórn ašilans eša viškomandi ašila ef stjórn er ekki til stašar įšur en rįšist er ķ žęr ef ętla
mį aš rįšstafanir Fjįrmįlaeftirlitsins nįi ekki fram aš ganga. Viš slķkar ašstęšur mundi viškomandi ašilum hins vegar tilkynnt um žęr eins skjótt og kostur er.
Um 7. gr.
Lögš er til sś breyting į 2. mgr. 13. gr. laganna aš ķ staš tilvķsunar til laga er gilda um eftirlitsskylda ašila sé sérstaklega tiltekiš aš žagnarskyldan nįi til upplżsinga sem Fjįrmįlaeftirlitiš getur krafist į grundvelli sérlaga eša annarra laga. Er naušsynlegt aš leggja til žessa
breytingu til samręmis viš tillögu aš nżrri 3. mgr. 9. gr. Getur žvķ Fjįrmįlaeftirlitiš aflaš
upplżsinga ķ trśnaši frį ašilum óhįš žvķ hvort um eftirlitsskylda ašila sé aš ręša eša ašra
įn žess aš verša skylt meš vķsan til upplżsingalaga aš lįta af hendi upplżsingar sem ešli
mįls samkvęmt vęru bundnar žagnarskyldu samkvęmt įkvęšum annarra laga.
Ķ 3. mgr. er oršunum „eftirlitsskyldur ašili“ skipt śt fyrir oršiš „ašilar“. Leišir breytingin
af breytingu į 2. mgr.
Um 8. gr.
Lagt er til aš nż mįlsgrein bętist viš 14. gr. laga nr. 87/1998 sem kvešur į um aš ķ tengslum viš athuganir tiltekinna mįla sé Fjįrmįlaeftirlitinu heimilt aš afla upplżsinga og gagna
frį öšrum stjórnvöldum óhįš žagnarskyldu žeirra. Hér undir mundu falla t.d. skattyfirvöld
og samkeppnisyfirvöld. Į mįlsgreinin sér fyrirmynd ķ 3. mgr. 19. gr. samkeppnislaga, nr.
44/2005, og veršur aš telja ešlilegt aš Fjįrmįlaeftirlitiš hafi sambęrilegar heimildir aš žessu
leyti. Samkvęmt įkvęšinu į žagnarskylda annarra stjórnvalda ekki aš standa ķ vegi athugana
Fjįrmįlaeftirlitsins og į žaš m.a. rétt į aš afla skjala og annarra gagna sem viškomandi
stjórnvöld kunna aš bśa yfir. Ljóst er aš żmsar stofnanir sinna ešlislķkum störfum og Fjįrmįlaeftirlitiš og kunna żmsar upplżsingar aš liggja fyrir hjį öšrum stjórnvöldum t.d. um
tengsl ašila og fleiri atriši sem kunna aš vera gagnleg fyrir athuganir Fjįrmįlaeftirlitsins.
Įréttaš skal aš slķkar upplżsingar sem Fjįrmįlaeftirlitiš kynni aš afla hjį öšrum stjórnvöldum falla undir žagnarskylduįkvęši 13. gr. laganna. Samkvęmt žvķ njóta upplżsingarnar
sama trśnašar hjį Fjįrmįlaeftirlitinu og hjį viškomandi stjórnvöldum.
Um 9. gr.
Ķ greininni er lagt til aš kęrunefnd sem starfar skv. 18. gr. gildandi laga verši lögš nišur
og ķ staš žess fari įgreiningsmįl um įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins beint til umfjöllunar
dómstóla. Eins og fram kemur ķ almennum athugasemdum er tillaga žessi byggš į mikilvęgi
Fjįrmįlaeftirlitsins fyrir innlendan fjįrmagnsmarkaš og traust hans gagnvart öšrum mörkušum. Žvķ er mikilvęgt aš öll žau įgreiningsmįl sem kunna aš rķsa vegna įkvaršana Fjįrmįlaeftirlitsins geti sętt mešferš dómstóla. Samkvęmt gildandi lögum getur Fjįrmįlaeftirlitiš
ekki skotiš śrskuršum kęrunefndar til dómstóla. Ekki er valin sś leiš ķ frumvarpinu aš veita
Fjįrmįlaeftirlitinu slķkan rétt heldur męlt fyrir um aš mįl komi beint til kasta dómstóla. Er
hér höfš hlišsjón af fyrirkomulagi žessara mįla ķ Svķžjóš og Finnlandi. Um rökstušning er
aš öršu leyti er vķsaš til almennra athugasemda frumvarpsins.
Einnig skal bent į aš ķ 10. gr. er lagt til aš viš lögin bętist įkvęši til brįšabirgša žar sem
fram kemur hvernig fara skuli meš žau śrlausnarefni sem kunna aš vera til umfjöllunar hjį
kęrunefnd eftir gildistöku laga žessara, verši frumvarp žetta aš lögum, og um rétt žeirra sem
kunna aš vilja kęra įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins.
Ķ samręmi viš framangreint er lagt til aš ķ kvešiš verši į um aš vilji ašili ekki una
įkvöršun Fjįrmįlaeftirlitsins geti hann höfšaš mįl til ógildingar hennar fyrir dómstólum.
Žį er kvešiš į um žriggja mįnaša mįlshöfšunarfrest frį žvķ aš ašila var tilkynnt um įkvöršunina. Veršur aš telja mikilvęgt aš mįl sem varša įgreining um įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins komi sem fyrst til kasta dómstóla og žvķ rétt aš kveša į um mįlshöfšunarfrest žessara
mįla. Jafnframt veršur aš telja lķklegt aš ķ mįlum žessum verši krafist flżtimešferšar žó aš
ekki sé gerš tillaga um žaš. Žį er kvešiš į um aš mįlshöfšun fresti ekki réttarįhrifum
įkvöršunar Fjįrmįlaeftirlitsins né heimild til ašfarar samkvęmt henni og er žaš ķ samręmi
viš reglugerš nr. 87/1998. Undantekningu frį žessu er žó aš finna ķ tillögu aš nżrri 2. mgr.
11. gr. laganna žar sem kvešiš er į um aš dagsektir verši ekki innheimtar sé mįl höfšaš til
ógildingar įkvöršunarinnar inna 14 daga og jafnframt krafist flżtimešferšar.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš įkvöršunum Fjįrmįlaeftirlitsins veršur ekki skotiš til rįšherra. Ķ lögum um opinbert eftirlit er ekki meš berum oršum kvešiš į um aš įkvöršunum
Fjįrmįlaeftirlitsins verši ekki skotiš til rįšherra žótt slķkt leiši af ešli mįls. Žaš žykir hins
vegar skżrara aš kveša į um žaš meš beinum hętti, sbr. einnig tillögu um brottfall kęrunefndar. Žótt enginn vafi hafi leikiš į sjįlfstęši Fjįrmįlaeftirlitsins ķ störfum sķnum gagnvart
rįšherra er tališ rétt aš hnykkja į sjįlfstęši žess meš tillögu žessari.
Um 10. gr.
Ķ įkvęši til brįšabirgša viš lögin er lagt til aš fjallaš verši um žau tilvik sem upp geta
komiš vegna brottfalls kęrunefndar. Kemur fram aš kęrunefnd skuli ljśka mešferš žeirra
mįla sem žegar hefur veriš skotiš til hennar viš gildistöku laga žessara. Žį er heimilt aš
skjóta til nefndarinnar öllum įkvöršunum sem teknar eru fyrir gildistöku laga žessara. Žį er
kvešiš į um aš Fjįrmįlaeftirlitinu sé heimilt aš bera śrskurši kęrunefndar sem kvešnir eru
upp samkvęmt brįšabirgšaįkvęši žessu undir dómstóla. Tekur mįlskotsheimild Fjįrmįlaeftirlitsins žannig til allra śrskurša sem kvešnir eru upp eftir gildistöku žessara laga. Er žetta
gert ķ samręmi viš žaš meginsjónarmiš sem frumvarpiš byggist mešal annars į aš ęskilegt sé aš öll įgreiningsmįl sem varša įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins geti komiš til mešferšar
dómstóla.
Um 11. gr.
Ķ greininni er lögš til sś breyting į lögum um fjįrmįlafyrirtęki aš nżtt žrep bętist viš
žegar afla žarf samžykkis fyrir žvķ aš eignast eša bęta viš sig virkum eignarhlut ķ fjįrmįlafyrirtęki. Auk samžykkis fyrir žvķ aš eignast 10% eignarhlut er ķ 40. gr. gildandi laga įskiliš
aš samžykki žurfi žegar aflaš er eignarhlutar svo aš bein eša óbein hlutdeild ķ eigin fé,
stofnfé eša atkvęšisrétti fari yfir 20, 30 eša 50% eša nemi svo stórum hluta aš fjįrmįlafyrirtęki verši tališ dótturfyrirtęki. Į umrętt įkvęši sér stoš ķ 16. gr. tilskipunar 2000/12/EB.
Įkvęšiš er byggt į lįgmarksskilyršum og er einstökum ašildarrķkjum EES heimilt aš setja
frekari skilyrši eša višmiš. Sś heimild hefur m.a. veriš nżtt ķ Noregi og er ķ norskum lögum
um fjįrmįlafyrirtęki įskiliš aš auk framangreindra višmiša skuli samžykkis aflaš viš 25%
mörk. Er hér lagt til aš sama leiš verši farin, ž.e. aš samžykkis skuli aflaš žegar bein eša
óbein hlutdeild ķ eigin fé, stofnfé eša atkvęšisrétti fari yfir 25%.
Ķ ljósi žess hversu žröngt eignarhald er į ķslenskum fjįrmįlamarkaši og žvķ hversu mikil
įhrif eignarhald į milli 20 og 33% getur haft žykir naušsynlegt aš leggja žetta til. Fjįrmįlaeftirlitiš hefur aflaš upplżsinga um hlutfall af heildarhlutafé sem mętt hefur veriš fyrir į
hluthafafundum hjį fjórum stęrstu fjįrmįlafyrirtękjunum og af žeim upplżsingum leišir aš
į sķšustu žremur įrum hefur hlutfall af heildarhlutafé sem mętt hefur veriš fyrir į hluthafafundum veriš į bilinu 55–82% hlutafjįr ķ viškomandi félögum en aš mešaltali hefur veriš
mętt fyrir um 68,9% hlutafjįr ķ žessum félögum. Er žvķ ljóst aš fjįrfestingar į bilinu
20–33% geta fęrt einstökum fjįrfestum mikil völd ķ einstökum fjįrmįlafyrirtękjum. Verulegur munur er į žeim įhrifum sem geta falist ķ fjįrfestingu sem er rķflega 20% annars vegar
og tęplega 33% hins vegar. Sem dęmi mį nefna aš fjįrfestingin umfram 25% getur ķ raun
sett ašila ķ žį stöšu aš geta komiš ķ veg fyrir samžykktarbreytingar sem žarfnast 2/3hluta atkvęša. Einnig getur ašili sem hefur heimild til aš fara meš allt aš 33% atkvęša ķ raun haft
śrslitaįhrif į völd ķ viškomandi félagi sé tekiš tillit til dreifingar hlutafjįr og žess hlutfalls
hlutafjįr sem fariš er meš į hluthafafundum. Įkvöršun um aš veita samžykki fyrir eignarhaldi į milli 20 og 33% getur žvķ haft mikil įhrif į viškomandi fjįrmįlafyrirtęki. Lagt er til
aš ašilar žurfi aš afla samžykkis viš 25% mörk.
Um 12. gr.
Fram kemur ķ 2. mgr. 40. gr. laga nr. 161/2002 aš meš virkum eignarhlut sé įtt viš beina
eša óbeina hlutdeild ķ fyrirtęki sem nemur 10% eša meira af eigin fé, stofnfé eša atkvęšisrétti eša ašra hlutdeild sem gerir kleift aš hafa veruleg įhrif į stjórnun viškomandi fjįrmįlafyrirtękis.
Ķ 12. gr. frumvarpsins er lögš til skilgreining į óbeinum virkum eignarhlut samkvęmt lögunum en slķka skilgreiningu er eingöngu aš finna ķ lögskżringargögnum meš gildandi lögum.
Meš hlišsjón af žvķ aš įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins um aš fleiri ašilar kunni aš teljast fara
saman meš virkan eignarhlut geta veriš ķžyngjandi er naušsynlegt aš skilgreina ķ lögum žau
višmiš sem Fjįrmįlaeftirlitinu ber aš hafa hlišsjón af. Ljóst er žó aš um matskenndar
įkvaršanir getur veriš aš ręša ķ įkvešnum tilvikum og lög geta aldrei nįš yfir öll žau tilvik
sem geta komiš upp. Ķ žeim efnum veršur aš hafa ķ huga undirliggjandi markmiš įkvęšisins
sem er aš koma ķ veg fyrir aš hęgt sé aš komast hjį reglunum meš žvķ aš dreifa eignarhaldi į żmsa tengda ašila. Kemur ķ hlut Fjįrmįlaeftirlitsins aš skera śr um slķk vafatilvik, m.a.
meš hlišsjón af žeim višmišum sem eru lögš til.
Eins og vikiš er aš ķ almennum athugasemdum hafa komiš ķ ljós vandkvęši viš aš stašreyna hvort óbeinir virkir eignarhlutir hafi myndast, t.d. meš samstarfi ašila. Ķ greininni hefur
veriš höfš hlišsjón af įkvęši 37. gr. veršbréfavišskiptalaga sem fjallar m.a. um hvernig yfirtökuskylda getur stofnast meš samstarfi ašila en 37. gr. er aš meginstefnu til byggš į įkvęšum yfirtökutilskipunar Evrópusambandsins. Einnig skal t.d. bent į aš sams konar įkvęši
hefur veriš lengi til stašar ķ norskum lögum um fjįrmįlafyrirtęki.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um aš meš óbeinni hlutdeild ķ skilningi 40. gr. sé įtt viš aš ašili og
žeir sem hann er ķ samstarfi viš hafi eignast eša fari sameiginlega meš virkan eignarhlut ķ
skilningi laganna.
Ķ 2. mgr. er skilgreining į samstarfi milli ašila og getur žaš myndast hvort sem samkomulagiš er formlegt eša óformlegt, skriflegt, munnlegt eša meš öšrum hętti.
Ķ 3. mgr. er lagt til aš til višbótar viš įkvęši 2. mgr. skuli samstarf alltaf tališ vera til
stašar milli tiltekinna ašila, nema sżnt sé fram į annaš. Um er aš ręša tengsl sem alla jafna
yršu įlitin fela ķ sér samstarf ķ skilningi 2. mgr. Įkvęši 3. mgr. felur ķ sér lķkindareglu sem
į aš hjįlpa til viš aš leggja mat į hvort samstarf sé til stašar, en žar er ekki um tęmandi upptalningu aš ręša og žvķ ekki unnt aš gagnįlykta śt frį henni.
Ķ 1. tölul. 3. mgr. er tiltekiš aš samstarf skuli tališ vera į milli hjóna, ašila sem eru ķ stašfestri samvist, ašila sem eru ķ skrįšri sambśš og ófjįrrįša barna žessara ašila. Žį teljast lögašilar skv. 2. og 3. tölul. sem eru undir yfirrįšum žessara ašila einnig vera ķ samstarfi viš
žį.
Ķ 2. tölul. 3. mgr. kemur fram aš samstarf skuli tališ vera milli ašila ef til stašar eru tengsl
milli žeirra sem fela ķ sér bein eša óbein yfirrįš annars ašilans yfir hinum. Samstarf skal
einnig tališ vera til stašar ef tvö eša fleiri félög eru undir yfirrįšum sama ašilans, sem hefur
m.a. ķ för meš sér aš samstarf skal įvallt tališ vera į milli félaga ķ sömu samstęšu. Ķ žessu
sambandi taka skal tillit til tengsla ašila skv. 1., 3. og 4. tölul. Samkvęmt žessum töluliš er
litiš svo į aš félag, móšurfélag žess, dótturfélög, systurfélög og félög tengd žeim, sem og
eigendur žeirra, séu jafnan ķ samstarfi. Félög sem fyrrnefnd félög eša eigendur žeirra hafa
bein eša óbein yfirrįš yfir teljast einnig samstarfsašilar, nema sżnt sé fram į annaš. Žegar
metiš er hvort um bein eša óbein yfirrįš sé aš ręša er mišaš viš skilgreiningu į samstęšu
ķ 97. gr. laganna. Ķ žvķ sambandi skal įréttaš aš yfirrįš geta stofnast hafi ašili rįšandi stöšu
ķ félagi, sbr. 5. tölul. 97. gr. Fer žaš eftir atvikum mįls hvort ašili hafi nįš rįšandi stöšu ķ
félagi og žar meš yfirrįšum yfir žvķ en sem dęmi skal tekiš aš 37. gr. veršbréfavišskiptalaga mišar viš 40% en yfirrįš geta einnig talist vera til stašar viš lęgri mörk sé dreifing
hlutafjįr ķ félagi mikil aš öšru leyti. Žannig stofnast t.d. yfirtökuskylda ķ Bretlandi viš 30%.
Ķ öllu falli veršur aš telja aš aušvelt sé aš nį yfirrįšum ķ félagi vel undir 50%, sbr. hér aš
framan. Viš mat Fjįrmįlaeftirlitsins žarf eftirlitiš aš hafa ķ huga atriši svo sem fjölda hluthafa, dreifingu hlutafjįr, mętingu į hluthafafundi félags, auk annarra atriša sem veitt geta
vķsbendingu um raunveruleg yfirrįš ašila.
Ķ 3. tölul. 3. mgr. er męlt fyrir um aš félög sem ašilar skv. 1., 2. og 4. tölul. eiga meš
beinum eša óbeinum hętti verulegan eignarhlut ķ eša hafa myndaš varanleg tengsl viš ķ žeim
tilgangi aš hafa įhrif į rekstur žeirra skuli teljast vera ķ samstarfi viš žessa ašila, nema sżnt
sé fram į annaš. Félag er tališ eiga verulegan eignarhlut ef žaš og dótturfélög žess eiga
a.m.k. 20% atkvęšisréttar ķ öšru félagi. Ķ ķslenskri löggjöf hefur hugtakiš „verulegur eignarhlutur“ byggst į skilgreiningum Evrópusambandsins į „participating interest“ eša hlutdeildarskilgreiningu sem mišast viš 20%. Er tališ aš ašilar sem eiga slķkan eignarhlut séu ķ ašstöšu til aš hafa veruleg įhrif į rekstur félags. Slķkur eignarhlutur veitir t.d. alla jafna rétt til
eins eša tveggja stjórnarmanna ķ fimm eša sjö manna stjórn.
Ķ 4. tölul. 3. mgr. er tiltekiš aš samstarf skuli tališ vera į milli félags og stjórnarmanna
žess, félags og framkvęmdastjóra žess og félaga undir yfirrįšum viškomandi stjórnarmanna
og framkvęmdastjóra, nema sżnt sé fram į annaš.
Viš mat Fjįrmįlaeftirlitsins į vafaatrišum varšandi samstarf getur eftirlitiš m.a. litiš til
eignarhalds, sem og stjórnunar- og eignatengsla viškomandi ašila, auk žess sem lķta mį til
fjölskyldutengsla og fjįrfestingasögu.
Meš fyrrgreindum breytingum er kvešiš į um meš skżrari hętti en ķ gildandi lögum aš
óbeinn virkur eignarhlutur geti myndast vegna samstarfs ašila og tengsla. Rétt er aš ķtreka
aš įkvęši 3. mgr. eru til fyllingar reglu 2. mgr. um samstarf milli ašila og žvķ ekki unnt aš
gagnįlykta śt frį 1.–4. tölul. 3. mgr. Aš öšru leyti mį vķsa til žess sem kemur fram ķ skżringum meš 40. gr. frumvarps til laga nr. 161/2002 varšandi óbeina virka eignarhluti.
Um 13. gr.
Hér er lagt til aš tilvķsun 2. mgr. 70. gr. laganna til nįinna tengsla ķ 2. mgr. 18. gr. laganna
falli brott og ķ staš žess verši mišaš viš skilgreiningu nżrrar 40. gr. a į samstarfi ašila sbr.
9. gr. frumvarpsins. Skilgreining 2. mgr. 18. gr. laganna er samin śt frį öšrum forsendum en
fjallaš er um ķ 70. gr., ž.e. einkum vegna veitingar starfsleyfa, og hentar ekki sem skyldi
vegna eftirlits meš myndun virkra eignarhluta ķ sparisjóšum. Er žvķ lagt til aš almenna
įkvęšiš um samstarf ašila sem kvešiš er į um ķ 13. gr. gildi ķ žess staš.
Um 14. gr.
Ķ 1. mgr. er lagt til aš įréttaš sé aš auk žeirra ašila sem žar eru taldir upp fari Fjįrmįlaeftirlitiš meš eftirlit meš eigendum virkra eignarhluta skv. VI. kafla. Ekki er um efnisbreytingu aš ręša žar sem Fjįrmįlaeftirlitiš hefur višvarandi eftirlit meš eigendum virkra eignarhluta en til aš gęta samręmis er žessi višbót lögš til.
Ķ 2. mgr. er lagt til aš śrręši Fjįrmįlaeftirlitsins til aš afla upplżsinga ķ tengslum viš
athuganir žess į myndun virkra eignarhluta verši styrkt. Er įkvęšiš til fyllingar almennu
eftirlitsheimildinni sem ķ 3. mgr. 3. gr. frumvarpsins er lagt til aš verši ķ 3. mgr. 9. gr. laga
nr. 87/1998. Eins og fram kemur ķ almennum athugasemdum hafa komiš ķ ljós tiltekin vandkvęši į heimildum Fjįrmįlaeftirlitsins til aš afla naušsynlegra upplżsinga ķ slķkum mįlum,
m.a. vegna athugana į myndun virkra eignarhluta ķ sparisjóšum. Hafa ašilar m.a. torveldaš
athuganir eftirlitsins og skżlt sér į bak viš milligönguašila og įkvęši um žagnarskyldu ķ lögum. Einnig hafa framsöl eignarhluta įtt sér staš mešan į athugunum Fjįrmįlaeftirlitsins hefur stašiš og ašilar neitaš aš veita upplżsingar į grundvelli oršalags 2. mgr. 107. gr. laga nr.
161/2002 sem kvešur į um upplżsingaskyldu ašila sem eiga eša hyggjast eignast eša fara
meš eignarhluti. Ljóst er hins vegar aš Fjįrmįlaeftirlitinu getur veriš naušsynlegt aš stašreyna upplżsingar, m.a. frį seljendum eignarhluta, og jafnframt aš ganga śr skugga um aš
ekki sé um mįlamyndaframsöl aš ręša.
Įréttaš skal aš oršalag 2. mgr. um skyldu til žess aš veita upplżsingar er ótvķrętt og įn
takmarkana og į Fjįrmįlaeftirlitiš samkvęmt žvķ rétt į öllum žeim upplżsingum sem žaš
telur žörf į vegna athugana žess, sbr. einnig tillögu aš nżrri 3. mgr. 9. gr. laga nr. 87/1998.
Til įréttingar viš tillögu aš 3. mgr. 9. gr. laga nr. 87/1998 er jafnframt lagt til aš kvešiš
sé į um aš lagaįkvęši um žagnarskyldu, t.d. ķ lögum um lögmenn, takmarki ekki skyldu til aš veita upplżsingar og ašgang aš gögnum. Til hlišsjónar skal bent į aš samsvarandi įkvęši
er aš finna ķ nśgildandi įkvęši 2. mgr. 68. gr. veršbréfavišskiptalaga.
Um 15. gr.
Lagt er til aš 3. mgr. 74. gr. falli brott. Leišir breytingin af žvķ aš lagt er til ķ frumvarpinu
aš ķ staš mįlskots til kęrunefndar vegna įkvaršana Fjįrmįlaeftirlitsins geti ašilar leitaš til
dómstóla.
Um 16. gr.
Hér er um aš ręša sams konar breytingar og ķ 2. mgr. 14. gr. frumvarpsins og vķsast um
skżringar til athugasemda viš žį grein.
Um 17. gr.
Hér er um aš ręša sams konar breytingar og ķ 12. gr. frumvarpsins og vķsast um skżringar
til athugasemda viš žį grein.
Um 18. gr.
Hér er um aš ręša sams konar breytingar og ķ 2. mgr. 14. gr. frumvarpsins og vķsast um
skżringar til athugasemda viš žį grein.
Um 19. gr.
Ķ 1. mgr. 8. gr. laga nr. 131/1997, um rafręna eignarskrįningu veršbréfa, er kvešiš į um
žagnarskyldu tiltekinna ašila. Er eina undantekningin fólgin ķ žvķ aš dómari kveši upp śrskurš um afhendingu upplżsinga. Umrętt įkvęši er ekki ķ takt viš önnur žagnarskylduįkvęši ķ lögum sem gilda į fjįrmįlamarkaši en žar er almennt veitt undanžįga frį žagnarskyldu sé skylt aš veita upplżsingar lögum samkvęmt. Mišar breytingin aš žvķ aš fęra
žagnarskylduįkvęšiš til samręmis viš önnur sambęrileg įkvęši ķ sérlögum į fjįrmįlamarkaši. Ķ 1. mgr. 14. gr. laganna kemur fram aš veršbréfamišstöš sé óheimilt aš veita upplżsingar um skrįš réttindi, sbr. žó įkvęši laganna.
Ķ athugasemdum meš frumvarpi til laga nr. 31/2005 kom fram ķ umfjöllun um 20. gr. aš
įkvęši 14. gr. laga nr. 131/1997 ętti ekki aš standa žvķ ķ vegi aš veršbréfamišstöš vęri skylt
aš veita Fjįrmįlaeftirlitinu upplżsingar og gögn į grundvelli 2. mgr. 52. gr. veršbréfavišskiptalaga (nś 2. mgr. 68. gr.). Ķ greinargerš var hins vegar ekki vikiš aš 1. mgr. 8. gr.
laga nr. 131/1997. Kann žaš žvķ aš vekja vafa um skyldu veršbréfamišstöšvar til aš veita
Fjįrmįlaeftirlitinu umbešin gögn. Rétt žykir aš eyša žeirri óvissu meš breytingu į įkvęši
8. gr. laganna žannig aš įkvęšiš verši ķ samręmi viš önnur žagnarskylduįkvęši eftirlitsskyldra ašila į fjįrmįlamarkaši eins og til stóš žegar įkvęšiš var upphaflega sett. Skal žess
jafnframt getiš aš ķ nįgrannalöndum okkar og Bretlandi og Bandarķkjunum eru heimildir
eftirlitsašila aš gögnum ķ vörslu veršbréfamišstöšva meš žeim hętti sem hér er lagt til.
Liggja žar aš baki sjónarmiš um hagręši, skilvirkni og rannsóknarhagsmuni af žvķ aš eftirlitsašilar hafi į einum staš greišan ašgang aš upplżsingum um višskipti į markaši ķ staš
žess aš žurfa aš beina fyrirspurnum aš fjölda eftirlitsskyldra ašila. Oft į tķšum er um viškvęm mįl aš ręša žar sem tryggja žarf aš upplżsingum, ž.m.t. um aš athugun sé ķ gangi,
sé haldiš innan eins žröngs hóps og kostur er.
Um 20. gr.
Greinin žarfnast ekki skżringa.
Fylgiskjal.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Umsögn um frumvarp til laga um breytingar į lagaįkvęšum um fjįrmįlaeftirlit.
Tilgangur frumvarpsins er aš skżra betur heimildir Fjįrmįlaeftirlitsins til gagnaöflunar,
styrkja eftirlitsįkvęši og eyša óvissu um samspil laga um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi og įkvęša żmissa sérlaga eftir žvķ sem viš į. Ekki er gert rįš fyrir aš frumvarpiš leiši
til aukins kostnašar hjį Fjįrmįlaeftirlitinu en rekstur stofnunarinnar er fjįrmagnašur meš
rķkistekjum af eftirlitsgjaldi samkvęmt lögum um greišslu kostnašar viš opinbert eftirlit meš
fjįrmįlastarfsemi.
Ekki veršur séš aš frumvarpiš, verši žaš óbreytt aš lögum, hafi ķ för meš sér aukinn
kostnaš fyrir rķkissjóš.