Fylgiskjal.
frá 22. júlí 2003
um samþykktir fyrir evrópsk samvinnufélög (SCE)
RÁÐ EVRÓPUSAMBANDSINS HEFUR,
með hliðsjón af stofnsáttmála Evrópubandalagsins,
einkum 308. gr.,
með hliðsjón af tillögu framkvæmdastjórnarinnar (Sjá neðamálsgrein 1
1
),
með hliðsjón af áliti Evrópuþingsins (Sjá neðamálsgrein 2
2
),
með hliðsjón af áliti efnahags- og félagsmálanefndar
Evrópubandalaganna (Sjá neðamálsgrein 3
3
),
og að teknu tilliti til eftirfarandi:
1)
Evrópuþingið samþykkti 13. apríl 1983 ályktun
um samvinnufélög í Evrópubandalaginu (Sjá neðamálsgrein 4
4
), 9.
júlí 1987 ályktun um framlag samvinnufélaga
til byggðaþróunar (Sjá neðamálsgrein 5
5
), 26. maí 1989 ályktun um
hlutverk kvenna í samvinnufélögum og staðbundnum framtaksverkefnum í atvinnumálum
(Sjá neðamálsgrein 6
6
), 11. febrúar 1994 um framlag samvinnufélaga til byggðaþróunar (Sjá neðamálsgrein 7
7
) og 18. september
1998 um hlutverk samvinnufélaga í aukinni
atvinnuþátttöku kvenna (Sjá neðamálsgrein 8
8
).
2)
Tilkoma innri markaðarins og þær efnahagslegu og félagslegu framfarir sem hann hefur í
för með sér í gervöllu Bandalaginu leiðir ekki
einungis til þess að ryðja þarf viðskiptahindrunum úr vegi, heldur einnig að laga verður
skipulag framleiðslu að aðstæðum í Bandalaginu almennt. Þess vegna skiptir það miklu máli
að félög, hvers konar, þar sem starfsemin takmarkast ekki við að sinna þörfum á hverjum
stað, geti gert áætlanir og endurskipulagt starfsemi sína á Bandalagsvísu.
3)
Lagarammi viðskipta í Bandalaginu byggist
enn að miklum hluta á innlendum lögum og
samsvarar því ekki þeim efnahagsramma sem
þarf að vera um þróun viðskipta ef markmiðin,
sem sett eru fram í 18. gr. sáttmálans, eiga að
nást. Slíkt ástand er veruleg hindrun í vegi fyrir
því að myndaðir séu hópar félaga frá mismunandi aðildarríkjum.
4)
Ráðið hefur samþykkt reglugerð (EB) nr.
2157/2001 (Sjá neðamálsgrein 9
9
) þar sem rekstrarform Evrópufélaga (SE) að lögum er ákveðið í samræmi við
meginreglur um hlutafélög. Sú reglugerð er þó
ekki sniðin að séreinkennum samvinnufélaga.
5)
Þótt evrópsk, fjárhagsleg hagsmunafélög
(EEIG), sem kveðið er á um í reglugerð (EBE)
nr. 2137/85 (Sjá neðamálsgrein 10
10
), veiti fyrirtækjum möguleika á
því að styðja sameiginlega við tiltekinn hluta af
starfseminni, en varðveita um leið sjálfstæði
sitt, uppfylla þau ekki þau sérstöku skilyrði
sem gilda um samvinnufélög.
6)
Evrópubandalaginu er mikið í mun að tryggja
jöfn samkeppnisskilyrði og stuðla að efnahagsþróun í Bandalaginu sjálfu og skal það sjá til
þess að viðeigandi löggerningar séu til fyrir
samvinnufélög, sem eru almennt viðurkennt félagsform í öllum aðildarríkjunum, sem auðvelda þeim að þróa starfsemi sína yfir landamæri. Sameinuðu þjóðirnar hafa hvatt ríkisstjórnir allra ríkja til að tryggja hagstætt umhverfi þar sem samvinnufélög geta starfað á
sama grundvelli og fyrirtæki með öðru rekstrarformi (Sjá neðamálsgrein 11
11
).
7)
Samvinnufélög eru fyrst og fremst hópar aðila
eða lögaðila sem starfa eftir sérstökum rekstrarreglum sem eru frábrugðnar reglum annarra
aðila atvinnulífsins. Þar á meðal eru meginreglur um lýðræðislegt skipulag og stjórn og réttláta úthlutun á hreinum hagnaði á fjárhagsárinu.
8)
Þessar sérstöku meginreglur byggjast einkum
á því að megináhersla er lögð á einstaklinginn
og endurspeglast það í sérstökum reglum um
félagsaðild, úrsögn og brottvísun þar sem mælt
er fyrir um regluna um „eitt atkvæði á mann“
og að atkvæðisréttur sé bundinn við einstaklinginn, sem hefur þau áhrif að félagsaðilar
hafa engan rétt yfir eignum samvinnufélagsins.
9)
Stofnfé samvinnufélaga er í formi hluta og félagsaðilar geta verið hvort heldur sem er einstaklingar eða fyrirtæki. Þessir félagsaðilar
geta verið, að öllu leyti eða að hluta til, viðskiptamenn, starfsmenn eða birgjar. Þegar félagsaðilar, sem eru sjálfir fyrirtæki í formi
samvinnufélags, stofna samvinnufélag telst það
vera „afleitt“ eða „annars stigs“ samvinnufélag. Í sumum tilvikum getur þó tiltekið hlutfall af félagsaðilum samvinnufélags verið fjárfestar, sem nýta sér ekki þjónustu þess, eða
þriðju aðilar sem njóta góðs af starfsemi þess
eða vinna fyrir það.
10)
Evrópskt samvinnufélag skal hafa það að
meginmarkmiði að uppfylla þarfir félagsaðila
sinna og/eða að þróa atvinnustarfsemi þeirra
og/eða félagsstörf í samræmi við eftirfarandi
meginreglur:
— starfsemi félagsins skal rekin á grundvelli
gagnkvæms ávinnings félagsaðila þannig
að ávinningur hvers félagsaðila af starfsemi félagsins sé í samræmi við þátttöku
hans,
— félagsaðilar í evrópska samvinnufélaginu
skulu einnig vera viðskiptamenn, starfsmenn eða birgjar eða þeir sem koma að
starfsemi þess með öðrum hætti,
— stjórn skal skiptast að jöfnu á milli félagsaðila en þó eru vegin atkvæði við atkvæðagreiðslu leyfileg til að endurspegla framlag
félagsaðilanna til evrópska samvinnufélagsins,
— vextir af lánum og hlutafé skulu vera takmarkaðir,
— hagnaði skal úthlutað í hlutfalli við viðskipti við evrópska samvinnufélagið eða
hann notaður til að mæta þörfum félagsaðila,
— engar tilbúnar takmarkanir skulu vera á félagsaðild,
— við félagsslit skal úthluta hreinni eign og
varasjóðum samkvæmt meginreglunni um
óvilhalla úthlutun, þ.e. til annars samvinnufélags sem hefur svipuð markmið eða
með almannahagsmuni að leiðarljósi.
11)
Eins og sakir standa er samvinna yfir landamæri á milli samvinnufélaga í Bandalaginu
erfiðleikum bundin vegna lagalegra og stjórnsýslulegra vandkvæða sem ber að uppræta á
markaði án landamæra.
12)
Innleiðing á evrópsku rekstrarformi að lögum
fyrir samvinnufélög, sem byggt er á sameiginlegum meginreglum en tekur tillit til séreinkenna þeirra, ætti að gera þeim kleift að starfa
utan landamæra síns eigin lands á öllu yfirráðasvæði Bandalagsins eða hluta þess.
13)
Meginmarkmiðið með þessari reglugerð er að
gera einstaklingum, með búsetu í mismunandi
aðildarríkjum, eða lögaðilum, sem stofnaðir
eru samkvæmt lögum mismunandi aðildarríkja,
kleift að stofna evrópskt samvinnufélag. Það
skapar einnig þann möguleika að koma á fót
evrópsku samvinnufélagi með samruna tveggja
samvinnufélaga, sem fyrir eru, eða með því að
breyta innlendu samvinnufélagi yfir í nýja
formið án þess að slíta því fyrst ef það samvinnufélag hefur skráða skrifstofu og aðalskrifstofu í einu aðildarríki og staðfestu eða
dótturfyrirtæki í öðru aðildarríki.
14)
Þar eð evrópsk samvinnufélög eru sérkennandi
fyrir Bandalagið hafa ákvæði þessarar reglugerðar um raunverulegt aðsetur evrópskra samvinnufélaga hvorki áhrif á lög aðildarríkjanna
né forgang fram yfir aðrar heimildir Bandalagsins um félagarétt sem hugsanlega þarf að
velja um.
15)
Þegar talað er um stofnfé í þessari reglugerð er
eingöngu átt við skráð stofnfé. Það hefur ekki
áhrif á óskiptar, sameiginlegar eignir eða hlutafé evrópska samvinnufélagsins.
16)
Þessi reglugerð tekur ekki til laga á öðrum
sviðum svo sem skattalaga, samkeppnislaga,
hugverkaréttar eða gjaldþrotalaga. Ákvæði í
lögum aðildarríkjanna og Bandalagsins gilda
því á framangreindum sviðum og á öðrum
sviðum sem þessi reglugerð tekur ekki til.
17)
Í tilskipun 2003/72/EB (Sjá neðamálsgrein 12
12
) er mælt fyrir um
reglur um aðild starfsmanna að evrópskum
samvinnufélögum og eru þau ákvæði óaðskiljanleg viðbót við þessa reglugerð og skal
beita þeim samhliða henni.
18)
Svo vel hefur miðað áleiðis við samræmingu
innlends félagaréttar að á sumum sviðum, þar
sem ekki er þörf á samræmdum Bandalagsreglum um starfsemi evrópsku samvinnufélaganna,
er unnt að vísa til tiltekinna lagaákvæða á hliðstæðan hátt í aðildarríkinu þar sem evrópska
samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu, sem
hafa verið samþykkt til framkvæmdar eftirfarandi tilskipunum um félög, þar eð þessi ákvæði
eru sniðin að því fyrirkomulagi sem gildir fyrir
evrópsk samvinnufélög, einkum:
— fyrstu tilskipun ráðsins 68/151/EBE frá 9.
mars 1968 um samræmingu verndarráðstafana, sem ætlað er að vera jafngildar í
bandalaginu og aðildarríki krefjast af félögum í skilningi annarrar málsgreinar 48.
gr. sáttmálans, til að vernda hagsmuni félagsmanna og annarra (Sjá neðamálsgrein 13
13
),
— fjórðu tilskipun ráðsins 78/660/EBE frá 25.
júlí 1978 um ársreikninga félaga af tiltekinni gerð (Sjá neðamálsgrein 14
14
),
— sjöundu tilskipun ráðsins 83/349/EBE frá
13. júní 1983 um samstæðureikninga (Sjá neðamálsgrein 15
15
),
— áttundu tilskipun ráðsins 84/253/EBE frá
10. apríl 1984 um löggildingu einstaklinga
sem falið er að annast lögmælta endurskoðun bókhaldsgagna (Sjá neðamálsgrein 16
16
),
— elleftu tilskipun ráðsins 89/666/EBE frá 21.
desember 1989 um birtingarkröfur gagnvart útibúum sem stofnuð eru í aðildarríki
af vissum gerðum félaga er lög annars ríkis
taka til (Sjá neðamálsgrein 17
17
).
19)
Sett hafa verið lög um starfsemi á sviði fjármálaþjónustu, einkum að því er varðar lánastofnanir og vátryggingafélög, á grundvelli
eftirfarandi tilskipana:
— tilskipun ráðsins 86/635/EBE frá 8. desember 1986 um ársreikninga og samstæðureikninga banka og annarra fjármálastofnana (Sjá neðamálsgrein 18
18
),
— tilskipun ráðsins 92/49/EBE um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum
varðandi frumtryggingar, aðrar en líftryggingar (þriðja tilskipun um skaðatryggingar)
(Sjá neðamálsgrein 19
19
).
20)
Samþykktir fyrir þetta félagsform skulu vera
valkvæðar.
SAMÞYKKT REGLUGERÐ ÞESSA:
ALMENN ÁKVÆÐI
1. gr.
Form evrópska samvinnufélagsins
2. Skráð stofnfé evrópsks samvinnufélags skal
skiptast í eignarhluti.
Í evrópsku samvinnufélagi er félagatala óbundin og
stofnfé ekki föst fjárhæð.
Enginn félagsaðili skal vera ábyrgur fyrir hærri fjárhæð en hann er skráður fyrir, nema kveðið sé á um
annað í samþykktum evrópska samvinnufélagsins
þegar það er stofnað. Ef félagsaðilar í evrópska samvinnufélaginu bera takmarkaða ábyrgð skal nafn félagsins enda á hf.
3. Evrópskt samvinnufélag skal hafa það að meginmarkmiði að uppfylla þarfir félagsaðila sinna og/eða
að þróa atvinnustarfsemi þeirra og/eða félagsstörf,
einkum með gerð samninga við þá um að sjá félaginu fyrir vörum eða þjónustu eða vinna verk innan
ramma þeirrar starfsemi sem samvinnufélagið stundar sjálft eða felur öðrum. Evrópskt samvinnufélag
getur einnig haft það að markmiði að uppfylla þarfir
félagsaðila sinna með því að stuðla að þátttöku þeirra, á þann hátt sem segir hér að framan, í atvinnustarfsemi innan eins eða fleiri evrópskra samvinnufélaga og/eða innlendra samvinnufélaga. Evrópskt samvinnufélag getur stundað starfsemi sína
gegnum dótturfyrirtæki.
4. Evrópsku samvinnufélagi er óheimilt að láta aðra
en þá, sem eiga félagsaðild, njóta góðs af starfsemi
sinni eða leyfa þeim að taka þátt í viðskiptum sínum,
nema kveðið sé á um annað í samþykktum félagsins.
5. Evrópskt samvinnufélag skal hafa réttarstöðu
lögaðila.
6. Um aðild starfsmanna að evrópsku samvinnufélagi gilda ákvæði tilskipunar 2003/72/EB.
Stofnun
— af fimm eða fleiri einstaklingum sem eru búsettir
í a.m.k. tveimur aðildarríkjum,
— af fimm eða fleiri einstaklingum, félögum og
fyrirtækjum í skilningi annarrar málsgreinar 48.
gr. sáttmálans og öðrum lögaðilum sem heyra
undir opinberan rétt eða einkamálarétt, hafa verið
stofnaðir samkvæmt lögum aðildarríkis og hafa
aðsetur í eða heyra undir lög a.m.k. tveggja mismunandi aðildarríkja,
— af félögum og fyrirtækjum í skilningi annarrar
málsgreinar 48. gr. sáttmálans og öðrum lögaðilum sem heyra undir opinberan rétt eða einkamálarétt, hafa verið stofnaðir samkvæmt lögum
aðildarríkis og heyra undir lög a.m.k. tveggja
mismunandi aðildarríkja,
— með samruna samvinnufélaga sem hafa verið
stofnuð samkvæmt lögum aðildarríkis með
skráðar skrifstofur og aðalskrifstofur innan
Bandalagsins, að því tilskildu að a.m.k. tvö
þeirra heyri undir lög mismunandi aðildarríkja,
— með breytingu á samvinnufélagi sem stofnað hefur verið samkvæmt lögum aðildarríkis, er með
skráða skrifstofu og aðalskrifstofu innan Bandalagsins, hafi það í a.m.k. tvö ár haft þar staðfestu
eða dótturfyrirtæki sem heyrir undir lög annars
aðildarríkis.
2. Aðildarríki getur kveðið á um að lögaðila, sem
hefur aðalskrifstofu utan Bandalagsins, skuli heimilt
að taka þátt í stofnun evrópsks samvinnufélags, að
því tilskildu að lögaðilinn sé stofnaður samkvæmt
lögum aðildarríkis, að hann hafi skráða skrifstofu í
viðkomandi aðildarríki og hafi raunveruleg og stöðug tengsl við atvinnulíf aðildarríkis.
Lágmarksstofnfé
2. Skráð stofnfé skal vera minnst 30 000 evrur.
3. Krefjist lög aðildarríkis þess að skráð stofnfé lögaðila, sem sinna tilteknum tegundum starfsemi, sé
hærri fjárhæð skulu þau lög gilda um evrópsk samvinnufélög með skráðar skrifstofur í því aðildarríki.
4. Í samþykktunum skal mæla fyrir um lágmarksfjárhæð sem skráð stofnfé má ekki fara niður fyrir
þegar hlutir félagsaðila, sem hætta aðild að evrópska
samvinnufélaginu, eru endurgreiddir. Þessi fjárhæð
má ekki vera lægri en sú sem mælt er fyrir um í 2.
mgr. Frestur til að endurgreiða þeim félagsaðilum,
sem hætta aðild að evrópska samvinnufélaginu og
eiga rétt á endurgreiðslu skv. 16. gr., skal framlengdur svo lengi sem endurgreiðsla hefði það í för með
sér að skráð stofnfé færi niður fyrir sett mörk.
5. Auka má stofnfé með síðari kaupum félagsaðila
á eignarhlutum eða með viðtöku nýrra félagsaðila og
það má minnka með því að endurgreiða eignarhluti
að fullu eða að hluta til með fyrirvara um 4. mgr.
Þótt magni stofnfjárupphæðar sé breytt krefst það
ekki breytinga á samþykktum né heldur að þær séu
gerðar opinberar.
Stofnfé evrópska samvinnufélagsins
Í samþykktunum má kveða á um að mismunandi
flokkar eignarhluta skuli veita mismunandi rétt að
því er varðar skiptingu tekjuafgangs. Hlutir, sem
veita sama rétt, skulu vera í einum flokki.
2. Stofnfé getur einungis verið í formi eigna sem
unnt er að meta til verðs. Ekki má gefa út hluti til félagsaðila gegn skuldbindingu um að taka að sér verk
eða veita þjónustu.
3. Hlutir skulu skráðir á nafn. Nafnverð hluta í sama flokki skal vera það sama. Mæla skal fyrir um það í
samþykktunum. Ekki má gefa út hluti á lægra verði
en nafnverði þeirra.
4. Þegar hlutir eru gefnir út gegn staðgreiðslu skulu
a.m.k. 25% af nafnverði þeirra greidd sama dag og
þeir eru skráðir. Það sem eftir stendur skal greiða
innan fimm ára nema kveðið sé á um styttra tímabil
í samþykktunum.
5. Hluti, sem eru gefnir út gegn annars konar
greiðslu en staðgreiðslu, skal greiða að fullu við
skráningu.
6. Að því er varðar tilnefningu sérfræðinga og mat
á hvers konar endurgjaldi öðru en staðgreiðslu skulu
gildandi lög um hlutafélög í aðildarríkinu, þar sem
evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu,
gilda á hliðstæðan hátt um evrópska samvinnufélagið.
7. Í samþykktunum skal mæla fyrir um lágmarksfjölda hluta sem þarf að skrá sig fyrir til að fá félagsaðild. Ef í samþykktum er mælt fyrir um að einstaklingar skuli mynda meiri hluta félagsaðila á félagsfundi og ef krafa er gerð um að félagsaðilar, sem
vilja taka þátt í starfsemi evrópska samvinnufélagsins, séu skráðir fyrir hlut er ekki hægt að krefjast
þess að þeir skrái sig fyrir meira en einum hlut til að
félagsaðild fáist.
8. Þegar aðalfundur samþykkir reikningsskil fjárhagsársins skal í ályktun hans tilgreina fjárhæð eigin
fjár í lok fjárhagsársins og breytingar sem hafa orðið
frá síðasta fjárhagsári.
Að tillögu stjórnar eða framkvæmdastjórnar má auka
skráð stofnfé með því að eignfæra, að öllu leyti eða
að hluta, varasjóði, sem ætlaðir voru til úthlutunar,
með ákvörðun félagsfundar sem tekin er samkvæmt
reglum um ályktunarhæfi og meiri hluta við breytingu á samþykktum. Úthluta skal nýjum hlutum til
félagsaðila í hlutfalli við fyrri stofnfjáreign þeirra.
9. Auka má nafnverð hluta með því að sameina útgefna hluti. Ef slík aukning gerir það að verkum að
fara þarf fram á viðbótargreiðslur frá félagsaðilum
samkvæmt ákvæðum sem mælt er fyrir um í samþykktunum skal það gert með ákvörðun félagsfundar
sem tekin er samkvæmt reglum um ályktunarhæfi og
meiri hluta við breytingu á samþykktum.
10. Draga má úr nafnverði hluta með því skipta útgefnum hlutum.
11. Framselja má hluti eða selja þá félagsaðila eða
hverjum þeim sem fær félagsaðild í samræmi við
samþykktirnar og með samþykki annaðhvort félagsfundar eða framkvæmdastjórnar eða stjórnar.
12. Evrópskt samvinnufélag getur ekki skráð sig fyrir
sínum eigin hlutum, keypt þá eða tekið við þeim sem
tryggingu, hvorki beint né með milligöngu aðila sem
starfar undir eigin nafni en fyrir hönd félagsins.
Í venjulegum viðskiptum evrópskra samvinnufélaga,
sem eru lánastofnanir, má þó taka eigin hluti sem
tryggingu.
Samþykktir
2. Stofnfélagar skulu semja samþykktir evrópska
samvinnufélagsins í samræmi við ákvæði um stofnun
samvinnufélaga sem mælt er fyrir um í lögum aðildarfélagsins þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu. Samþykktirnar skulu vera
skriflegar og undirritaðar af stofnfélögunum.
3. Lög, sem gilda um fyrirbyggjandi eftirlit við
stofnun almennra hlutafélaga í aðildarríkinu þar sem
evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu,
gilda á hliðstæðan hátt um eftirlit með stofnun evrópska samvinnufélagsins.
4. Í samþykktum evrópska samvinnufélagsins skulu
a.m.k. eftirtalin atriði koma fram:
— heiti evrópska samvinnufélagsins og framan eða
aftan við skammstöfunin fyrir evrópskt samvinnufélag, „SCE“, og skammstöfunin „hf.“ ef
við á,
— yfirlýsing um markmið,
— nöfn þeirra einstaklinga og lögaðila sem eru
stofnfélagar evrópska samvinnufélagsins og skal,
í síðara tilvikinu, tilgreina markmið þeirra og
skráða skrifstofu,
— heimilisfang skráðrar skrifstofu evrópska samvinnufélagsins,
— skilyrði og málsmeðferð við félagsaðild, brottvísun og úrsögn félagsaðila,
— réttindi og skyldur félagsaðila, mismunandi
flokka félagsaðila, ef um slíkt er að ræða, og réttindi og skyldur félagsaðila í hverjum flokki,
— nafnvirði skráðra hluta, fjárhæð skráðs stofnfjár
og upplýsingar um að stofnfé sé ekki föst fjárhæð,
— sérstakar reglur um það hve háa fjárhæð af tekjuafgangi skuli, ef við á, leggja í lögbundinn varasjóð,
— vald og ábyrgð stjórnarmanna hverrar stjórnar
um sig,
— ákvæði um tilnefningu og brottvikningu stjórnarmanna hverrar stjórnar um sig,
— reglur um meiri hluta og ályktunarhæfi,
— líftími félagsins ef það á að starfa tímabundið.
Skráð skrifstofa
Flutningur skráðrar skrifstofu
2. Framkvæmdastjórn eða stjórn félagsins skal
semja tillögu um flutning og birta hana í samræmi
við 12. gr. án þess þó að það hafi áhrif á önnur form
birtingar sem aðildarríkið, þar sem skráða skrifstofan
hefur aðsetur, kann að kveða á um til viðbótar. Í tillögunni skulu koma fram gildandi heiti, skráð skrifstofa og númer evrópska samvinnufélagsins og skal
hún ná yfir eftirtalin atriði:
a) fyrirhugaða staðsetningu skráðrar skrifstofu evrópska samvinnufélagsins,
b) fyrirhugaðar samþykktir evrópska samvinnufélagsins, þ.m.t., þar sem við á, nýtt heiti þess,
c) fyrirhugaða tímaáætlun fyrir flutninginn,
d) breytingar sem flutningurinn kann að hafa í för
með sér varðandi áhrif starfsmanna í félaginu,
e) hvers konar réttindi sem eiga að tryggja vernd félagsaðila, lánardrottna og annarra rétthafa.
3. Framkvæmdastjórn eða stjórn félagsins skal taka
saman skýrslu þar sem lagalegir og fjárhagslegir
þættir flutningsins eru skýrðir og rökstuddir, svo og
áhrif sem varða starfsmenn, og skýrt hverjar afleiðingar flutningurinn hefur fyrir félagsaðila, lánardrottna, starfsmenn og aðra rétthafa.
4. Félagsaðilar, lánardrottnar og aðrir rétthafar evrópsks samvinnufélags, svo og allir aðrir aðilar sem
samkvæmt landslögum geta neytt þess réttar, skulu
hafa heimild til að skoða flutningstillöguna og
skýrsluna, sem tekin er saman skv. 3. mgr., á skráðri
skrifstofu evrópska samvinnufélagsins, minnst einum mánuði fyrir félagsfundinn, sem er haldinn til að
taka ákvörðun um flutninginn, og að fá afrit af þeim
skjölum endurgjaldslaust.
5. Hver sá félagsaðili, sem hefur andmælt ákvörðun
um flutning á félagsfundi eða á deildar- eða svæðafundi, getur lagt fram úrsögn sína úr félaginu innan
tveggja mánaða frá því að ákvörðun er tekin á aðalfundi. Félagsaðild lýkur við lok fjárhagsársins þegar
úrsögn er lögð fram; flutningurinn gildir ekki að því
er varðar hlutaðeigandi félagsaðila. Úrsögn veitir
viðkomandi félagsaðila rétt til að fá hluti sína endurgreidda með þeim skilyrðum sem mælt er fyrir um í
4. mgr. 4. gr. og 16. gr.
6. Ekki má ákveða flutning í tvo mánuði eftir að tillagan hefur verið birt. Slík ákvörðun skal tekin eins
og mælt er fyrir um í 4. mgr. 62. gr.
7. Áður en lögbært yfirvald gefur út vottorðið sem
um getur í 8. mgr. skal evrópska samvinnufélagið
fullvissa það um, að því er varðar skuldir sem verða
til fyrir birtingu flutningstillögunnar, að hagsmuna
lánardrottna og annarra rétthafa, að því er varðar
evrópska samvinnufélagið (þ.m.t. opinberir aðilar),
hafi verið gætt með fullnægjandi hætti í samræmi
við kröfur aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu fyrir flutninginn.
Aðildarríki er heimilt að rýmka gildissvið fyrstu
undirgreinar þannig að hún taki einnig til skulda sem
verða til eða kunna að verða til áður en flutningurinn
á sér stað.
Fyrsta og önnur undirgrein gildir með fyrirvara um
beitingu innlendrar löggjafar aðildarríkja um lúkningu skulda eða tryggingu greiðslna til opinberra
aðila gagnvart evrópskum samvinnufélögum.
8. Dómstóll, lögbókandi eða annað lögbært yfirvald
í aðildarríkinu, þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu, skal gefa út vottorð sem
staðfestir að gerningum og formsatriðum, sem krafist
er, sé lokið áður en flutningurinn á sér stað.
9. Nýja skráningin má ekki koma til framkvæmda
fyrr en vottorðið, sem um getur í 8. mgr., hefur verið
lagt fram ásamt gögnum sem sanna að formsatriðum, sem krafist er við skráningu í landinu þar sem nýja,
skráða skrifstofan er, hafi verið fullnægt.
10. Flutningur skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags, ásamt þeim breytingum á samþykktum
þess sem fylgja í kjölfarið, öðlast gildi þann dag sem
evrópska samvinnufélagið er, í samræmi við 1. mgr.
11. gr., skráð í skrá hinnar nýju, skráðu skrifstofu.
11. Að lokinni nýrri skráningu evrópska samvinnufélagsins skal skráningarskrifstofa hinnar nýju,
skráðu skrifstofu tilkynna það skráningarskrifstofu
hinnar fyrri skráðu skrifstofu. Afskrá skal félagið úr
eldri skránni þegar framangreind tilkynning hefur
borist en eigi fyrr.
12. Í samræmi við 12. gr. skal birta nýju skráninguna
og afskráningu úr gömlu skránni í hlutaðeigandi aðildarríkjum.
13. Þegar ný skráning evrópsks samvinnufélags hefur
verið birt má byggja rétt á því gagnvart þriðja aðila
að skráð skrifstofa félagsins sé hin nýja skrifstofa.
Meðan afskráning af skrá hinnar fyrri skráðu skrifstofu evrópska samvinnufélagsins hefur ekki verið
birt getur þriðji aðili þó enn borið það fyrir sig að
skráð skrifstofa þess sé hin fyrri skráða skrifstofa
nema félagið sanni að honum hafi verið kunnugt um
nýju, skráðu skrifstofuna.
14. Í lögum aðildarríkis má kveða á um, að því er
varðar evrópsk samvinnufélög sem eru skráð í því
aðildarríki, að flutningur skráðrar skrifstofu, sem
myndi hafa í för með sér að önnur lög giltu, öðlist
ekki gildi ef lögbært yfirvald í því aðildarríki andmælir því innan þess tveggja mánaða frests sem um
getur í 6. mgr. Slík andmæli verða aðeins sett fram
á þeim forsendum að þau varði hagsmuni almennings.
Ef evrópskt samvinnufélag er undir eftirliti innlends
fjármálaeftirlits samkvæmt tilskipunum Bandalagsins skal það eftirlitsyfirvald einnig hafa rétt til þess
að andmæla flutningi skráðrar skrifstofu félagsins.
Gefa skal kost á dómsmeðferð fyrir rétti.
15. Evrópsku samvinnufélagi skal óheimilt að flytja
skráða skrifstofu sína hafi mál verið höfðað á hendur
því til félagsslita, þ.m.t. slit að eigin frumkvæði,
skiptameðferðar, gjaldþrotaskipta, greiðslustöðvunar
eða annarrar ámóta meðferðar.
16. Hafi evrópskt samvinnufélag flutt skráða skrifstofu sína til annars aðildarríkis skal eigi að síður litið svo á, að því er varðar mál sem rísa áður en flutningurinn á sér stað, eins og ákvarðað er í 10. mgr., að
skráð skrifstofa þess sé í aðildarríkinu þar sem evrópska samvinnufélagið var skráð fyrir flutninginn,
eins þótt kæran á hendur evrópska samvinnufélaginu
sé lögð fram eftir flutninginn.
Gildandi lög
a) ákvæði þessarar reglugerðar,
b) ákvæði samþykkta þeirra ef bein heimild er fyrir
því í þessari reglugerð,
c) þegar um er að ræða málefni, sem reglugerð
þessi gildir ekki um, eða ekki nema að hluta til,
skal eftirfarandi gilda um þá þætti sem reglugerð
þessi tekur ekki til:
i) lög sem aðildarríkin samþykkja um framkvæmd þeirra ráðstafana Bandalagsins sem
varða evrópsk samvinnufélög sérstaklega,
ii) lög aðildarríkjanna sem myndu gilda um samvinnufélag sem stofnað væri í samræmi við
lög aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu,
iii) ákvæði í samþykktum evrópska samvinnufélagsins, á sama hátt og ætti við um samvinnufélag sem stofnað væri í samræmi við
lög aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu.
2. Ef kveðið er á um sérstakar reglur og/eða takmarkanir í landslögum í tengslum við þá tegund
starfsemi, sem evrópskt samvinnufélag sinnir, eða
um eftirlit af hálfu eftirlitsyfirvalds gilda þau lög að
fullu um evrópska samvinnufélagið.
Meginregla um bann við mismunun
Atriði sem þurfa að koma fram í skjölunum
2. Einungis evrópsk samvinnufélög mega nota
skammstöfunina „SCE“ á undan eða eftir heiti sínu
til að gefa til kynna rekstrarform sitt að lögum.
3. Félögum, fyrirtækjum og öðrum lögaðilum, sem
hafa verið skráðir í aðildarríki áður en reglugerð
þessi kemur til framkvæmda og hafa skammstöfunina „SCE“ í heiti sínu, skal þó ekki gert að breyta
því.
Kröfur um skráningu og afhendingu
2. Óheimilt er að skrá evrópskt samvinnufélag,
nema því aðeins að tekist hafi samkomulag um tilhögun á aðild starfsmanna að félaginu skv. 4. gr. tilskipunar 2003/72/EB eða tekin hafi verið ákvörðun
skv. 6. mgr. 3. gr. þeirrar tilskipunar eða að frestur
til samningaviðræðna skv. 5. gr. sömu tilskipunar
hafi runnið út án þess að samkomulag hafi náðst.
3. Til að unnt sé að skrá evrópskt samvinnufélag
sem komið er á fót með samruna í aðildarríki, sem
hefur nýtt sér þann kost sem um getur í 3. mgr. 7. gr.
tilskipunar 2003/72/EB, verður annaðhvort að hafa
náðst samkomulag skv. 4. gr. tilskipunarinnar um tilhögun á aðild starfsmanna, þ.m.t. um þátttöku þeirra,
eða ekkert af samvinnufélögunum, sem taka þátt,
hafi heyrt undir þátttökureglur áður en evrópska
samvinnufélagið var skráð.
4. Samþykktir evrópska samvinnufélagsins mega
aldrei stríða gegn þeirri tilhögun á aðild starfsmanna
sem þannig hefur verið ákveðin. Stríði nýtt fyrirkomulag, sem er ákvarðað samkvæmt tilskipun
2003/72/EB, gegn gildandi samþykktum skal breyta
samþykktunum eins og þörf krefur.
Þegar þannig stendur á má kveða á um, í lögum aðildarríkis, að framkvæmdastjórn eða stjórn evrópska
samvinnufélagsins megi breyta samþykktunum án
frekari ákvarðana félagsfundar.
5. Að því er varðar kröfur um afhendingu skjala og
upplýsinga skulu gildandi hlutafélagalög í aðildarríkinu, þar sem evrópska samvinnufélagið hefur
skráða skrifstofu, gilda á hliðstæðan hátt um evrópska samvinnufélagið.
Birting skjala í aðildarríkjunum
2. Innlendar reglur, sem eru samþykktar samkvæmt
tilskipun 89/666/EBE, gilda um útibú evrópsks samvinnufélags sem er opnað í öðru aðildarríki en því
þar sem það hefur skráða skrifstofu. Aðildarríki geta
þó kveðið á um undanþágur frá innlendum ákvæðum
til framkvæmdar þeirri tilskipun svo að tekið sé tillit
til séreinkenna samvinnufélaga.
Tilkynning í Stjórnartíðindum
Evrópusambandsins
2. Ef skráð skrifstofa evrópsks samvinnufélags er
flutt í samræmi við 7. gr. skal birta um það tilkynningu með þeim upplýsingum, sem kveðið er á um 1.
mgr., ásamt upplýsingum um nýju skráninguna.
3. Upplýsingar þær, sem um getur í 1. mgr., skulu
sendar til skrifstofu opinberrar útgáfustarfsemi Evrópubandalaganna innan eins mánaðar frá þeirri birtingu sem um getur í 1. mgr. 12. gr.
Félagsaðild
Ef lög aðildarríkisins, þar sem evrópskt samvinnufélag hefur skráða skrifstofu, leyfa er hægt að kveða
á um það í samþykktunum að skrá megi aðila, sem
reikna ekki með því að nota eða framleiða vörur og
þjónustu evrópsks samvinnufélags, sem fjárfestingaraðila (óvirka aðila). Þeir sem fá slíka félagsaðild verða að fá samþykki félagsfundar eða einhverrar annarrar stofnunar sem hefur fengið umboð
til þess á félagsfundi eða í samþykktunum.
Félagsaðilar, sem eru lögaðilar, verða að vera notendur vegna þess að þeir eru fulltrúar sinna eigin
félagsaðila, að því tilskildu að félagsaðilar þeirra,
sem eru einstaklingar, séu notendur.
Sé ekki kveðið á um annað í samþykktunum geta
einstaklingar og lögaðilar fengið félagsaðild að evrópsku samvinnufélagi.
2. Í samþykktunum má mæla fyrir um önnur skilyrði fyrir félagsaðild, einkum:
— að viðkomandi skrái sig fyrir tilteknu lágmarki
stofnfjár,
— skilyrði er tengjast markmiðum evrópska samvinnufélagsins.
3. Ef kveðið er á um það í samþykktunum er heimilt
að senda félagsaðilum beiðni um að leggja fram aukið stofnfé.
4. Á skráðri skrifstofu evrópsks samvinnufélags
skal geyma skrá yfir alla félagsaðila í stafrófsröð þar
sem fram koma heimilisföng þeirra og fjöldi hluta í
eigu þeirra ásamt því í hvaða flokki hlutirnir eru, ef
við á. Hverjum þeim sem hefur lögmætra hagsmuna
að gæta er heimilt að skoða skrána, ef hann biður um
það, og fá afrit af henni allri eða hvaða hluta hennar
sem er á verði sem er ekki hærra en sem nemur umsýslukostnaði.
5. Öll viðskipti, sem hafa áhrif á það hvernig stofnfé er skráð eða því úthlutað, það aukið eða minnkað,
skulu færð í félagsaðilaskrána sem kveðið er á um í
4. mgr. eigi síðar en mánuði eftir breytinguna.
6. Viðskiptin, sem um getur í 5. mgr., skulu hvorki
öðlast gildi gagnvart evrópska samvinnufélaginu né
þriðju aðilum, sem eiga beinna, lögmætra hagsmuna
að gæta, fyrr en þau hafa verið færð inn í skrána sem
um getur í 4. mgr.
7. Félagsaðilar skulu fá skriflega yfirlýsingu um að
breytingin hafi verið færð inn ef þeir óska eftir því.
Lok félagsaðildar
— við úrsögn,
— við brottvísun, ef félagsaðili hefur vanrækt alvarlega skyldur sínar eða unnið gegn hagsmunum
evrópska samvinnufélagsins,
— við yfirfærslu félagsaðila á öllum hlutum sínum
til annars félagsaðila, einstaklings eða lögaðila,
sem hefur fengið félagsaðild, ef það er heimilað
í samþykktunum,
— við félagsslit, þegar um er að ræða félagsaðila
sem er ekki einstaklingur,
— við gjaldþrotaskipti,
— við andlát,
— við aðrar aðstæður, sem kveðið er á um í samþykktunum eða í lögum um samvinnufélög í aðildarríkinu þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu.
2. Félagsaðili í minnihluta sem andmælir breytingu
á samþykktunum á félagsfundi þar sem:
i) lagðar eru á nýjar skuldbindingar varðandi
greiðslur eða annað framlag, eða
ii) skuldbindingar félagsaðila, sem fyrir eru, eru
auknar verulega, eða
iii) frestur til að tilkynna úrsögn úr evrópska samvinnufélaginu er lengdur í meira en fimm ár,
getur tilkynnt úrsögn sína innan tveggja mánaða frá
því að ákvörðun er tekin á félagsfundi.
Félagsaðild lýkur við lok yfirstandandi fjárhagsárs í
tilvikunum, sem um getur í i- og ii-lið fyrstu undirgreinar, og við lok uppsagnarfrestsins, sem gilti áður
en samþykktunum var breytt, í tilvikinu sem um
getur í iii-lið hennar. Breytingin á samþykktunum
öðlast ekki gildi að því er varðar þann félagsaðila.
Úrsögn veitir viðkomandi félagsaðila rétt til að fá
hluti sína endurgreidda með skilyrðum sem mælt er
fyrir um í 4. mgr. 3. gr og 16. gr.
3. Framkvæmdastjórnin eða stjórnin skal taka
ákvörðun um brottvísun félagsaðila eftir að félagsaðilinn hefur fengið tækifæri til að segja álit sitt. Félagsaðilinn getur áfrýjað slíkri ákvörðun til félagsfundar.
Fjárhagsleg réttindi félagsaðila
við úrsögn eða brottvísun
2. Fjárhæðirnar, sem eru dregnar frá skv. 1. mgr.,
skulu reiknaðar með hliðsjón af efnahagsreikningi fjárhagsársins þegar réttur til endurgreiðslu myndaðist.
3. Í samþykktunum skal mæla fyrir um málsmeðferð og skilyrði fyrir því að neyta megi réttarins til
úrsagnar og ákveða frest til endurgreiðslu sem má
ekki vera lengri er þrjú ár. Evrópska samvinnufélaginu ber ekki í neinum tilvikum skylda til endurgreiðslu fyrr en sex mánuðum eftir að næsti efnahagsreikningur, eftir að félagsaðild lýkur, er samþykktur.
4. Ákvæði 1., 2. og 3. mgr. gilda einnig þegar einungis þarf að endurgreiða hluta af eignarhlut félagsaðila.
STOFNUN
1. þáttur
Almennt
17. gr.
Gildandi lög við stofnun
2. Skráning evrópsks samvinnufélags skal birt í
samræmi við 12. gr.
Réttarstaða lögaðila
2. Ef aðhafst er í nafni evrópsks samvinnufélags
áður en það er skráð skv. 11. gr., en félagið tekur
ekki á sig skuldbindingar eftir skráninguna sem eiga
rætur að rekja til þessarar athafnar, bera þeir einstaklingar, félög, fyrirtæki eða aðrir lögaðilar, sem
stóðu að athöfninni, óskipta og ótakmarkaða ábyrgð
á henni ef ekki hefur verið samið um annað.
Stofnun með samruna
19. gr.
Málsmeðferð um stofnun með samruna
— málsmeðferð um samruna með yfirtöku,
— málsmeðferð um samruna með stofnun nýs lögaðila.
Þegar um er að ræða samruna með yfirtöku skal
samvinnufélagið, sem tekur yfir, taka upp form evrópsks samvinnufélags við samrunann. Þegar um er
að ræða samruna með stofnun nýs lögaðila skal hið
síðarnefnda taka upp form evrópsks samvinnufélags.
Gildandi lög við samruna
Ástæður fyrir því að mótmæla samruna
Slík mótmæli verða aðeins sett fram á þeim forsendum að almannahagsmunir krefjist. Gefa skal kost á
dómsmeðferð fyrir rétti.
Forsendur samruna
a) heiti og skráð skrifstofa hvers samrunasamvinnufélags auk fyrirhugaðs heitis og skráðrar skrifstofu evrópska samvinnufélagsins,
b) skiptihlutfall hluta í skráðu stofnfé og staðgreiðslufjárhæð. Ef hlutir eru ekki fyrir hendi þá
nákvæm skipting eigna og jafnvirði þeirra í hlutum,
c) skilmálar varðandi úthlutun hluta í evrópska
samvinnufélaginu,
d) frá hvaða degi réttur hluthafa í evrópska samvinnufélaginu til hlutdeildar í tekjuafgangi
myndast og sérstök skilyrði varðandi þann rétt,
e) frá hvaða degi viðskipti samrunasamvinnufélaganna skuli færð í bókhaldi sem viðskipti evrópska samvinnufélagsins,
f) sérstök skilyrði eða kjör í tengslum við skuldabréf eða önnur verðbréf en hluti sem, skv. 66. gr.,
veita ekki stöðu félagsaðila,
g) hvaða réttindi evrópska samvinnufélagið veitir
eigendum þeirra hluta sem sérstök réttindi fylgja
og eigendum annarra verðbréfa en hluta eða
hvaða ráðstafanir séu fyrirhugaðar í því sambandi,
h) á hvern hátt megi vernda réttindi lánardrottna
samrunasamvinnufélaga,
i) hvaða sérstöku kjör, ef um slíkt er að ræða, bjóðist þeim sérfræðingum sem skoða samrunaáætlunina eða þeim sem sitja í stjórn, framkvæmdastjórn eða eftirlitsstjórn samrunasamvinnufélaganna,
j) samþykktir evrópska samvinnufélagsins,
k) upplýsingar um málsmeðferð við ákvörðun tilhögunar á aðild starfsmanna samkvæmt tilskipun
2003/72/EB.
2. Samrunasamvinnufélögin geta tilgreint fleiri atriði í samrunaáætluninni.
3. Lögin, sem gilda um hlutafélög, að því er varðar
samrunaáætlanir, gilda á hliðstæðan hátt um samruna
samvinnufélaga yfir landamæri við myndun evrópsks samvinnufélags.
Skýringar og rök fyrir samrunaáætluninni
Birting
2. Við birtingu samrunaáætluninnar í lögbirtingablaði skulu þó eftirfarandi atriði koma fram varðandi
hvert samrunasamvinnufélag:
a) tegund, heiti og skráð skrifstofa hvers samrunasamvinnufélags,
b) heimilisfang staðarins eða staðsetning skrárinnar
sem er geymslustaður fyrir samþykktirnar og öll
önnur skjöl og upplýsingar varðandi hvert samrunasamvinnufélag og færslunúmer í þeirri skrá,
c) upplýsingar um til hvaða ráðstafana hefur verið
gripið í samræmi við 28. gr. til að lánardrottnar
viðkomandi félags geti neytt réttar síns og heimilisfangið þar sem fá má allar upplýsingar um
þær ráðstafanir án endurgjalds,
d) upplýsingar um til hvaða ráðstafana hefur verið
gripið í samræmi við 28. gr. til að félagsaðilar
viðkomandi samvinnufélags geti neytt réttar síns
og heimilisfangið þar sem fá má allar upplýsingar um þær ráðstafanir án endurgjalds,
e) fyrirhugað heiti og skráð skrifstofa evrópska
samvinnufélagsins,
f) skilyrðin sem ákvarða hvaða dag samruninn tekur gildi skv. 31. gr.
Aðgangur að upplýsingum
a) samrunaáætlunina sem getið er um í 22. gr.,
b) árleg reikningsskil og skýrslur framkvæmdastjórnar samrunasamvinnufélaganna frá þremur
undangengnum fjárhagsárum,
c) fjárhagsskýrslu sem er samin í samræmi við gildandi ákvæði um innri samruna hlutafélaga að svo
miklu leyti sem slíkrar skýrslu er krafist í þessum
ákvæðum,
d) sérfræðiskýrslu um verðgildi hluta sem úthluta á
í skiptum fyrir eignir í samrunasamvinnufélögunum eða skiptihlutfallið eins og kveðið er á um í
26. gr.,
e) skýrslu stjórnar eða framkvæmdastjórnar samvinnufélagsins eins og kveðið er á um í 23. gr.
2. Hver félagsaðili getur, samkvæmt beiðni og án
endurgjalds, fengið afrit af skjölunum, sem um getur
í 1. gr., eða úrdrátt úr þeim ef hann óskar eftir því.
Skýrsla óháðra sérfræðinga
2. Heimilt er að semja eina skýrslu fyrir öll samrunasamvinnufélög ef lög aðildarríkjanna, sem þau
heyra undir, leyfa það.
3. Lögin, sem gilda um samruna hlutafélaga varðandi réttindi og skyldur sérfræðinga, gilda á hliðstæðan hátt um samrunasamvinnufélög.
Samþykki samrunaáætlunarinnar
2. Tilhögun á aðild starfsmanna að evrópska samvinnufélaginu skal ákvörðuð í samræmi við tilskipun
2003/72 /EB. Félagsfundur hvers samvinnufélags,
sem tekur þátt í samrunanum, getur áskilið sér rétt til
að binda skráningu evrópska samvinnufélagsins því
skilyrði að tilhögun sú, sem þannig er ákveðin, sé
staðfest með skýlausum hætti.
Gildandi lög um stofnun með samruna
— lánardrottna samrunasamvinnufélaga,
— eigenda skuldabréfa í samrunasamvinnufélaginu.
2. Aðildarríki er heimilt, að því er varðar samrunasamvinnufélög sem lúta lögum þess, að samþykkja
ákvæði í því skyni að vernda með viðeigandi hætti
félagsaðila sem leggjast gegn samrunanum.
Athugun á málsmeðferð við samruna
2. Í hverju hlutaðeigandi aðildarríki skal dómstóll,
lögbókandi eða annað lögbært yfirvald gefa út vottorð til staðfestingar á því að öllum viðeigandi gerningum og formsatriðum sé lokið fyrir samrunann.
3. Ef kveðið er á um málsmeðferð í lögum aðildarríkis, sem samrunasamvinnufélag heyrir undir, um
hvernig standa beri að athugun og breytingum á
skiptihlutfalli hluta eða um jöfnunargreiðslur til
félagsaðila sem eru í minni hluta, án þess að komið
sé í veg fyrir skráningu samrunans, skal því aðeins
beita slíkri málsmeðferð að hin samrunasamvinnufélögin í aðildarríkjum, þar sem ekki er kveðið á um
slíka málsmeðferð, staðfesti ótvírætt, um leið og þau
samþykkja samrunaáætlunina í samræmi við 1. mgr.
27. gr., að félagsaðilar þess samrunasamvinnufélags
skuli eiga þess kost að nýta sér slíka málsmeðferð. Í
slíkum tilvikum getur dómstóll, lögbókandi eða annað lögbært yfirvald gefið út vottorðið, sem um getur
í 2. mgr., jafnvel þótt slík málsmeðferð sé hafin. Í
vottorðinu skal þó koma fram að málsmeðferðinni sé
ekki lokið. Ákvörðun sú, sem er niðurstaða málsmeðferðarinnar, skal vera bindandi fyrir yfirtökusamvinnufélagið og alla félagsaðila þess.
Athugun á lögmæti samruna
2. Í þessu skyni skal hvert samrunasamvinnufélag
senda lögbæra yfirvaldinu vottorðið, sem um getur
í 2. mgr. 29. gr., innan sex mánaða frá því að það er
gefið út ásamt afriti af samrunaáætluninni sem viðkomandi samvinnufélag hefur samþykkt.
3. Einkum skal yfirvaldið, sem um getur í 1. mgr.,
sjá til þess að samrunafélögin hafi samþykkt samrunaáætlun með sama orðalagi og að tilhögun á aðild
starfsmanna hafi verið ákveðin samkvæmt tilskipun
2003/72/EB.
4. Sama yfirvald skal jafnframt ganga úr skugga um
að evrópska samvinnufélagið hafi verið stofnað í
samræmi við kröfur í lögum aðildarríkisins þar sem
það hefur skráða skrifstofu.
Skráning samruna
2. Evrópska samvinnufélagið skal ekki skráð fyrr en
gengið hefur verið frá öllum formsatriðum sem um
getur í 29. og 30. gr.
Birting
Áhrif samruna
a) allar eignir og skuldir hvers samvinnufélags, sem
tekið er yfir, færast til lögaðilans sem yfirtekur
það,
b) félagsaðilar samvinnufélagsins, sem tekið er yfir,
verða félagsaðilar í félagi yfirtökuaðilans,
c) samvinnufélögin, sem tekin eru yfir, verða ekki
lengur til,
d) yfirtökulögaðilinn tekur upp form evrópsks samvinnufélags.
2. Samruni, sem fer fram eins og mælt er fyrir um
í öðrum undirlið fyrstu undirgreinar í 19. gr., hefur
eftirfarandi réttaráhrif sem verða samtímis:
a) allar eignir og skuldir samrunasamvinnufélaganna færast til evrópska samvinnufélagsins,
b) félagsaðilar samrunasamvinnufélaganna verða
félagsaðilar evrópska samvinnufélagsins,
c) samrunasamvinnufélögin verða ekki lengur til.
3. Þegar um er að ræða samruna samvinnufélaga og
lög aðildarríkis kveða á um að fullnægja þurfi tilteknum formsatriðum til að yfirfærsla tiltekinna
eigna, réttinda eða skuldbindinga af hálfu samrunasamvinnufélaganna taki gildi gagnvart þriðja aðila
gilda þau formsatriði og þeim skal fullnægt annaðhvort af hálfu samrunasamvinnufélaganna eða evrópska samvinnufélagsins þegar það hefur verið
skráð.
4. Réttindi og skyldur þeirra samvinnufélaga, sem
eru þátttakendur, bæði að því er varðar einstaka og
sameiginlega ráðningarskilmála og skilyrði, sem
byggjast á landslögum, venju og einstökum ráðningarsamningum eða ráðningarsamböndum og eru í
gildi þegar skráningin fer fram, skulu færast til evrópska samvinnufélagsins við slíka skráningu.
Fyrsta undirgreinin gildir ekki um rétt fulltrúa starfsmanna til að taka þátt aðalfundum, svæða- eða
deildarfundum sem kveðið er á um í 4. mgr. 59. gr.
5. Þegar samruninn hefur verið skráður skal evrópska samvinnufélagið þegar í stað tilkynna félagsaðilunum samvinnufélagsins, sem er yfirtekið, um að
þeir hafi verið skráðir í félagsaðilaskrána og hve
marga hluti þeir eiga.
Lögmæti samrunans
2. Hafi lögmæti samrunans ekki verið grannskoðað
skv. 29. og 30. gr. getur það talist meðal gildra
ástæðna til slita á evrópsku samvinnufélagi í samræmi við ákvæði 74. gr.
Breyting starfandi samvinnufélags
í evrópskt samvinnufélag
35. gr.
Málsmeðferð um stofnun með breytingu
2. Ekki má flytja skráða skrifstofu frá einu aðildarríki til annars skv. 7. gr. um leið og breytingin kemur
til framkvæmda.
3. Stjórn eða framkvæmdastjórn samvinnufélagsins
skal semja breytingaáætlun og skýrslu þar sem lagalegir og efnahagslegir þættir breytingarinnar eru
skýrðir og rökstuddir, svo og áhrif hennar í atvinnumálum, og tilgreint hvaða afleiðingar það hafi fyrir
félagsaðila og starfsmenn að taka upp form evrópsks
samvinnufélags.
4. Birta skal breytingaáætlunina á þann hátt sem
mælt er fyrir um í lögum hvers aðildarríkis a.m.k.
einum mánuði fyrir félagsfundinn sem er boðaður til
að taka ákvörðun um breytinguna.
5. Fyrir félagsfundinn, sem um getur í 6. mgr.,
skulu óháðir sérfræðingar, einn eða fleiri, sem hafa
verið tilnefndir eða samþykktir af yfirvaldi á sviði
dómgæslu eða stjórnsýslu í aðildarríkinu, sem evrópska samvinnufélagið sem breyta á í hlutafélag
heyrir undir, votta, að breyttu breytanda, að reglurnar í b-lið 1. mgr. 22. gr. hafi verið virtar.
6. Félagsfundur samvinnufélagsins skal samþykkja
breytingaráætlunina ásamt samþykktum evrópska
samvinnufélagsins.
7. Aðildarríkin geta bundið breytinguna því skilyrði
að hún njóti stuðnings aukins meiri hluta atkvæða
eða sé samþykkt samhljóða í stjórnarstofnun samvinnufélagsins sem verið er að breyta þar sem þátttaka starfsmanna er skipulögð.
8. Réttindi og skyldur samvinnufélagsins, sem
breyta á, bæði að því er varðar einstaka og sameiginlega ráðningarskilmála og -skilyrði, sem leiðir
af landslögum, venju og einstökum ráðningarsamningum eða ráðningarsamböndum og eru í gildi þegar
skráningin fer fram, skulu á grundvelli slíkrar skráningar færast til evrópska samvinnufélagsins.
SKIPULAG EVRÓPSKA
SAMVINNUFÉLAGSINS
36. gr.
Skipulag stofnana
a) félagsfundur, og
b) annaðhvort eftirlitsstjórn og framkvæmdastjórn
(tvíþætt kerfi) eða stjórn (einþætt kerfi) eftir því
hvaða form hefur verið ákveðið í samþykktum
félagsins.
Tvíþætt kerfi
37. gr.
Verkefni framkvæmdastjórnar, tilnefning
stjórnarmanna
2. Eftirlitsstjórnin skal annast tilnefningu og brottvikningu stjórnarmanns eða -manna í framkvæmdastjórn.
Aðildarríki getur hins vegar krafist þess eða leyft að
í samþykktum félagsins séu ákvæði um að stjórnarmaður eða menn í framkvæmdastjórninni séu tilnefndir eða þeim vikið frá á félagsfundi og á sömu
forsendum og gilda um samvinnufélög sem eru með
skráðar skrifstofur á yfirráðasvæði þess aðildarríkis.
3. Sami aðili má ekki samtímis eiga sæti í framkvæmdastjórn og eftirlitsstjórn sama evrópska samvinnufélags. Eftirlitsstjórnin getur hins vegar útnefnt
einn úr sínum röðum til að taka sæti í framkvæmdastjórn komi til forfalla. Sá skal þá víkja sæti
í eftirlitsstjórninni á meðan. Aðildarríki getur takmarkað gildistíma slíkrar ráðstöfunar.
4. Í samþykktum evrópska samvinnufélagsins skal
mæla fyrir um fjölda stjórnarmanna í framkvæmdastjórninni eða um reglur til að ákvarða þann fjölda.
Aðildarríki er hins vegar heimilt að ákvarða lágmarks- og/eða hámarksfjölda þeirra.
5. Ef ekki er kveðið sérstaklega á um tvíþætt kerfi
að því er varðar samvinnufélög með skráðar skrifstofur á yfirráðasvæði aðildarríkis getur viðkomandi
aðildarríki samþykkt viðeigandi ráðstafanir að því er
varðar evrópsk samvinnufélög.
Formennska og fundarboðun
framkvæmdastjórnarinnar
2. Formaðurinn skal boða til fundar í framkvæmdastjórninni samkvæmt skilyrðum sem mælt er fyrir um í samþykktunum, annaðhvort að eigin frumkvæði
eða að beiðni einhvers stjórnarmanns. Í slíkri beiðni
skal ætíð tilgreina ástæður fyrir boðun fundarins. Ef
ekki hefur verið brugðist við slíkri beiðni innan 15
daga getur stjórnarmaður eða menn, sem óskuðu
eftir fundinum, boðað til hans.
Verkefni eftirlitsstjórnar,
tilnefning stjórnarmanna
2. Stjórnarmenn eftirlitsstjórnarinnar skulu tilnefndir eða þeim vikið frá á félagsfundi. Í samþykktunum
má hins vegar tilnefna menn í fyrstu eftirlitsstjórnina. Þetta gildir með fyrirvara um tilhögun
á þátttöku starfsmanna sem ákveðin er samkvæmt
tilskipun 2003/72/EB.
3. Óvirkir aðilar mega ekki skipa meira en einn
fjórða hluta sæta í eftirlitsstjórn.
4. Í samþykktunum skal mæla fyrir um fjölda þeirra
sem sitja í eftirlitsstjórninni eða um reglur til að
ákvarða þann fjölda. Aðildarríki getur hins vegar
mælt fyrir um fjölda þeirra sem sitja í eftirlitsstjórn
evrópsks samvinnufélags, sem hefur skráða skrifstofu á yfirráðasvæði þess, og samsetningu hennar
eða um lágmarks- og/eða hámarksfjölda stjórnarmanna.
Réttur til upplýsinga
2. Auk þeirra reglulegu upplýsinga, sem um getur
í 1. mgr., skal framkvæmdastjórnin tafarlaust koma
á framfæri við eftirlitsstjórnina hvers konar upplýsingum um atburði sem ætla má að hafi umtalsverð
áhrif á evrópska samvinnufélagið.
3. Eftirlitsstjórnin getur krafið framkvæmdastjórnina um hverjar þær upplýsingar sem hún þarf á að
halda til að sinna eftirliti í samræmi við 1. mgr. 39.
gr. Aðildarríki getur kveðið á um að sérhver stjórnarmaður eftirlitsstjórnarinnar skuli einnig eiga kost á
því.
4. Eftirlitsstjórninni er heimilt að framkvæma eða
láta framkvæma hverjar þær rannsóknir sem kunna
að reynast nauðsynlegar til að hún geti sinnt skyldum sínum.
5. Sérhver aðili í eftirlitsstjórninni skal hafa rétt til
að skoða allar upplýsingar sem henni berast.
Formennska og fundarboðun
eftirlitsstjórnarinnar
2. Formaðurinn skal boða til fundar í eftirlitsstjórninni samkvæmt skilyrðum sem mælt er fyrir um í
samþykktunum, annaðhvort að eigin frumkvæði eða
að beiðni a.m.k. eins þriðja hluta stjórnarmanna eða
að beiðni framkvæmdastjórnarinnar. Í beiðninni
skulu koma fram ástæðurnar fyrir henni. Ef engin
viðbrögð hafa orðið við slíkri beiðni innan 15 daga
geta þeir sem óskuðu eftir fundi boðað til hans.
Einþætt kerfi
42. gr.
Verkefni stjórnar, tilnefning stjórnarmanna
2. Í samþykktum evrópska samvinnufélagsins skal
mæla fyrir um fjölda stjórnarmanna eða um reglur til
að ákvarða þann fjölda. Aðildarríki er hins vegar
heimilt að ákvarða lágmarksfjölda og, ef þörf krefur,
hámarksfjölda stjórnarmanna. Óvirkir aðilar mega
ekki skipa meira en einn fjórða hluta sæta í stjórninni.
Í stjórninni skulu hins vegar vera a.m.k. þrír stjórnarmenn ef reglur um þátttöku starfsmanna eru í
samræmi við tilskipun 2003/72/EB.
3. Á félagsfundi skal tilnefna menn til setu í stjórn
og, ef kveðið er á um það í samþykktunum, í varastjórn. Í samþykktunum má hins vegar tilnefna menn
í fyrstu stjórnina. Þetta gildir með fyrirvara um
tilhögun á þátttöku starfsmanna sem ákveðin er samkvæmt tilskipun 2003/72/EB.
4. Ef ekki er kveðið sérstaklega á um einþætt kerfi
að því er varðar samvinnufélög með skráðar skrifstofur á yfirráðasvæði aðildarríkis getur viðkomandi
aðildarríki samþykkt viðeigandi ráðstafanir að því er
varðar evrópsk samvinnufélög.
Bil á milli funda og réttur til upplýsinga
2. Hver stjórnarmaður skal hafa rétt til að skoða allar skýrslur, skjöl og upplýsingar sem lagðar eru fyrir
stjórnina.
Formennska og fundarboðun stjórnarinnar
2. Formaðurinn skal boða til stjórnarfundar samkvæmt skilyrðum sem mælt er fyrir um í samþykktunum, annaðhvort að eigin frumkvæði eða að beiðni
a.m.k. eins þriðja hluta stjórnarmanna. Í beiðninni
skulu koma fram ástæðurnar fyrir henni. Ef engin
viðbrögð hafa orðið við slíkri beiðni innan 15 daga
geta þeir sem óskuðu eftir fundi boðað til hans.
Reglur sem eru sameiginlegar í
einþætta og tvíþætta kerfinu
45. gr.
Skipunartími
2. Með fyrirvara um takmarkanir, sem kann að vera
mælt fyrir um í samþykktunum, skal heimilt að
endurtilnefna aðila, einu sinni eða oftar, til ákveðins
tíma sem ákvarðaður er í samræmi við 1. mgr.
Skilyrði fyrir setu í stjórnarstofnun
Það félag skal tilnefna einstakling sem fulltrúa sinn
til að gegna skyldum sínum í viðkomandi stjórn.
Fulltrúinn skal hlíta sömu skilyrðum og hafa sömu
skyldur og ef hann ætti persónulega sæti í stjórninni.
2. Enginn aðili má eiga sæti í stjórnarstofnun evrópsks samvinnufélags eða vera fulltrúi félagsaðila í
skilningi 1. mgr. ef hann telst:
— vanhæfur, samkvæmt lögum aðildarríkisins, þar
sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða
skrifstofu, til að starfa í samsvarandi stjórn samvinnufélags sem heyrir undir lög þess aðildarríkis, eða
— vanhæfur, á grundvelli dómsúrskurðar eða stjórnvaldsákvörðunar í aðildarríki, til að starfa í
samsvarandi stjórn samvinnufélags sem heyrir
undir lög aðildarríkis.
3. Í samþykktum evrópska samvinnufélags er hægt,
í samræmi við lög um samvinnufélög í aðildarríkinu,
að mæla fyrir um sérstök skilyrði fyrir kjörgengi
félagsaðila sem eru fulltrúar stjórnarinnar.
Umboð fulltrúa og ábyrgð
evrópska samvinnufélagsins
2. Gerningar stjórna evrópskra samvinnufélaga eru
bindandi fyrir það gagnvart þriðju aðilum, einnig
þegar þessir gerningar eru ekki í samræmi við markmið evrópska samvinnufélagsins, nema þessir gerningar séu utan ramma þeirra heimilda sem stjórnirnar
hafa eða mega hafa samkvæmt lögum aðildarríkisins
þar sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða
skrifstofu. Aðildarríkin geta þó kveðið á um að
evrópska samvinnufélagið sé ekki bundið af slíkum
gerningum séu þeir utan ramma markmiða evrópska
samvinnufélagsins ef félagið færir sönnur á að þriðji
aðili hafi vitað að gerningurinn væri utan ramma
markmiðanna eða gæti ekki, miðað við aðstæður,
hafa verið ókunnugt um það; birting samþykkta, ein
og sér, er ekki nægileg sönnun þess.
3. Aldrei má bera fyrir sig, gagnvart þriðja aðila,
takmarkanir á valdi stjórna evrópska samvinnufélagsins sem eiga rót sína í samþykktum þess eða
ákvörðunum lögbærra stjórna þess jafnvel þótt þær
hafi verið gerðar opinberar.
4. Aðildarríki getur mælt fyrir um að í samþykktum
megi veita einum aðila, eða nokkrum saman, umboð
til að koma fram fyrir hönd evrópska samvinnufélags. Slík löggjöf getur mælt fyrir um að unnt sé að
bera fyrir sig slíkt ákvæði í samþykktunum gagnvart
þriðja aðila að því tilskildu að það varði almenna
fyrirsvarsheimild. Ákvæði 12. gr. skulu gilda um það
hvort unnt sé að bera fyrir sig slíkt ákvæði gagnvart
þriðja aðila eða ekki.
Aðgerðir sem krafist er heimildar fyrir
— í tvíþætta kerfinu, heimildar sem framkvæmdastjórnin fær frá eftirlitsstjórn eða félagsfundi,
— í einþætta kerfinu, ótvíræðrar ákvörðunar stjórnarinnar eða heimildar frá félagsfundi.
2. Ákvæði 1. mgr. gilda með fyrirvara um 47. gr.
3. Aðildarríki getur þó ákveðið fyrir hvaða tegundir
viðskipta þurfi heimild og hvaða stjórnarstofnun
skuli veita heimildina og verður það að koma fram
í samþykktum evrópskra samvinnufélaga sem eru
skráð á yfirráðasvæði þess og/eða kveðið á um það
að í tvíþætta kerfinu geti eftirlitsstjórnin sjálf ákveðið fyrir hvaða tegundir viðskipta hafa þurfi heimild.
Trúnaðarkvöð
Starfshættir stjórnarstofnana
a) ályktunarhæfi: a.m.k. helmingur þeirra, sem sitja
í stjórn og hafa atkvæðisrétt, skal vera viðstaddur
eða eiga fulltrúa á fundinum,
b) ákvarðanataka: meiri hluti þeirra, sem sitja í
stjórn, hafa atkvæðisrétt og eru viðstaddir eða
eiga fulltrúa á fundinum.
Fjarverandi stjórnarmenn geta átt hlut að ákvarðanatöku með því veita öðrum í stjórninni eða staðgenglum, sem tilnefndir voru í hana á sama tíma, umboð
sitt.
2. Ef engin ákvæði þar að lútandi eru í samþykktum
félagsins skal formaður hverrar stjórnar fara með
oddaatkvæði þegar atkvæði falla jafnt. Engin ákvæði
gagnstæð þessu mega vera í samþykktunum ef
helmingur þeirra sem eiga sæti í eftirlitsstjórninni
eru fulltrúar starfsmanna.
3. Þegar kveðið er á um þátttöku starfsmanna í samræmi við tilskipun 2003/72/EB getur aðildarríki
kveðið á um að ályktunarhæfi funda og ákvarðanataka á fundum eftirlitsstjórnarinnar skuli, þrátt fyrir
ákvæði 1. og 2. mgr., háð gildandi reglum um samvinnufélög í lögum hlutaðeigandi aðildarríkis og
með sömu skilyrðum.
Einkaréttarábyrgð
Félagsfundur
52. gr.
Valdsvið
a) þessari reglugerð, eða
b) löggjöf aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu og sem
hefur verið samþykkt samkvæmt tilskipun
2003/72/EB.
Enn fremur skal félagsfundur taka ákvarðanir um
mál sem eru á ábyrgð aðalfundar samvinnufélags,
sem heyrir undir lög aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu,
annaðhvort samkvæmt lögum þess aðildarríkis eða
samþykktum evrópska samvinnufélagsins í samræmi
við þau lög.
Framkvæmd félagsfunda
Félagsfundir
2. Framkvæmdastjórn, stjórn, eftirlitsstjórn eða aðrar stjórnarstofnanir eða lögbær yfirvöld geta hvenær
sem er boðað til félagsfundar í samræmi við landslög
um samvinnufélög í aðildarríkinu þar sem evrópska
samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu.
Framkvæmdastjórninni er skylt að boða til félagsfundar ef eftirlitsstjórnin fer fram á það.
3. Á dagskrá félagsfundar, sem haldinn er eftir að
fjárhagsári lýkur, skal a.m.k. vera samþykkt árlegra
reikningsskila og ráðstöfun hagnaðar.
4. Á félagsfundinum er hægt að ákveða að boðað
verði til annars fundar og ákveða dagsetningu og
dagskrá þess fundar.
Fundur boðaður af minni hluta félagsaðila
Fundarboð
2. Í fundarboði félagsfundar skulu koma fram
a.m.k. eftirfarandi upplýsingar:
— heiti og skráð skrifstofa evrópska samvinnufélagsins,
— fundarstaður, dagsetning og fundartími,
— ef við á, um hvers konar félagsfund er að ræða,
— dagskrá þar sem fundarefni eru tilgreind ásamt
tillögum að ákvörðunum.
3. Að minnsta kosti 30 dagar skulu líða frá deginum
þegar fundarboðið, sem um getur í 1. mgr., er sent til
dagsins þegar fundurinn er haldinn. Þennan tíma má
stytta í 15 daga þegar mikið liggur við. Þegar 4. mgr.
61. gr. er beitt, að því er varðar kröfur um
ályktunarhæfi, má stytta tímann milli fyrsta og
annars fundar, sem haldinn er til að ræða sömu
dagskrármál, í samræmi við lög aðildarríkisins þar
sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu.
Viðbætur við dagskrá
Fundarmenn og þeir sem fara með umboð
2. Þeir sem eiga sæti í stofnunum evrópsks samvinnufélags, eigendur verðbréfa, annarra en hluta og
skuldabréfa í skilningi 64. gr., og, ef heimild er fyrir
því í samþykktunum, hver sá aðili annar sem á rétt á
því samkvæmt lögum ríkisins, þar sem evrópska
samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu, má sitja félagsfund án atkvæðisréttar.
3. Aðili, sem hefur atkvæðisrétt, skal eiga rétt á því
að tilnefna mann til að fara með umboð sitt á félagsfundi í samræmi við málsmeðferð sem mælt er fyrir
um í samþykktunum.
Í samþykktunum skal mæla fyrir um hámarksfjölda
aðila sem einn maður getur farið með umboð fyrir.
4. Í samþykktunum er hægt að heimila atkvæðagreiðslu með pósti eða rafræna atkvæðagreiðslu en
í því tilviki skal mæla fyrir um nauðsynlega málsmeðferð.
Atkvæðisréttur
2. Ef lög aðildarríkisins, þar sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu, leyfa er hægt að
kveða á um það í samþykktunum að fjöldi atkvæða,
sem félagsaðili ræður yfir, skuli ákvarðast af annarri
aðild hans að starfsemi samvinnufélagsins en
stofnfjárframlagi hans. Þetta atkvæðamagn getur
verið mest fimm atkvæði á félagsaðila eða 30% af
heildaratkvæðisrétti, hvort heldur er lægra.
Ef lög aðildarríkisins, þar sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu, leyfa getur evrópskt
samvinnufélag, sem stundar fjármála- eða vátryggingastarfsemi, kveðið á um það í samþykktum sínum
að atkvæðafjöldi félagsaðila skuli ákvarðast af þátttöku þeirra í starfsemi samvinnufélagsins, þ.m.t.
hlutur þeirra í stofnfé evrópska samvinnufélagsins.
Þetta atkvæðamagn getur mest verið fimm atkvæði
á félagsaðila eða 20% af heildaratkvæðisrétti, hvort
heldur er lægra.
Ef lög aðildarríkisins, þar sem evrópskt samvinnufélag hefur skráða skrifstofu, leyfa geta evrópsk
samvinnufélög, þar sem meiri hluti félagsaðila eru
samvinnufélög, kveðið á um það í samþykktum sínum, að atkvæðafjöldi félagsaðila skuli ákvarðast af
þátttöku þeirra í starfsemi samvinnufélagsins, þ.m.t.
hlutur þeirra í stofnfé evrópska samvinnufélagsins
og/eða fjöldi félagsaðila í hverri einingu þess.
3. Að því er varðar atkvæðisrétt sem úthluta má í
samþykktum til óvirkra félagsaðila (fjárfesta) skal
evrópska samvinnufélagið hlíta lögum aðildarríkisins þar sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða
skrifstofu. Óvirkir félagsaðilar (fjárfestar) geta þó
ekki ráðið samanlagt yfir meira en 25% af heildaratkvæðisrétti.
4. Ef lög aðildarríkisins, þar sem evrópska samvinnufélag hefur skráða skrifstofu, leyfa, við gildistöku þessarar reglugerðar, er heimilt að kveða á um
það í samþykktum evrópska samvinnufélagsins
hvernig þátttöku fulltrúa starfsmanna á félagsfundum
skuli háttað eða á svæða- eða deildarfundum, að því
tilskildu að fulltrúar starfsmanna ráði ekki samanlagt
yfir meira en 15% af heildaratkvæðisrétti. Sá réttur
fellur niður um leið og skráð skrifstofa evrópska
samvinnufélagsins er flutt til aðildarríkis þar sem
ekki er kveðið á um slíka þátttöku í landslögum.
Réttur til upplýsinga
2. Framkvæmdastjórnin eða stjórnin getur því aðeins neitað að veita slíkar upplýsingar að:
— líkur séu á því að það skaði evrópska samvinnufélagið verulega,
— það samrýmist ekki lagaskyldu um trúnaðarkvaðir að láta þær uppi.
3. Félagsaðili, sem synjað er um upplýsingar, getur
krafist þess að beiðni hans og ástæður fyrir synjuninni séu skráð í fundargerð félagsfundarins.
4. Félagsaðilar skulu, í 10 daga fyrir félagsfundinn
þar sem tekin verður ákvörðun um lok fjárhagsársins, hafa aðgang að efnahagsreikningi, rekstrarreikningi og athugasemdum með þeim, skýrslu framkvæmdastjórnar, niðurstöðum endurskoðunar viðeigandi aðila á reikningunum og, þegar um er að
ræða móðurfyrirtæki í skilningi tilskipunar 83/349/
EBE, samstæðureikningsskilum.
Ákvarðanir
2. Félagsfundur tekur ákvarðanir með meiri hluta
greiddra og gildra atkvæða félagsaðila sem sitja
fundinn eða fulltrúa þeirra.
3. Í samþykktunum skal mæla fyrir um reglur um
ályktunarhæfi og meiri hluta sem gilda skulu á félagsfundum.
Ef sá möguleiki er gefinn í samþykktum evrópska
samvinnufélagsins að veita fjárfestum (óvirkum aðilum) félagsaðild eða úthluta atkvæðum samkvæmt
stofnfjárframlagi í evrópsku samvinnufélagi sem
stundar fjármála- eða vátryggingastarfsemi, skal
einnig mæla fyrir um sérstakar reglur um ályktunarhæfi í samþykktunum að því er varðar aðra félagsaðila en fjárfesta (óvirka aðila) eða félagsaðila sem
hafa atkvæðisrétt samkvæmt hlutafjáreign í evrópsku
samvinnufélagi sem stundar fjármála- eða vátryggingastarfsemi. Aðildarríkjunum er frjálst að setja
lágmarksviðmiðun fyrir slíkar sérstakar reglur um
ályktunarhæfi fyrir evrópsk samvinnufélög sem hafa
skráða skrifstofu á yfirráðasvæði þeirra.
4. Félagsfundur getur því aðeins breytt samþykktunum í fyrsta skipti sem hann kemur saman að félagsaðilar, sem sitja fundinn eða eiga þar fulltrúa,
séu a.m.k. helmingur allra félagsaðila á þeim degi
sem aðafundurinn er haldinn og, sé boðað til annars
fundar með sömu dagskrá, er ekki gerð krafa um
ályktunarhæfi.
Í tilvikum, sem um getur í fyrstu undirgrein, verða
a.m.k. tveir þriðju hlutar gildra og greiddra atkvæða
að vera meðatkvæði, nema þess sé krafist í gildandi
lögum um samvinnufélög í aðildarríkinu þar sem
evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu að
meiri hluti atkvæða sé hærra hlutfall.
Fundargerð
— fundarstaður og dagsetning fundarins,
— ályktanir sem samþykktar voru,
— niðurstöður atkvæðagreiðslu.
2. Með fundargerðinni skal fylgja skrá yfir fundarmenn, skjöl varðandi fundarboð til félagsfundar og
skýrslur sem félagsaðilum eru afhentar í tengslum
við dagskrárliði.
3. Geyma skal fundargerðina og fylgiskjöl hennar
í a.m.k. fimm ár. Allir félagsaðilar geta fengið afrit
af fundargerðinni og fylgiskjölunum, ef þeir óska
eftir því, gegn greiðslu umsýslukostnaðar.
4. Fundarstjóri skal undirrita fundargerðina.
Deildar- eða svæðafundir
2. Á deildar- eða svæðafundum skal kjósa fulltrúa
til fjögurra ára að hámarki nema umboðið sé afturkallað áður en sá tími er liðinn. Fulltrúar, sem þannig eru kjörnir, skulu sitja aðalfund evrópska samvinnufélagsins fyrir hönd þeirrar deildar eða þess
svæðis sem þeir eru fulltrúar fyrir og skulu þeir gefa
umbjóðendum sínum skýrslu um niðurstöður félagsfundarins. Ákvæðin í 4. þætti III. kafla gilda um
framkvæmd deildar- og svæðafunda.
ÚTGÁFA HLUTA SEM VEITA
SÉRSTÖK KJÖR
64. gr.
Verðbréf, önnur en hlutir og skuldabréf,
sem veita sérstök kjör
2. Heimilt er að láta eigendur verðbréfa eða skuldabréfa, sem um getur í 1. mgr., njóta sérstakra kjara í
samræmi við samþykktirnar eða skilyrði sem mælt er
fyrir um þegar þau eru gefin út.
3. Heildarnafnvirði verðbréfa eða skuldabréfa, sem um getur í 1. mgr., má ekki vera hærra en sú tala
sem mælt er fyrir um í samþykktunum.
4. Í samþykktunum er hægt að kveða á um sérstaka
fundi eigenda verðbréfa eða skuldabréfa, sem um
getur í 1. mgr., með fyrirvara um rétt þeirra til að
sitja félagsfundinn sem kveðið er á um í 2. mgr. 58.
gr. Slíkur fundur getur skilað áliti varðandi ákvarðanir, sem á að taka á félagsfundi um réttindi og hagsmuni slíkra eigenda, og tilnefnt fulltrúa til að kynna
það á félagsfundi.
Álitið, sem um getur í fyrstu undirgrein, skal skráð
í fundargerð félagsfundar.
RÁÐSTÖFUN HAGNAÐAR
65. gr.
Lögbundinn varasjóður
2. Í samþykktunum skal gerð krafa um að hluti af
slíkum tekjuafgangi sé lagður í lögboðinn varasjóð,
er komið verði á fót, áður en afgangi er ráðstafað á
nýjan leik.
Þangað til lögbundinn varasjóður nemur sömu fjárhæð og stofnfénu, sem um getur í 2. mgr. 3. gr.,
verður fjárhæðin, sem lögð er í hann, að nema a.m.k.
15% af tekjuafgangi fjárhagsársins, að frádregnu tapi
sem hefur verið flutt frá fyrra ári.
3. Aðilar, sem segja sig úr evrópska samvinnufélaginu, skulu ekki eiga neina kröfu til fjár sem lagt hefur verið í lögbundna varasjóðinn með þessum hætti.
Arður
Ráðstöfun tekjuafgangs
2. Á félagsfundi, þar sem reikningar fjárhagsársins
eru lagðir fram, má ráðstafa tekjuafgangi á þann hátt
og í þeim hlutföllum sem mælt er fyrir um í samþykktunum, einkum:
— að færa hann yfir á næsta fjárhagsár,
— leggja hann í lögbundinn varasjóð eða annan
skyldubundinn varasjóð,
— að veita arði af innborguðu stofnfé og ígildi
stofnfjár, sem staðgreiddur er eða greiddur í hlutum.
3. Í samþykktunum má einnig kveða á um bann við
úthlutun.
ÁRLEG REIKNINGSSKIL OG
SAMSTÆÐUREIKNINGSSKIL
68. gr.
Gerð árlegra reikningsskila og
samstæðureikningsskila
2. Ef evrópsku samvinnufélagi ber ekki skylda til,
samkvæmt lögum aðildarríkisins þar sem félagið
hefur skráða skrifstofu, að birta reikningsskil, eins
og kveðið er á um í 3. gr. tilskipunar 68/151/EBE,
skal evrópska samvinnufélagið a.m.k. sjá til þess að
almenningur hafi aðgang að skjölum, tengdum árlegum reikningsskilum, á skráðri skrifstofu sinni. Afrit
af þessum skjölum skulu afhent ef óskað er eftir því.
Gjald fyrir slík afrit skal ekki vera hærra en sem
nemur umsýslukostnaði.
3. Evrópskt samvinnufélag skal setja fram árleg
reikningsskil sín og, eftir atvikum, samstæðureikningsskil í innlendum gjaldmiðli. Evrópskt samvinnufélag, sem hefur skráða skrifstofu utan gildissvæðis
evrunnar, getur einnig sett fram árleg reikningsskil
sín og, eftir atvikum, samstæðureikningsskil í evrum.
Í því tilviki skal tilgreina, í athugasemdum með
reikningsskilunum, hvernig þeir liðir í reikningsskilunum, sem eru eða voru upphaflega tilgreindir í
öðrum gjaldmiðli, hafa verið umreiknaðir í evrur.
Reikningsskil evrópskra samvinnufélaga sem
stunda lána- eða fjármálastarfsemi
2. Við gerð árlegra reikningsskila og, eftir atvikum,
samstæðureikningsskila ásamt meðfylgjandi ársskýrslu svo og við endurskoðun og birtingu þessara
reikninga skal evrópskt samvinnufélag, sem er vátryggingafélag, fara eftir reglum sem mælt hefur verið fyrir um í landslögum aðildarríkisins, þar sem það
hefur skráða skrifstofu, samkvæmt tilskipunum um
ársreikninga og samstæðureikninga vátryggingafélaga.
Endurskoðun
Endurskoðunarkerfi
FÉLAGSSLIT, SKIPTAMEÐFERÐ,
GJALDÞROT OG GREIÐSLUSTÖÐVUN
72. gr.
Félagsslit, skiptameðferð og
ámóta málsmeðferð
Félagsslit samkvæmt ákvörðun dómstóls eða
annars lögbærs yfirvalds í aðildarríkinu
þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu
2. Þegar evrópskt samvinnufélag uppfyllir ekki
lengur kröfurnar sem mælt er fyrir í 6. gr. skal aðildarríkið, þar sem evrópska samvinnufélagið hefur
skráða skrifstofu, knýja evrópska samvinnufélagið
með viðeigandi ráðstöfunum til að koma reglu á
málefni sín innan tiltekins tíma:
— annaðhvort með því að flytja aðalskrifstofu sína
aftur til aðildarríkisins þar sem það hefur skráða
skrifstofu, eða
— með því að flytja skráðu skrifstofuna í samræmi
við málsmeðferðina sem mælt er fyrir um í 7. gr.
3. Aðildarríkið, þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu, skal tryggja með nauðsynlegum ráðstöfunum að evrópskt samvinnufélag, sem
lætur undir höfuð leggjast að koma lagi á málefni sín
í samræmi við 2. mgr., sé tekið til skiptameðferðar.
4. Aðildarríkið, þar sem evrópska samvinnufélagið
hefur skráða skrifstofu, skal leita eftir réttarúrræðum
eða öðrum úrræðum vegna allra staðfestra brota á
ákvæðum 6. gr. Slíkt úrræði skal hafa áhrif til frestunar á málsmeðferðinni sem mælt er fyrir um í 2. og
3. mgr.
5. Ef staðfest er, annaðhvort að frumkvæði yfirvalda eða einhvers hagsmunaaðila, að evrópskt samvinnufélag sé með aðalskrifstofu sína á yfirráðasvæði aðildarríkis, andstætt ákvæðum 6. gr., skulu
yfirvöld þess aðildarríkis þegar í stað gera aðildarríkinu, þar sem evrópska samvinnufélagið hefur
skráða skrifstofu, grein fyrir því.
Birting félagsslita
Úthlutun
Breyting yfir í samvinnufélag
2. Breyting evrópsks samvinnufélags í samvinnufélag skal ekki hafa í för með sér félagsslit félagsins
eða tilurð nýs lögaðila.
3. Framkvæmdastjórn eða stjórn evrópska samvinnufélagsins skal semja breytingaáætlun og
skýrslu þar sem lagalegir og fjárhagslegir þættir
breytingarinnar eru skýrðir og rökstuddir, svo og
áhrif hennar í atvinnumálum, og tilgreint hvaða afleiðingar það hafi fyrir félagsaðila og hluthafa, sem
um getur í 14. gr., sem og starfsmenn, að taka upp
form samvinnufélags.
4. Breytingaáætlunin skal gerð aðgengileg almenningi á þann hátt sem mælt er fyrir um í lögum hvers
aðildarríkis a.m.k. einum mánuði fyrir félagsfundinn
sem er boðaður til að taka ákvörðun um breytinguna.
5. Fyrir félagsfundinn, sem um getur í 6. mgr.,
skulu óháðir sérfræðingar, einn eða fleiri, sem hafa
verið tilnefndir eða samþykktir af yfirvaldi á sviði
dómgæslu eða stjórnsýslu í samræmi við landslög í
aðildarríkinu, sem evrópska samvinnufélagið sem
breyta á í samvinnufélag heyrir undir, votta að eignir
félagsins séu a.m.k. jafngildi stofnfjár þess.
6. Félagsfundur evrópska samvinnufélagsins skal
samþykkja breytingaráætlunina ásamt samþykktum
samvinnufélagsins. Ákvörðun félagsfundarins skal
tekin eins og mælt er fyrir um í ákvæðum landslaga.
VIÐBÓTARÁKVÆÐI OG
BRÁÐABIRGÐAÁKVÆÐI
77. gr.
Efnahags- og myntbandalagið
2. Á meðan þriðji áfangi Efnahags- og myntbandalags Evrópu (EMU) gildir ekki fyrir aðildarríkið þar
sem evrópskt samvinnufélag hefur skráða skrifstofu
er evrópska samvinnufélaginu þó heimilt að semja
og birta árleg reikningsskil sín og, þegar við á, samstæðureikningsskil í evrum. Aðildarríkið getur krafist þess að evrópska samvinnufélagið semji og birti
árleg reikningsskil sín og, þegar við á, samstæðureikningsskil í innlendum gjaldmiðli og á sömu forsendum og við eiga um samvinnufélög og hlutafélög
sem heyra undir lög þess aðildarríkis. Evrópska samvinnufélagið skal þó einnig eiga þess kost að birta
árleg reikningsskil sín og, þegar við á, samstæðureikningsskil í evrum í samræmi við tilskipun ráðsins
90/604/EBE frá 8. nóvember 1990 um breytingu á
tilskipun 78/660/EBE um ársreikninga og tilskipun
83/349/EBE um samstæðureikninga að því er varðar
undanþágur fyrir lítil og meðalstór félög og birtingu
reikninga í ekum (ECU) (Sjá neðamálsgrein 20
20
).
LOKAÁKVÆÐI
78. gr.
Innlendar framkvæmdarreglur
2. Hvert aðildarríki skal tilnefna lögbær yfirvöld í
skilningi 7., 21., 29., 30., 54. og 73. gr. Það skal
upplýsa framkvæmdastjórnina og önnur aðildarríki
þar um.
Endurskoðun reglugerðarinnar
a) að heimila að aðalskrifstofa og skráð skrifstofa
evrópsks samvinnufélags séu sín í hvoru aðildarríkinu,
b) að leyfa, í samþykktum evrópsks samvinnufélags, ákvæði sem aðildarríki hefur samþykkt til
framkvæmdar heimildum, sem aðildarríkjunum
eru veittar með þessari reglugerð eða með lögum
sem samþykkt hafa verið til að tryggja skilvirka
beitingu þessarar reglugerðar að því er varðar
evrópska samvinnufélagið, sem víkja frá eða eru
til fyllingar þessum lögum jafnvel þótt slík
ákvæði yrðu ekki leyfð í samþykktum samvinnufélags sem hefur skráða skrifstofu í aðildarríkinu,
c) að leyfa ákvæði sem gera það kleift að skipta
evrópska samvinnufélaginu í tvö eða fleiri innlend samvinnufélög,
d) að hafa sérstök lagaúrræði þegar misferli eða
mistök eiga sér stað við skráningu evrópsks samvinnufélags sem komið er á fót með samruna.
Gildistaka
Hún gildir frá 18. ágúst 2006.
Reglugerð þessi er bindandi í heild sinni og gildir í
öllum aðildarríkjunum án frekari lögfestingar.
Gjört í Brussel 22. júlí 2003.
G. ALEMANNO
forseti.
Gerð frumvarps.
Lagafrumvarp þetta um evrópsk samvinnufélög, sem Jóhann Albertsson lögfræðingur
samdi í samvinnu við starfsmenn viðskiptaráðuneytisins, tengist frumvarpi félagsmálaráðherra til laga um aðild starfsmanna að evrópskum samvinnufélögum.
Með ályktun sinni frá 19. maí 2004 samþykkti Alþingi að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr.15/2004 frá 6.febrúar
2004 varðandi breytingu á félagaréttarviðauka EES-samningsins og fella reglugerð um evrópsk samvinnufélög, sem lagafrumvarp þetta byggist á, inn í samninginn.
Lýsing á efni reglugerðar um evrópsk samvinnufélög.
Í megindráttum felst í reglugerðinni að samvinnufélögum, sem starfa vilja í fleiri en einu
ríki á Evrópska efnahagssvæðinu, er heimilað að stofna evrópskt samvinnufélag samkvæmt
ákveðnum meginreglum sem kveðið er á um í reglugerðinni og tilskipun um aðild starfsmanna að samvinnufélögum. Geta félögin þá starfað á grundvelli þessara meginreglna um
stjórn, aðild starfsmanna að félögunum o.fl., nokkurra viðbótarákvæða í landslögum skráningarríkis og félagssamþykkta sinna í stað þess að starfa á grundvelli mismunandi landslaga
stofni þau útibú í öðrum ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu. Þessi kostur er talinn leiða til
minni stjórnunarkostnaðar og skriffinnsku og meiri samkeppnishæfni samvinnufélaga á Evrópska efnahagssvæðinu. Unnt verður að stofna evrópskt samvinnufélag með mismunandi
hætti.
Uppbygging reglugerðarinnar.
Reglugerðin er áttatíu greinar og skiptist í níu kafla.
Í I. kafla (1.–16. gr.) eru almenn ákvæði. Þar er fjallað um m.a. stofnun evrópsks samvinnufélags og stofnfé sem skal vera minnst 30.000 evrur (2.–4. gr.), eða tæpar 2,3 millj. kr.
miðað við sölugengi evru 26. janúar 2005 (1 evra er 75,2385 kr.). Einnig eru þar ákvæði um
samþykktir (5. gr.), staðsetningu skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags og flutning
hennar (6.–7. gr.), skráningu félagsins (11. gr.) og svo félagsaðild og lok hennar (14.–15.
gr.).
Í II. kafla er fjallað um stofnun evrópsks samvinnufélags. Í 1. þætti kaflans eru almenn
ákvæði um gildandi lög við stofnun (17.–18. gr.). Í 17. gr. segir að stofnun evrópsks samvinnufélags skuli lúta gildandi lögum í viðkomandi aðildarríki þar sem félagið kemur á fót
skráðri skrifstofu sé ekki kveðið á um annað í reglugerðinni. Í 18. gr. er vikið að réttarstöðu
evrópsks samvinnufélags sem skal fá réttarstöðu lögaðila frá þeim degi sem félagið er skráð
samkvæmt lögum viðkomandi aðildarríkis. Í 2. þætti (19.–34. gr. ) er fjallað um stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna og í 3. þætti (35. gr.) er fjallað um breytingu starfandi
samvinnufélags í evrópskt samvinnufélag.
Ákvæði III. kafla reglugerðarinnar (36.–63. gr.) fjalla um skipulag evrópskra samvinnufélaga. Í 1. þætti (37.–41. gr.) er fjallað um tvíþætt stjórnkerfi evrópsks samvinnufélags og
í 2. þætti (42.–44. gr.) um einþætt stjórnkerfi, en það er talið gilda í íslenskum samvinnufélögum. Í 3. þætti (45.–51. gr.) eru reglur sem eru sameiginlegar félögum með einþættu og tvíþættu stjórnkerfi. Í 4. þætti (52.–63. gr.) er fjallað um félagsfundi.
Í IV. kafla er fjallað um útgáfu hluta sem veita sérstök kjör (64. gr.), í V. kafla um ráðstöfun hagnaðar (65.–67. gr.), VI. kafla um árleg reikningsskil og samstæðureikningsskil
(68.–71. gr.) og í VII. kafla eru félagsslit, skiptameðferð, gjaldþrot og greiðslustöðvun
(72.–76. gr.) til umfjöllunar. Í VIII. kafla eru viðbótarákvæði og bráðabirgðaákvæði en í IX.
kafla eru lokaákvæði reglugerðarinnar (78.–80. gr.). Kemur þar m.a. fram að reglugerðin
skuli öðlast gildi 18. ágúst 2006.
Innleiðing reglugerðarinnar.
Við innleiðingu (upptöku) reglugerðar um evrópsk samvinnufélög í íslenskan rétt var m.a.
haft samráð við þá sem fást við félagarétt í ráðuneytum hinna Norðurlandaþjóðanna. Við
frumvarpsgerðina hefur einkum verið stuðst við sænskt lagafrumvarp um sama efni eins og
gert var á sínum tíma við gerð frumvarps til laga um Evrópufélög.
Lýsing á efni frumvarpsins.
Í I. kafla frumvarpsins kemur fram að reglugerð ráðsins (EB) nr. 1435/2003 frá 22. júlí
2003, um samþykktir fyrir evrópsk samvinnufélög (SCE), skuli hafa lagagildi hér á landi.
Jafnframt er tekið fram að með lögunum séu sett nánari ákvæði um evrópsk samvinnufélög
sem skráð eru hér á landi. Loks er vísað til laga um aðild starfsmanna að evrópskum samvinnufélögum sem fyrirhuguð eru.
Í II. kafla eru ákvæði um stofnun evrópsks samvinnufélags og er einkum kveðið á um þátttöku samvinnufélaga eða félaga í samsvarandi lagalegu formi, sem hafa aðalskrifstofu í ríki
utan Evrópska efnahagssvæðisins, Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja, í stofnun evrópsks samvinnufélags. Jafnframt er fjallað um þátttöku fjármálafyrirtækja í stofnun evrópskra samvinnufélaga með samruna. Þá er fjallað um útgáfu vottorðs við stofnun evrópsks
samvinnufélags með samruna.
Í III. kafla er fjallað um skráningu evrópskra samvinnufélaga o.fl. Kemur þar fram að
samvinnufélagaskrá, sem ríkisskattstjóri starfrækir, skrái evrópsk samvinnufélög hér á landi.
Fjármálaráðherra er heimilað að setja, með reglugerð, ákvæði um skráningu evrópskra samvinnufélaga. Loks er í kaflanum fjallað um birtingu tillagna að ýmsum ákvörðunum, svo sem
varðandi flutning skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags, breytingu starfandi samvinnufélags í evrópskt samvinnufélag og breytingu evrópsks samvinnufélags í samvinnufélag í því
ríki þar sem evrópska samvinnufélagið er með skráða skrifstofu.
Í IV. kafla er fjallað um flutning skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags. Fjallað er
um heimild Fjármálaeftirlitsins til að leggjast gegn flutningi, umsókn um flutningsleyfi til
samvinnufélagaskrár, meðferð flutningsmáls hjá samvinnufélagaskrá og fyrir héraðsdómi,
upplýsingar til kröfuhafa um flutning og loks útgáfu vottorðs vegna flutnings evrópsks samvinnufélags. Flutningsákvæðin auðvelda evrópskum samvinnufélögum að flytja sig milli
EES-ríkja, aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu eða til Færeyja án þess að slíta þurfi
þeim í einu ríki og stofna þau síðan í öðru ríki.
Í V. kafla er fjallað um skipulag evrópskra samvinnufélaga, annars vegar félög með einþættu stjórnkerfi og hins vegar tvíþættu stjórnkerfi, og eftirlit með hvorri tegund félaganna
um sig. Þá er einnig fjallað um fjölda stjórnarmanna í stjórnarstofnunum evrópskra samvinnufélaga. Þá eru einnig ákvæði í kaflanum um skyldu evrópsks samvinnufélags til að hafa
framkvæmdastjóra.
Í VI. kafla eru ýmis ákvæði. Kveðið er á um rétt félagsmanna til að fá mál tekið til meðferðar á félagsfundi, boðun stjórnvalds til félagsfunda i undantekningartilvikum, ráðstafanir
stjórnvalda ef evrópskt samvinnufélag virðir ekki skyldur sínar skv. 6. gr. reglugerðar um
evrópsk samvinnufélög um að skráð skrifstofa og aðalskrifstofa séu í sama ríki á Evrópska
efnahagssvæðinu, aðildarríki Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyjum. Þá eru ákvæði um
málskot til héraðsdóms í ákveðnum tilvikum, viðurlagaákvæði og gildistökuákvæði.
Í greininni er kveðið á um gildissvið laganna. Skv. 1. mgr. skulu ákvæði reglugerðar ráðs
Evrópubandalagsins (EB) nr. 1435/2003 frá 22. júlí 2003, um samþykktir fyrir evrópsk samvinnufélög, sem tekin hafa verið upp í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið, hafa lagagildi hér á landi. Af bókun I með þeim samningi, um altæka aðlögun, leiðir að ákvæði reglugerðar um evrópsk samvinnufélög er ekki unnt að skilja bókstafsskilningi. Þannig væri unnt
að stofna evrópskt samvinnufélag hér á landi eða í öðrum ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu þótt í reglugerðinni sé kveðið á um stofnun þessara félaga í aðildarríkjum Evrópubandalagsins.
Í 2. mgr. segir að í lögunum séu sett nánari ákvæði um evrópsk samvinnufélög í samræmi
við reglugerðina. Jafnframt er tekið fram að þau ákvæði taki einungis til evrópskra samvinnufélaga sem skráð eru hér á landi nema annað sé tekið fram.
Í greininni er fjallað um ákvæði laga um bókhald og ársreikninga sem fara skal eftir sé
eigi kveðið á um annað í reglugerð um evrópsk samvinnufélög. Ákvæðum 1. og 5. mgr. svipar til ákvæða 2. gr. laga nr. 26/2004, um Evrópufélög. Ákvæði sambærileg 2.–4. mgr. eru þó
ekki í þeim lögum. Fjallað er í 2. mgr. um gerð sérstaks rekstrarreiknings ef evrópskt samvinnufélag flytur skráða skrifstofu sína til annars ríkis. Verður hann hluti ársreiknings fyrir
allt reikningsárið þar sem litið er svo á að um samfelldan rekstur sé að ræða. Í 3. mgr. er
kveðið á um gerð sérstaks ársreiknings við stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna
og í 4. mgr. um afhendingu þess reiknings til samvinnufélagaskrár.
Í greininni er mælt fyrir um heiti evrópskra samvinnufélaga. Þeim er skylt að hafa skammstöfunina SCE í heiti sínu og er það í samræmi við 4. mgr. 5. gr. reglugerðar um evrópsk
samvinnufélög. Í EES-ríkjum verða evrópsk samvinnufélög aðgreind frá öðrum félögum með
þessum hætti. Auk þessa er evrópskum samvinnufélögum heimilt að hafa orðin „evrópskt
samvinnufélag“ í heiti sínu. Þá er þeim frjálst að nota sambland af erlendri og innlendri
skammstöfun, þ.e. skammstöfunina SCE/esvf. en esvf. er skammstöfun fyrir evrópskt samvinnufélag. Loks er mælt fyrir um það í greininni að heiti evrópsks samvinnufélags skuli
greina glögglega frá heiti annarrra samvinnufélaga sem skráð hafa verið í samvinnufélagaskrá. Nánari ákvæði hér að lútandi er að finna í firmalöggjöf.
Í þessari grein er kveðið á um að sérstök lög gildi um aðild starfsmanna að evrópsku samvinnufélagi. Frumvarp til þeirra laga leggur félagsmálaráðherra fram og er byggt á tilskipun
ráðs Evrópubandalagsins 2003/72/EB, um aðild starfsmanna að evrópskum samvinnufélögum.
Greinin fjallar um þátttöku í stofnun evrópsks samvinnufélags.
Í 1. mgr. eru talin upp þau skilyrði sem samvinnufélag eða félag í samsvarandi lagalegu
formi, sem hefur aðalskrifstofu utan Evrópska efnahagssvæðisins, aðildarríkis stofnsamnings
Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja, þarf að fullnægja ef það vill taka þátt í stofnun evrópsks samvinnufélags. Þarf félagið að vera stofnað samkvæmt lögum ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu, aðildarríkis Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja og hafa skráða skrifstofu
þar. Einnig er sett það skilyrði að félagið hafi raunveruleg og stöðug tengsl við atvinnulíf
ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu. Er þá ekki einungis átt við það ríki þar sem skráð skrifstofa félagsins er.
Í 2. mgr. segir að sé um að ræða stofnun evrópsks samvinnufélags með öðrum hætti en
samruna eða breytingu skuli ákvæði 1. mgr. um samvinnufélag eða félag í samsvarandi formi
gilda um þá lögaðila sem kveðið er á um í 34. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið.
Samkvæmt því ákvæði samningsins skal farið með félög eða fyrirtæki, sem stofnuð eru í
samræmi við lög aðildarríkis Evrópusambandsins eða EFTA-ríkis og hafa skráða skrifstofu,
yfirstjórn eða aðalstarfsstöð á yfirráðasvæði samningsaðila, á sama hátt og einstaklinga sem
eru ríkisborgarar í aðildarríkjum EB eða EFTA-ríkjum. Með félögum eða fyrirtækjum er átt
við félög eða fyrirtæki, stofnuð á grundvelli einkamálaréttar eða verslunarréttar, þ.m.t. samvinnufélög, svo og aðrar lögpersónur sem lúta allsherjarrétti eða einkamálarrétti, að frátöldum þeim sem eru ekki rekin í hagnaðarskyni.
Greinin fjallar um þátttöku fjármálafyrirtækja í stofnun evrópsks samvinnufélags með
samruna.
Í 1. mgr. er Fjármálaeftirlitinu veitt vald til að leggjast gegn samruna að athuguðu máli,
sé talin hætta á alvarlegum truflunum í greiðslumiðlunarkerfinu eða starfsemi á fjármálamarkaði eða með tilliti til almannahagsmuna að öðru leyti. Heimild Fjármálaeftirlitsins er
bundin við að um sé að ræða fyrirtæki sem stofnunin hefur eftirlit með Ákvæðið er í samræmi við 21. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög sem veitir aðildarríki heimild til að
kveða svo á að félagi, sem lýtur lögum þess, sé ekki heimilt að taka þátt í stofnun evrópsks
samvinnufélags með samruna ef því er mótmælt af þar til bæru yfirvaldi innan tiltekins tíma.
Samkvæmt 2. mgr. skal fyrirtæki leggja inn umsókn um athugun Fjármálaeftirlitsins skv.
1. mgr. Ákvörðun Fjármálaeftirlitsins skal liggja fyrir innan mánaðar frá móttöku umsóknar
eða lokum frests sem kann að hafa verið veittur samkvæmt ákvæðinu.
Ákvæði 3. mgr. þarfnast ekki skýringar.
Í greininni er kveðið á um útgáfu vottorðs af hálfu samvinnufélagaskrár um stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna, sbr. 2. mgr. 29. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög, þess efnis að lokið sé öllum gerningum og formsatriðum fyrir stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna þegar nánar tilteknum skilyrðum er fullnægt. Samrunaákvæði X.
kafla laga um samvinnufélög eða XIV. kafla laga um hlutafélög gilda eftir því sem við á. Þá
kann að þurfa að líta til samrunaákvæða laga á sviði fjármagnsmarkaðar ef fjármálafyrirtæki
tekur þátt í stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna. Reglugerð um evrópsk samvinnufélög mælir ekki fyrir um á hvaða tungumáli vottorðið skuli vera. Er því ekki skylt að
gefa það út á öðru máli en íslensku.
Greinin kveður á um rétt til úrsagnar úr yfirtökufélagi við stofnun evrópsks samvinnufélags með samruna. Hafi félagsmaður í yfirtökufélagi lagst gegn samruna og leiði samruninn
til þess að skráð skrifstofa evrópska samvinnufélagsins verði utan Íslands verður réttur félagsmannsins til úrsagnar virkur. Úrsögn skal fara fram innan tímamarka og á þeim kjörum
sem getið er í 5. mgr. 7. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög. Samkvæmt því ákvæði
skal leggja fram úrsögn innan tveggja mánaða frá því að ákvörðun um samruna er tekin á
félagsfundi og lýkur félagsaðild viðkomandi við lok fjárhagsársins þegar úrsögn er lögð
fram. Kveðið er á um endurgreiðslu hluta í 4. mgr. 4. gr. og í 16. gr. reglugerðar um evrópsk
samvinnufélög.
Greinin kveður á um skráningaryfirvald.
Samkvæmt 1. mgr. er samvinnufélagaskrá, sem ríkisskattstjóri starfrækir, falið að skrá
evrópsk samvinnufélög. Um skráningu félaganna hjá samvinnufélagaskrá gilda ákvæði laga
um samvinnufélög, svo og eftir atvikum önnur lagaákvæði, t.d. í lögum um aukatekjur ríkissjóðs. Um evrópsk samvinnufélög, sem stunda starfsemi á sviði fjármagnsmarkaðar, geta gilt
ákvæði laga um fjármálafyrirtæki, vátryggingafyrirtæki og eftir atvikum annarra laga, allt
eftir því sem við á. Taka verður tillit til sérreglna reglugerðar um evrópsk samvinnufélög sem er lögfest skv. 1. gr. Hér má nefna ákvæði 3. gr. og 1. mgr. 77. gr. reglugerðarinnar um heimild til að gefa stofnfé upp í evrum auk innlends gjaldmiðils.
Í 2. mgr. segir að um gjöld fyrir skráningu evrópskra samvinnufélaga fari eftir lögum um
aukatekjur ríkissjóðs. Þá er í málsgreininni heimild til handa fjármálaráðherra til að setja
reglugerð um skráningu evrópskra samvinnufélaga. Má gera ráð fyrir að setja þurfi einhverjar
sérreglur um evrópsk samvinnufélög, t.d. um gjöld vegna skráningar og afskráningar félaganna í Stjórnartíðindum Evrópusambandsins, sbr. 13. gr. reglugerðarinnar.
Gert er ráð fyrir að samvinnufélagaskrá skrái svipaðar upplýsingar um evrópsk samvinnufélög og samvinnufélög almennt, t.d. um stofnfé, hverjir stjórni félaginu og geti ritað firma
þess.
Greinin fjallar um skyldu samvinnufélagaskrár til að birta tillögur um ýmsar ákvarðanir
varðandi evrópsk samvinnufélög í Lögbirtingablaði.
Um er að ræða tillögur um flutning skráðrar skrifstofu, breytingu starfandi samvinnufélags í evrópskt samvinnufélag og breytingu evrópsks samvinnufélags í samvinnufélag í því
ríki þar sem evrópska samvinnufélagið hefur skráða skrifstofu.
Upplýsingar skal láta birta á kostnað tilkynnanda í Lögbirtingablaði án dráttar. Eigi þarf
að birta tillögu í heild en sé hún stytt skal greina frá því í Lögbirtingablaði hvar hana megi
nálgast. Yrði það væntanlega hjá samvinnufélagaskrá eins og í svipuðum tilvikum um samvinnufélög almennt.
Af reglugerð um evrópsk samvinnufélög leiðir að birting tillögu skal fara fram í síðasta
lagi ákveðnum tíma fyrir félagsfund sem tekur ákvörðunina.
Greinin fjallar um heimild Fjármálaeftirlitsins til að leggjast gegn flutningi skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags frá Íslandi til annars ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu, aðildarríkis stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja.
Samkvæmt 1. mgr. er heimild Fjármálaeftirlitsins til að leggjast gegn flutningi bundin við
fyrirtæki sem stofnunin hefur eftirlit með. Hér getur t.d. verið um að ræða samvinnufélög
sem stunda bankastarfsemi, verðbréfaviðskipti eða vátryggingastarfsemi. Þarf Fjármálaeftirlitið að leggjast gegn flutningi innan tveggja mánaða frá birtingu flutningstillögu í Lögbirtingablaði skv. 2. mgr. 7. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög, sbr. 6. mgr. sömu greinar.
Í 2. mgr. er kveðið á um að viðkomandi evrópskt samvinnufélag skuli leggja inn umsókn
um athugun Fjármálaeftirlitsins á fyrirhuguðum flutningi í síðasta lagi tveimur vikum eftir
birtingu flutningstillögu. Berist umsókn ekki innan þessa frests skal henni vísað frá. Getur
Fjármálaeftirlitið einungis lagst gegn flutningnum sé hætta á alvarlegum truflunum í
greiðslumiðlunarkerfinu eða starfsemi á fjármálamarkaði ellegar með tilliti til almannahagsmuna að öðru leyti.
Samkvæmt 3. mgr. skal Fjármálaeftirlitið gefa viðkomandi félagi tiltekinn frest til að tjá
sig eða bæta úr annmörkum mæli eitthvað gegn því að athugun á fyrirhuguðum flutningi fari
fram. Geri félagið það ekki skal umsókn þess vísað frá.
Greinin fjallar um upplýsingar til kröfuhafa evrópsks samvinnufélags um flutning skráðrar
skrifstofu félagsins til annars ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu, aðildarríkis stofnsamnings
Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja.
Samkvæmt 1. mgr. skal tilkynna þekktum kröfuhöfum félagsins ákvörðun um flutning
skriflega, þ.m.t. þeim kröfuhöfum sem eiga launa- eða eftirlaunakröfur á viðkomandi félag.
Þá kunna að vera sérákvæði í löggjöf á sviði fjármagnsmarkaðar um upplýsingar til kröfuhafa.
Samkvæmt 2. mgr. skulu í tilkynningu evrópsks samvinnufélags vera upplýsingar um rétt
kröfuhafa félagsins til að skoða flutningstillögu og skýrslu, sbr. 3. og 4. mgr. 7. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög. Þá skulu enn fremur vera í tilkynningu félagsins upplýsingar um rétt kröfuhafa þess til að leggjast gegn flutningnum skv. 14. gr. frumvarpsins.
Greinin fjallar um umsókn evrópsks samvinnufélags um flutningsleyfi.
Samkvæmt 1. mgr. skal evrópskt samvinnufélag sækja um leyfi hjá samvinnufélagaskrá
til flutnings skráðrar skrifstofu til annars ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu, aðildarríkis
stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja. Leggja skal inn umsókn innan eins
mánaðar frá ákvörðun félagsfundar um flutninginn.
Í 2. mgr. er tilgreint hvaða skjöl skuli fylgja umsókn um flutningsleyfi. Athygli skal vakin
á að 5. tölul. á aðeins við um félög sem Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með. Þá þarf að gæta
sérákvæða í lögum um fyrirtæki á sviði fjármagnsmarkaðar.
Í 3. mgr. kemur fram að leggi evrópskt samvinnufélag ekki fram tilskilin skjöl skv. 2. mgr.
eða annað tálmar athugun á umsókn skuli samvinnufélagaskrá veita félaginu tiltekinn frest
til að tjá sig eða bæta úr annmörkum. Geri félagið það ekki innan frestsins skal vísa umsókn
þess frá.
Í 4. mgr. segir að hafi dómstóll staðfest ákvörðun Fjármálaeftirlitsins skv. 11. gr. frumvarpsins um að leggjast gegn flutningi skráðrar skrifstofu, sbr. 28. gr., skuli samvinnufélagaskrá vísa umsókn félagsins frá.
Greinin fjallar um meðferð flutningsmáls hjá samvinnufélagaskrá.
Samkvæmt 1. mgr. skal samvinnufélagaskrá gefa út áskorun til kröfuhafa evrópsks
samvinnufélags þegar hún hefur tekið umsókn um flutningsleyfi skv. 13. gr. til athugunar.
Áskorunin skal birt í Lögbirtingablaði.
Samkvæmt 2. mgr. er kröfuhöfum, sem leggjast gegn flutningi, veittur tveggja vikna frestur frá birtingu flutningstillögu í Lögbirtingablaði til að tilkynna það skriflega til samvinnufélagaskrár.
Samkvæmt 3. mgr. skal samvinnufélagaskrá senda sérstaka tilkynnningu um áskorun skv.
1. mgr. til sýslumanns í því umdæmi þar sem skráð skrifstofa evrópska samvinnufélagsins
er.
Í greininni er fjallað um andmæli kröfuhafa gegn flutningi skráðrar skrifstofu evrópsks
samvinnufélags. Berist slík andmæli innan tiltekins frests, sbr. 14. gr. frumvarpsins, skal
samvinnufélagaskrá senda erindi til héraðsdóms í því umdæmi þar sem félagið hefur skráða skrifstofu. Tekur dómurinn þá málið til meðferðar skv. 16. gr. frumvarpsins. Hafi enginn
kröfuhafi lagst gegn flutningnum skal samvinnufélagaskrá veita félaginu umbeðið flutningsleyfi.
Greinin fjallar um meðferð flutningsmáls fyrir héraðsdómi þegar erindi um flutning
skráðrar skrifstofu evrópsks samvinnufélags til annars ríkis á Evrópska efnahagssvæðinu, aðildarríkis stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja hefur verið sent dóminum.
Hlutverk dómsins er að tryggja hagsmuni kröfuhafa sem lagst hafa gegn flutningi evrópska
samvinnufélagsins. Kröfuhafi þarf fyrst að sanna að hann eigi fullgilda kröfu. Koma þá ekki
til greina kröfur sem komið hafa fram eftir þann frest sem tilgreindur var í áskorun til kröfuhafa skv. 2. mgr. 14. gr. frumvarpsins. Evrópskt samvinnufélag skal sýna fram á að kröfuhafar, sem lagst hafa gegn flutningi félagsins, hafi fengið fulla greiðslu á kröfum eða fullnægjandi tryggingu fyrir greiðslu þeirra. Dómsins er að meta hvort greiðsla hafi verið innt af
hendi eða fullnægjandi trygging verið sett. Þeir sem eiga launakröfu á hendur evrópska samvinnufélaginu falla hér undir hugtakið kröfuhafar.
Í 2. mgr. segir að héraðsdómur skuli að eigin frumkvæði upplýsa samvinnufélagaskrá um
niðurstöðu flutningsmáls fyrir dóminum. Ákvæðið er nauðsynlegt í tengslum við ákvæði 17.
gr. frumvarpsins um útgáfu samvinnufélagaskrár á vottorði vegna flutnings, sbr. 8. mgr. 7.
gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög.
Greinin fjallar um útgáfu sérstaks vottorðs vegna flutnings evrópsks samvinnufélags.
Í 1. mgr. segir að samvinnufélagaskrá skuli gefa út vottorð skv. 8. mgr. 7. gr. reglugerðar
um evrópsk samvinnufélög varðandi lok gerninga og formsatriða fyrir flutningi skráðrar
skrifstofu evrópsks samvinnufélags. Samvinnufélagaskrá gefur vottorðið út hvort sem hún
hefur sjálf veitt flutningsleyfi skv. 15. gr. frumvarpsins eða héraðsdómur skv. 16. gr. Evrópskt samvinnufélag er ekki unnt að skrá í nýju ríki á Evrópska efnahagssvæðinu, í aðildarríki stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum nema slíkt vottorð hafi verið
gefið út.
Samkvæmt 2. mgr. skal samvinnufélagaskrá ekki gefa út vottorð skv. 1. mgr. í þeim tilvikum sem kveðið er á um í 15. mgr. 7. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög. Samkvæmt
þessu ákvæði reglugerðarinnar er evrópsku samvinnufélagi óheimilt að flytja skráða skrifstofu sína hafi mál verið höfðað á hendur því til félagsslita, þ.m.t. slit að eigin frumkvæði,
skiptameðferð, gjaldþrotaskipti, greiðslustöðvun eða önnur ámóta meðferð.
Í þessari grein, og þeirri næstu, er sérstaklega fjallað um evrópsk samvinnufélög með tvíþættu stjórnkerfi. Er hér um að ræða nýjan valkost í íslenskum félagarétti þar eð talið er að
íslensk samvinnufélög séu með einþættu stjórnkerfi þrátt fyrir möguleika á fulltrúanefnd.
Þessi ákvæði koma til viðbótar ákvæðum reglugerðar um evrópsk samvinnufélög þar um, sbr.
37.–41. gr. reglugerðarinnar.
Sé eigi kveðið á um annað í reglugerðinni skulu ákvæði laga um samvinnufélög, og eftir
atvikum annarra laga, um stjórn eða stjórnarmenn einnig gilda um framkvæmdastjórn eða
framkvæmdastjórnarmenn evrópskra samvinnufélaga, svo og eftirlitsstjórn eða eftirlitsstjórnarmenn, eftir því sem við á. Í greininni eru ákvæði um sérstök verkefni eftirlitsstjórnar en
nánari ákvæði um störf hennar eru í 23. gr.
Í greininni er kveðið á um tímabundið val eftirlitsstjórnarmanns í evrópsku samvinnufélagi með tvíþættu stjórnkerfi til setu í framkvæmdastjórn þess. Meginreglan er að sami aðili
má ekki samtímis eiga sæti í framkvæmdastjórn og eftirlitsstjórn evrópsks samvinnufélags,
sbr. 3. mgr. 37. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög. Hins vegar er í reglugerðarákvæðinu heimild fyrir eftirlitsstjórn að tilnefna einn úr sínum röðum til að taka tímabundið
sæti í framkvæmdastjórn komi til forfalla. Víkur sá aðili þá úr eftirlitsstjórn meðan á hinni
tímabundnu ráðstöfun stendur. Aðildarríkjum er samkvæmt ákvæðinu heimilt að takmarka
gildistíma ráðstöfunarinnar. Slík takmörkun felst í þessari grein frumvarpsins sem mælir fyrir
um að gildistími ráðstöfunarinnar skuli ekki vera til lengri tíma en þriggja mánaða. Er það
talinn nægilega langur tími til að unnt sé að velja nýjan framkvæmdastjórnarmann.
Í greininni eru reglur sem evrópsk samvinnufélög með einþættu stjórnkerfi skulu starfa
eftir. Vísað er til 42.–44. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög sem geyma ýmis ákvæði
um einþætta stjórnkerfið. Um störf stjórnar og tilnefningu stjórnarmanna er fjallað í 42. gr.,
tíðni funda og rétt til upplýsinga í 43. gr. og formennsku og fundarboðun stjórnar í 44. gr.
Sé eigi kveðið á um annað í reglugerðinni skulu ákvæði um stjórn og stjórnarmenn í lögum um samvinnufélög, og eftir atvikum öðrum lögum, einnig gilda um stjórn eða stjórnarmenn þessara evrópsku samvinnufélaga.
Í greininni er mælt fyrir um fjölda manna í stjórnarstofnunum evrópskra samvinnufélaga.
Í 1. mgr. segir að í evrópsku samvinnufélagi með tvíþættu stjórnkerfi skuli minnst þrír
menn sitja í framkvæmdastjórn og minnst þrír menn í eftirlitsstjórn.
Í 2. mgr. segir að sé evrópskt samvinnufélag með einþættu stjórnkerfi skuli minnst þrír
menn sitja í stjórn félagsins.
Með því að mæla fyrir um fjölda manna í stjórnarstofnunum evrópskra samvinnufélaga
nýtir löggjafinn sér heimild 4. mgr. 37. gr., 4. mgr. 39. gr. og 2. mgr. 42. gr. reglugerðar um
evrópsk samvinnufélög. Lágmarksfjöldi er ákveðinn en ekki er talin þörf á að ákveða hámarksfjölda í lögum. Hámarksfjöldinn yrði þá ákveðinn í samþykktum viðkomandi félags.
Ekki er kveðið á um fjölda varamanna í reglugerðinni. Mætti ákveða fjölda þeirra í
samþykktum viðkomandi félags.
Vakin skal athygli á því að skv. 1. mgr. 45. gr. reglugerðarinnar er unnt að velja stjórnarmenn til sex ára lengst. Hins vegar eru engin slík tímamörk í lögum um samvinnufélög.
Greinin fjallar um framkvæmdastjóra evrópsks samvinnufélags. Í 1. mgr. er. kveðið á um
skyldu evrópsks samvinnufélags til að hafa framkvæmdastjóra. Ákvæðið er byggt á 1. mgr.
37. gr. og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög þar sem aðildarríkjum er
veitt heimild til að kveða á um að framkvæmdastjóri skuli bera ábyrgð á daglegri stjórn félaganna á sömu forsendum og gilda um samvinnufélög sem hafa skráðar skrifstofur á yfirráðasvæði viðkomandi ríkja.
Í 2. mgr. kemur fram að framkvæmdastjórn evrópsks samvinnufélags með tvíþættu stjórnkerfi skuli ráða framkvæmdastjóra. Í því tilviki getur framkvæmdastjóri ekki átt sæti í eftirlitsstjórn þar sem eftirlitsstjórnin á að hafa eftirlit með störfum hans. Sé evrópskt samvinnufélag með einþættu stjórnkerfi ræður stjórn félagsins framkvæmdastjóra.
Ákvæði 3. mgr. þarfnast ekki skýringa.
Greinin fjallar um eftirlit í evrópskum samvinnufélögum með tvíþættu stjórnkerfi.
Í 1. mgr. er fjallað um eftirlit með störfum framkvæmdastjóra sem er í höndum framkvæmdastjórnar og eftirlitsstjórnar félagsins. Þá er tekið fram að ákvæði 39. og 40. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög, sem mæla fyrir um eftirlit eftirlitsstjórnar með störfum
framkvæmdastjórnar og rétt eftirlitsstjórnar til upplýsinga frá framkvæmdastjórn, gildi einnig
um eftirlit eftirlitsstjórnar og framkvæmdastjórnar með störfum framkvæmdastjórans.
Samkvæmt ákvæðum 2. mgr. hefur sérhver eftirlitsstjórnarmaður rétt til að fá frá framkvæmdastjórn og framkvæmdastjóra upplýsingar sem nauðsynlegar eru til að geta haft eftirlit
með störfum framkvæmdastjórnar og framkvæmdastjóra. Í málsgreininni er nýtt heimild 3.
mgr. 40. gr. reglugerðarinnar til að gefa sérhverjum eftirlitsstjórnarmanni heimild til að krefjast upplýsinga. Þá er aðeins átt við upplýsingar sem nauðsynlegar eru til að geta haft eftirlit
með störfum framkvæmdastjórnar og framkvæmdastjóra. Eftirlitsstjórn eða eftirlitsstjórnarmaður kveður upp úr um það hvort upplýsingar séu þess eðlis að skylt sé að veita þær.
Greinin er um eftirlit í evrópskum samvinnufélögum með einþættu stjórnkerfi.
Í greininni segir að ákvæði 23. gr., um eftirlit framkvæmdastjórnar í evrópsku samvinnufélagi með tvíþættu stjórnkerfi með störfum framkvæmdastjóra og rétt hennar til að fá upplýsingar frá honum, gildi um eftirlit stjórnar með framkvæmdastjóra í evrópsku samvinnufélagi með einþættu stjórnkerfi.
Kveðið er á um tillögurétt félagsmanna á félagsfundi í greininni.
Samkvæmt 1. mgr. getur hver félagsmaður krafist þess að fá mál tekið til meðferðar á
félagsfundi. Skiptir stofnfjáreign hans ekki máli fremur en samkvæmt lögum um samvinnufélög. Með þessu ákvæði er nýtt heimild til að víkja frá ákvæði 55. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög þess efnis að þeir sem óska eftir að fá mál tekið fyrir á félagsfundi skuli
vera minnst 5.000 eða ráða yfir a.m.k. 10% af heildarfjölda atkvæða. Heimilt er að lækka
framangreinda hlutfallstölu í samþykktum evrópsks samvinnufélags skv. 55. gr. reglugerðarinnar. Gera skal skriflega kröfu um að mál verði tekið fyrir á félagsfundi og skal það gert
með það miklum fyrirvara að unnt sé að taka mál á dagskrá fundarins.
Samkvæmt 2. mgr. skal krafa skv. 1. mgr. send til framkvæmdastjórnar evrópsks samvinnufélags með tvíþættu stjórnkerfi eða stjórnar evrópsks samvinnufélags með einþættu
stjórnkerfi.
Greinin fjallar um boðun af hálfu stjórnvalds til félagsfundar í evrópsku samvinnufélagi.
Í samræmi við 2. mgr. 54. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög getur stjórnvald skv.
2. og 3. mgr. 19. gr. laga nr. 21/1991, um samvinnufélög, boðað til félagsfundar hafi ekki verið boðað til hans samkvæmt reglugerðinni, félagssamþykktum eða ákvörðun félagsfundar.
Tilgreindir eru þeir aðilar sem geta borið kröfu um fundarboðun samkvæmt lögum um samvinnufélög undir viðskiptaráðherra.
Greinin fjallar um ráðstafanir gagnvart evrópsku samvinnufélagi sem fullnægir ekki
skyldum sínum skv. 6. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög um að hafa skráða skrifstofu og aðalskrifstofu í sama ríki innan Evrópubandalagsins. Í þessari grein frumvarpsins
er hins vegar gert ráð fyrir því að skráð skrifstofa og aðalskrifstofa evrópsks samvinnufélags
séu í sama ríki innan Evrópska efnahagssvæðisins, aðildarríki stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyjum.
Í 1. mgr. kemur fram að evrópskt samvinnufélag fullnægir ekki skyldum sínum skv. 6. gr.
reglugerðarinnar ef skráð skrifstofa og aðalskrifstofa þess eru í mismunandi ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu, mismunandi aðildarríkjum stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyjum. Skal þá samvinnufélagaskrá staðfesta með sérstakri ákvörðun að ákvæði
reglugerðarinnar hafi verið brotin og jafnframt gefa félaginu fyrirmæli um að bæta úr annmarkanum innan hæfilegs frests. Skal jafnframt felast í fyrirmælunum viðvörun um að krafist
verði skipta á félaginu bæti það ekki úr annmarkanum.
Í 2. mgr. segir að fari evrópskt samvinnufélag ekki að fyrirmælum skv. 1. mgr. skuli ráðherra gera kröfu um að félagið verði tekið til skipta skv. 62. gr. a í lögum nr. 21/1991, um
samvinnufélög. Væri það viðskiptaráðherra sem gerði slíka kröfu, sbr. 2. mgr. 1. gr. þeirra
laga.
Í greininni eru ákvæði um málskot til héraðsdóms á nánar tilteknum ákvörðunum sem
teknar hafa verið um málefni evrópskra samvinnufélaga. Þær ákvarðanir sem hér um ræðir
eru:
a.
ákvarðanir samvinnufélagaskrár varðandi skráningu evrópsks samvinnufélags, frávísun
umsóknar evrópsks samvinnufélags um flutningsleyfi og staðsetningu skrifstofa,
b.
ákvörðun viðkomandi stjórnvalds um töku evrópsks samvinnufélags til skipta vegna
brota á ákvæðum um staðsetningu skrifstofa, og loks
c.
ákvarðanir Fjármálaeftirlitsins, annars vegar varðandi samruna og hins vegar varðandi
flutning evrópsks samvinnufélags.
Hér eru ákvæði um viðurlög með hliðsjón af 1. mgr. 78. gr. reglugerðar um evrópsk samvinnufélög sem segir að aðildarríki skuli gera allar viðeigandi ráðstafanir til að tryggja skilvirka beitingu reglugerðarinnar.
Gert er ráð fyrir að lög um evrópsk samvinnufélög öðlist gildi 18. ágúst 2006, sama dag
og samnefnd reglugerð. Ekki verður unnt að stofna evrópsk samvinnufélög hér á landi fyrr.
Fylgiskjal.
Fjármálaráðuneyti,
fjárlagaskrifstofa:
Tilgangur frumvarpsins er að innleiða í íslenskan rétt reglugerð EB nr. 1435/2003, um
samþykktir fyrir evrópsk samvinnufélög. Meginmarkmið reglugerðarinnar er að gefa samvinnufélögum, sem vilja starfa í fleiri en einu ríki Evrópska efnahagssvæðisins, kost á að
stofna evrópskt samvinnufélag sem starfar þá á grundvelli reglugerðarinnar, nokkurra viðbótarákvæða í landslögum skráningarríkis og félagssamþykktum sínum, í stað þess að félögin
stofni útibú í viðkomandi ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu sem þurfa þá að starfa á
grundvelli mismunandi landslaga. Þessi kostur er talinn leiða til minni stjórnunarkostnaðar
og skriffinnsku og meiri samkeppnishæfni samvinnufélaga á Evrópska efnahagssvæðinu.
Ekki verður séð að frumvarpið, verði það óbreytt að lögum, hafi í för með sér kostnaðarauka fyrir ríkissjóð.