(Lagt fyrir Alžingi į 132. löggjafaržingi 2005–2006.)
I. KAFLI Almenn įkvęši.
1. gr. Markmiš.
Markmiš laga žessara er aš tryggja aš hér į landi sé notaš męlifręšikerfi sem nżtur
trausts jafnt innan lands sem utan.
Lögin skulu stušla aš žvķ aš męlingar og męlifręšilegar nišurstöšur séu réttar og nįkvęmar og tryggi réttmęta og örugga višskiptahętti, verndi hagsmuni neytenda, lķf og heilsu
borgaranna og stušli auk žess aš réttarvernd og umhverfisvernd.
2. gr. Gildissviš.
Lög žessi gilda um męlingar, męlitęki og męligrunna, eftir žvķ sem segir ķ lögunum eša
reglum settum samkvęmt žeim. Žį taka lögin til löggiltra vigtarmanna.
Lögin gilda ekki um męlingar og nišurstöšur męlinga til einkanota.
3. gr. Skilgreiningar.
Merking orša ķ lögum žessum er sem hér greinir: Alžjóšlega SI-einingakerfiš: Samręmt einingakerfi sem Almenna žingiš fyrir vog og mįl
(CGPM) hefur samžykkt og lagt til aš verši notaš. SI stendur fyrir „Système International“
og er alžjóšleg skammstöfun fyrir einingakerfiš. Faggilding: Formleg stašfesting faggildingarsvišs į žvķ aš ašili hafi sżnt fram į hęfni
til aš vinna tiltekin samręmismatsverkefni. Faggilt kvöršunaržjónusta: Žjónusta einstaklings eša lögašila sem tekur aš sér kvöršun
eftir faggiltri ašferš. Faggilt męlifręšistofa: Faggilt rannsóknastofa į sviši męlifręši sem hefur fengiš višurkenningu į gęšum, tęknilegri hęfni og sjįlfstęši. Geršarvišurkenning: Įkvöršun, byggš į matsskżrslu, um žaš aš gerš męlitękis uppfylli
višeigandi kröfur laga og reglugerša og sé hęft til notkunar į lögmęltu sviši žannig aš
vęnta megi aš žaš veiti įreišanlegar męlinišurstöšur um tiltekiš tķmabil. Kvöršun: Röš ašgerša sem įkvarša, viš tiltekin skilyrši, sambandiš milli gilda stęrša
sem męlitęki eša męlikerfi sżna eša gilda sem efnismįt eša višmišunarefni standa fyrir,
og samsvarandi gilda sem męligrunnar hafa. Kvöršunarvottorš: Skjal žar sem nišurstöšur kvöršunar eru skrįšar ķ samręmi viš nįnari
reglur sem gilda um śtgįfu žeirra. Löggilding męlitękis: Ašgerš til aš tryggja og stašfesta formlega aš męlitęki fullnęgi
öllum kröfum laga og reglugerša. Löggilding fer fram meš athugun, merkingu og/eša śtgįfu
vottoršs og er venjulega lokiš meš innsiglun į ašgengi stillinga. Löggilding vigtarmanns: Formleg stašfesting į aš einstaklingur uppfylli skilyrši laga og
reglna settra samkvęmt žeim um menntun og önnur skilyrši til aš starfa sem vigtarmašur. Męlieining: Įkvešin stęrš, skilgreind og vištekin meš samkomulagi, sem ašrar stęršir
sömu geršar eru bornar saman viš til aš tįkna magn žeirra ķ samanburši viš žį stęrš. Męlifręšilegt eftirlit: Eftirlit meš framleišslu, innflutningi, uppsetningu, notkun, višhaldi
og višgerš į męlitękjum, framkvęmt til aš athuga hvort tękin séu notuš rétt eins og lög og
reglugeršir um męlifręši segja, ž.m.t. hvort forpakkningar innihaldi leyfilega žyngd og
hvort hśn sé rétt męld. Męligrunnur: Efnismįt, męlitęki, višmišunarefni eša męlikerfi sem ętlaš er til aš skilgreina, raungera, varšveita, birta eša endurgera męlieiningu eša eina eša fleiri stęršir sem
hafa skal til višmišunar. Męling: Ašgerš eša röš ašgerša sem framkvęmdar eru til aš įkveša gildi stęršar sem
er tįknuš sem margfeldi tölu og męlieiningar. Męlitęki: Tęki sem ętlaš er, eitt sér eša įsamt tilheyrandi og višurkenndum višbótartękjum, til aš framkvęma męlingu. Rekjanleiki: Eiginleiki ķ nišurstöšu męlinga eša gildis į męligrunni sem gerir unnt aš
tengja žau viš tilteknar višmišanir, venjulega lands- eša alžjóšamęligrunna, meš óslitinni
röš samanburša sem hver fyrir sig hefur skilgreinda óvissu. Samręmismat: Stašfesting į žvķ aš tilgreindar kröfur sem eiga viš um vörur, ferli, kerfi,
einstakling eša ašila séu uppfylltar. Skošun: Athugun į hönnun vöru, vöru, ferli eša uppsetningu bśnašar og įkvöršun į samręmi žess viš tilgreindar kröfur, eša almennar kröfur og skal žį byggt į faglegum śrskurši. Undireining: Vélbśnašur sem er tilgreindur sem slķkur ķ tilskipunum, lögum eša reglum
settum samkvęmt žeim, virkar sjįlfstętt og myndar męlitęki įsamt öšrum undireiningum
sem hann er samhęfšur, eša męlitęki sem hann er samhęfšur. Śrtaksskošun: Skošun einsleits safns męlitękja sem byggš er į nišurstöšum mats į tölfręšilega hęfilegum fjölda sżna völdum af handahófi śr tilgreindri lotu. Yfireftirlit: Eftirlit stjórnvalds meš žvķ aš įkvęšum ķ lögum žessum og reglum settum
samkvęmt žeim į sviši męlifręši sé fylgt ķ framkvęmd, yfirumsjón meš eftirliti sem einkaašilar framkvęma ķ umboši eftirlitsstjórnvalds, svo og taka stjórnvaldsįkvaršana į grundvelli laga sem gilda um męlifręšilegt eftirlit.
4. gr. Stjórnsżsla.
Višskiptarįšherra fer meš yfirstjórn mįla samkvęmt lögum žessum, en Neytendastofa
fer ķ umboši rįšherra meš framkvęmd laganna.
Hlutverk Neytendastofu samkvęmt lögum žessum er:
a.
aš annast töku stjórnvaldsįkvaršana og kveša upp stjórnvaldsśrskurši į grundvelli
įkvęša žessara laga eša sérlaga sem henni hefur veriš fališ eftirlit meš;
b.
aš veita stjórnvöldum og öšrum rįšgjöf um męlifręšileg mįlefni, veita umsagnir um
męligrunna og reglur stjórnvalda į sviši męlinga og lögmęlifręši og stušla aš śtbreišslu žekkingar hér į landi į sviši męlifręši;
c.
aš vera stjórnvald į sviši męlifręši og annast rekstur žeirra męligrunna sem stjórnvöld
fela henni umsjón meš skv. 7. gr., sbr. 6. gr., og veita kvöršunaržjónustu ķ samręmi viš
įkvęši VIII. kafla;
d.
aš hafa yfireftirlit meš framkvęmd męlifręšilegs eftirlits samkvęmt lögum žessum og
reglum settum samkvęmt žeim, m.a. annast samręmingu eftirlits og annast yfireftirlit
meš žeim eftirlitsverkefnum sem einkaašilar framkvęma ķ umboši Neytendastofu;
e.
aš annast löggildingu vigtarmanna o.fl., sbr. įkvęši VII. kafla;
f.
aš vera ķ fyrirsvari fyrir Ķslands hönd ķ alžjóšlegu samstarfi um męlifręšileg mįlefni;
g.
aš hafa samstarf viš ašra ašila sem fįst viš verkefni į sviši męlifręši.
II. KAFLI Męlieiningar og męligrunnar.
5. gr.
Į Ķslandi skal nota alžjóšlega SI-einingakerfiš.
Žrįtt fyrir įkvęši 1. mgr. getur rįšherra heimilaš aš notašar séu męlieiningar utan alžjóšlega SI-einingakerfisins. Žęr skulu žó įvallt hafa višmišun ķ alžjóšlega SI-einingakerfinu.
6. gr.
Męlitęki sem notuš eru til lögbošinna męlinga og eftirlits og įkvöršunar stjórnvalda eša
dómstóla į višurlögum eša sį bśnašur sem notašur er til löggildingar žessara męlitękja skal
kvaršašur meš rekjanlegum kvöršunum af faggiltum ašilum.
Neytendastofa annast öflun og višhald rekjanlegra męligrunna vegna męlitękja og eftirlits skv. 1. mgr. eša hefur milligöngu um ašgang aš slķkum męligrunnum, hafi öšrum ašilum
ekki veriš fališ žaš ķ sérlögum.
Neytendastofa annast einnig öflun og višhald rekjanlegra męligrunna sem mikilvęgir eru
til žess aš uppfylla žarfir atvinnulķfsins fyrir faggilta kvöršunaržjónustu, sbr. 2. mgr. 29. gr.
7. gr.
Neytendastofa įkvešur meš hlišsjón af gildandi lögum į hverjum tķma, aš fenginni umsögn fagrįšs, og ķ samstarfi viš hlutašeigandi rįšuneyti fyrir hvaša męlifręšisviš halda skal
rekjanlega męligrunna og birtir upplżsingar um hvar žeir eru vistašir.
III. KAFLI Sala og markašssetning męlitękja.
8. gr. Kröfur um sölu og markašssetningu męlitękja.
Męlitęki sem eru seld og markašssett į Ķslandi, og undireiningar žeirra, skulu uppfylla
kröfur sem geršar eru til žeirra ķ lögum og reglugeršum settum samkvęmt žeim.
Framleišendur, seljendur og dreifingarašilar bera įbyrgš į aš męlitęki sem žeir markašssetja eša selja uppfylli įkvęši laga og reglna settra samkvęmt žeim.
9. gr. Merkingar męlitękja.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur er heimilt aš setja nįnari reglur ķ samręmi viš įkvęši laga
eša alžjóšlega samninga sem Ķsland er ašili aš um merkingar męlitękja sem heimilt er aš
selja, markašssetja og taka ķ fyrstu notkun hér į landi.
10. gr. Samręmismat.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur skal kvešiš į um mat į samręmi viš grunnkröfur til aš
sannreyna hvort męlitęki sem sett eru į markaš uppfylli kröfur.
Samręmismatinu skal lokiš og žaš sannanlega skrįsett įšur en męlitęki er bošiš til sölu
eša tekiš ķ notkun ķ fyrsta sinn.
Neytendastofu er heimilt aš veita tķmabundna undanžįgu frį samręmismati, svo sem ef
nota į vöruna į vörusżningum eša į vörukynningum.
11. gr.
Samręmismat getur falliš śr gildi įšur en gildistķmi žess rennur śt žegar ljóst er aš kröfur
sem geršar voru til tękisins og samręmismatiš er byggt į eru ekki uppfylltar.
Žegar samręmismat hefur veriš fellt śr gildi skv. 1. mgr. er óheimilt aš bjóša viškomandi
męlitęki til sölu eša selja žaš hér į landi aš lišnum hęfilegum fresti.
IV. KAFLI Notkun męlitękja.
12. gr. Męlitęki ķ notkun.
Eigandi męlitękis eša įbyrgšarašili, ef žaš į viš, ber įbyrgš į aš męlitęki ķ notkun uppfylli įvallt reglur sem kvešiš er į um ķ lögum og reglum settum samkvęmt žeim og er įbyrgur fyrir greišslu eftirlitsgjalds ķ samręmi viš įkvęši IX. kafla um eftirlitsgjald.
13. gr. Sérkröfur um męlitęki til įkvešinna nota.
Rįšherra getur kvešiš į um žaš ķ reglugerš aš męlitęki til įkvešinna nota skuli uppfylla
ķtarlegri kröfur en almennt eru geršar til męlitękja og hvernig eftirliti meš žeim skuli hįttaš.
Neytendastofa setur reglur sem gilda skulu um slķk męlitęki. Žį getur Neytendastofa sett
reglur um nįkvęmnisflokka męlitękja ef naušsyn krefur.
Męlitęki önnur en žau sem getiš er um ķ 1. mgr. skulu eigi aš sķšur uppfylla žęr sérstöku
kröfur sem geršar eru til męlitękis sem er į sama staš, ef unnt er aš nota žau ķ sama
tilgangi.
Neytendastofa skal birta į ašgengilegan hįtt og uppfęra reglulega nįnari upplżsingar um
hvaša męlitęki eru eftirlitsskyld samkvęmt lögum og reglum sem gilda hér į landi.
14. gr. Stašfesting į aš męlitęki ķ notkun uppfylli skilyrši laga og reglna.
Stašfesta skal meš löggildingu aš męlitęki ķ notkun uppfylli kröfur eftir žvķ sem nįnar
er kvešiš į um ķ reglugeršum. Birta skal lista um žessa flokka męlitękja į ašgengilegan
hįtt.
Eigandi męlitękja getur žó óskaš samžykkis Neytendastofu fyrir žvķ aš gęšakerfi eša
önnur tilhögun formlegs innra eftirlits verši tekin gild ķ staš löggildingar.
Rįšherra getur sett reglur um notkun śrtaks viš eftirlit meš safni męlitękja. Skal žar
byggt į stöšlum um śrtaksskošanir og alžjóšlega višurkenndum reglum um hvernig stöšlunum skuli beitt.
Eftirlit meš magni ķ forpakkašri vöru fer fram į markaši meš sżnatöku, hvort sem innlendir eša erlendir ašilar hafa pakkaš vörunni ķ samręmi viš įkvęši reglugerša um forpakkašar vörur.
Pökkunarašilar sem pakka ķ samręmi viš 2. mgr. 16. gr. skulu sęta reglubundnu eftirliti.
Žeir skulu nota löggilt męlitęki viš pökkunina eša viš gęšatryggingu hennar.
Ķ reglugeršum sem rįšherra setur skal kvešiš nįnar į um framkvęmd allra ašferša samkvęmt žessari grein.
V. KAFLI Nišurstöšur męlinga.
15. gr. Tilgreining į nišurstöšum męlinga.
Hvarvetna žar sem višskipti fara fram aš višskiptavinum višstöddum og notuš eru męlitęki sem lög žessi gilda um skal žannig um bśiš aš višskiptavinurinn sjįi greinilega žegar
męling fer fram og geti lesiš męlinišurstöšur fyrirhafnarlaust, sjį žó 16. gr.
Žegar sjįlfvirk męling višskipta sem lög žessi nį til fer fram skulu višskipta- og eftirlitsašilar hafa ašgang aš męlingagögnum.
16. gr. Magn forpakkašrar vöru.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur skulu vera reglur um mesta leyfilega frįvik žegar vara er
seld eftir magni ķ samręmi viš įkvęši tilskipana um forpakkašar vörur.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur skal nįnar kvešiš į um rétt og skyldur žeirra sem merkja
forpakkašar vörur meš e-merki ķ samręmi viš įkvęši tilskipana Evrópusambandsins, ž.m.t.
reglur um višurkenningu į kerfum sem framleišandi notar viš magnmęlingar. Rįšherra getur ķ reglugerš einnig kvešiš į um aš vörur megi einungis selja ķ įkvešnum magnstęršum og
magn skuli tilgreint į framleišsluvöru.
VI. KAFLI Framkvęmd eftirlits meš męlitękjum.
17. gr. Umboš til eftirlits.
Neytendastofa fer meš eftirlit samkvęmt lögum žessum. Stofnuninni er žó heimilt aš fela
öšrum aš framkvęma eftirlitiš meš samningi. Skulu žeir ašilar vera óhįšir eftirlitsskyldum
ašilum og hafa séržekkingu og hęfni į viškomandi sviši.
Įkvęši kaflans eiga jafnframt viš um žį ašila sem Neytendastofa veitir umboš til eftirlits, nema sérstaklega sé kvešiš į um annaš ķ umboši til viškomandi ašila.
18. gr. Gjaldskrį eftirlitsašila.
Gjaldskrį žeirra ašila sem Neytendastofa felur framkvęmd męlifręšilegs eftirlits skal
vera opinber. Rįšherra er heimilt aš setja gjaldskrį ef einungis einn ašili veitir žjónustu til
löggildingar į viškomandi męlitęki.
19. gr. Óhindraš ašgengi.
Neytendastofa skal hafa óhindrašan ašgang aš öllum starfsstöšvum og innréttingum viš
framkvęmd eftirlits meš įkvęšum žessara laga og reglna settum samkvęmt žeim.
20. gr. Réttur til upplżsinga.
Neytendastofa getur krafiš žį ašila sem eru eftirlitsskyldir samkvęmt lögum žessum um
allar upplżsingar sem naušsynlegar žykja viš framkvęmd eftirlits.
Neytendastofa getur ķ starfi sķnu krafist upplżsinga og gagna frį öšrum stjórnvöldum óhįš
žagnarskyldu žeirra.
21. gr. Ašstoš viš framkvęmd eftirlits.
Framleišendur, seljendur, dreifingarašilar, eigendur og umsjónarmenn męlitękja sem lög
žessi taka til og ašrir eftirlitsskyldir ašilar skulu aušvelda framkvęmd eftirlits samkvęmt
žessum lögum og veita naušsynlega ašstoš eftir žvķ sem viš getur įtt.
Eftirlitsskyldur ašili getur ekki krafiš Neytendastofu um greišslu vegna žess kostnašar
sem hann kann aš verša fyrir viš framkvęmd eftirlits samkvęmt lögunum.
22. gr. Žagnarskylda.
Žeim sem starfa af hįlfu stjórnvalda aš framkvęmd laga žessara og žeim sem Neytendastofa hefur veitt umboš til aš framkvęma eftirlit į grundvelli laganna er óheimilt aš skżra
frį atrišum sem žeir verša įskynja ķ starfi sķnu og leynt eiga aš fara. Žagnarskyldan helst žótt
lįtiš sé af starfi.
VII. KAFLI Um löggilta vigtarmenn o.fl.
23. gr. Skilyrši til löggildingar vigtarmanns o.fl.
Löggiltir vigtarmenn geta žeir oršiš sem uppfylla eftirtalin skilyrši:
a.
eru bśsettir hér į landi,
b.
eru fullra tuttugu įra,
c.
eru sjįlfrįša og fjįrrįša,
d.
hafa sótt nįmskeiš til löggildingar vigtarmanna og stašist próf.
Vigtarmenn skulu hafa löggildingu Neytendastofu sem gefur śt skķrteini žeim til handa
um aš žeir megi taka aš sér störf sem löggiltum vigtarmönnum eru einum falin samkvęmt
įkvęšum ķ lögum eša reglum settum samkvęmt žeim. Synja skal manni um löggildingu ef
68. gr. almennra hegningarlaga į viš um hagi hans.
Löggilding vigtarmanns gildir ķ tķu įr. Neytendastofa heldur skrį yfir löggilta vigtarmenn.
Neytendastofu er heimilt aš veita einstaklingi brįšabirgšalöggildingu til starfa aš löggiltri
vigtun aš fenginni umsögn hlutašeigandi stjórnvalda. Skilyrši fyrir undanžįgu og brįšabirgšalöggildingu er aš óframkvęmanlegt sé aš fį löggiltan vigtarmann til starfans og brżna
naušsyn beri til aš vigtun fari fram lögum samkvęmt. Žaš skilyrši skal sett aš leyfishafi
samkvęmt įkvęši žessu sęki fyrsta nįmskeiš eftir aš undanžįga er veitt. Standist leyfishafi
ekki próf fellur brįšabirgšalöggilding hans nišur.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur skal setja nįnari reglur um nįmskeiš, próf, endurnżjun réttinda, endurmenntunarnįmskeiš og starfshętti vigtarmanna.
24. gr. Prófnefnd, nįmskeiš og próf.
Prófnefnd vigtarmanna hefur umsjón meš prófi til löggildingar vigtarmanna. Rįšherra
skipar žriggja manna prófnefnd til fimm įra ķ senn og skal Neytendastofa tilnefna einn fulltrśa, Fiskistofa einn en rįšherra skipar einn fulltrśa įn tilnefningar og er hann jafnframt formašur nefndarinnar. Til aš standa straum af kostnaši viš framkvęmd prófa skulu próftakar
greiša gjald sem rįšherra įkvešur. Skal fjįrhęšin taka miš af kostnaši af nįmskeišum og
framkvęmd prófsins. Ķ reglugerš sem rįšherra setur aš fengnum tillögum frį prófnefnd skal
kvešiš į um prófkröfur skv. d-liš 1. mgr. 23. gr. og önnur skilyrši eftir žvķ sem viš getur įtt.
Ķ reglum sem prófnefnd setur skal kveša nįnar į um framkvęmd nįmskeiša, svo sem lįgmarksįrangur til aš standast próf, lįgmarksžįtttakendafjölda į nįmskeiši og önnur atriši er
varša framkvęmd eftir žvķ sem viš getur įtt. Heimilt er aš skipta réttindum til löggildingar
vigtarmanna eftir ešli réttinda ķ samręmi viš reglur prófnefndar um nįmskeiš og próf samkvęmt įkvęši žessarar greinar. Žį getur prófnefnd skipaš prófdómara til aš endurskoša
prófśrlausn próftaka óski hann eftir žvķ.
25. gr. Fullgild vottorš.
Vottorš löggiltra vigtarmanna teljast vera fullgild ef ķ žeim koma fram eftirfarandi upplżsingar:
a.
nafn verkbeišanda, stašur og dagsetning;
b.
gildi töru;
c.
žyngd žess sem vegiš var og hvaš var vegiš;
d.
tilvķsun til žeirrar vogar sem vigtaš var į;
e.
nśmer ökutękis, žegar žaš į viš;
f.
nafn löggilts vigtarmanns og undirritun hans, svo og nafn lögašila sem hann starfar hjį,
žegar žaš į viš;
g.
ašrar upplżsingar sem krafist er samkvęmt įkvęšum sérlaga og reglna settra samkvęmt
žeim, eftir žvķ sem viš getur įtt.
26. gr. Um starfsskyldur vigtarmanns.
Löggiltur vigtarmašur ber įbyrgš į vigtun sem hann vottar og ķ samręmi viš višurkennda
starfshętti žeirrar vigtunarašferšar sem notuš er hverju sinni. Ķ žvķ felst aš löggiltur vigtarmašur skal sjįlfur vera višstaddur vigtun, hann tryggir alla framkvęmd hennar og stašfestir
hana meš undirritun sinni į vigtarvottorš sem hann ber įbyrgš į ķ samręmi viš lög og reglur
settar samkvęmt žeim.
Um starfshętti vigtarmanna gilda aš öšru leyti įkvęši žessara laga og sérlaga eftir žvķ
sem viš getur įtt, og reglur settar samkvęmt žeim. Ķ erindisbréfi sem rįšherra setur skal aš
öšru leyti kvešiš į um starfsskyldur vigtarmanna.
27. gr. Um sönnunargildi vottorša löggilts vigtarmanns.
Fullgilt vottorš löggilts vigtarmanns er sönnun um žyngd žess sem vegiš var og hvaš var
vegiš. Ķ stjórnvaldsfyrirmęlum er unnt aš tilgreina aš įkvešin störf skuli unnin af löggiltum
vigtarmönnum.
Neytendastofa setur nįnari reglur aš fenginni umsögn fagrįšs, sbr. 35. gr., um almennt
og sérstakt hęfi löggiltra vigtarmanna, ž.m.t. hvaša störf séu ósamrżmanleg störfum löggiltra vigtarmanna o.fl.
28. gr. Svipting löggildingar o.fl.
Brot į reglum um starfsskyldur vigtarmanns eru grundvöllur tafarlausrar sviptingar réttinda löggilts vigtarmanns. Hiš sama į viš um įsetningsbrot um fölsun vigtunarvottorša. Um
mįlsmešferš og śrskurš um sviptingu samkvęmt žessari grein skal fariš eftir įkvęšum
stjórnsżslulaga, nr. 37/1993.
Nś er einstaklingur sviptur réttindum löggilts vigtarmanns vegna brota er varša viš XVII.
kafla almennra hegningarlaga og getur hann žį eigi setiš nįmskeiš aš nżju og tekiš próf fyrr
en aš tveimur įrum lišnum frį dagsetningu śrskuršar um sviptingu réttindanna nema mįl
hans sé lįtiš nišur falla af hįlfu saksóknara eša mįli hans lokiš meš sįtt eša dómi. Leyfissviptingu mį kęra til įfrżjunarnefndar neytendamįla, sbr. lög nr. 62/2005, um Neytendastofu
og talsmann neytenda. Kęrufrestur er 30 dagar og veršur mįl ekki boriš undir dómstóla fyrr
en śrskuršur įfrżjunarnefndar liggur fyrir.
VIII. KAFLI Um faggilta kvöršunaržjónustu.
29. gr.
Neytendastofa skal starfrękja faggilta męlifręšistofu svo aš hęgt sé aš sinna lögbundnu
eftirliti eša tryggja aš öšrum kosti meš samningi ašgang aš rekjanlegum kvöršunum.
Neytendastofu er einnig heimilt aš starfrękja faggilta kvöršunaržjónustu fyrir atvinnulķfiš.
30. gr.
Neytendastofa skal taka gjald fyrir žjónustu sem hśn veitir samkvęmt įkvęšum žessa
kafla.
Aš fenginni tillögu Neytendastofu samžykkir og birtir rįšherra gjaldskrį fyrir kvöršunaržjónustu sem hśn veitir ķ samręmi viš įkvęši žessa kafla.
Gjaldskrį samkvęmt žessari grein skal byggš į eftirfarandi kostnašarlišum:
a.
vinnutķmagjaldi faggiltu męlifręšistofunnar;
b.
efniskostnaši og öšrum śtlögšum kostnaši, žegar žaš į viš;
c.
gjaldi vegna višhalds faggildingar;
d.
hlutdeild ķ venjulegum stjórnunarkostnaši, ž.m.t. kostnaši vegna hśsnęšis, ašgangs,
višhalds og endurnżjunar męligrunna og kvöršunarbśnašar.
IX. KAFLI Eftirlitsgjald.
31. gr.
Almennt um gjaldtöku.
Vegna yfireftirlits Neytendastofu į sviši męlifręši skal leggja į eftirlitsgjald eftir žvķ
sem nįnar er kvešiš į um ķ žessum kafla.
Fjįrhęš eftirlitsgjalds skal standa undir rekstri og višhaldi į męligrunnum ķ eigu Neytendastofu, stjórnsżslukostnaši viš yfireftirlit stofnunarinnar į sviši męlifręši, markašseftirliti meš męlitękjum og öšrum stjórnsżsluverkefnum sem henni eru falin samkvęmt lögum
žessum og reglum settum samkvęmt žeim.
Fyrir 1. mars įr hvert skal Neytendastofa gefa rįšherra skżrslu um įętlašan rekstrarkostnaš nęsta įrs. Ķ skżrslunni skal jafnframt lagt mat į žróun starfseminnar undangengin žrjś įr
meš tilliti til žess tķma sem ętla mį aš fariš hafi ķ eftirlit og annan stjórnsżslukostnaš eftirlitsskyldra žįtta samkvęmt lögum žessum. Ef nišurstaša skżrslunnar gefur tilefni til aš
breyta fjįrhęš eftirlitsgjalds skal rįšherra leggja fram frumvarp žar aš lśtandi fyrir Alžingi
aš fenginni umsögn fagrįšs, sbr. 35. gr.
32. gr. Įlagningargrunnur fyrir eftirlitsgjald.
Eftirlitsgjald skal lagt į eftirtalin eftirlitsskyld męlitęki:
1.
Vatnsmęla.
2.
Gasmęla.
3.
Raforkumęla fyrir raunorku.
4.
Varmaorkumęla.
5.
Męlikerfi fyrir vökva ašra en vatn.
6.
Vogir.
7.
Gjaldmęla leigubifreiša.
8.
Męliįhöld fyrir lengd og rśmmįl.
9.
Vķddamęlitęki.
10.
Greiningartęki fyrir śtblįstursloft.
Fjįrhęš eftirlitsgjalds į eftirlitsskyld męlitęki samkvęmt žessari grein er 250 kr. į įri.
Gjaldskyldu bera eigendur męlitękja, sbr. 12. gr.
33. gr. Framkvęmd įlagningar og innheimta.
Įrgjald fyrir eftirlitsskyld męlitęki skv. 2. og 5.–10. tölul. 1. mgr. 32. gr., svo og gjaldfallin og ógreidd įrgjöld frį sķšustu eftirlitsskošun, skal ašili sem annast framkvęmd eftirlits meš męlitękjum ķ notkun, sbr. 17. gr., innheimta žegar eftirlit fer fram meš löggildingu
męlitękis. Įrgjald skal greiša fyrir hvert byrjaš įr en hafi eigandi eša įbyrgšarašili óskaš
eftir žvķ aš męlitęki skuli innsiglaš fellur įrgjald nišur frį og meš upphafi nęsta įrs į hlutašeigandi löggildingartķmabili męlitękisins. Um uppgjörstķmabil og gjalddaga į eftirlitsgjöldum til Neytendastofu samkvęmt žessari mįlsgrein fer nįnar eftir įkvęši 1. mgr. 34. gr.
Įrgjald fyrir eftirlitsskyld męlitęki skv. 1., 3. og 4. tölul. 1. mgr. 32. gr. skulu eigendur
greiša til Neytendastofu.
34. gr. Um skżrslu, gjalddaga, įlag og drįttarvexti.
Ašili sem annast framkvęmd eftirlits meš męlitękjum ķ notkun og löggildingu žeirra ķ
umboši Neytendastofu innheimtir gjaldfallin og ógreidd įrgjöld skv. 1. mgr. 33. gr. žegar
eftirlit fer fram. Innheimt įrgjöld greišast til Neytendastofu įrsžrišjungslega žannig aš gjalddagi į fyrsta įrsžrišjungi er 1. maķ, gjalddagi į öšrum įrsžrišjungi er 1. september og gjalddagi žrišja įrsžrišjungs er 1. febrśar.
Gjalddagi eftirlitsgjalds skv. 1., 3. og 4. tölul. 32. gr. er 1. febrśar įr hvert.
Sé eftirlitsgjald skv. 32. gr. ekki greitt innan 15 daga frį gjalddaga skal greiša ķ rķkissjóš
drįttarvexti ķ samręmi viš vaxtalög, svo og innheimtukostnaš.
Gjaldskyldir ašilar skv. 32. gr. skulu viš uppgjör į eftirlitsgjaldi samkvęmt lögum žessum og eigi sķšar en į gjalddaga hvers uppgjörstķmabils skila ótilkvaddir skżrslu ķ žvķ formi
sem Neytendastofa įkvešur vegna męlitękja sem bera gjald į uppgjörstķmabilinu.
Įętla skal gjöld ef ašili skilar ekki skżrslu innan tilskilins tķma, sendir enga skżrslu eša
ef skżrslu eša fylgigögnum er įbótavant. Tilkynna skal gjaldskyldum ašila um įętlanir og
leišréttingar sem geršar hafa veriš, svo og gjalddaga. Sé gjald ekki greitt į tilskildum tķma
skal gjaldskyldur ašili, sbr. 32. gr., sęta įlagi til višbótar žvķ gjaldi sem honum ber aš standa
skil į auk innheimtukostnašar. Sama gildir ef skżrslu hefur ekki veriš skilaš eša henni er
įbótavant og gjald žvķ įętlaš nema ašili hafi greitt fyrir gjalddaga gjaldsins upphęš er til
įętlunar svarar eša gefiš fyrir lok kęrufrests fullnęgjandi skżringu į vafaatrišum. Įlag skal
vera 1% af žeirri upphęš sem vangreidd er fyrir hvern byrjašan dag eftir gjalddaga, žó ekki
hęrra en 10%.
Heimilt er gjaldskyldum ašilum aš bera įkvaršanir um įętlun gjalda og greišslu įlags
undir įfrżjunarnefnd neytendamįla og er kęrufrestur 30 dagar. Kęra skal vera skrifleg.
X. KAFLI Fagrįš atvinnulķfsins og Neytendastofu.
35. gr.
Rįšherra skipar sex fulltrśa ķ fagrįš sem sinna skal rįšgjöf fyrir atvinnulķfiš og Neytendastofu į sviši męlifręši. Hlutverk žess er aš veita stjórnvöldum og atvinnulķfi rįšgjöf
um žróun og ašgeršir til aš tryggja aš hagnżtt sé alžjóšlegt og innlent samstarf sem mišar
aš žvķ aš greiša fyrir trausti og gagnkvęmum višurkenningum ķ millirķkjavišskiptum į sviši
męlinga og męlifręši. Fagrįš veitir umsagnir um drög aš stjórnvaldsfyrirmęlum žegar žaš
į viš, ž.m.t. um gjaldskrįr Neytendastofu.
Rįšherra skipar formann įn tilnefningar en ašrir fulltrśar ķ fagrįši skulu tilnefndir af
Samtökum išnašarins, Samtökum verslunar og žjónustu, Samorku, Neytendasamtökunum
og einn fulltrśi sameiginlega af Landssambandi ķslenskra śtvegsmanna og Samtökum fiskvinnslustöšva. Forstjóri og sérfręšingar Neytendastofu į sviši męlifręši sitja fundi rįšsins eftir žvķ sem viš į meš mįlfrelsi og tillögurétt. Ašilar sem tilnefna ķ fagrįš bera kostnaš af
žįtttöku fulltrśa sķns ķ fagrįši og tryggja žekkingu og fęrni žeirra į sviši męlifręši.
XI. KAFLI Réttarśrręši, višurlög o.fl.
36. gr. Krafa um naušsynlegar śrbętur og bann viš notkun.
Viš brot į įkvęšum laga žessara eša reglna settum samkvęmt žeim getur Neytendastofa
krafist žess aš eftirlitsskyldur ašili geri naušsynlegar śrbętur innan įkvešins frests. Viš
veruleg brot er heimilt aš leggja bann viš frekari notkun eša starfsemi.
Eftirlitsskyldur ašili ber allan kostnaš sem hlżst af stöšvun starfsemi samkvęmt žessum
lögum.
37. gr. Bann viš sölu og afturköllun.
Žegar framleišsluvörur og męlitęki uppfylla ekki skilyrši laga žessara og reglna settra
samkvęmt žeim getur Neytendastofa bannaš sölu žeirra.
Neytendastofa getur einnig krafist žess aš framleišsluvörur og męlitęki sem dreift hefur
veriš til söluašila skuli afturkallašar. Afturköllun og sölubann er heimilt aš leggja į einstakar tegundir framleišsluvöru og męlitękja eša į framleišslulotur, eftir žvķ sem viš getur įtt.
Um réttarśrręši Neytendastofu vegna brota į sviši lögmęlifręši fer aš öšru leyti samkvęmt įkvęšum IV. og V. kafla laga nr. 134/1995, um öryggi vöru og opinbera markašsgęslu, eftir žvķ sem viš getur įtt.
38. gr. Um afturköllun į löggildingu og annarri višurkenningu.
Neytendastofa skal afturkalla löggildingu og ašra višurkenningu sem hśn veitir samkvęmt lögum žessum eša reglum settum samkvęmt žeim žegar sį sem hlotiš hefur löggildingu eša višurkenningu, eša ašili sem starfar į hans vegum, brżtur įkvęši žessara laga eša
reglna settra samkvęmt žeim.
39. gr. Dagsektir.
Ef ekki er fariš aš įkvöršun sem tekin hefur veriš samkvęmt žessum lögum og reglum
settum samkvęmt žeim getur Neytendastofa įkvešiš aš sį sem įkvöršunin beinist gegn
greiši dagsektir žar til fariš veršur aš henni. Dagsektir geta numiš frį 10–500 žśs. kr. į dag.
Įkvöršun um dagsektir skal tilkynnt bréflega į sannanlegan hįtt žeim sem hśn beinist aš.
Įkvöršun um dagsektir mį skjóta til įfrżjunarnefndar neytendamįla innan fjórtįn daga
frį žvķ aš hśn er kynnt žeim er hśn beinist aš. Dagsektir reiknast ekki fyrr en frestur er lišinn. Ef įkvöršun er skotiš til įfrżjunarnefndar neytendamįla falla dagsektir ekki į fyrr en
nišurstaša hennar liggur fyrir.
Įkvöršun Neytendastofu veršur ekki borin undir dómstóla fyrr en śrskuršur įfrżjunarnefndar liggur fyrir.
40. gr. Stjórnvaldssektir.
Neytendastofa getur lagt stjórnvaldssektir į einstaklinga og fyrirtęki fyrir brot sem framin
eru af įsetningi eša gįleysi gegn:
a.
įkvęšum III. kafla, um sölu og markašssetningu męlitękja, og reglum settum samkvęmt žeim;
b.
įkvęšum IV. kafla, um notkun męlitękja, og reglum settum samkvęmt žeim, ef um
ķtrekuš brot er aš ręša,
c.
įkvęšum V. kafla, um nišurstöšur męlinga, og reglum settum samkvęmt lögum sem
gilda um žaš efni.
Stjórnvaldssektir geta numiš allt aš 10 millj. kr.
Įkvaršanir Neytendastofu um aš leggja į stjórnvaldssektir eša dagsektir, sbr. 39. gr., og
fjįrhęš žeirra, eru kęranlegar til įfrżjunarnefndar neytendamįla. Mįlskot til įfrżjunarnefndar neytendamįla frestar ašför. Viš ašför samkvęmt įkvöršunum Neytendastofu skal kvešja
geršaržola fyrir hérašsdóm og um mįlsmešferš fer skv. 13. kafla ašfararlaga.
Frestur til aš greiša stjórnvaldssektir er fjórar vikur nema annaš sé sérstaklega įkvešiš
ķ hlutašeigandi lagaįkvęšum eša reglum.
Rįšherra getur ķ reglugerš sett nįnari reglur um fjįrhęš og framkvęmd stjórnvaldssekta.
Ķ reglugeršinni skal jafnframt kvešiš į um vexti og kostnaš ef stjórnvaldssekt er ekki greidd
į eindaga svo og hver annar en sį sem stjórnvaldssekt er lögš į geti boriš įbyrgš į greišslu
gjaldsins.
41. gr. Refsingar.
Sį sem af įsetningi eša gįleysi brżtur įkvęšum III. kafla, 12. og 13. gr. IV. kafla, V.
kafla, 20. og 22. gr. VI. kafla, 25.–27. gr. VII. kafla og 32. og 33. gr. IX. kafla laga žessara,
reglum og fyrirmęlum settum samkvęmt žeim skal sęta fésektum eša fangelsi allt aš sex
mįnušum ef sakir eru miklar. Dęma mį sviptingu réttinda skv. 68. gr. almennra hegningarlaga og fésekt jafnframt fangelsi ef skilyrši 49. gr. almennra hegningarlaga eru fyrir hendi.
Sį sem gefur ašilum, sem annast framkvęmd laga žessara, rangar skżrslur skal sęta refsingu skv. XV. kafla almennra hegningarlaga.
Sektir samkvęmt lögum žessum mį gera jafnt lögašila sem einstaklingi. Lögašila mį
įkvarša sekt įn tillits til žess hvort sök veršur sönnuš į starfsmann lögašilans. Hafi starfsmašur lögašilans framiš brot į lögum žessum eša reglum settum samkvęmt žeim mį einnig
gera lögašila žessum sekt og sviptingu starfsréttinda, enda sé brotiš drżgt til hagsbóta fyrir
lögašilann eša hann hefur notiš hagnašar af brotinu. Lögašili ber įbyrgš į greišslu sektar
sem starfsmašur hans er dęmdur til aš greiša vegna brota į lögum žessum enda séu brot
tengd starfi hans hjį lögašilanum.
Dęma mį sviptingu réttinda skv. 68. gr. almennra hegningarlaga og upptöku eigna skv.
69. gr. sömu laga ķ mįli er rķs vegna brota į lögum žessum eša reglum settum samkvęmt
žeim.
42. gr.
Nś varšar meint lögbrot bęši stjórnvaldssektum skv. 40. gr. og refsingum skv. 41. gr. og
metur Neytendastofa žį meš tilliti til grófleika brots og réttarvörslusjónarmiša hvort mįl skuli kęrt til lögreglu eša lokiš meš stjórnvaldsįkvöršun hjį Neytendastofu. Gęta skal samręmis viš śrlausn sambęrilegra mįla.
Įkvęši IV. og VII. kafla stjórnsżslulaga gilda ekki um įkvöršun Neytendastofu aš kęra
mįl til lögreglu.
XII. KAFLI Gildistaka.
43. gr.
Lög žessi eru sett meš hlišsjón af įkvöršun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 31/2005,
um aš fella inn ķ EES-samninginn og taka upp ķ innlendan rétt įkvęši tilskipunar Evrópužingsins og rįšsins nr. 2004/22/EB, um męlitęki, og meš hlišsjón af tilskipun nr.
90/384/EBE um ósjįlfvirkar vogir įsamt sķšari breytingum og meš hlišsjón af tilskipun nr.
71/316/EBE um męlitęki og ašferšir viš męlifręšilegt eftirlit įsamt sķšari breytingum og
žeim tilskipunum sem af henni eru leiddar. Ķ reglugerš sem rįšherra setur skal kvešiš nįnar
į um męlitęki og innleišingu į višaukum framantalinna tilskipana aš fenginni umsögn
Neytendastofu.
44. gr.
Rįšherra er heimilt ķ reglugerš aš setja nįnari įkvęši um framkvęmd laga žessara.
Ķ reglugerš sem rįšherra setur skal innleiša nįnari reglur um męlitękjaflokka sem taldir
eru upp ķ tilskipun 2004/22/ESB, um męlitęki, sbr. 32. gr. laga žessara. Taki rįšherra
įkvöršun viš setningu reglugeršar skv. 1. mįlsl. um aš setja ekki reglur um alla męlitękjaflokka sem taldir eru upp ķ tilskipuninni skal įkvöršunin rökstudd og send til Eftirlitsstofnunar EFTA. Hiš sama gildir um męlitęki sem falla undir gildissviš tilskipunar 71/316/EBE.
45. gr.
Lög žessi öšlast gildi 30. aprķl 2006. Frį sama tķma falla śr gildi lög nr. 100/1992, um
vog, mįl og faggildingu.
Įkvęši til brįšabirgša.
Žrįtt fyrir įkvęši 10. gr. er heimilt aš setja į markaš og taka ķ fyrstu notkun hér į landi
męlitęki sem uppfylla kröfur fyrir 30. október 2006 į mešan geršarvišurkenning žess heldur gildi sķnu, žó eigi lengur en til 30. október 2016.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
Įkvęši um męlingar eru nś ķ lögum um vog, mįl og faggildingu, nr. 100/1992. Fyrsta
lagasetning um mįl og vog hér į landi var ķ Jónsbók frį 1281, en įriš 1907 var metramįl löggilt hér į landi meš lögum nr. 33/1907. Įriš 1915 voru sett lög um löggilta vigtarmenn. Įriš
1917 voru svo sett lög nr. 78/1917, um męlitęki og vogarįhöld, sem tóku gildi 1. janśar
1919. Ķ 2. gr. žeirra laga var įkvęši um aš skylt vęri aš setja į stofn löggildingarstofu undir
umsjón stjórnarrįšsins sem skyldi m.a. sjį um „stimplun og löggilding męlitękja og vogarįhalda, einkasölu į stimplušum og löggiltum męlitękjum og vogarįhöldum, verklegt eftirlit
meš męlitękjum og vogarįhöldum“. Löggildingarstofa, nś Neytendastofa, tók žvķ til starfa
ķ samręmi viš įkvęši framangreindra laga 1. janśar 1919 og er ein af fyrstu stjórnsżslustofnunum sem stofnsettar voru eftir fullveldisstofnunina 1. desember 1918. Įriš 1919 var
svo birt fyrsta tilskipun Danakonungs um löggilt męlitęki og vogarįhöld. Įriš 1925 var sett nż tilskipun konungs um męlitęki og vogarįhöld meš vķsan til laga nr. 13/1924, um męlitęki og vogarįhöld, og byggšist męlifręšilegt eftirlit hér į landi į henni og framangreindum
lögum allt fram til gildistöku laga nr. 100/1992. Jafnframt voru į fyrstu įratugum sķšustu
aldar sett nokkur lög um sölu į eggjum, korni, kolum og sķld eftir žyngd auk laga um aš selja
salt eftir vigt og um žyngd bakarabrauša. Įriš 1949 voru sett lög um sölu į steinolķu, hrįolķu, benzķni og smurningsolķu og var samkvęmt žeim skylt aš selja slķkar vörur eftir
löggiltri vigt eša męli. Įriš 1956 var t.d. sett reglugerš um löggildingu og eftirlit meš olķu-
og benzķndęlum og įriš 1980 var sett reglugerš um męlitęki og vogarįhöld meš rafeindabśnaši en um nįnari fróšleik varšandi sögu lögmęlifręši hér į landi veršur žó aš vķsa aš
öšru leyti til ķslenskrar réttarsögu.
Metrakerfinu var komiš į ķ Parķs 1799 meš žvķ aš setja ķ geymslu tvo platķnumęligrunna
fyrir metrann og kķlógrammiš. Metrakerfiš var undanfari alžjóšlega einingakerfisins –
SI-kerfisins, en žaš stendur fyrir frönsku oršin Système International. Frį žvķ aš višskipti
tóku aš žróast hefur męlifręši žvķ gegnt lykilhlutverki ķ žvķ aš skapa traust ķ višskiptum
jafnt ķ innanlands- og millirķkjavišskiptum. Višskipti milli landa hafa stöšugt fariš vaxandi,
m.a. vegna żmiss konar fjölžjóšlegra višskiptasamninga, svo sem EES-samningsins, samningsins um Alžjóšavišskiptastofnunina (WTO) og GATT og GATS-samninganna o.fl. Ķ Evrópu nśtķmans er męlt og vegiš fyrir veršmęti meira en 1% af landsframleišslu (e. GDP)
meš efnahagslegum įvinningi 2–7% af landsframleišslu. Męlifręši er žvķ löngu oršin ešlilegur og naušsynlegur hluti daglegs lķfs.
Ķ kjölfar žeirrar alžjóšavęšingar višskipta, sem aš framan er lżst, hefur žörf fyrir samstarf į sviši męlifręši og gagnkvęmar višurkenningar fariš vaxandi. Forsenda žess er aš
hér į landi séu virt grundvallaratriši alžjóšasamžykkta į sviši męlifręši, svo sem um męlitęki, męlingar o.fl. sem ętlaš er aš skapa traust ķ višskiptum milli landa. Frumvarpi žessu
er ętlaš aš męta žessum žörfum.
Frumvarpiš er meš nokkuš öšru sniši en gildandi lög um vog, mįl og faggildingu. Helsta
įstęša žess er aš į vettvangi Evrópusambandsins hefur nżlega veriš samžykkt tilskipun nr.
2004/22/EB, um męlitęki, og ber aš innleiša įkvęši hennar ķ ķslensk lög eigi sķšar en 30.
aprķl 2006. Eitt meginmarkmiš žeirrar tilskipunar er aš afnema allar tęknilegar višskiptahindranir į milli ašildarrķkja į EES-svęšinu varšandi višskipti meš męlitęki. Žaš er gert
meš žvķ aš ķ reglum ESB eru skilgreindar žęr grunnkröfur sem slķk męlitęki žurfa aš uppfylla. Žaš er svo į įbyrgš framleišenda męlitękjanna aš tryggja aš žau męlitęki sem framleidd eru séu ķ samręmi viš grunnkröfurnar. Til aš tryggja samręmingu ķ eftirliti og samręmismati hefur ESB einnig sett įkvęši sem eiga aš tryggja samręmdar kröfur aš žessu
leyti, sbr. įkvöršun rįšsins nr. 93/465/EBE, um ašferšareiningar fyrir hin żmsu žrep samręmismatsins og reglur um įfestingu og notkun CE-samręmismerkja sem ętlaš er aš nota
ķ tilskipunum um tęknilega samhęfingu. CE-merkiš og hiš sérgreinda gręna M-merki sem
krafist er fyrir męlitęki sérstaklega eru žvķ yfirlżsing framleišanda um aš męlitękiš uppfylli grunnkröfur. Žęr breytingar sem felast ķ framangreindri tilskipun ESB um framleišslu
og markašssetningu męlitękja gera einnig kröfu til žess aš ašildarrķkjum į EES-svęšinu
er gert skylt aš taka upp markašseftirlit meš męlitękjum. Ķ žvķ felst aš eftirlitsstjórnvaldi
į sviši męlifręši ķ hverju ašildarrķki fyrir sig – en žvķ hlutverki gegnir Neytendastofa į Ķslandi – ber aš hafa eftirlit hér landi meš žvķ aš eingöngu séu markašssett og seld męlitęki
sem uppfylla žęr grunnkröfur sem tilskipanir ESB kveša į um og jafnframt hafa veriš innleiddar ķ ķslenskan rétt ķ samręmi viš įkvęši EES-samningsins.
Viš samningu žessa frumvarps var höfš hlišsjón af įkvęšum tilskipunar 2004/22/EB. Ķ
frumvarpinu er žar af leišandi ķ fyrsta sinn fjallaš um sölu og markašssetningu męlitękja
ķ III. kafla, sbr. įkvęši tilskipunarinnar, en įkvęši um žetta efni voru ekki ķ lögum nr.
100/1992.
Ķ I. kafla frumvarpsins eru įkvęši um gildissviš, hlutverk og stjórnsżslu Neytendastofu
og eru žau nįkvęmari en sambęrileg įkvęši ķ nśgildandi lögum. Žį eru żmsar skilgreiningar
sem nś er aš finna ķ frumvarpinu nżjar og naušsynlegar m.a. vegna įkvęša Evrópuréttarins
og vęntanlegra reglugerša sem žarf aš setja vegna įkvęša tilskipunarinnar į grundvelli
žessa frumvarps.
II. kafli fjallar um męlieiningar og męligrunna og er hann aš mörgu leyti sambęrilegur
gildandi įkvęšum ķ lögum nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, en įkvęši kaflans eru
žó gerš fyllri en gert var viš setningu nśgildandi laga um sama efni.
Ķ III. kafla eru sem fyrr segir įkvęši um sölu og markašssetningu męlitękja sem byggjast
į įkvęšum tilskipunarinnar og žeirri meginreglu hennar aš ekki megi hindra višskipti meš
męlitęki enda uppfylli žau grunnkröfur sem tilskipunin kvešur į um.
Ķ IV. kafla er fjallaš um notkun męlitękja og auk žess stašfest sś meginregla sem nś er
aš finna ķ lögum nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, aš žaš er į įbyrgš eiganda męlitękis aš žau męlitęki sem hann er aš nota og eru eftirlitsskyld skuli fęrš til skošunar eša
reglubundinnar löggildingar. Auk žess er ķ frumvarpinu aš finna nżmęli žar sem fjallaš er
um samręmismat meš greinarbetri hętti en įšur hefur veriš gert ķ ķslenskum lagareglum į
sviši męlifręši. Žaš er m.a. naušsynlegt vegna žess aš ķ sķfellt meira męli er kvešiš į um
slķkar ašferšir ķ tilskipunum ESB og ķslenskri löggjöf žar sem įkvęši Evrópuréttarins eru
innleidd hér į landi.
Ķ V. kafla er fjallaš um nišurstöšur męlinga og mikilvęgi žess aš višskiptavinir sjįi og
geti lesiš nišurstöšur męlinga ef žeir eru višstaddir vigtun. Ķ žessum kafla eru einnig įkvęši
um merkingar sem skylt er aš fara eftir ef framleišendur forpakkašrar vöru kjósa aš notfęra
sér žęr ašferšir sem žar er kvešiš į um. Žessar reglur gilda žegar neytendur eru ekki višstaddir męlingu vörunnar.
Ķ VI. kafla er fjallaš um framkvęmd eftirlits. Įkvęši frumvarpsins eru ķtarlegri en įkvęši
gildandi laga sem m.a. er naušsynlegt vegna žess aš meiri reynsla hefur fengist af žvķ aš fela
einkaašilum į markaši framkvęmd eftirlits. Įfram er į žvķ byggt aš fela einkaašilum framkvęmd eftirlits ķ eins miklum męli og unnt er.
VII. kafli geymir įkvęši um löggilta vigtarmenn. Įkvęši hans hafa veriš skżrš og gerš
fyllri meš tilliti til reynslu af framkvęmd laga nr. 100/1992.
Ķ VIII. kafla eru įkvęši um faggilta kvöršunaržjónustu. Ķ nśgildandi lögum, nr. 100/1992,
er ekki aš finna įkvęši um žetta efni en um langt įrabil hefur Neytendastofa veitt žjónustu
į žessu sviši.
Ósennilegt er aš einkafyrirtęki hasli sér völl į žessu sviši og veiti slķka žjónustu vegna
smęšar markašarins. Mišaš viš nśverandi ašstęšur į hinum ķslenska markaši er ešlilegt aš
Neytendastofa hagnżti męligrunna sķna ķ žįgu atvinnulķfsins og veiti innlendum ašilum ašgang aš męligrunnum og kvöršunaržjónustu hér į landi. Hér er aš sjįlfsögšu mišaš viš aš
slķkur rekstur sé innan skynsamlegra hagkvęmnismarka og er ęskilegt aš Neytendastofa hafi
rķkt samrįš viš ašila ķ atvinnulķfi varšandi uppbyggingu į slķkri žjónustu hér į landi. Tilgangurinn er fyrst og fremst aš męta įkvešnum grunnžörfum atvinnulķfsins. Ešlilegt er
einnig aš žeir sem notfęra sér kvöršunaržjónustu Neytendastofu og fį žar męlitęki sķn
kvöršuš greiši fyrir žį žjónustu sem veitt er. Neytendastofa skal žvķ taka gjald fyrir žį žjónustu sem hśn veitir samkvęmt įkvęšum žessa kafla. Jafnframt er ķ frumvarpinu afmarkaš
meš skżrum hętti hvaša kostnašarlišir skulu vera grundvöllur fyrir gjaldskrį Neytendastofu
vegna kvöršunaržjónustunnar.
IX. kafli fjallar um eftirlitsgjald sem ętlaš er aš standa undir žeim stjórnsżslukostnaši
sem fylgir framkvęmd įkvęša žessa frumvarps. Viš įkvöršun į fjįrhęš gjaldsins hefur
veriš byggt į kostnašargreiningu į žvķ eftirliti sem naušsynlegt er aš starfrękja.
X. kafli fjallar um fagrįš atvinnulķfsins og Neytendastofu en žaš er nżmęli. Žaš er stašreynd aš mįlefni męlifręšinnar hafa veriš lķtt žekkt eša kynnt hér į landi. Alžjóšavęšing
ķslensks višskiptalķfs er žó oršin stašreynd og kröfur aukast sķfellt varšandi gęši og eftirlit
meš framleišslu fyrirtękja. Mikilvęgt er žvķ aš tryggja samstarf milli Neytendastofu og żmissa ašila ķ atvinnulķfinu sem hafa verulega hagsmuni af žvķ aš žekkja og hagnżta sér męlifręši ķ starfsemi sinni og einnig er mikilvęgt aš hafa samstarf viš fulltrśa neytenda. Fagrįšiš getur veitt mikilvęga leišsögn og ašstoš varšandi naušsynlega uppbyggingu į kvöršunaržjónustu sem žaš telur hagkvęmt aš byggja upp hér į landi į hverjum tķma.
XI. kafli frumvarpsins um višurlög er nįkvęmari en sambęrileg įkvęši ķ nśgildandi lögum, nr. 100/1992. Męlt er fyrir um vķštękar en jafnframt naušsynlegar heimildir Neytendastofu til aš gera kröfur um śrbętur, banna sölu framleišsluvara og męlitękja og innkalla
žau, afturkalla leyfi og višurkenningar, leggja į dagsektir og stjórnvaldssektir, žegar žaš į
viš. Sambęrileg įkvęši eru einnig ķ lögum nr. 57/2005, um eftirlit meš óréttmętum višskiptahįttum og gagnsęi markašarins.
Loks skal žess getiš aš ķ frumvarpi žessu eru ekki įkvęši um faggildingu eins og nś er
aš finna ķ 11.–13. gr. laga nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu. Um faggildingarstarfsemi vķsast til frumvarps um faggildingu o.fl. sem lagt hefur veriš fyrir Alžingi.
Athugasemdir viš einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Markmiš žessa frumvarps er eins og segir ķ 1. mgr. aš tryggt sé aš hér į landi hafi męlifręšin žį umgjörš aš hśn njóti fullnęgjandi trausts bęši į Ķslandi og einnig alžjóšlega.
Męlifręšikerfiš er samsett śr fjölmörgum žįttum, svo sem réttri notkun į alžjóšlegum
męlieiningum, žaš tryggir ašgengi aš naušsynlegum landsmęligrunnum fyrir žęr męlieiningar sem ķslenskt athafnalķf krefst į hverjum tķma žar sem rekjanleiki er tryggšur į alžjóšlegan og višurkenndan hįtt. Lög og reglur sem į hverjum tķma gilda um męlingar og męlitęki eru einnig mikilvęgur žįttur ķ męlifręšikerfinu.
Ķ 2. mgr. segir aš meš frumvarpinu skuli stušla aš réttum og nįkvęmum męlingum.
Žegar stjórnvöld taka įkvaršanir um hvort kröfur skuli geršar til męlinga og męlitękja žarf
aš meta žjóšhagslega žżšingu žess aš geršar séu kröfur aš žessu leyti. Ķ sumum tilvikum
er žó ekki hęgt aš beita hagfręšilegum męlikvöršum žegar lög eša reglur gera kröfur varšandi męlingar og nįkvęmni žeirra. Žetta į einkum viš žegar reglur eru settar til žess aš
tryggja réttaröryggi borgaranna, t.d. gagnvart męlingum sem geta veriš grundvöllur refsinga,
svo sem sekta eša jafnvel fangelsisdóma, eša žegar slķkar reglur eru settar til žess aš vernda
lķf, heilsu og ašra sambęrilega verndarhagsmuni sem erfitt er aš leggja veršmat į.
Um 2. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um gildissviš laganna.
Męlifręši er almennt greind ķ žrjś meginsviš, ž.e. vķsindalega męlifręši, hagnżta męlifręši (einnig nefnd męlifręši išnašarins) og lögmęlifręši. Gildissviš laga žessara tekur til żmissa atriša į sviši męlifręši er varša tvö sķšastnefndu sviš hennar, ž.e. męlifręši išnašarins og lögmęlifręši (e. industrial metrology og legal metrology).
Hér į eftir er aš finna nokkur atriši sem skżra nįnar inntak og višfangsefni męlifręši
išnašarins annars vegar og lögmęlifręšinnar hins vegar.
Ķ išnaši hefur hagnżt męlifręši mikil įhrif į vinnu og gęši framleišslu. Fyrirtęki sem
starfa viš margs konar framleišslu hafa brżna hagsmuni af žvķ aš geta sżnt fram į rekjanleika og nįkvęmni žeirra męlinga sem notašar eru ķ framleišsluferli žeirra. Aukin įhersla
į gęšastjórnun og sķfellt vaxandi kröfur frį višskiptaašilum hafa į sķšustu įrum żtt verulega
undir žessa žróun. Žörf til žess aš geta sżnt fram į rekjanleika męlinga er ekki einungis fyrir
hendi hjį fyrirtękjunum heldur er sambęrilega žörf einnig aš finna hjį żmsum opinberum
ašilum sem reka rannsóknastofur eša sinna opinberu eftirliti.
Annar meginžįttur ķ gildissviši frumvarpsins snżr aš lögmęlifręši. Lögmęlifręši hefur
aš meginmarkmiši aš framfylgja lögum og reglum settum samkvęmt žeim. Tilgangur laga
og reglna sem eru męlifręšilegs ešlis er aš tryggja réttmęta višskiptahętti og vernda hinn
almenna borgara gegn fölsun eša röngum męlingum ķ višskiptum og setja almennar kröfur
um öryggi neytenda, ž.m.t. réttaröryggi žeirra, svo og til verndar heilsu og umhverfi.
Löggjafinn įkvešur hvaša męlitęki skuli falla undir lagaskyldur um męlifręšilegt eftirlit. Žegar krafa er gerš aš lögum um notkun slķkra męlitękja eru almenningi tryggšar męlingar sem eru įvallt réttar, óhįš kunnįttu žess sem framkvęmir męlinguna hverju sinni į
męlitękinu. Einnig į aš vera unnt aš treysta žvķ aš frįvik fari aldrei śt fyrir lögįkvešin
mörk į žvķ tķmabili sem löggilding tękisins er ķ gildi.
Algengasta yfirlżsing framleišenda um aš męlitęki uppfylli allar kröfur er CE-merkiš.
Eftirlitsstjórnvöldum į sviši lögmęlifręši, ž.e. Neytendastofu į Ķslandi, er svo fališ aš hafa
meš höndum markašseftirlit og grķpa til ašgerša ef inn į markašinn berast męlitęki sem
ekki uppfylla kröfur laga og stašla um gerš og samręmi męlitękisins viš grunnkröfur sem
žar koma fram. Žessi ašferš kemur ķ veg fyrir aš einstök rķki geti beitt tęknilegum višskiptahindrunum og frjįlst flęši į slķkum męlitękjum į EES-markašinum er žvķ tryggt meš žessum hętti.
Į grundvelli EES-samningsins hefur Ķsland nś undirgengist skuldbindingar til žess aš
gera kröfur um CE-merkingar, samręmismat o.s.frv. į grundvelli įkvęša ķ tilskipunum ESB.
Žetta nżja kerfi hefur žvķ leyst af hólmi marga žį eftirlitsžętti sem Löggildingarstofa, nś
Neytendastofa, hafši įšur umsjón meš. Samtķmis hefur eftirlit žó ekki veriš fellt nišur
heldur hefur žaš nś tekiš żmsum grundvallarbreytingum. Žessar breytingar sem hér hefur
veriš drepiš į endurspeglast m.a. ķ įkvęšum žessa frumvarps.
Eftirlit stjórnvalda tekur ekki ašeins til eftirlits meš nżjum męlitękjum sem koma į
markašinn heldur er žeim einnig fališ aš hafa eftirlit meš žvķ aš męlitęki sem eru ķ notkun
haldi įfram aš męla rétt og réttar męlingar tękjanna séu stašfestar meš svonefndri löggildingu. Almennt er žaš į įbyrgš eigenda męlitękja aš tryggja aš endurlöggilding fari fram
og ekki séu notuš tęki žar sem löggilding er śtrunnin. Į Ķslandi hefur framkvęmd eftirlitsins
veriš falin einkareknum skošunarstofum sem annast löggildingu męlitękja ķ umboši Neytendastofu.
Af įkvęši 2. gr. er ljóst aš gildissviš žessa frumvarps er rśmt og tekur žaš til allra ašstęšna sem hafa žżšingu fyrir męlingar og nišurstöšur męlinga sem geršar eru eša notašar
ķ ķslenskri efnahagslögsögu. Jafnframt tekur frumvarp žetta til löggildingar vigtarmanna.
Męlingar sem geršar eru til „persónulegra nota“ falla žó utan gildissvišs frumvarpsins.
Um 3. gr.
Ķ męlifręši og faggildingu eru notuš margvķsleg sérfręšileg hugtök. Naušsynlegt er aš
ķ frumvarpi žessu séu öll helstu hugtök į žessu sviši skilgreind. Skilgreiningarnar eru samhljóša skilgreiningum ķ skjölum alžjóšamęlifręšistofnana žar sem žęr eru til. Ašrar skilgreiningar eru ķ samręmi viš višurkennda notkun hlišstęšra hugtaka.
Eftirfarandi athugasemdir eru til frekari skżringa į lagatextanum: Faggilding: Skilgreiningin styšst viš ĶST EN ISO/IEC 17000: 2004. Faggilt kvöršunaržjónusta: Skilgreiningin er aš mestu byggš į alžjóšlegri skilgreiningu
en aš nokkru leyti ašlöguš aš notkun hugtaksins ķ žessu frumvarpi. Geršarvišurkenning (e. type approval) er įkvöršun sem er réttarheimild og jafnframt vottun byggš į prófunarskżrslu. Löggilding męlitękis: Skilgreiningin er aš nokkru leyti ašlöguš notkun žessa hugtaks ķ
frumvarpinu. Löggilding vigtarmanns: Skilgreiningin er ķ samręmi viš langa lagahefš um löggildingu
vigtarmanna hér į landi. Samręmismat (e. conformity assessment): Skilgreining žessi er samhljóša sambęrilegri
skilgreiningu ķ frumvarpi til laga um faggildingu og styšst viš ĶST EN ISO/IEC 17000: 2004. Skošun (e. inspection): Skilgreiningin styšst viš ĶST EN ISO/IEC 17000: 2004. Undireining (e. sub-assembly) er hér skilgreint meš sama hętti og samsvarandi hugtak
er žżtt ķ tilskipun 2004/22/EB, um męlitęki. Yfireftirlit: Hugtakiš kemur einnig fram ķ öšrum lögum, t.d. lögum um öryggi raforkuvirkja, neysluveitna og raffanga, nr. 146/1996. Į undanförnum įrum hefur faggiltum ašilum
sem starfa ķ einkageiranum ķ sķfellt meira męli veriš falin skošun og naušsynlegt eftirlit į
żmsum svišum. Hins vegar er žaš ķ verkahring eftirlitsstjórnvaldsins aš hafa yfireftirlit meš
žeim eftirlitsverkum sem unnin eru ķ umboši žess.
Aš öšru leyti žarfnast greinin ekki skżringa.
Um 4. gr.
Neytendastofa heyrir undir višskiptarįšherra sem jafnframt fer meš yfirstjórn mįla samkvęmt frumvarpinu. Neytendastofa annast dagleg störf og stjórnsżslu samkvęmt įkvęšum
žessa frumvarps ķ umboši rįšherra.
Hlutverk Neytendastofu er einkum į sviši stjórnsżslu en ķ 2. mgr. greinarinnar er kvešiš
į um hlutverk stofnunarinnar. Ķ a-liš segir aš Neytendastofa annist töku stjórnvaldsįkvaršana
og kveši upp stjórnvaldsśrskurši į grundvelli įkvęša žessa frumvarps sem og sérlaga žar
sem henni kann aš vera falin framkvęmd og eftirlit. Skv. b-liš įkvęšisins skal Neytendastofa veita stjórnvöldum, og öšrum eftir žvķ sem viš getur įtt, rįšgjöf um męlifręšileg mįlefni, veita umsagnir um męligrunna og reglur stjórnvalda į sviši męlinga og lögmęlifręši
og stušla aš śtbreišslu žekkingar hér į landi į sviši męlifręši.
Ķ c-liš kemur fram aš eitt af meginhlutverkum Neytendastofu samkvęmt įkvęšum žessa
frumvarps er aš vera stjórnvald į sviši męlifręši og gegna hlutverki sem męlifręšistofnun
landsins og žar meš aš annast umsjón žeirra męligrunna sem įkvešiš er aš hśn skuli hafa
umsjón meš og naušsynlegt er aš séu tiltękir hér į landi vegna įkvęša laga eša žarfa atvinnulķfsins og veita kvöršunaržjónustu, sbr. VIII. kafla. Af framangreindu leišir aš hjį
stofnuninni er aš finna sérhęft starfsliš sem hefur séržekkingu į męlifręšilegum mįlefnum
sem mikilvęgt er aš önnur stjórnvöld, neytendur og atvinnulķfiš hafi greišan ašgang aš.
Samkvęmt d-liš skal Neytendastofa einnig hafa yfireftirlit meš framkvęmd męlifręšilegs eftirlits samkvęmt frumvarpinu og žeim reglum sem kunna aš verša settar į grundvelli
žess. Ķ žvķ felst m.a. aš annast samręmingu eftirlits og annast yfireftirlit meš žeim eftirlitsverkefnum sem einkaašilar framkvęma ķ umboši Neytendastofu. Į undanförnum įrum hefur
stefna stjórnvalda veriš aš fela einkaašilum framkvęmd eftirlitsverkefna ķ eins rķkum męli
og unnt er. Yfirleitt er žetta gert meš žvķ aš krafist er faggildingar til žeirra eftirlitsstarfa sem
žannig eru falin einkaašilum en meš faggildingu er tryggš hęfni žeirra einstaklinga eša
fyrirtękja til žess aš stunda žau eftirlitsstörf sem žeim eru falin hverju sinni. Neytendastofa
hefur žannig frį įrinu 1997 fališ einkaašila aš annast löggildingar m.a. į vogum og bensķndęlum ķ umboši hennar. Žrįtt fyrir aš einkaašilum sé falin framkvęmdin žį hvķlir įvallt į
eftirlitsstjórnvaldinu sś skylda aš annast yfireftirlit į žvķ sviši sem žannig hefur veriš framselt til einkaašila, taka stjórnsżsluįkvaršanir o.s.frv.
Samkvęmt e-liš er žaš hlutverk Neytendastofu aš annast löggildingu vigtarmanna eins
og veriš hefur, sbr. nįnar um žaš ķ VII. kafla. Löggiltir vigtarmenn hafa um langt skeiš gegnt
žżšingarmiklu hlutverki ekki sķst varšandi vigtun sjįvarafla. Ķ žessu frumvarpi eru lagšar
til miklar breytingar į žeim reglum sem gilda um löggildingu vigtarmanna, bęši til aš gera
störf žeirra sjįlfstęšari og jafnframt er aš finna įkvęši um fullgilt vottorš (25. gr.).
Ķ f-liš er kvešiš į um aš Neytendastofa skuli vera ķ fyrirsvari fyrir Ķslands hönd ķ alžjóšlegu samstarfi um męlifręšileg mįlefni. Mikilvęgt hlutverk Neytendastofu er aš tryggja aš
fullt traust sé til męlinga og męlitękja. Žaš veršur ekki gert nema meš virkri žįtttöku ķ alžjóšlegu samstarfi, t.d. ķ norręnu samstarfi, į vettvangi OIML (Alžjóša lögmęlifręšistofnunin) og į vettvangi Evrópusambandsins.
Loks ber Neytendastofu skv. g-liš aš tryggja gott samstarf viš alla žį ašila sem hér į
landi fįst viš verkefni į sviši męlifręši. Męlifręšileg mįlefni eru um margt flókin en jafnframt mikilvęg fyrir samkeppnishęfni og réttaröryggi og žvķ ešlilegt aš kvešiš sé į um žaš
aš stofnunin tryggi samstarf viš žį sem žurfa į séržekkingu hennar aš halda žegar eftir žvķ
er leitaš en einnig ekki sķšur t.d. meš upplżsingaveitu um heimasķšu, fręšsluerindum, samstarfi viš hįskóla, o.s.frv.
Af framansögšu er ljóst aš hlutverk Neytendastofu į sviši męlifręši er margžętt. Frumvarp žetta skżrir betur en įšur var gert žaš hlutverk.
Um 5. gr.
Ķ žessari grein er kvešiš į um aš į Ķslandi skuli notaš alžjóšlega SI-einingakerfiš eins og
žaš er skilgreint af Almenna žinginu fyrir vog og mįl (CGPM).
Ķ 2. mgr. er tekiš fram aš višskiptarįšherra er heimilt aš įkveša aš notašar séu męlieiningar sem eru utan alžjóšlega einingakerfisins. Til dęmis gęti žaš komiš upp aš į tilteknu
sviši žyrfti aš velja ašra męlieiningu en almennar reglur gera rįš fyrir. Hér er žvķ gert rįš
fyrir aš rįšherra sé heimilt aš veita samžykki fyrir slķkri notkun į męlieiningum sem falla
utan hins alžjóšlega kerfis.
Um 6. gr.
Hér segir aš Neytendastofa skuli halda męligrunna. Hśn er žvķ ķ reynd męlifręšistofnun
Ķslands og m.a. ętlaš aš veita stjórnvöldum svo og öšrum sem til hennar leita rįšgjöf um
męlifręšileg mįlefni.
Ķ 1. mgr. er tekiš fram aš öll męlitęki sem notuš eru til lögbošinna męlinga og eftirlits
og įkvöršunar stjórnvalda eša dómstóla į višurlögum eša sį bśnašur sem notašur er til löggildingar žessara męlitękja skuli kvarša meš rekjanlegum kvöršunum af faggiltum ašilum.
Ķ 2. mgr. segir aš Neytendastofa skuli annast öflun og višhald rekjanlegra męligrunna
vegna męlitękja skv. 1. mgr. en žaš geta veriš męlingar sem varša réttaröryggi borgaranna
og eru grundvöllur fyrir stjórnvaldssektum eša öšrum refsivišurlögum sem dómstólar beita.
Eigi hśn ekki til slķka męligrunna ber henni samkvęmt įkvęšinu aš hafa milligöngu um aš
afla ašgangs aš slķkum męligrunnum hafi öšrum ašilum ekki veriš fališ žaš ķ sérlögum. Žaš
getur hśn t.d. gert meš samningi viš ašrar męlifręšistofnanir.
Žessi mįlsgrein felur einnig ķ sér opnari heimild en įšur var ķ lögum nr. 100/1992 um žaš
hvert rekjanleikinn er sóttur en žar sagši ķ 4. gr.: „Landsmęligrunnarnir skulu vera grundvöllur allra annarra męligrunna hér į landi og kvöršunarvottorša.“ Žessi heimild er ešlileg
ķ dag žegar eitt višurkennt męlifręšikerfi nęr um allan heim. Žrįtt fyrir žaš žarf eitt męlifręšistjórnvald aš vera samręmingarašili og fylgjast meš aš krafan um réttar og rekjanlegar
męlingar sé uppfyllt viš lögbošnar męlingar og eftirlit og gęta žannig hagsmuna borgaranna.
Vegna lögbošins męlifręšilegs eftirlits eru til męligrunnar fyrir eftirtalin fagsviš męlifręšinnar:
a.
massa og tengdar stęršir;
b.
rafmagn;
c.
lengd;
d.
tķma og tķšni;
e.
rennsli og rśmmįl.
Auk žess er til męligrunnur fyrir hitamęlingar. Lögbošiš eftirlit er einnig til meš jónandi
geislum, sbr. sérlög um Geislavarnir rķkisins en varšveisla og umsjón žess męligrunnar er
hjį žvķ sérstjórnvaldi enda getur veriš ešlilegt og hagkvęmt aš fela öšrum sérstjórnvöldum
umsjón og višhald męligrunna į slķkum sérsvišum. Ķ 2. mgr. er gert rįš fyrir slķku.
Stjórnvaldiš veršur įvallt aš huga sérstaklega aš žvķ žegar įkvöršun er tekin um öflun
og višhald męligrunna hvort naušsynlegt og framkvęmanlegt er fyrir lķtiš rķki sem Ķsland
aš hafa žį ašgengilega hér į landi.
Neytendastofa sem gegnir hlutverki męlifręšistofnunar, sbr. 4. gr. frumvarpsins, mun žvķ
ķ reynd halda įfram aš eiga og varšveita flesta žį męligrunna sem hér er vķsaš til og stofnunin hefur eignast į undanförnum įrum. Miklar kröfur eru geršar til hśsnęšis fyrir męlifręši
og žvķ er hagkvęmt aš vista sem flesta grunna į einum staš en žannig fęst einnig įkvešin
hagręšing viš notkun žeirra.
Samkvęmt 3. mgr. er Neytendastofu jafnframt heimilt aš eiga og višhalda öšrum rekjanlegum męligrunnum en žeim sem beinlķnis eru naušsynlegir vegna lögbošins eftirlits, sbr.
1. og 2. mgr., enda sé um aš ręša męligrunna sem teljast mikilvęgir til žess aš uppfylla
žarfir atvinnulķfsins fyrir faggilta kvöršunaržjónustu, sbr. 2. mgr. 29. gr.
Vakin skal athygli į aš atvinnulķfinu er frjįlst aš eiga slķk višskipti žar sem žaš er hagkvęmast.
Um 7. gr.
Ķ žessari grein segir aš Neytendastofa įkveši meš hlišsjón af gildandi lögum į hverjum
tķma, aš fenginni umsögn fagrįšs, sbr. 35. gr., og ķ samrįši viš hlutašeigandi rįšuneyti fyrir
hvaša męlifręšisviš stofnunin telur rétt aš halda rekjanlega męligrunna hér į landi. Ķ žessu sambandi mun Neytendastofa aš sjįlfsögšu taka miš af žeim lögum sem gilda hér į landi
hverju sinni og gera kröfu til žess aš męlitęki séu löggilt eša į annan hįtt tryggt aš hafi
vottorš um rekjanleika til višhlķtandi męligrunna lögum samkvęmt. Jafnframt getur Neytendastofa męlt meš žvķ aš geršir verši samningar viš erlend rķki sem geti tryggt rekjanleika.
Neytendastofa birtir upplżsingar um hvar rekjanlegir męligrunnar eru vistašir en mögulegt er aš žaš verši vķšar en hjį Neytendastofu. Žannig geta žeir sem óska kvöršunaržjónustu séš į ašgengilegan hįtt hvort hana er aš finna hér į landi.
Um 8. gr.
Įkvęši greinarinnar er almennt įkvęši um kröfur um sölu og markašssetningu męlitękja. Tekur įkvęšiš til allra męlitękja sem seld eru og markašssett hér į landi óhįš žvķ
hvort nįnari kröfur eru geršar til žeirra. Įkvęšiš tekur bęši til sölu nżrra og notašra męlitękja og į viš žegar tęki eru tekin til fyrstu notkunar hér į landi.
Ķ 1. mgr. er aš finna įkvęši um višskipti kaupanda og seljanda męlitękis sem fer ķ öllum
meginatrišum eftir įkvęšum kauparéttarins, sbr. lög nr. 50/2000, um lausafjįrkaup. Žegar
um er aš ręša męlitęki nęgir hins vegar ekki alltaf aš sala og markašssetning į męlitęki
uppfylli eingöngu reglur kauparéttarins um hvaša eiginleika kaupandi mį ętla aš męlitękiš
hafi. Hér veršur einnig aš hafa ķ huga aš eiginleikar męlitękisins skipta mįli ef žaš į aš
skapa fullnęgjandi traust til męlinga og męlitękja almennt eins og aš er stefnt meš įkvęšum žessa frumvarps, sbr. 1. gr., og reglna settra samkvęmt žeim. Į sviši Evrópuréttarins er
einnig aš finna ķtarlegar reglur sem varša sölu og markašssetningu męlitękja sem jafnframt
veršur aš horfa til eftir žvķ sem viš getur įtt, sbr. įkvęši ķ tilskipun 2004/22/EB svo og
reglna, laga eša reglugerša sem settar eru meš stoš ķ įkvęšum žeirrar tilskipunar, sbr. einnig
tilskipun nr. 384/1990/EBE, um ósjįlfvirkar vogir, og loks hina eldri męlitękjatilskipun, nr.
71/316/EBE, og sértilskipanir um męlitęki og forpakkaša vöru sem af henni eru leiddar.
Reynist męlitęki ekki uppfylla žęr kröfur sem kaupandi meš réttu mįtti ętla aš notkun
žess taki til og žann męlifręšilega tilgang sem žaš er keypt til telst tękiš gallaš ķ skilningi
žessarar greinar svo og ķ almennum skilningi kauparéttarins og įkvęša laga um lausafjįrkaup.
Meginreglan er sś aš ekki er tališ aš męlitęki žurfi aš uppfylla ķtarlegri kröfur nema aš
slķkar kröfur komi fram og liggi fyrir ķ reglugeršum og öšrum reglum stjórnvalda. Žaš er žvķ
į verk- og valdsviši stjórnvalda hverju sinni aš įkveša hvort og hvenęr rétt er aš gera nįnari
og ķtarlegri kröfur til męlitękja og er įkvešiš meš hlišsjón af ašstęšum hverju sinni. Algengast er žó aš slķkar reglur séu settar vegna alžjóšlegra skuldbindinga sem Ķsland er ašili
aš. Ķ reynd fer žetta mat žvķ yfirleitt fram ķ samstarfi žjóša į alžjóšavettvangi, t.d. į vettvangi ESB eša OIML. Tilskipunin um męlitęki nr. 2004/22/EB er valfrjįls ķ žeim skilningi
aš hśn er heildarsamręmd en žó er hverju ašildarrķki heimilt aš įkveša hvort setja eigi reglur um einhver žeirra tękja sem falla undir žį tilskipun. Vilji rįšherra setja reglur um viškomandi męlitękjaflokk skal innleiša reglurnar sem eru ķ viškomandi višauka um slķk męlitęki en sé ekki męlt fyrir um slķkar reglur skal tilkynna ESA įstęšur žess.
Įkvęši 1. mgr. tekur einnig til žess žegar męlitęki er tekiš til fyrstu notkunar hér landi
įn žess aš žaš hafi įtt sér staš eiginleg markašssetning į tękinu, t.d. žegar tękiš er keypt
beint frį framleišanda og sett upp į notkunarstaš. Žaš er ķ samręmi viš įkvęši ķ 6. gr. tilskipunar 2004/22/EB.
Viš nįnari afmörkun og įkvöršun hverju sinni um hvort setja skuli nįnari kröfur ķ reglugerš į grundvelli žessarar greinar veršur einnig aš lķta til gildissvišs žessa frumvarps eins
og žaš er nįnar afmarkaš ķ 2. gr.
Naušsynlegt er aš įrétta aš nś žegar eru ķ gildi żmiss konar reglur um gerš og markašssetningu męlitękja. Rétt žykir žvķ aš gefa hér stutt yfirlit um gildandi reglur į žessu sviši.
Žęr reglugeršir er nś gilda hér į landi į grundvelli laga nr. 100/1992 eru eftirfarandi:
Reglugerš nr. 139/1994, um rennslismęla fyrir kalt vatn.
Reglugerš nr. 615/2000, um heitavatnsmęla.
Reglugerš nr. 138/1994, um raforkumęla.
Reglugerš nr. 612/2000, um breyting į reglugerš nr. 138 frį 28. febrśar 1994 um raforkumęla.
Reglugerš nr. 140/1994, um rennslismęla fyrir vökva ašra en vatn.
Reglugerš nr. 141/1994, um višbótarbśnaš meš rennslismęlum fyrir vökva ašra en vatn.
Reglugerš nr. 142/1994, um męlikerfi fyrir vökva ašra en vatn, sbr. reglugerš nr. 198/
2003 um breytingu į reglugerš nr. 142/1994 um męlikerfi fyrir vökva ašra en vatn.
Reglugerš nr. 781/2002, um sjįlfvirkar vogir.
Reglugerš nr. 135/1994, um lengdarmęlingar.
Reglugerš nr. 129/1994, um męlitęki og ašferšir viš męlifręšilegt eftirlit.
Reglugerš nr. 130/1994, um gildistöku tiltekinna tilskipana Evrópubandalagsins um męlitęki.
Reglugerš nr. 136/1994 um lóš frį 1 mg–50 kg ķ hęrri nįkvęmnisflokkum.
Reglugerš nr. 137/1994 um 5–50 kg rétthyrningslaga lóš og 1–10 kg sķvöl lóš ķ millinįkvęmnisflokki.
Reglugerš nr. 616/2000 um ósjįlfvirkar vogir.
Žegar kemur aš nįnari innleišingu į hinni nżju tilskipun ESB nr. 2004/22/EB, um męlitęki, 1. nóvember 2006 er žess aš vęnta aš nęr allar framangreindar reglugeršir verši
numdar śr gildi. Žaš į žó ekki viš um reglugerš nr. 129/1994, um męlitęki og ašferšir viš
męlifręšilegt eftirlit, og reglugerš nr. 130/1994, um gildistöku tilskipana Evrópubandalagsins um męlitęki. Ķ samręmi viš įkvęši tilskipunarinnar og višauka viš hana veršur žó
įfram geršar kröfur til męlitękja sem žar eru talin upp en um er aš ręša aš mestu leyti žau
sömu męlitęki sem kvešiš er į um ķ framangreindum reglugeršum. Til višbótar er žó žar
einnig aš finna įkvęši er varša grunnkröfur og eftirlit til męlitękja ķ leigubifreišum og
munu žau tęki žvķ vęntanlega bętast viš žegar innlend reglugerš veršur sett sem mišar aš
žvķ aš setja ķ ķslenskan rétt įkvęši framangreindrar tilskipunar ESB.
Ķ 2. mgr. er tekiš fram aš įbyrgšin į žvķ aš męlitęki sem hér į landi eru markašssett uppfylli įkvęši laga hvķlir į framleišendum, seljendum og dreifingarašilum. Skilgreining į
framangreindum hugtökum er aš finna ķ tilskipunum ESB svo og żmsum lögum sem innleiša
slķkar tilskipanir hér į landi. Ķ reynd tekur framleišandi į sig įbyrgš į žvķ aš vörur sem hann
framleišir uppfylli grunnkröfur laga og reglna settra samkvęmt žeim. CE-merking hans er
jafnframt stašfesting og yfirlżsing um aš męlitękiš uppfylli allar grunnkröfur tilskipana og
reglna settra samkvęmt žeim. Kaupendur geta žó įvallt beint kröfum sķnum til seljanda eša
dreifingarašila sem veršur žį aš gęta hagsmuna sinna gagnvart framleišanda ķ samręmi viš
almennar reglur einkamįlaréttarins.
Um 9. gr.
Ķ gildandi lög, nr. 100/1992, skortir įkvęši sem kveša beinlķnis į um heimildir stjórnvaldsins til aš gera kröfu um merkingar męlitękja. Samkvęmt eldri löggjöf var įvallt viš
žaš mišaš aš žau tęki sem mįli skiptu og féllu undir eftirlitssviš stjórnvalda skyldu hvert
og eitt vera löggilt eša samžykkt fyrir fram af stjórnvaldinu til fyrstu notkunar.
Eitt af lykilatrišum ķ myndun sameiginlegs innri markašar ķ Evrópu var aš afnema allar
tęknilegar hindranir ķ višskiptum į milli rķkja sem ašild eiga aš žessum markaši. Ķ framkvęmd žżšir žaš aš ķ stórauknum męli taka framleišendur vöru, ž.m.t. męlitękja, aš sér
aš framleiša tęki sem uppfylla allar grunnkröfur tilskipana um męlitęki. Žvķ til stašfestingar setja žeir į vöruna CE-merki og sérstakt gręnt M-merki ef um męlitęki er aš ręša. Meš
hlišsjón af framangreindri žróun er nś naušsynlegt aš skżr įkvęši séu ķ löggjöf um eftirlit
meš męlitękjum um merkingar. Ķ žessari grein er žvķ veitt almenn heimild til aš setja nįnari
reglur um merkingu męlitękja. Slķkt įkvęši er m.a. naušsynlegt til žess aš unnt sé aš uppfylla skuldbindingar Ķslands samkvęmt įkvęšum ķ EES-samningnum.
Merkingar geta einnig haft įhrif į aš skapa fullnęgjandi traust til męlitękja. Til dęmis
gęti veriš raunhęft aš gera kröfu um aš męlitęki sem ekki mį nota til įkvešinna męlinga
eigi aš merkja sérstaklega. Auk žess veršur aš huga aš žvķ hvort įstęša žykir til žess aš
setja reglur er sżni į skżran hįtt aš męlitęki sem ekki hafa enn fengiš fyrstu löggildingu séu
merkt į višhlķtandi hįtt žannig aš ljóst sé aš žau uppfylli allar kröfur sem geršar eru aš
žessu leyti samkvęmt kröfum tilskipana, laga og reglna settra samkvęmt žeim. Žaš er žvķ
mikilvęgt aš įkvęši um merkingar feli ķ sér almenna heimild til aš setja reglur um merkingar męlitękja eins og hér er lagt til.
Um 10. gr.
Ķ įkvęšinu er aš finna reglur um samręmismat (e. conformity assessment), sbr. skilgreiningu ķ 3. gr. frumvarpsins. Skal rįšherra samkvęmt įkvęšinu setja nįnari reglur um samręmismat męlitękja og prófanir til aš sżna fram į aš kröfur skv. 1. mgr. 8. gr. séu uppfylltar. Žaš getur fariš eftir gerš męlitękis hvaša ašferšum er unnt aš beita viš samręmismatiš
hverju sinni. Mismunandi ašferšir geta žvķ gilt um mismunandi tegundir tękja. Ķ żmsum tilvikum er yfirlżsing framleišanda męlitękis fullnęgjandi. Ķ öšrum tilvikum getur veriš aš
reglur geri žaš aš skyldu aš žetta mat sé framkvęmt af óhįšum žrišja ašila, t.d. meš tęknilegu eftirliti eša geršarvišurkenningu um aš męlitękiš uppfylli allar grunnkröfur žeirrar tilskipunar sem žaš fellur undir svo og laga og reglna sem innleiša slķk įkvęši ķ rétt ašildarrķkja į EES-svęšinu og megi žvķ taka tękiš til fyrstu notkunar og setja į hinn sameiginlega
innri markaš ķ Evrópu. Nįnari įkvęši um samręmismat og hvernig žaš skuli fara fram er
aš finna ķ tilskipunum ESB. Samkvęmt slķkum įkvęšum er ętlast til žess aš beitt sé einni
eša fleiri af žeim ašferšareiningum sem er lżst ķ įkvöršun rįšsins nr. 93/465/EBE, um ašferšareiningar fyrir hin żmsu žrep samręmismatsins, og reglur um įfestingu og notkun
CE-samręmismerkja sem ętlaš er aš nota ķ tilskipunum um tęknilega samhęfingu. Neytendastofa, og önnur stjórnvöld ef žaš į viš, mun žvķ hafa aš öllu leyti hlišsjón af įkvęšum
ķ tilskipunum aš žessu leyti žegar nįnari reglur verša settar į grundvelli žessa įkvęšis.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš samręmismati skuli lokiš og žaš sannanlega skrįsett įšur en
męlitęki er bošiš til sölu, eša žaš tekiš ķ fyrstu notkun.
Ķ 3. mgr. er aš finna undanžįguįkvęši sem naušsynlegt er aš setja vegna undanžįguįkvęšis um sama efni ķ 8. gr. (5) ķ tilskipun ESB nr. 2004/22/EB, um męlitęki. Neytendastofa getur žį sett skilyrši fyrir undanžįgunni, svo sem aš auškenna beri tękiš sérstaklega til žess aš ekki sé hętta į aš žaš fari ķ notkun įn samręmismats, enda ber žaš žį hvorki CE-
merkiš né M-tįkniš sem męlitęki eiga aš hafa žegar žau fara ķ notkun.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęšiš ekki skżringa.
Um 11. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um gildistķma og nišurfellingu samręmismats fyrir męlitęki. Ķ tilskipunum ESB er ekki alltaf męlt fyrir meš almennum hętti hversu lengi samręmismat skuli
gilda. Af žeirri įstęšu er naušsynlegt aš Neytendastofa eins og önnur sambęrileg stjórnvöld
į EES-svęšinu hafi heimild til aš takmarka gildistķma vottorša žegar ašstęšur krefjast žess.
Vottorš um samręmismat eru gefin śt af framleišanda og tilkynntum ašila žegar ašferšareiningar (e. modules) fyrir hin żmsu žrep samręmismatsins męla svo fyrir um, sbr. įkvöršun rįšsins nr. 93/465/EBE. Žegar framleišandi gefur śt slķkt vottorš nefnist žaš samręmisyfirlżsing en annars eru žessi vottorš nefnd EB-geršarprófunarvottorš. Framangreind vottorš eru gefin śt og byggjast į įkvęšum ķ įkvöršun rįšsins nr. 93/465/EBE, svo og į įkvęšum ķ tilskipun 2004/22/EB, um męlitęki, og višaukum hennar svo og sértilskipunum sem
gilda um żmsar geršir męlitękja, žegar žaš į viš. Ķ framangreindum EB- geršum er kvešiš
į um birtingarhįtt eša öllu heldur gagnkvęma upplżsingagjöf um śtgįfu vottorša um geršarvišurkenningu. Vottorš um samręmismat fylgja hins vegar sérhverju męlitęki og er žaš į
įbyrgš söluašila og eiganda aš geta sżnt eftirlitsstjórnvaldi vottorš um samręmismat fyrir
hlutašeigandi tęki.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um aš samręmismat geti falliš śr gildi įšur en gildistķmi žess rennur
śt. Samręmismat getur žannig falliš śr gildi žegar ljóst er aš žęr kröfur sem geršar voru til
tękisins og samręmismatiš er byggt į eru ekki uppfylltar eša žeim er įfįtt. Neytendastofa
getur einnig birt višvaranir og tilkynningar um žessi efni į heimasķšu sinni. Jafnvel gęti
veriš nóg aš senda įkvešnum markhópi slķka tilkynningu ef žaš er mat stjórnvaldsins aš žaš
sé fullnęgjandi, t.d til framleišanda eša dreifingarašila, o.s.frv.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um žaš aš žegar samręmismat hefur veriš fellt śr gildi skv. 1. mgr.
sé óheimilt aš bjóša viškomandi męlitęki til sölu eša selja žaš hér į landi aš lišnum hęfilegum fresti. Ķ žeim tilvikum žar sem įframhaldandi sala į viškomandi męlitękjum er talin
geta haft vķštęk samfélagsleg įhrif getur višskiptarįšuneytiš aš fenginni tillögu Neytendastofu įkvešiš aš samręmismatiš skuli žegar falla śr gildi.
Um 12. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um męlitęki ķ notkun og segir žar aš eigandi męlitękis, eša
įbyrgšarašili ef žaš į viš, beri įbyrgš į aš męlitęki ķ notkun uppfylli įvallt žęr reglur sem
kvešiš er į um ķ lögum og reglum settum samkvęmt žeim og sé einnig įbyrgur fyrir greišslu
eftirlitsgjalds skv. įkvęši IX. kafla um eftirlitsgjald.
Meginregla samkvęmt framansögšu er aš įbyrgš er hjį eiganda męlitękis en żmis atvik
eša ašstęšur geta leitt til žess aš ķ einstökum tilvikum hafi annar ašili ķ reynd tekiš į sig
framangreinda įbyrgš į męlitękinu. Žannig getur t.d. verslunarstjóri boriš įbyrgš samkvęmt gęšareglum stórverslunar į žvķ aš hafa umsjón meš endurlöggildingum į męlitękjum hennar. Auk žess getur męlitękiš hafa veriš keypt į rekstrarleigu eša meš fjįrmögnunarsamningi. Ķ žeim tilvikum er žaš ķ reynd ekki fjįrmögnunarfyrirtękiš sem kann aš vera
formlegur eigandi tękisins sem ber įbyrgš į žvķ aš endurlöggilding fari fram heldur leigutakinn sem jafnframt er rekstrarašili męlitękisins. Įkvęši greinarinnar mišar žannig aš žvķ aš gera alveg skżrt hvaša ašilar bera įbyrgš į žvķ aš męlitęki ķ notkun uppfylli įvallt žęr
reglur sem lög og reglugeršir gera kröfu um į hverjum tķma.
Um 13. gr.
Ķ III. kafla er aš finna įkvęši um gerš męlitękja sem sett eru į markaš . Til višbótar viš
slķk įkvęši getur veriš naušsynlegt aš setja żmiss konar nįnari og ķtarlegri kröfur um notkun
męlitękja meš sama hętti og gert er samkvęmt gildandi lögum til męlitękja og męlinga,
einkum af tilliti til žeirra sem hafa hagsmuni af męlingum hverju sinni.
Samkvęmt 1. mgr. getur rįšherra kvešiš į um žaš ķ reglugerš aš įkvešin męlitęki skuli
viš notkun uppfylla ķtarlegri kröfur en almennt eru geršar til męlitękja. Žį er Neytendastofu
fališ aš setja reglur um žęr kröfur sem gilda skulu fyrir slķk męlitęki. Meginkrafa lögmęlifręšinnar til męlitękja ķ notkun varšar jafnan mestu leyfilegu frįvik frį réttu gildi og ķ tilskipunum um męlitęki eru žessar kröfur settar fram. Neytendastofa getur einnig sett reglur
um notkunarsviš męlitękja, auk žess sem stofnunin getur kvešiš į um hvaša kröfur skuli
geršar til notkunar, uppsetningar, višhalds og umhverfis męlitękja og annars sem getur haft
įhrif į nišurstöšur męlinga.
Ķ 5. gr. laga nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, er aš finna lagaheimild varšandi
hvaša męlitęki skuli vera eftirlitsskyld hér į landi. Į grundvelli greinarinnar hafa veriš
gefnar śt eftirtaldar reglugeršir um löggildingar męlitękja:
1.
Reglugerš nr. 604/2000, um löggildingu heitavatnsmęla.
2.
Reglugerš nr. 329/2004, um löggildingu raforkumęla.
3.
Reglugerš nr. 355/1997, um löggildingu rennslismęla fyrir vökva ašra en vatn.
4.
Reglugerš nr. 794/2002, um löggildingu sjįlfvirkra voga.
5.
Reglugerš nr. 793/2002, um löggildingu ósjįlfvirkra voga.
6.
Reglugerš nr. 608/2000, um vķnmįl og löggildingu žeirra.
Framangreind lagaheimild er allvķštęk og ķ reynd hefur įkvęšiš ašeins gilt um žau męlitęki žar sem nįnari reglur hafa veriš įkvešnar ķ reglugerš, sbr. framangreinda upptalningu.
Į grundvelli žessarar greinar frumvarpsins er stjórnvaldinu ętlaš aš setja nįnari reglur
um męlitęki ķ notkun eins og hingaš til hefur tķškast. Til aš tryggja naušsynlegt traust til
nišurstöšu męlinga getur Neytendastofa sett nįnari almennari reglur eša sérstök fyrirmęli
um kröfur til eiginleika męlitękja ķ notkun.
Žaš getur stundum veriš rétt aš geršar séu kröfur t.d. um uppsetningu og višhald, notkun,
ašstęšur og framsetningu į nišurstöšu męlingar.
Ķ 3. mįlsl. 1. mgr. er aš finna heimild til aš setja reglur um nįkvęmnisflokka męlitękja
en žį er haft ķ huga aš męlingar eru miskrefjandi fyrir męlitęki, svo sem vigtun į gulli.
Žessi heimild er ekki samręmd innan ESB samkvęmt nżrri tilskipun um męlitęki.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš eftirlitsskyld męlitęki önnur en žau sem getiš er um ķ 1. mgr.
skuli eigi aš sķšur uppfylla žęr sérstöku kröfur sem geršar eru til męlitękis sem er į sama
staš, ef unnt er aš nota męlitękin ķ sama tilgangi. Į žetta įkvęši getur reynt ef ķ sama hśsrżmi eru tvö tęki sem nota į ķ mismunandi tilgangi. Til dęmis getur veriš gerš krafa um aš
nota CE-merkta vog ķ nįkvęmnisflokki III til aš vigta fólk ķ heilsugęslu. Ķ sama hśsrżmi er
svo önnur vog sem ekki er ętluš til aš nota viš vigtun fólks heldur t.d. ašföng. Žį veršur
sķšarnefnda vogin aš uppfylla a.m.k. almennar kröfur til voga samkvęmt hlutašeigandi
reglugerš. Tilgangurinn er aš koma ķ veg fyrir aš fariš sé į svig viš gildandi reglur og reynt
sé aš villa um fyrir lögbundnu eftirliti meš tękjunum eša į annan hįtt aš skapa vantraust til
męlinga sem geršar eru hjį hlutašeigandi ašila og umrįšamanni męlitękisins.
Loks er kvešiš į um žaš ķ 3. mgr. aš Neytendastofa skuli birta į ašgengilegan hįtt og
uppfęra reglulega nįnari upplżsingar um hvaša męlitęki eru eftirlitsskyld samkvęmt žeim
lögum og reglum sem gilda hér į landi. Žaš er ķ raun ešlileg krafa um upplżsingaskyldu
stjórnvaldsins enda ekki gert rįš fyrir žvķ eins og segir framar ķ athugasemdum viš žessa
grein aš slķka upptalningu sé aš finna ķ žessu įkvęši frumvarpsins.
Um 14. gr.
Hér er kvešiš į um stašfestingu į aš męlitęki uppfylli skilyrši laga og reglna og eru til
žess žrjįr ašferšir fyrir męlitęki og sérstakt įkvęši fyrir forpakkaša vöru. Meginreglan
varšandi eftirlit meš męlitękjum ķ notkun er aš eigandi męlitękis sér um aš žaš vinni rétt
og uppfylli reglur og hann kaupir žjónustu frį višhalds- og žjónustuašilum sem og žeim sem
hafa rétt til žess aš stašfesta slķkt fyrir hönd stjórnvalda. Stjórnvaldiš getur sķšan komiš hvenęr sem er til žess aš ganga śr skugga um aš fariš hafi veriš aš reglunum.
Löggilding er upphaflega stjórnvaldsvišurkenning į męlitękinu. Žessi višurkenning
hefur yfirleitt haft takmarkašan gildistķma og reglur yfirleitt męlt fyrir um aš endurnżjun
į višurkenningunni skuli fara fram meš reglubundnum hętti. Žessi ašgerš hefur veriš nefnd
endurlöggilding męlitękis. Žegar gert er viš tęki er einnig skylt samkvęmt gildandi reglum
aš lįta endurskoša męlitękiš žar sem aš löggildingin gildir ekki lengur žó aš tķmabil hennar
sé ekki śtrunniš. Į undanförnum įrum hefur löggilding veriš aš vķkja fyrir öšrum og nżrri
ašferšum sem eiga aš tryggja aš allar kröfur tilskipana séu uppfylltar žannig aš heimilt sé
aš bjóša męlitękiš til sölu, markašssetja žaš eša taka til fyrstu notkunar įn žess aš stjórnvöld žurfi aš veita višurkenningu eša löggildingu į sérhverju męlitęki. Žrįtt fyrir žetta eru
yfirleitt geršar kröfur um aš slķk męlitęki haldi įfram aš męla rétt. Žess vegna er aš finna
ķ löggjöf flestra rķkja reglur sem męla fyrir um aš slķkt eftirlit sé haft meš męlitękjum ķ
notkun žar sem stjórnvöld telja įstęšu til aš lįta sérstakar kröfur gilda um męlitęki.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um žį ašferš viš stašfestingu sem nęr einvöršungu hefur veriš notuš fram aš žessu. Žetta er hin hefšbundna löggilding į hverju einstöku męlitęki. Til žess
aš eigendur geti vitaš hvort męlitęki er löggildingarskylt er kvešiš į um aš listi yfir slķka
flokka męlitękja verši birtur į ašgengilegan hįtt a.m.k. į heimasķšu Neytendastofu.
Ķ 2. mgr. er žaš nżmęli aš gęšakerfi eša önnur tilhögun innra eftirlits verši tekiš gilt ķ
staš löggildingar. Til žess žarf žó samžykki Neytendastofu enda mį telja ešlilegt aš umsękjandi leggi fram gögn um meš hvaša hętti innra eftirlit fari fram, hvernig tękin verši merkt,
hve oft verši fylgst meš žeim o.fl. Žetta er gert til žess aš koma til móts viš ašila sem lagt
hafa metnaš og vinnu ķ aš setja upp gęšakerfi sem oftar en ekki nęr einnig til męlitękjanna
og žaš vęri žvķ vantraust og sóun į veršmętum aš krefjast löggildingar aš auki.
Ķ 3. mgr. er heimild til žess aš setja reglugerš um notkun śrtaks viš eftirlit meš safni
męlitękja. Žetta er einkum notaš viš veitumęla sem eru rennslismęlar fyrir heitt og kalt
vatn og raforkumęlar. Vęntanlega bętast varmaorkumęlar ķ žennan hóp. Neytendastofa hefur žegar gert reglur um löggildingu og framlengingu į śtivist męla į grundvelli śrtaksprófana ķ samrįši viš Samorku og sparar žaš fyrirkomulag mikiš fé. Žessar reglur skulu byggjast
į stöšlum um śrtaksskošanir og alžjóšlega višurkenndum reglum um hvernig stöšlunum
skuli beitt. Ekki hafa enn veriš settar samhęfšar reglur um slķkar śrtaksskošanir innan ESB
en finna mį góšar fyrirmyndir hjį nokkrum ašildarrķkjanna og vinnuhópar samtaka um lögmęlifręši eins og OIML eru aš vinna aš slķkum reglum.
Ķ 4. mgr. er įkvęši um eftirlit meš magni ķ forpakkningum į markaši. Žaš fer fram meš
sżnatöku, męlingum og tölfręšilegri śrvinnslu og er žaš ķ samręmi viš tilskipanir ESB um sama efni sem žegar hafa veriš innleiddar hér į landi meš reglugeršum nr. 131/1994 og
133/1994.
Ķ 5. mgr. er įkvęši um eftirlit meš pökkunarašilum sem einnig er ķ samręmi viš tilskipanir ESB um sama efni en žar er žess einnig krafist aš löggilt męlitęki séu notuš viš pökkun
eša gęšatryggingu hennar en sś gęšatrygging lżtur tölfręšilegum lögmįlum.
Ķ 6. mgr. er heimild fyrir rįšherra til žess aš setja reglugeršir um framkvęmd žessara
ólķku ašferša viš eftirlit meš męlitękjum og forpakkašri vöru. Slķkar reglugeršir eru ekki
byggšar į tilskipunum og eru ekki samhęfšar innan EES žvķ aš tilskipanir nį yfirleitt ašeins
fram til žess tķma žegar vara er markašssett en nį ekki til notkunar męlitękja.
Um V. kafla.
Ķ žessum kafla frumvarpsins er aš finna įkvęši um tilgreiningu į nišurstöšum męlinga
og magn forpakkašrar vöru. Įšur en vikiš er aš sérstökum athugasemdum um efni 15. og
16. gr. žykir rétt aš gefa örstutt yfirlit yfir hvaša reglur gilda um žetta efni og helstu įstęšur
žess aš löggjafinn hefur sett reglur m.a. um tilgreiningu į nišurstöšum męlinga. Gildandi réttur.
Ķ tengslum viš EES-samninginn hafa veriš felldar inn ķ ķslenskan rétt žrjįr ESB-tilskipanir
um forpakkašar vörur. Žęr hafa veriš innleiddar ķ ķslenska rétt į grundvelli žeirra lagaheimilda sem nś er aš finna ķ lögum nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, sbr. reglugerš nr.
131/1994, um tilgreint rśmmįl tiltekins forpakkašs vökva, reglugerš nr. 132/1994, um tilgreint magn og rżmi sem leyfilegt er fyrir forpakkašar vörur, og reglugerš nr. 133/1994, um
tilgreinda vigt eša rśmmįl forpakkašrar vöru, en sķšastnefnda reglugeršin kvešur mešal annarra atriša į um svonefndar e-merkingar į forpökkušum vörum.
Ķ reglugerš nr. 133/1994 er aš finna įkvęši um hversu mikiš frįvik megi vera frį žeirri
žyngd sem tilgreind er į pakkningunni og žeirri raunverulegu žyngd sem męlist aš innihald
hennar hafi svo aš leyfilegt sé aš merkja pakkninguna meš litla bókstafnum e en žetta merki
er eins konar stimpill (višurkenning) stjórnvalda sem į aš sanna og sżna hvert sé žyngdarinnihaldiš ķ pakkningunni. Framleišandi eša sį sem pakkar vörum įkvešur sjįlfur hvort hann
vilji notfęra sér žessa ašferš og setja e-merki į pakkningarnar.
Um 15. gr.
Ķ 1. mgr. er įkvęši sem er sambęrilegt viš įkvęši ķ 7. gr. gildandi laga, nr. 100/1992. Žaš
er almenn og réttlįt krafa aš višskiptamenn sem eru višstaddir męlingu, t.d. viš bśšarkassa
o.s.frv., geti greinilega séš žegar męling fer fram og jafnframt lesiš į aušveldan hįtt męlinišurstöšuna.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um ašgang aš gögnum vegna sjįlfvirkra męlinga. Žessar ašstęšur
eru fyrir hendi ķ sķauknum męli vegna tękni- og tölvuvęšingar nśtķmasamfélags. Sjįlfvirkar
męlingar eru žį notašar til žess aš auka öryggi og spara launakostnaš. Hér getur veriš um
aš ręša vog fyrir ökutęki, fjarįlestur af raforkumęlum ķ heimahśsi, męling skrefatalningar
į sķmanotkun eša męling į nišurhali gagna af netinu sem greitt er fyrir eftir magni svo aš
dęmi séu tekin. Ķ žessum tilvikum er neytandinn ekki vitni aš męlingunni og žarf aš geta
fengiš ašgang aš gögnum um męlinguna og hiš sama į viš um eftirlitsašilann.
Um 16. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um heimildir rįšherra til aš setja nįnari reglur um leyfilegt frįvik,
rétt og skyldur pökkunarašila, magnstęršir og tilgreiningu į magni forpakkašrar vöru sem
leyfilegt er aš selja.
Ęskilegt er aš Neytendastofa kynni vel fyrir ašilum ķ atvinnulķfinu, ekki sķst ķslenskum
išnfyrirtękjum sem forpakka vörum, hversu mikiš hagręši kann aš vera ķ žvķ fólgiš aš fyrirtęki notfęri sér heimild til forpakkningar į vörum meš tilheyrandi e-merkingu. Žaš getur
stušlaš aš betri nżtingu į framleišsluvörunum og aukiš framlegš hjį fyrirtękjum sem ekki
notfęra sér slķka tękni og eru e.t.v. aš yfirpakka ķ forpakkningar sķnar til žess aš tryggja sig
gagnvart hugsanlegum skašabótakröfum frį višskiptavinum sķnum.
Ķ 1. mgr. er aš finna heimild til aš setja reglur um mesta leyfilega frįvik žegar vara er seld
eftir magni. Žetta er heimild fyrir innleišingu tilskipana um forpakkašar vörur en žęr leyfa
e-merkingu į pakkningum sem halda sig innan viš tilgreind vikmörk frį mešalgildi sem er
jafnt žvķ magni sem į vöruna er prentaš.
Ķ 2. mgr. er heimild til aš setja reglur um rétt og skyldur žeirra sem pakka slķkri vöru.
Žessir pökkunarašilar munu žurfa aš sękja um višurkenningu į pökkunarkerfi sķnu til Neytendastofu og einnig vera hįšir reglubundnu eftirliti, sbr. 5. mgr. 14. gr. Pökkunarašilar sem
ętla aš e-merkja forpakkašar vörur ķ samręmi viš gildandi reglugeršir skulu sękja um leyfi
til Neytendastofu. Neytendastofa annast įrlegt eftirlit meš pökkunarašferšum og kannar
jafnframt forpakkaša vöru į markaši. Loks er ķ mįlsgreininni heimilt aš leyfa ašeins
sérstakar magnstęršir en mikilvęgi slķks įkvęšis hefur minnkaš eftir aš ķ öšrum lögum
hefur veriš gert skylt aš merkja vörur meš einingaverši.
Um 17. gr.
Samkvęmt įkvęšinu er heimilt aš fela framkvęmd žessa eftirlits öšrum ašilum, t.d.
einkaašilum sem teljast hęfir til aš annast slķkt eftirlit.
Löggildingareftirlit hefur į seinni įrum ķ auknum męli snśist um aš hafa eftirlit meš žvķ
aš eigendur og vörslumenn eftirlitsskyldra męlitękja sinni žeirri lagaskyldu sinni aš lįta
endurlöggilda męlitękin meš reglubundnu millibili ķ samręmi viš reglur sem gilda um
męlitęki hvert į sķnu sviši.
Eftirlit samkvęmt įkvęšum ķ hinu nżja frumvarpi hefur vķšari merkingu en „löggilding“
eins og žaš hugtak var notaš ķ eldri löggjöf og įšur hefur veriš rakiš. Eftirlit samkvęmt
žessum kafla nęr bęši til löggildingar og annarra ašferša sem heimildir eru fyrir ķ 14. gr.
sem stašfesta aš męlitęki uppfylli kröfur eša aš magn ķ forpakkningum sé rétt sem og til almenns eftirlits į aš žetta hafi veriš gert og aš ašrar kröfur laga og reglna į sviši męlitękja
og męlinga séu ķ raun uppfylltar. Auk žessa nęr eftirlitiš einnig til markašseftirlits meš nżjum męlitękjum, sbr. III. kafla žessa frumvarps.
Žeir sem vilja starfa ķ umboši stjórnvalda verša aš uppfylla įkvešnar lįgmarkskröfur. Ķ
fyrsta lagi verša žeir aš hafa fullnęgjandi séržekkingu og hęfni til aš geta framkvęmt eftirlitsverkefni sem žeim eru falin. Ķ framkvęmd er bęši rétt og ešlilegt aš gerš sé krafa um aš
slķkir ašilar hafi hlotiš faggildingu til sinna starfa aš eftirliti. Ekki mį heldur vera hętta į žvķ
aš vegna hagsmunaįrekstra séu störf žeirra dregin ķ efa. Žess vegna er žaš gert aš skilyrši
aš žessir ašilar hafi séržekkingu og séu óhįšir ķ sķnum störfum gagnvart žeim ašilum sem
žeir hafa eftirlit meš. Rétt er aš undirstrika aš žaš er ašeins framkvęmdin sjįlf į eftirlitinu
sem stjórnvöld geta fališ öšrum. Įbyrgšin į žvķ aš eftirlit sé haft meš lögum og reglum settum samkvęmt žeim mun alltaf vera hjį stjórnvaldinu. Ķ frumvarpinu og žessu įkvęši er hins vegar ekki aš finna nįkvęmar reglur eša lżsingu į žvķ hvernig žetta eftirlit skuli framkvęmt.
Hér veršur žaš aš vera hįš mati stjórnvaldsins hvernig best og hagkvęmast er aš framkvęma eftirlit.
Eftirlit žżšir mešal annars aš athugun er framkvęmd į ašstęšum sem fyrir fram er ljóst
aš falli undir gildissviš žessa frumvarps, t.d. į starfsstöš žar sem vitaš er aš męlingar eru
framkvęmdar. Hlutverk eftirlitsins er žó einnig aš kanna hvort ķ raun sé stunduš starfsemi
žar sem framkvęmdir eru hlutir sem eiga aš vera undir eftirliti samkvęmt įkvęšum žessa
frumvarps.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. er skżrt kvešiš į um aš stjórnvaldinu sé heimilt aš fela öšrum ašila aš
framkvęma eftirlitiš en žessi stefna hefur veriš notuš į undanförnum įrum, ž.e. aš einkaašilum sé falin framkvęmd eftirlits žegar žaš er unnt. Į grundvelli reglugeršar nr. 648/2000,
um starfshętti žeirra sem annast löggildingar ķ umboši Löggildingarstofu, hefur Neytendastofa beitt žessari ašferš.
Unnt er aš fela bęši opinberum sem og einkaašilum eftirlitsverkefni. Žegar slķk verkefni
eru falin öšrum ašilum veršur aš gera žį almennu kröfu aš hlutašeigandi hafi yfir aš rįša
nęgilegri séržekkingu og hęfni į viškomandi sviši. Auk žess er gerš sś krafa aš slķkir ašilar
séu óhįšir ķ sķnum störfum. Ekki eru settar nįnari reglur um žetta en til hlišsjónar mį t.d.
hafa žį stašla sem gilda fyrir skošunarstofur. Į grundvelli žessa įkvęšis getur Neytendastofa sett nįnari reglur og skilyrši fyrir žvķ aš öšrum ašilum sé fališ aš framkvęma eftirlit
ķ umboši hennar en slķkt skilyrši getur veriš faggilding eftirlitsašila. Reynsla undangenginna
įra hefur žó sżnt aš ekki er alltaf hęgt aš gera slķka kröfu žvķ aš stofnkostnašur vegna faggildingar er oft mikill. Žetta hefur veriš aš breytast og mikilvęgt er aš įfram sé unniš aš žvķ
markmiši aš allir ašilar sem taka aš sér slķk störf hafi hlotiš faggildingu til sinna starfa. Žaš
tryggir einnig öryggi og įreišanleika ķ framkvęmd eftirlits sem žannig er falin ašilum į
einkamarkaši.
Ķ 2. mgr. er tekiš fram aš įkvęši žessa kafla um framkvęmd eftirlits og yfireftirlit Neytendastofu eigi jafnframt viš žį sem fengiš hafa umboš hennar til aš starfa aš eftirliti. Žaš
žżšir m.a. aš slķkir ašilar eiga rétt į óhindrušu ašgengi aš öllum starfsstöšvum, rétt til upplżsinga og annarrar ašstošar viš framkvęmd eftirlitsins frį eftirlitsskyldum ašila. Ķ įkvęšinu
er žó jafnframt tekiš fram aš Neytendastofa getur takmarkaš slķkan rétt žeirra sem starfa ķ
hennar umboši, t.d. gęti žaš įtt viš ef umbošsašilinn er aš framkvęma sérhęft verkefni žar
sem ljóst er aš hann žarf ekki öll žau réttindi sem kvešiš er į um ķ žessum kafla.
Um 18. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um aš gjaldskrį žeirra ašila sem Neytendastofa felur framkvęmd
męlifręšilegs eftirlits skuli vera opinber. Eigendur męlitękja sem eru löggildingarskyld
geta ekki vališ hvort žeir njóti žjónustu žeirra ašila sem framkvęma męlifręšilegt eftirlit
samkvęmt žessari grein heldur ber žeim lagaskylda til aš löggilda męlitęki žegar lög og
reglur stjórnvalda męla fyrir um žaš. Ešlilegt er žvķ aš žeir einkaašilar sem taka aš sér
framkvęmd löggildingar og veita žessa žjónustu birti opinberlega gjaldskrį sķna žar sem
verš į löggildingu męlitękja kemur skżrt fram. Ķ įkvęšinu er tekiš fram aš ef einungis einn
ašili er į hlutašeigandi markaši sé rįšherra heimilt aš setja gjaldskrį varšandi žį žjónustu
sem hér um ręšir. Žetta įkvęši getur veitt naušsynlegt ašhald viš veršlagningu į žeirri
žjónustu sem hér um ręšir ef engin samkeppni er varšandi löggildingu męlitękjanna. Žegar
ekki rķkir samkeppni į tilteknum markaši į sviši žjónustu sem stjórnvöld gera kröfu til aš
sé sinnt ķ žįgu almennings og višskiptalķfsins, eins og t.d. į viš um įkvęši žessa frumvarps, žį er žetta įkvęši ašhald fyrir slķka ašila um aš hafa sanngjarna og ešlilega gjaldskrį enda
er hagsmunaašilum sem verša fyrir eftirliti frjįlst aš leggja inn įbendingar og kvartanir til
stjórnvaldsins ef žeir telja įstęšu til. Mikilvęgt er einnig aš gegnsęi rķki varšandi greišslur
sem slķk fyrirtęki krefjast žegar žau eru aš framkvęma žjónustu ķ žįgu opinbers eftirlits hér
į landi.
Um 19. gr.
Hér er kvešiš į um aš Neytendastofa skuli hafa óhindrašan ašgang aš öllum starfsstöšvum og innréttingum vegna framkvęmdar į eftirliti meš įkvęšum frumvarpsins og reglum
sem settar verša į grundvelli žess, verši žaš aš lögum. Žessi ašgangur er ekki takmarkašur
viš staši sem fyrir fram er vitaš aš skuli sęta eftirliti og getur ašili žvķ ekki neitaš um ašgang į žeim forsendum aš žar séu engin eftirlitsskyld tęki ef eftirlitsašilinn telur lķkur į aš
žar fari hugsanlega fram starfsemi sem lķta žurfi nįnar į. Žetta gętu m.a. veriš skrifstofur,
starfsemi sem snertir męlingar eša geymslurżmi žar sem vera kynnu hlutar męlitękja. Ekki
er heldur takmarkašur sį tķmi sem velja mį til eftirlits, en almennt skal žó gętt mešalhófs
eins og stjórnsżslulög męla fyrir um.
Um 20. gr.
Ķ greininni er fjallaš um rétt eftirlitsstjórnvalda til upplżsinga. Skv. 1. mgr. getur Neytendastofa krafiš eftirlitsskylda ašila um allar upplżsingar sem naušsynlegar žykja viš framkvęmd eftirlits. Žetta nęr bęši til skriflegra og munnlegra upplżsinga, aš skoša skjöl og fį
menn ķ vištal. Stjórnvaldiš metur hve ķtarlegar upplżsingarnar žurfa aš vera. Meta skal žörfina og beitingu žessarar heimildar meš hlišsjón af mešalhófs- og jafnręšisreglum stjórnsżslulaga. Upplżsingar skulu gefnar innan hęfilegs frests sem stofnunin setur. Žaš eru aš
sjįlfsögšu takmörk fyrir žvķ hvaš ešlilegt er aš krefjast mikillar fyrirhafnar af ašilum sem
eiga ekki beina ašild aš tilteknu mįli og skal hér gętt mešalhófsreglu stjórnsżslulaga.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš Neytendastofa geti ķ starfi sķnu krafist upplżsinga og gagna
frį öšrum stjórnvöldum óhįš žagnarskyldu žeirra.
Um 21. gr.
Ķ greininni er kvešiš į um skyldu framleišenda, seljenda, dreifingarašila, eigenda og umsjónarmanna męlitękja til aš ašstoša viš framkvęmd eftirlits. Ķ żmsum tilvikum getur žurft
aš flytja til eša veita ašra ašstoš til aš komast aš męlitękjum sem eru til athugunar vegna
eftirlits samkvęmt įkvęšum žessa frumvarps eša reglna settra samkvęmt žeim. Žrįtt fyrir
aš eftirlitsskyldir ašilar kunni aš hafa kostnaš af slķkum ašgeršum geta žeir ekki krafiš
Neytendastofu eša žann ašila sem annast eftirlit ķ umboši hennar um greišslu kostnašar sem
hann kann aš verša fyrir vegna framkvęmdar eftirlitsins. Til aš komast hjį óžarfa kostnaši
og umstangi er žvķ mikilvęgt aš eftirlitsskyldir ašilar tryggi įvallt sem best ašgengi aš žeim
męlitękjum sem eru undir eftirliti samkvęmt įkvęšum žessa frumvarps.
Um 22. gr.
Į eftirlitsstjórnvöldum hvķlir almennt žagnarskylda og svo gildir einnig samkvęmt
įkvęšum žessa frumvarps. Jafnframt tekur hśn til žeirra ašila sem annast framkvęmd eftirlits ķ umboši žeirra, svo sem Neytendastofu.
Žagnarskylda helst žótt lįtiš sé af starfi.
Um 23. gr.
Ķ žessari grein er kvešiš į um skilyrši žess aš einstaklingar geti hlotiš löggildingu sem
vigtarmenn. Įkvęši 1. mgr. eru efnislega óbreytt frį gildandi lögum um žetta efni, sbr. lög
nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu.
Ķ 2. mgr. segir aš vigtarmenn skuli hafa löggildingu Neytendastofu sem gefur śt skķrteini
žeim til handa žegar žeir hafa lokiš nįmskeiši og stašist prófkröfur ķ samręmi viš įkvęši
laga žessara og reglna settra samkvęmt žeim. Ķ gildandi rétti eru įkvęši sem gera kröfu um
aš vigtun skuli framkvęmd einungis af löggiltum vigtarmönnum varšandi vigtun sjįvarafla
og innvigtun slįturafurša. Ekkert er žvķ til fyrirstöšu aš stušst verši viš sambęrilegt fyrirkomulag į öšrum svišum stjórnsżslunnar ef stjórnvöld telja žörf į žvķ aš byggja upp traust
į vigtun į öšrum svišum atvinnulķfsins en hingaš til hefur veriš gert. Synja skal manni um
löggildingu ef 68. gr. almennra hegningarlaga į viš um hagi hans.
Ķ 3. mgr. segir aš löggilding vigtarmanns gildi ķ tķu įr en samkvęmt gildandi lögum er
tķmabil žetta 5 įr. Aš žeim tķma lišnum žurfa vigtarmenn aš sękja nįmskeiš til endurnżjunar réttinda sinna. Viš gerš frumvarpsins komu fram óskir hagsmunaašila ķ atvinnulķfinu um
lengingu gildistķmans.
Ķ 4. mgr. er aš finna nżmęli ķ lögum sem hefur žó veriš tķškaš ķ framkvęmd um langt
skeiš. Į żmsum smęrri stöšum getur reynst erfitt aš fį til starfa menn sem žegar hafa aflaš
sér löggildingar til aš starfa aš vigtun. Nįmskeiš eru auk žess ašeins haldin tvisvar til žrisvar į įri eftir žörfum og aš lįgmarksfjöldi žįtttakenda sé tryggšur. Brżna naušsyn getur boriš
til aš einhver ašili į stašnum fįi śtgefna sér til handa brįšabirgšalöggildingu vegna vigtunar
t.d. į sjįvarafla sem skylt er aš fela löggiltum vigtarmanni. Óhjįkvęmilegt er žvķ aš ķ frumvarpinu sé aš finna heimild til žess aš bregšast viš slķkum ašstęšum. Ķ žessari mįlsgrein er
žvķ aš finna slķka undanžįguheimild svo og skilyrši sem setja skal žegar undanžįga er veitt.
Jafnframt er žess krafist aš slķkar undanžįgur séu ašeins veittar aš fenginni umsögn žess sérstjórnvalds sem vigtun heyrir undir, t.d. mun žvķ Fiskistofa veita umsögn um slķka umsókn
ef um er aš ręša vigtun sjįvarafla, o.s.frv.
Loks er ķ 5. mgr. kvešiš į um aš rįšherra skuli setja nįnari reglur um endurnżjun réttinda
og starfshętti vigtarmanna.
Um 24. gr.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um aš prófnefnd vigtarmanna skuli hafa umsjón meš prófi til löggildingar vigtarmanna. Lagt er til aš ķ prófnefnd eigi žrķr menn sęti og skal rįšherra skipa
hana til 5 įra ķ senn. Einn skal tilnefndur af Neytendastofu og annar af Fiskistofu, sem er žaš
sérstjórnvald sem mestra hagsmuna hefur aš gęta varšandi menntun og löggildingu vigtarmanna eins og nś er. Formašur er skipašur af rįšherra įn tilnefningar. Samkvęmt gildandi
lögum hefur öll framkvęmd žessara mįla veriš į hendi Neytendastofu. Žaš samręmist vart
nśtķmakröfum til stjórnsżsluréttar aš sami ašili skuli įkveša kröfur, annast nįmskeiš, halda
próf og veita löggildingu til starfa. Hins vegar er ekki gert rįš fyrir öšru en aš sś sérhęfša
žekking til kennslu į nįmskeišum verši įfram sótt til sérfręšinga į žessu sviši hjį Neytendastofu svo og til Fiskistofu eftir žvķ sem viš getur įtt. Žaš mun verša hlutverk prófnefndar aš skilgreina kröfur og skipuleggja framkvęmd nįmskeišanna. Hśn įkvešur žvķ og gerir
tillögu um allar nįnari reglur um prófkröfur, framkvęmd prófa og önnur skilyrši sem geta
veriš naušsynleg vegna nįmskeišs og prófa til löggildingar vigtarmanna. Prófnefnd ber
einnig aš taka tillit til žess aš gętt sé żtrustu hagkvęmnissjónarmiša varšandi framkvęmd
og skipulagningu nįmskeiša. Gert er rįš fyrir žvķ aš rįšherra heimili aš tekiš sé gjald fyrir slķk nįmskeiš og próf. Gjald žetta skal mišast viš žann kostnaš sem af nįmskeišum og framkvęmd prófraunar hlżst, svo sem greišslu kennslulauna, kostnaš vegna nįmsgagna,
hśsnęšis- og stjórnunarkostnaš, sem og annan śtlagšan kostnaš vegna nįmskeišanna.
Ķ 2. mgr. segir aš į grundvelli žess ramma sem įkvešinn er ķ reglugerš, sbr. 1. mgr., skuli
einnig setja nįnari reglur um śtfęrslu og framkvęmd nįmskeiša, t.d. hvort įkvešinn lįgmarksfjölda žurfi til žess aš unnt sé aš halda nįmskeiš, reglur um hvaša lįgmarksįrangri
žįtttakendur verša aš nį ķ prófum til löggildingar og önnur atriši sem varša fyrirkomulag
og framkvęmd nįmskeiša og prófa. Ķ įkvęšinu er prófnefnd einnig veitt heimild til žess aš
skipta upp nįmskeiši og eftirfarandi prófi til löggildingar vigtarmanna ķ tvo hluta, ž.e. A- og
B-hluta. Į undanförnum įrum hefur slķk skipting tķškast ķ framkvęmd įn žess žó aš ķ gildandi lögum nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, sé gert rįš fyrir slķkri tvķskiptingu.
Įstęša žess er sś aš algengast er aš žeir sem afla sér löggildingar til réttinda vigtarmanns
starfi aš vigtun sjįvarafla. Ķ žeim tilvikum verša nemendur į nįmskeišum aš kynna sér ķtarlega allar žęr reglur og reglugeršir sem gilda um vigtun sjįvarafla hér į landi. Nokkur eftirspurn, žó ekki mikil, hefur veriš eftir žvķ aš ašrir sem fįst viš vigtun į vörum til neytenda,
t.d. vigtarmenn hjį sandsölufyrirtękjum o.fl., hafi aflaš sér réttinda sem löggiltir vigtarmenn.
Žessir einstaklingar hafa hvorki žurft aš fara yfir žaš nįmsefni né aš taka próf ķ žeim žįttum
nįmskeišsins sem snżr aš reglum og lögum sem gilda um vigtun sjįvarfangs. Rétt žykir aš
frumvarp žetta geri įfram rįš fyrir žvķ aš unnt sé aš skipuleggja nįmskeiš og próf meš žessum hętti en jafnframt er naušsynlegt aš slķkt fyrirkomulag eigi sér stoš ķ lögum sem um
žetta réttindanįm gilda. Hér er žvķ lagt til aš žaš sé į valdi og verksviši prófnefndar aš śtfęra žetta nįnar ķ nįmskeišslżsingum žar sem gert er rįš fyrir aš réttindum verši skipt ķ A-
hluta réttindi sem veiti full réttindi og ž.m.t. rétt til aš vigta sjįvarafla og hins vegar B-hluta
réttindi sem žį munu ekki veita viškomandi rétt til vigtunar sjįvarafla nema hann bęti viš
sig žekkingu sem felst ķ žįtttöku og prófi ķ A-hluta nįmskeiša sem prófnefnd skipuleggur
og hefur umsjón meš. Af framangreindu leišir aš Neytendastofa heldur svo skrį yfir alla žį
sem fį löggildingu samkvęmt žeim reglum sem settar eru į grundvelli žessa įkvęšis, sbr.
23. gr.
Ķ 2. mgr. er loks kvešiš į um heimild aš skipa prófdómara til aš endurskoša śrlausnir
próftaka óski hann eftir žvķ. Žetta įkvęši er sett til aš tryggja nemendum möguleika į fį
óhįša endurskošun į prófśrlausn sinni ef įstęša žykir.
Um 25. gr.
Ķ gildandi lögum nr. 100/1992, um vog, mįl og faggildingu, og einnig ķ frumvarpi žessu,
sbr. 27. gr., er kvešiš į um sönnunargildi vottorša sem löggiltir vigtarmenn gefa śt og stašfesta. Ķ gildandi rétti eru žó engin įkvęši sem kveša į um hvaša upplżsingar framangreind
vottorš skuli innihalda aš lįgmarki. Ķ žessari grein er aš finna nżmęli sem bętir śr žvķ. Ljóst
er af gildandi lögum aš rétt śtgefin vottorš eiga aš vera sönnun um „žyngd žess sem vegiš
var og hvaš var vegiš“. Undantekningarlaust innihalda vottorš sem gefin eru śt hér į landi
slķkar upplżsingar. Naušsynlegt er žó aš tryggja betur en nś er gert ķ lögum sönnunargildi
žessara vottorša og tryggja aš įkvešiš samręmi sé ķ öllum śtgefnum vottoršum į žvķ hvaša
lįgmarksupplżsingar eigi aš koma žar fram. Af žeirri įstęšu er nś lagt til aš ķ kafla frumvarpsins um löggilta vigtarmenn komi įkvęši um žetta efni. Ķ žessu įkvęši er žvķ gerš krafa
um aš ķ vottoršum komi fram nafn verkbeišanda, dagsetning, stašur, gildi töru, tilvķsun til
vogar sem notuš er, nśmer ökutękis žegar žaš į viš svo og nafn löggilts vigtarmanns og
undirritun hans svo og nafn žess lögašila sem hann starfar hjį žegar žaš į viš. Ķ žvķ sambandi gildir einu hvort viškomandi vigtarmašur er starfsmašur lögašila eša tekur aš sér
vigtun sem verktaki enda eru mikilvęgir hagsmunir žvķ tengdir aš žeir sem ašild eiga aš višskiptunum geti kynnt sér hvort viškomandi vigtarmašur starfar alfariš sjįlfstętt aš vigtun
sem hann vottar. Loks er tekiš fram aš einnig skuli koma fram ašrar upplżsingar ķ vottorši
löggilts vigtarmanns ef žess er krafist samkvęmt įkvęšum sérlaga eša reglna settra samkvęmt žeim. Dęmi um slķkar reglur er aš finna ķ reglugerš nr. 522/1998, um vigtun sjįvarafla, og ber žį viš vigtun į slķkum vörutegundum aš taka tillit til žeirra sérkrafna sem hlutašeigandi stjórnvöld gera hverju sinni.
Varšandi vigtun löggiltra vigtarmanna ķ umboši vinnuveitanda sķns og sjónarmiša ķ žvķ
sambandi vķsast aš öšru leyti til įkvęša ķ 2. mgr. 27. gr. og umsagnar um žį grein frumvarpsins. Viš undirbśning frumvarpsins óskaši Fiskistofa jafnframt eftir žvķ aš gerš yrši sś
krafa aš ķ vigtarvottorši kęmi fram gildi töru žegar žaš į viš. Oršiš tara hefur velžekkta
merkingu og ķ reynd hefur žetta įkvęši žau įhrif aš ef vigtun fer fram į farmi sem er į flutningstęki žį ber aš skrį žyngd flutningstękisins. Aš öšru leyti žarfnast įkvęšiš ekki skżringa.
Um 26. gr.
Ķ žessari grein er kvešiš į um starfsskyldur löggiltra vigtarmanna. Starf žetta er mikilvęgt
trśnašarstarf gagnvart kaupendum og seljendum žeirrar vöru sem žeir vigta hverju sinni og
ekki sķšur gagnvart stjórnvöldum žegar um er aš ręša vigtun sem žżšingu hefur einnig aš
lögum og reglum settum samkvęmt žeim. Ķ 1. mgr. kemur fram aš löggiltur vigtarmašur
skuli bera įbyrgš į vigtun sem hann vottar „ķ samręmi viš višurkennda starfshętti žeirrar
vigtunarašferšar sem notuš er hverju sinni“. Hér er žvķ gerš sś krafa aš starfshęttir vigtarmanns fylgi svonefndum „bonus pater familias“ męlikvarša, ž.e. žeim męlikvarša sem almennt er notašur ķ skašabótarétti žegar veriš er aš meta hvort einstaklingur hefur innt af
hendi starfsskyldur sķnar. Viš mat į žvķ hvort uppfyllt eru skilyrši žau sem hér er aš finna
bęri žvķ aš kanna hvort viš vigtun hafi aš öllu leyti veriš framfylgt žeim reglum og starfsašferšum sem „góšur og gegn vigtarmašur“ mundi gera mišaš viš ašstęšur hverju sinni. Komi
ķ ljós aš hann hafi brotiš gegn framangreindum višurkenndum starfsašferšum, t.d. meš žvķ
aš vera fjarstaddur vigtun žar sem hann įtti aš vera višstaddur, žį er žaš skżlaust brot į
starfsskyldum. Ķ žeim tilvikum žegar vigtun fer fram meš sjįlfvirkum hętti eru skyldur hans
m.a. aš tryggja aš bśnašurinn starfi allur rétt, stillingar og gagnasöfnun fari rétt fram o.s.frv.
Žaš er žvķ augljóst aš framangreindur męlikvarši – eins og ķ skašabótarétti – tekur miš af
kringumstęšum hverju sinni og vigtarmenn fį fręšslu um į nįmskeišum til löggildingar og
öflunar starfsréttinda sinna. Įkvęši žetta er žvķ vķsiregla žar sem vķsaš er til žess aš löggiltur vigtarmašur skal framkvęma störf sķn ķ samręmi viš višurkennda og góša starfshętti.
Auk žess veršur aš taka tillit til žess hvort sérreglur gilda um vigtun eša ekki, sbr. til aš
mynda ķtarlegar reglur sem hér į landi gilda varšandi vigtun sjįvarafla. Vigtarmašur skal žvķ
vera višstaddur vigtun žegar žaš į viš en ķ žvķ felst aš ķ samręmi viš góša starfshętti hefur
hann umsjón meš žeim męlingum sem fram fara į hans įbyrgš og honum ber aš votta meš
undirritun sinni į vigtarvottorš. Öll framangreind atriši veršur einmitt ķ samręmi viš
framangreinda meginreglu um góšar starfsvenjur vigtarmanna aš taka til athugunar og mats
žegar meta skal hvort vigtarmašur teljist hafa brotiš reglur um góša starfshętti samkvęmt
įkvęšinu. Žaš er žvķ į verksviši Neytendastofu og eftir atvikum ķ samrįši viš sérstjórnvöld,
t.d. Fiskistofu, aš meta hvort slķk brot hafi veriš framin og taka įkvöršun um hvort brot sé
žaš alvarlegt aš žaš varši sviptingu starfsréttinda og löggildingarinnar, sbr. 28. gr. Žess mį geta aš viš undirbśning žessa frumvarps hefur talsverš umręša fariš fram um hvort ekki sé
hęgt vegna t.d. nżrrar tękni o.fl. aš falla frį kröfu um aš vigtarmenn skuli vera višstaddir
žį vigtun sem žeir votta. Eftir ķtarlega skošun er žaš sameiginleg nišurstaša Neytendastofu
og Fiskistofu, sem er žaš sérstjórnvald sem gętir mikilvęgra hagsmuna vegna vigtunar sjįvarafla, aš ekki sé unnt aš falla frį slķkum kröfum. Framangreind krafa getur žó til dęmis
leyft aš vigtarmašur gęti talist vera višstaddur ef hann fylgist meš vigtun sem fram fer ķ
gegnum sjónvarps- eša tölvuskjį. Hins vegar, ef slķk tękni veršur til aš unnt sé aš tryggja
vigtun meš sama hętti og gert er meš žvķ aš įskilja aš vigtarmašur sé višstaddur vigtun, žį
munu atvinnulķfiš og stjórnvöld taka upp slķkt kerfi sem žį mundi jafnframt gera vottun
vigtarmanns óžarfa. Eins og mįlum er nś hįttaš er žó ekki žekkt neitt slķkt kerfi og auk žess
er žaš įkvöršun sérstjórnvalda hverju sinni hvort žau vilja styšjast viš žaš fyrirkomulag sem
felst ķ žvķ aš fela löggiltum vigtarmönnum aš tryggja sönnun fyrir žvķ sem vegiš er hverju
sinni. Telji žau aš žeim markmišum verši nįš meš öšrum hętti er žeim aš fullu frjįlst aš
taka upp hvert žaš kerfi sem žau telja aš sé fullnęgjandi aš žessu leyti. Žegar og ef žaš gerist mun žaš aš sjįlfsögšu leysa af hólmi mannshöndina og žar meš gera störf löggiltra vigtarmanna óžörf. Žar til slķku tęknistigi veršur nįš er žó tališ naušsynlegt aš tryggja įfram
žaš eftirlit sem löggiltum vigtarmönnum er fališ meš vigtun sem jafnframt krefst almennt
aš žeir séu višstaddir til žess aš geta meš fullnęgjandi hętti vottaš žaš sem krafist er af
žeim hverju sinni.
Ķ 2. mgr. er vķsaš til sérlaga og einnig er žar kvešiš į um erindisbréf er rįšherra setur um
starfsskyldur löggiltra vigtarmanna. Ķ sérlögum og reglugeršum er oft aš finna ķtarlegar reglur um starfsskyldur vigtarmanna sem žeim ber aš fara eftir viš framkvęmd starfa sinna. Aš
öšru leyti žarfnast įkvęši žetta ekki frekari skżringa.
Um 27. gr.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um aš fullgilt vottorš löggilts vigtarmanns sé sönnun um žyngd žess
sem vegiš er og hvaš var vegiš. Žetta įkvęši er breytt frį gildandi lögum, nr. 100/1992, en
nś er kvešiš į um aš vottorš skuli vera fullgilt, sbr. 25. gr., um innihald žess og dregiš er
śr stašhęfingunni um aš vottoršiš sé full sönnun enda er žaš jafnan į valdi dómara aš kveša
upp śr um slķkt.
Ķ 1. mgr. er einnig aš finna heimild til aš stjórnsżslufyrirmęli tilgreini hvaša störf skuli
unnin af löggiltum vigtarmönnum. Hér er ekki vķsaš til rįšherra sérstaklega enda geta hin
żmsu rįšuneyti įkvešiš aš nżta sér žaš traust sem bera mį til löggiltra vigtarmanna og fullgildra vottorša sem žeir gefa śt. Ķ stjórnsżslunni ķ dag er aš finna įkvęši um slķkar reglur
sem settar eru į grundvelli laga um stjórn fiskveiša, sbr. reglugerš um vigtun sjįvarafla.
Sambęrilegar reglur eru einnig um vigtun slįturfénašar.
Ķ 2. mgr. er tekiš fram aš Neytendastofa skuli aš fenginni umsögn fagrįšs setja nįnari
reglur um almennt og sérstakt hęfi löggiltra vigtarmanna. Žótt löggiltir vigtarmenn séu sżslunarmenn hafa žeir ekki į hendi lögbundna stjórnsżslu į vegum rķkis eša sveitarfélaga. Žegar
af žeirri įstęšu gilda įkvęši stjórnsżslulaga, nr. 37/1993, ekki um störf žeirra, sbr. 1. mgr.
1. gr. laganna. Žį telst śtgįfa vottoršs um hlutlęga męlingu ekki stjórnvaldsįkvöršun sem
tekin er ķ skjóli framkvęmdarvalds. Ešli starfa löggiltra vigtarmanna er į hinn bóginn um
sumt lķkt lögbókandagerš žar sem um er aš ręša stašfestingu sżslunarmanns į nišurstöšu
hlutlęgrar męlingar į žyngd žess sem vegiš var og tilgreiningu į žvķ sem vegiš var. Öllum
mį žó vera ljóst aš mikilvęgt er aš löggiltir vigtarmenn séu sjįlfstęšir og óhįšir ķ sķnum
störfum svo sem gildir til dęmis um vigtarmenn į hafnarvogum og fiskmörkušum. Naušsynlegt er aš slķkt fyrirkomulag styrkist žannig aš ķ framtķšinni verši löggiltir vigtarmenn ekki
starfsmenn žeirra sem hagsmuna hafa aš gęta af nišurstöšu vigtunar. Auk žess er ęskilegt
aš til verši sjįlfstęš fyrirtęki sem sjį um vigtunina og eru óhįš bęši seljanda og kaupanda
varšandi nišurstöšur vigtunarinnar sem fram fer hverju sinni. Varšandi hęfi vigtarmanna
hefur Fiskistofa lagt mikla įherslu į aš hafnarvigtarmenn séu įvallt hlutlausir ašilar og hafi
engin tengsl viš ašila ķ sjįvarśtvegi sem eru til žess fallin aš draga megi hlutleysi žeirra ķ
efa. Žannig hefur Fiskistofa tślkaš žaš svo aš hafnarvigtarmenn geti ekki jafnframt starfaš
hjį fiskvinnslu, śtgerš eša fiskmarkaši. Žį er tilefni til aš benda į aš fiskmarkašir į Ķslandi
eru ekki ķ öllum tilvikum jafnhlutlausir og ętla mį ķ fyrstu žar sem ķ einhverjum tilvikum eru
žaš sömu ašilar sem stżra fiskmarkaši (stjórnarmenn/framkvęmdastjóri) og fiskvinnslu eša
śtgerš. Af žessum sökum er tališ rétt aš fela Neytendastofu aš setja reglur um almennt og
sérstakt hęfi vigtarmanna žar sem m.a. verši tiltekiš hvaša störf séu ósamrżmanleg störfum
löggiltra vigtarmanna.
Um 28. gr.
Ķ žessu įkvęši er aš finna reglur um sviptingu löggildingar löggilts vigtarmanns. Meš
hlišsjón af žvķ um hversu mikilvęgt trśnašarstarf er aš ręša er naušsynlegt aš hafa ķ lögum
skżr įkvęši um hvernig meš skuli fariš ef einstaklingar sem hafa réttindi sem löggiltir vigtarmenn hafa brotiš reglur sem um žessa starfsemi gilda.
Enda žótt hér sé veitt heimild til tafarlausrar sviptingar er hśn ekki fortakslaus, enda skal
gętt mešalhófs og annarra meginreglna stjórnsżslulaga, sbr. 1. mgr. Ef um er aš ręša alvarleg įsetningsbrot sem varša viš įkvęši XVII. kafla almennra hegningarlaga um skjalafals
og önnur brot er varša sżnileg sönnunargögn ber Neytendastofu aš vķsa slķkum mįlum įfram
til lögreglu til frekari rannsóknar og mešferšar. Rétt žykir žvķ aš taka fram ķ žessu įkvęši
aš žaš žykir ekki viš hęfi aš einstaklingur sem er ķ žeirri stöšu aš mįl hans eru ķ rannsókn
hjį lögreglu eša til mešferšar hjį embętti rķkissaksóknara geti samtķmis setiš nįmskeiš til
aš afla sér réttinda aš nżju. Hér er žvķ kvešiš į um aš ef svo hįttar til žį geti viškomandi
einstaklingur ekki skrįš sig į nįmskeiš og tekiš próf aš nżju fyrr en aš tveimur įrum lišnum
frį dagsetningu śrskuršar um sviptingu réttinda hans sem löggilts vigtarmanns nema žvķ
ašeins aš mįl hans sé lįtiš nišur falla innan žess frests eša sakamįli į hendur honum ljśki
meš dómi eša dómsįtt. Meš hlišsjón af žeim refsiramma sem almennt er ķ XVII. kafla almennra hegningarlaga žykir hęfilegt aš miša viš aš einstaklingur geti ekki sótt slķkt nįmskeiš ķ tvö įr. Ef dómur gengi ķ slķku mįli og viškomandi yrši jafnframt beittur refsingu skv.
68. gr. almennra hegningarlaga gęti slķkur einstaklingur ķ sjįlfu sér sótt nįmskeiš og tekiš
próf aš nżju en skv. 2. mgr. 23. gr. bęri aš synja um löggildingu hans til starfsréttinda.
Įkvöršun um leyfissviptingu er stjórnvaldsįkvöršun sem jafnframt er rétt aš unnt sé aš kęra
til ęšra stjórnvalds. Ķ lögum um Neytendastofu, nr. 62/2005, er kvešiš į um aš unnt sé aš
skjóta žeim mįlum er lög įkveša til įfrżjunarnefndar neytendamįla. Slķkar heimildir er nś
žegar aš finna m.a. ķ lögum nr. 57/2005, um eftirlit meš óréttmętum višskiptahįttum og
gagnsęi markašarins, og lögum nr. 134/1995, um öryggi vöru og opinbera markašsgęslu.
Žaš er žvķ ķ samręmi viš framangreind lög aš hafa kęruleiš ķ mįlum er varša sviptingu
starfsréttinda samkvęmt žessari grein til įfrżjunarnefndar neytendamįla en ekki beint til višskiptarįšuneytisins.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęši žetta ekki skżringa.
Um 29. gr.
Neytendastofa er męlifręšistofnun Ķslands og af žeirri įstęšu eru ķ eigu hennar żmsir
męligrunnar eins og rakiš hefur veriš m.a. ķ athugasemdum viš 4. og 6. gr. Žessir męligrunnar eru mikilvęgir fyrir stjórnvöld sem setja reglur um żmis męlifręšileg efni og eftirlit
sem unniš er samkvęmt žessum reglum. Hins vegar er ljóst aš żmis hagnżt not mį einnig
hafa af žessum męligrunnum fyrir żmsa ašra ašila sem žurfa į žvķ aš halda aš fį męlitęki
sķn kvöršuš. Žetta gildir um ašila ķ višskiptalķfinu, rannsóknastofnanir o.fl. Į Ķslandi er
markašurinn enn sem komiš er afar lķtill fyrir slķk žjónustufyrirtęki og kostnašur talsveršur
fyrir žau aš koma sér upp slķkum męligrunnum. Žaš er žvķ ešlilegt og hagkvęmt aš framangreindir ašilar geti keypt ašgang aš męligrunnum Neytendastofu žegar žeir žurfa į žvķ aš
halda ķ staš žess aš senda męlitęki sķn til śtlanda til kvöršunar. Ķ mörgum tilvikum er einnig
ekki unnt aš senda męlitęki til śtlanda til kvöršunar en žaš į t.d. viš um viškvęmar vogir
o.fl. Hér er žvķ kvešiš į um aš Neytendastofu sé heimilt aš veita slķka kvöršunaržjónustu.
Komi einkaašilar į žennan markaš sem hér er um rętt gilda almennar reglur samkeppnisréttarins, m.a. um fjįrhagslegan ašskilnaš.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęši žetta ekki skżringa.
Um 30. gr.
Ķ greininni er Neytendastofu veitt heimild til aš taka gjald fyrir faggilta kvöršunaržjónustu
sem hśn veitir, sbr. įkvęši žessa frumvarps. Slķkt žjónustugjald skal ašeins standa undir
žeim kostnaši sem fellur til vegna žeirrar kvöršunaržjónustu sem veitt er višskiptamanni
hverju sinni. Gjaldskrį fyrir kvöršunaržjónustu skal byggš žannig upp samkvęmt įkvęši
žessarar greinar aš hśn sé samsett śr žeim kostnašarlišum sem taldir eru upp ķ įkvęšinu.
Af framansögšu er žvķ ljóst aš gjald fyrir žjónustu sem veitt er vegna kvöršunar į einstökum
męlitękjum fyrir višskiptamenn kvöršunaržjónustunnar skal viš žaš mišaš aš žaš standi
undir kostnaši viš žjónustuna, sbr. upptalninguna ķ įkvęšinu, en ekki er aš žvķ stefnt aš
hagnašur sé af veittri žjónustu umfram žęr heimildir sem hér er aš finna. Žaš er einnig ešlilegt enda ekki aš žvķ stefnt aš žessi žįttur ķ starfsemi stofnunarinnar verši rekinn meš hagnaši heldur er hér fyrst og fremst um aš ręša žjónustu viš atvinnulķfiš ķ landinu og žį sem
žurfa aš hafa ašgang aš kvöršunaržjónustu hér į landi og munu sękja hana til Neytendastofu. Višskiptarįšherra stašfestir og birtir gjaldskrį samkvęmt žessu įkvęši.
Um 31. gr.
Neytendastofa varšveitir og hefur umsjón meš żmsum męligrunnum sem ķslensk stjórnvöld og athafnalķf gera kröfu til į hverjum tķma. Jafnframt hefur hśn mikilvęgu eftirlitshlutverki aš gegna samkvęmt įkvęšum žessa frumvarps. Nęr öll starfsemi Neytendastofu eru
žvķ margvķsleg stjórnsżsluverkefni sem rķkissjóšur veršur aš standa straum af kostnaši viš
annašhvort meš beinum framlögum śr rķkissjóši eša meš žvķ aš Alžingi įkveši aš marka
sérstakar tekjur til aš standa undir žeim kostnaši sem hlżst af eftirlitsstarfsemi hennar.
Į undanförnum įrum hefur veriš mótuš sś stefna af hįlfu rķkisstjórnar og löggjafans aš
eftirlitsskyldir ašilar skuli standa undir žeim stjórnsżslu- og eftirlitskostnaši sem hlżst af eftirliti meš hlutašeigandi atvinnugrein. Jafnframt er nś gerš krafa um aš slķk gjaldtaka skuli
įkvešin ķ lögum en įšur var algengt aš hśn vęri įkvešin ķ reglugeršum sem rįšherrar hver
į sķnu mįlefnasviši skyldu gefa śt til aš standa straum af kostnaši sem hlżst af eftirlitinu.
Ķ įliti umbošsmanns Alžingis frį įrinu 1995 er bent į aš framangreind ašferš fullnęgi ekki
įkvęšum ķ stjórnarskrį lżšveldisins og ķ henni felist of vķštękt framsal į skattlagningarvaldi frį Alžingi til framkvęmdarvaldsins. Įkvęšum ķ žessari grein svo og ķ žessum kafla ķ heild
er ętlaš aš koma til móts viš framangreind sjónarmiš og jafnframt aš tryggja tekjuöflun til
aš standa undir žeim stjórnsżslukostnaši sem hlżst af lögum sem Alžingi samžykkir um
eftirlit meš męlitękjum og žeim stjórnsżslukostnaši sem af lögum leišir.
Til aš standa straum af kostnaši sem hlżst af eftirliti į sviši męlifręši er hér lagt til aš
eftirlitsgjald skuli lagt į žį ašila sem falla undir męlifręšilegt eftirlit hér į landi meš sama
hętti og gildir um ašrar atvinnugreinar. Įrķšandi er aš jafnręši rķki milli atvinnugreina aš
žessu leyti og žaš er einnig falliš til žess aš gegnsęi aukist varšandi žann kostnaš sem er
af eftirliti meš hlutašeigandi atvinnugrein eša žįttum atvinnulķfsins.
Neytendastofa stefnir aš žvķ aš framkvęmd markašseftirlits verši falin faggiltum skošunarstofum meš svipušum hętti og nś žegar er gert vegna markašseftirlits meš rafföngum og
öšrum almennum vörum sem stofnunin ber įbyrgš į samkvęmt lögum nr. 146/1996 og lögum nr. 134/1995, um öryggi vöru og opinbera markašsgęslu. Framkvęmd eftirlits meš
męlitękjum ķ notkun hefur einnig veriš falin faggiltum skošunarstofum um alllangt skeiš,
sbr. t.d. aš Frumherji hf. annast allar endurlöggildingar t.d. į vogum og dęlum ķ umboši
Neytendastofu, o.s.frv. Įfram veršur žvķ byggt į žessum grunni enda almenn reynsla góš
og žessi ašferš stušlar jafnframt aš aukinni hagkvęmni viš eftirlitsstarfsemi rķkisins og
mįlsmešferš veršur traustari viš žaš aš sami ašili annast ekki rannsókn į vettvangi og tekur
naušsynlegar stjórnvaldsįkvaršanir į grundvelli rannsóknarinnar sem gerš hefur veriš. Ķ
žessari grein er tekiš fram aš eftirlitsgjald žaš sem hér er kvešiš į um skal standa undir
stjórnsżslukostnaši sem hlżst af eftirlitsstarfsemi Neytendastofu į sviši męlifręši samkvęmt įkvęšum frumvarpsins og reglna settra samkvęmt žeim. Ķ žvķ felst nįnar aš gjald
žetta skal m.a. standa undir venjulegum stjórnsżslukostnaši viš rekstur eftirlitsins, svo sem
launum, hśsnęši og öšrum breytilegum kostnaši sem af žvķ leišir. Jafnframt stendur gjald
žetta undir rekstri og višhaldi į žeim męligrunnum sem stofnuninni ber ķ samręmi viš lög
og reglur į hverjum tķma aš tryggja ašgang aš, m.a. vegna naušsynlegs lögmęlifręšilegs
eftirlits hér į landi. Nś žegar eru ķ eigu stofnunarinnar męligrunnar sem naušsynlegir eru
t.d. vegna lögmęlifręšilegs eftirlits meš vogum, bensķndęlum o.s.frv. og tekur įkvęši žetta
žvķ m.a. til reksturs og višhalds į slķkum męligrunnum. Ķ samręmi viš įkvęši žeirrar nżju
tilskipunar sem meš įkvęšum žessa lagafrumvarps veršur innleidd hér į landi, svo og öšrum reglum sem Ķsland er skuldbundiš aš framfylgja ķ samręmi viš įkvęši EES-samningsins,
ber öllum ašildarrķkjum Evrópska efnahagssvęšisins aš tryggja framkvęmd markašseftirlits
innan lögsögu rķkisins. Ķ žvķ felst nįnar aš Neytendastofu ber aš gera įętlanir og tryggja aš
hér į landi sé skošaš meš kerfisbundnum hętti hvort öll męlitęki uppfylli į hverjum tķma
allar kröfur sem geršar eru til slķkra tękja samkvęmt įkvęšum Evrópuréttarins. Ķ žvķ felst
aš skoša žarf hvort formlegar merkingar į męlitękjum eru ķ lagi og aš žau beri CE-merki
eša hiš gręna M-merki eins og skylt er samkvęmt reglum Evrópuréttarins. Framangreind
skylda tekur einnig til žess aš eftirlitsstjórnvöld skulu taka žįtt ķ samstarfi annarra eftirlitsašila į sviši męlifręši og ef upplżsingar berast um aš ólögleg męlitęki hafi fundist ķ öšru
EES-rķki ber Neytendastofu aš kanna hvort slķk tęki séu į bošstólum hér į landi og ef svo
er aš afturkalla, setja į sölubann eša beita öšrum žeim stjórnsżsluśrręšum sem naušsynleg
eru hverju sinni. Žess mį geta aš viš framkvęmd markašseftirlits er fyrirhugaš aš nota žį
ašferš sem į undanförnum įrum hefur veriš notuš hjį Neytendastofu, ž.e. aš fela faggiltum
skošunarstofum framkvęmd eftirlitsins ķ eins miklum męli og unnt er. Žaš hefur veriš gert
meš góšum įrangri vegna lögbundins markašseftirlits meš rafföngum, leikföngum og fleiri
vörutegundum sem falla undir eftirlitssviš Neytendastofu. Ķ žvķ sambandi er žvķ naušsynlegt aš į hverjum tķma hafi stofnunin fjįrmuni til rįšstöfunar ķ slķka verksamninga um framkvęmd eftirlits į markaši en um leiš mį geta žess aš samtķmis nęst aukiš hagręši ķ rekstri
į eftirlitinu meš žvķ aš ekki žarf aš rįša sérstaka starfsmenn til žess aš annast eftirlitiš.
Loks er ķ žessari grein tekiš fram aš fyrir 1. mars įr hvert skal Neytendastofa gefa višskiptarįšherra skżrslu um įętlašan rekstrarkostnaš nęsta įrs en undirbśningur fjįrlaga hefst
ķ janśar įr hvert og ber stofnunum aš skila rįšuneytinu fyrstu tillögum vegna geršar fjįrlaga
eigi sķšar en ķ mars įr hvert. Sambęrilegt įkvęši er einnig aš finna ķ lögum nr. 99/1999, um
greišslu kostnašar viš opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi. Viš gerš skżrslunnar skal jafnframt lķta til žróunar starfseminnar mišaš viš žrjś undangengin įr og žannig skal metiš eins
heildstętt og unnt er meš hvaša hętti žróun į naušsynlegu eftirliti samkvęmt įkvęšum
frumvarpsins hefur gengiš, svo og kostnašur sem žvķ fylgir. Ef nišurstaša skżrslunnar gefur
tilefni til žess aš breyta fjįrhęš eftirlitsgjalds skal višskiptarįšherra leggja fram frumvarp
žar aš lśtandi fyrir Alžingi. Jafnframt er tekiš fram aš višskiptarįšherra skuli leita umsagnar
hjį fagrįši, sbr. 35. gr., įšur en slķkt frumvarp er lagt fram. Žaš tryggir aš eftirlitsskyldir
ašilar eša fulltrśar žeirra geta fengiš upplżsingar og komiš aš įkvöršunum um fjįrhęš eftirlitsgjalds samkvęmt įkvęšum frumvarpsins. Kostnašargreining į eftirliti meš framangreindum hętti veitir mikilvęgt ašhald varšandi žróun eftirlitsgjaldsins og er jafnframt
mikilvęgur žįttur įrangursstjórnunarsamninga ķ rķkisrekstrinum.
Um 32. gr.
Ķ žessari grein er aš finna upptalningu į žeim męlitękjum sem eru eftirlitsskyld samkvęmt gildandi lögum, nr. 100/1992, svo og žeim męlitękjum sem munu falla undir eftirlit
samkvęmt įkvęšum tilskipunar ESB um męlitęki. Gjald samkvęmt žessari grein mun skila
alls um 55 millj. kr. Sś gjaldheimta sem hér er lögš til mun samkvęmt kostnašargreiningu
rįšuneytisins og Neytendastofu standa undir nśverandi starfsemi į sviši yfireftirlits meš lögmęlifręši, markašseftirliti meš męlitękjum, rekstri męligrunna og žeim verkefnum sem
žessari deild Neytendastofu er ętlaš aš sinna samkvęmt nśgildandi lögum og reglugeršum,
sem og įkvęšum žessa frumvarps.
Ķ 1.–10. tölul. 1. mgr. eru talin upp žau męlitęki sem falla undir gildissviš tilskipunar nr.
2004/22/EB, um męlitęki, og eru įlagningargrunnur aš eftirlitsgjaldi samkvęmt frumvarpinu. Žess mį geta aš įętlašur heildarfjöldi eftirlitsskyldra męlitękja hér į landi samkvęmt
žessari grein er um 215 žśsund tęki. Į undanförnum įrum hafa eingöngu veriš greidd sambęrileg gjöld af löggildingu voga, rennslismęla fyrir olķur og bensķn og hefur sį ašili sem
annast löggildingar ķ umboši Neytendastofu innheimt framangreind gjöld į vogum og
bensķndęlum. Žrįtt fyrir aš nokkur įr séu lišin frį žvķ aš önnur męlitęki sem eru talin upp
ķ žessari grein hafi oršiš eftirlitsskyld hafa eigendur žessara męlitękja ekki enn žurft aš
greiša eftirlitsgjald meš sama hętti og žeir sem hafa įtt vogir og bensķndęlur. Ķ ljósi almennrar jafnręšisreglu stjórnsżsluréttarins er ešlilegt aš öll eftirlitsskyld męlitęki beri slķkt
gjald. Žaš er einnig mikilsvert śt frį almennum samkeppnisreglum aš allar atvinnugreinar
sem eiga aš bera slķkan kostnaš geri žaš lögum samkvęmt. Samtķmis žvķ aš nś bera öll eftirlitsskyld męlitęki slķkt gjald og gjaldstofninn breikkar žį er unnt aš lękka verulega žetta
gjald į hvert hlutašeigandi męlitęki. Hér nęgir žvķ aš gjald žetta sé 250 kr. į įri. Ķ samręmi
viš įkvęši 31. gr. skal metiš įr hvert į grundvelli žeirrar skżrslu sem Neytendastofa skal
skila višskiptarįšherra hvort įstęša sé til aš rįšherra leggi fram frumvarp ķ žvķ skyni aš
breyta framangreindri fjįrhęš eftirlitsgjaldsins. Žaš er į įbyrgš eigenda męlitękja aš sjį
til žess aš žau męlitęki sem lög og reglur gera eftirlitsskyld og hér eru talin upp séu fęrš til eftirlits og löggilding žeirra fari fram ķ samręmi viš reglur sem gilda um hlutašeigandi
męlitęki. Žaš eftirlit framkvęma faggiltar prófunarstofur į kostnaš eigenda tękjanna žegar
um er aš ręša męlitęki sem talin eru upp 2. og 5.–10. tölul. 1. mgr. Gjald žaš sem hér er
lagt til leggst svo į žjónustugjald žessara faggiltu ašila meš sama hętti og hingaš til hefur
veriš gert žegar löggilding voga og bensķndęla hefur veriš gerš nema aš gjald žetta veršur
mun lęgra en hingaš til hefur tķškast enda fleiri sem bera gjaldiš. Hér eftir sem hingaš til
veršur žaš žvķ į įbyrgš žeirra ašila sem annast löggildingu žeirra męlitękja sem hér eru
nefnd aš innheimta žaš įrgjald sem hér er kvešiš į um žegar žeir veita žjónustu sķna og
endurlöggilda męlitękin.
Skilagreinar um innheimtu gjaldsins skulu sendar Neytendastofu ķ samręmi viš žęr reglur
sem hér eru lagšar til, sbr. og 34. gr. Žaš stušlar aš žvķ aš eftirlitsstjórnvaldinu berist upplżsingar um įstandiš į markašnum og hvort eigendur męlitękja sinni žvķ aš fęra męlitęki sķn
til eftirlits eins og lög og reglugeršir gera kröfur til.
Um 33. gr.
Innheimta eftirlitsgjalds fer fram meš tvennum hętti.
Ķ 1. mgr. er įkvęši um įrgjald sem eftirlitsašili innheimtir žegar eftirlit fer fram, oftast
meš löggildingu, sbr. žó ašrar ašferšir skv. 14. gr. Žetta į viš męlitękin skv. 2. og 5.–10.
tölul. 32. gr. Įrgjald skal greiša fyrir hvert byrjaš įr žannig aš oft kann aš verša innheimt
fyrir fleiri en eitt įr ķ einu fyrir einstök męlitęki.
Ķ 2. mgr. er įkvęši um įrgjald sem eigendur veitumęla skv. 1., 3. og 4. tölul. 32. gr.
greiša til Neytendastofu en žetta eru fįir stórir ašilar eins og Frumherji og einstakar veitustofnanir.
Um 34. gr.
Af įkvęši 1. mgr. 33. gr. leišir aš žaš eru löggildingarašilar sem innheimta įrgjald žegar
žeir annast löggildingu męlitękis aš beišni eiganda žess eša įbyrgšarašila.
Samkvęmt 1. mgr. skulu löggildingarašilar sem starfa samkvęmt framansögšu aš löggildingu męlitękja ķ umboši stjórnvalda gera skil į eftirlitsgjaldinu til stjórnvaldsins. Hér
er lagt til aš skil verši gerš įrsžrišjungslega, sbr. nįnar įkvęši žessarar greinar um gjalddaga.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš gjalddagi į gjaldi skv. 2. mgr. 33. gr. skuli vera 1. febrśar įr
hvert.
Greinin kvešur auk žess į um śtfyllingu skżrslna sem eftirlitsskyldum ašilum er gert aš
fylla śt og senda til stjórnvaldsins ķ žvķ skyni aš tryggja trausta framkvęmd į innheimtum
ķ samręmi viš įkvęši frumvarpsins. Jafnframt er naušsynlegt aš skżrt sé kvešiš į um uppgjörstķmabil og gjalddaga į eftirlitsgjaldi sem greitt er samkvęmt įkvęšum frumvarpsins.
Hin faggilta skošunarstofa mun innheimta gjald žaš sem hér er lagt til aš verši innheimt
af eigendum męlitękja žegar endurlöggilding tękis į sér staš. Faggiltum skošunar- og prófunarstofum ber aš gera upp slķka innheimtu meš reglulegu millibili, sbr. nįnar įkvęši ķ žessari grein. Gjald sem fellur į eigendur męlitękja skv. 2. mgr. 33. gr. ber žessum ašilum hins
vegar aš greiša og gera upp einu sinni į įri, ž.e. 1. febrśar įr hvert. Ķ žessari grein eru einnig
nįnari įkvęši um aš heimilt sé aš leggja į įlag ef vanskil verša į gjaldi eša naušsynlegum
skżrslum. Heimilt er žó aš kęra slķkar įkvaršanir Neytendastofu til įfrżjunarnefndar neytendamįla.
Um 35. gr.
Hér er kvešiš į um aš rįšherra skipi sex fulltrśa ķ fagrįš sem starfa skal aš faglegri rįšgjöf į sviši męlifręši. Hlutverk fagrįšsins er veita Neytendastofu, stjórnvöldum og atvinnulķfi rįšgjöf sem mišar aš žvķ aš styrkja samkeppnishęfni atvinnulķfs og tryggja aš hagnżtt
sé alžjóšlegt samstarf sem mišar aš žvķ aš greiša fyrir trausti og gagnkvęmum višurkenningum ķ millirķkjavišskiptum į sviši męlinga og męlifręši.
Mikilvęgt er viš skipun fagrįšs aš žess sé gętt aš žar sé fyrir hendi breiš žekking į
hvaša skilyrši žurfi aš vera uppfyllt žannig aš unnt sé aš tryggja vöxt og góš starfsskilyrši
ķ atvinnulķfinu sem taki miš af tęknilegri žróun og öšrum kröfum sem alžjóšlegt višskiptaumhverfi gerir kröfur til. Žetta er gert meš žvķ aš efla samskipti milli helstu hagsmunaašila
og stjórnvalda meš žeim hętti sem hér er lagt til.
Višskiptarįšherra skipar formann rįšsins įn tilnefningar. Ašrir ašilar sem tilnefna einn
fulltrśa hver eru Samtök išnašarins, Samorka, Samtök verslunar og žjónustu, Neytendasamtökin, en Landssamband ķslenskra śtvegsmanna og Samtök fiskvinnslustöšva tilnefna einn
fulltrśa sameiginlega. Sérfręšingar Neytendastofu į sviši męlifręši įsamt forstjóra žegar
žaš į viš sitja fundi fagrįšsins meš fullt mįlfrelsi og tillögurétt. Formašur fagrįšsins skipuleggur og bošar til funda meš hlišsjón af žeim starfsreglum sem fagrįšiš setur sér. Žeir ašilar sem tilnefna fulltrśa ķ fagrįš bera kostnaš hver af sķnum fulltrśa.
Um 36. gr.
Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. kemur fram aš Neytendastofu er heimilt aš krefjast śrbóta af eftirlitsskyldum ašila žegar ljóst er aš įkvęšum žessa frumvarps er ekki framfylgt. Śrbętur geta
t.d. falist ķ žvķ aš koma aftur į lögmętu įstandi, t.d. meš žvķ aš gera viš męlitęki, gera višeigandi rįšstafanir vegna merkinga, eša hvernig męlinišurstöšur séu tilgreindar. Ķ įkvęšinu
er ętlast til aš settur sé įkvešinn frestur til žess aš verša viš žeim tilmęlum sem įkvęši
žetta tekur til. Hversu langur frestur er veittur veršur męlifręšilega stjórnvaldiš aš meta
meš hlišsjón af atvikum hverju sinni. Ef ekki er oršiš viš tilmęlum innan žess frests sem
stjórnvaldiš įkvešur er unnt aš beita įkvęšum um dagsektir, sbr. nįnar įkvęši 39. gr.
Ef brotiš telst verulegt er yfirleitt ekki unnt aš fara fram į aš geršar séu śrbętur, sbr. 1.
mįlsl., og ber žvķ aš leggja žegar bann viš frekari notkun eša starfsemi.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš allur kostnašur sem kann aš hljótast af stöšvun starfsemi
vegna tilmęla stjórnvaldsins samkvęmt įkvęšum žessa frumvarps fellur aš öllu leyti į hinn
eftirlitsskylda ašila.
Um 37. gr.
Hér er kvešiš į um śrręši Neytendastofu til aš leggja bann viš sölu og afturkalla vöru
af markaši. Į Neytendastofu hvķlir samkvęmt įkvęšum žessa frumvarps sś skylda aš
annast markašseftirlit ķ samręmi viš įkvęši frumvarpsins og ķ samręmi viš reglur sem gilda
į öllu Evrópska efnahagssvęšinu. Ķ lögum nr. 134/1995, um öryggi vöru og opinbera
markašsgęslu, meš sķšari breytingum, er aš finna almenna heimild ķ 4. mgr. 1. gr. til
eftirlitsstjórnvalda sem annast markašseftirlit samkvęmt sérlögum aš beita įkvęšum IV. og
V. kafla laga nr. 134/1995 ef žess gerist žörf. Įkvęši žeirra laga koma žvķ til višbótar og
jafnframt til fyllingar į įkvęšum žessa frumvarps um réttarśrręši Neytendastofu.
Um 38. gr.
Hér er kvešiš į um afturköllun į löggildingu og öšrum višurkenningum. Eins og įšur
hefur komiš fram er aš finna heimild ķ frumvarpi žessu til Neytendastofu aš veita višurkenningu į kerfum sem eiga aš tryggja aš įkvęšum frumvarpsins eša reglum settum samkvęmt
žeim sé fullnęgt. Ķ žvķ sambandi mį nefna aš ķ 16. gr. er aš finna įkvęši sem eru grundvöllur fyrir innleišingu į tilskipunum ESB um forpakkašar vörur og svonefndar e-merkingar ef
kerfi framleišandans uppfyllir žęr kröfur sem slķkar reglur setja aš žessu leyti. Ķ 2. mgr. 16.
gr. kemur fram aš setja skuli nįnari reglur um hvernig fullnęgjandi samręmi verši tryggt
žegar framleišandi vill notfęra sér slķkar reglur. Brjóti ašili slķkar reglur er Neytendastofu
heimilt aš afturkalla slķka višurkenningu.
Um 39. gr.
Meš dagsektum er įtt viš févķti sem er sekt til aš knżja fram efndir. Greiša skal tiltekna
fjįrhęš fyrir hvern dag sem lķšur įn žess aš tiltekinni skuldbindingu sé fullnęgt. Dagsektir
eru ekki refsing heldur óbein žvingunarašferš.
Įkvöršun um dagsektir ber aš tilkynna į sannanlegan hįtt, t.d. meš įbyrgšarbréfi eša
stašfestu sķmskeyti.
Unnt er aš skjóta įkvöršun Neytendastofu um dagsektir til įfrżjunarnefndar neytendamįla. Ef įkvöršun er skotiš til įfrżjunarnefndarinnar falla ekki dagsektir į fyrr en nišurstaša
hennar liggur fyrir. Loks veršur įkvöršun Neytendastofu um dagsektir ekki borin undir dómstóla fyrr en kęruleiš samkvęmt lögunum er tęmd og śrskuršur įrżjunarnefndar liggur fyrir.
Um 40. gr.
Ķ įkvęšinu felst aš Neytendastofu veršur veitt heimild til žess aš leggja į stjórnvaldssektir ef eftirlitsskyldur ašili brżtur gegn lögunum, reglum settum samkvęmt žeim eša öšrum
sérstökum fyrirmęlum Neytendastofu sem hśn kann aš setja og birtir ķ B-deild Stjórnartķšinda. Meginreglan į aš verša sś aš stjórnvaldssektir verši lagšar į ef umrędd brot eiga sér
staš. Brot sem geta varšaš stjórnvaldssektum veršur aš tilgreina meš skżrum hętti ķ reglugeršum sem settar verša į grundvelli įkvęša ķ III. –V. kafla frumvarpsins. Stušlar žetta aš
žvķ aš markmiš laganna nįi fram aš ganga žvķ aš stjórnvaldssektum samkvęmt lögunum er
ętlaš meš almennum og sérstökum varnašarįhrifum aš vinna gegn žvķ aš eftirlitsskyldir
ašilar brjóti lögin. Hafa veršur žó ķ huga 12. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993, um mešalhóf
og ekki beita hęrri sektum en naušsynlegt žykir ķ hverju tilviki. Meginsjónarmišiš mun žvķ
verša aš Neytendastofa beiti ekki stjórnvaldssektum nema brot sé verulegt, sbr. aš öšru leyti
almennar reglur stjórnsżsluréttarins svo og žau įkvęši sem gilda munu samkvęmt reglugeršum sem rįšherra setur um framkvęmd frumvarpsins.
Stjórnvaldssektir geta numiš allt aš 10 millj. kr., sem er sama fjįrhęš og tilgreind er ķ
lögum nr. 57/2005, um eftirlit meš óréttmętum višskiptahįttum og gagnsęi markašarins.
Įkvöršunum Neytendastofu um aš leggja į stjórnvaldssektir eša dagsektir og fjįrhęš
žeirra eru kęranlegar til įfrżjunarnefndar neytendamįla. Mįlskot til nefndarinnar frestar ašför samkvęmt įkvęšum frumvarpsins.
Ķ 4.–5. mgr. er aš finna įkvęši um greišslufrest į stjórnvaldssektum og jafnframt heimild
til rįšherra aš setja nįnari reglur um vexti og kostnaš af slķkri sekt ef hśn er ekki greidd į
eindaga.
Um 41. gr.
Ķ greininni er męlt fyrir um višurlög viš brotum gegn žeim įkvęšum frumvarpsins sem
talin eru upp ķ greininni svo og reglum og fyrirmęlum settum samkvęmt žeim. Skv. 1. mgr.
er meginreglan aš brot varši fésektum. Brot geta žó varšaš allt aš sex mįnaša fangelsi ef
sakir eru miklar. Žį er jafnframt heimilt aš dęma sviptingu réttinda skv. 68. gr. almennra
hegningarlaga og fésekt jafnframt fangelsi ef skilyrši 49. gr. almennra hegningarlaga eru
fyrir hendi.
Ekki er hér vikiš frį žeirri meginreglu aš refsa eigi fyrir brot sem unniš er af įsetningi
eša gįleysi, nema annars sé sérstaklega getiš. Hér er veriš aš undirstrika aš refsaš sé fyrir
bęši saknęmisformin. Žaš er gert ex tuto eša til öryggis žannig aš ljóst sé aš gįleysi sé
einnig refsivert. Naušsynlegt žótti aš męla fyrir um žetta ķ lagatextanum sjįlfum en lįta ekki
nęgja gagnįlyktunina um sérrefsilög ķ 18. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, sökum
žess aš margir ólöglęršir munu žurfa aš fara eftir hinum nżju lögum. Žetta er sś lagatęknilega ašferš sem notuš hefur veriš viš žetta og löggjafinn hefur tekiš afstöšu til žess hvaša
saknęmisform į aš vera um aš ręša.
Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš refsivert sé aš gefa ašilum sem annast framkvęmd laganna
ranga skżrslu en sambęrilegt įkvęši er t.d. ķ 25. gr. laga nr. 57/2005 sem Neytendastofu
hefur veriš falin framkvęmd į.
Ķ 3. mgr. er heimilaš aš sektir samkvęmt įkvęšum frumvarpsins séu geršar bęši lögašilum og einstaklingum. Mį įkvarša lögašila sekt įn tillits til žess hvort sök sé sönnuš į starfsmann lögašilans. Einnig er heimilt aš gera lögašila sekt og sviptingu starfsréttinda ef starfsmašur hans hefur framiš brot, ef brotiš er drżgt til hagsbóta fyrir lögašilann eša hann hefur
notiš hagnašar af brotinu. Žį er męlt fyrir um aš lögašili beri įbyrgš į greišslu sektar sem
starfsmašur hans er dęmdur til aš greiša vegna brota gegn lögunum sem tengd eru starfi
hans hjį lögašilanum. Tilgangur refsiįbyrgšar lögašila er aš skapa ašhald ķ rekstri og auka
lķkur į aš geršar séu višhlķtandi ašgeršir til aš koma ķ veg fyrir tjón. Mįlsgreinin er samhljóša sambęrilegu įkvęši ķ 3. mgr. 25. gr. laga nr. 57/2005, um eftirlit meš óréttmętum
višskiptahįttum og gagnsęi markašarins.
Loks er kvešiš į um žaš ķ 4. mgr. aš dęma megi sviptingu réttinda skv. 68. gr. almennra
hegningarlaga og upptöku eigna skv. 69. gr. sömu laga ķ mįli sem rķs vegna brota į lögunum
eša reglum settum samkvęmt žeim.
Um 42. gr.
Įkvęši greinarinnar eru byggš į žvķ višhorfi aš ekki verši bęši lögš į stjórnvaldssekt
og dęmd refsing fyrir sama lögbrotiš heldur verši önnur hvor leišin valin. Žannig į ekki aš
koma til žess aš mįl verši rannsakaš į sama tķma bęši hjį Neytendastofu og lögreglu. Samkvęmt įkvęšinu fellur žaš ķ hlut Neytendastofu aš meta hvort ljśka beri mįli meš stjórnvaldssektum eša kęra žaš til lögreglu. Slķkt mat ręšst žį m.a. af alvarleika brots, hvort um
ķtrekaš brot er aš ręša o.fl. Viš slķka framkvęmd verša stjórnvöld eins og įvallt aš gęta
samręmis og jafnréttis ķ lagaframkvęmd, sbr. 11. gr. stjórnsżslulaga og 1. mgr. 65. gr.
stjórnarskrįrinnar.
Įkvęši 2. mgr. hafa žį žżšingu aš ekki er litiš į įkvöršun Neytendastofu um aš kęra
mįl til lögreglu sem stjórnvaldsįkvöršun. Af žeim sökum žarf ekki aš gera hinum grunaša
sérstaklega višvart um žann möguleika aš mįl verši kęrt til lögreglu og veita honum ašgang
aš gögnum og fęri į aš tjį sig įšur en slķk įkvöršun er tekin. Aš öšrum kosti er hętta į aš
rannsókn lögreglu verši spillt. Žį er einnig tekiš fram ķ įkvęšinu aš įkvęši VII. kafla stjórnsżslulaga gildi ekki um įkvöršun Neytendastofu aš kęra mįl til lögreglu. Af žeim sökum er ekki hęgt aš kęra slķka įkvöršun Neytendastofu til višskiptarįšherra til endurskošunar.
Um 43. gr.
Įkvęši žessa frumvarps skapar lagagrundvöll fyrir innleišingu į įkvęšum tilskipunar
2004/22/ESB, um męlitęki, sem og annarra gildandi tilskipana um męlitęki. Į grundvelli
frumvarpsins žarf aš setja reglugeršir žar sem nįnar verša śtfęršar żmsar reglur tilskipananna varšandi męlitęki. Aš öšru leyti žarfnast įkvęšiš ekki skżringa.
Um 44. gr.
Ķ žessari grein er aš finna almenna og hefšbundna heimild til rįšherra aš setja naušsynlegar reglugeršir vegna framkvęmdar laganna. Varšandi 2. mgr. er einn meigintilgangur
frumvarpsins aš tryggja fullnęgjandi lagagrundvöll fyrir innleišingu įkvęši tilskipunar
2004/22/EB, um męlitęki, ķ ķslenskan rétt. Ķ 1. gr. tilskipunarinnar er kvešiš į um gildissviš
hennar og hvaša męlitękjaflokka hśn tekur til, sbr. jafnframt upptalningu į žeim ķ 32. gr.
frumvarpsins. Ķ 1. mgr. 2. gr. tilskipunarinnar kemur fram aš ašildarrķkin skuli įkveša sjįlf
hvort žau setji nįnari reglur um notkun žessara tękja. Ķ 2. mgr. sömu greinar er hins vegar
gerš sś krafa aš ef ašildarrķkin af einhverjum įstęšum sjį ekki įstęšu til žess setja nįnari
reglur um einhver žau męlitęki sem falla undir gildissviš hennar beri žeim aš rökstyšja žį
įkvöršun og senda upplżsingar um žaš til framkvęmdastjórnar Evrópusambandsins. Įkvęši
žessarar greinar er žvķ innleišing į framangreindri skyldu, ž.e. aš rįšherra skuli rökstyšja
og tilkynna um slķkar įkvaršanir til Eftirlitsstofnunar EFTA. Tilskipun nr. 2004/22/EB fellir
ķ reynd śr gildi żmis įkvęši ķ tilskipun 71/316/EBE en žó ekki öll įkvęši hennar. Af žeirri
įstęšu veršur hér einnig aš vķsa til žeirrar tilskipunar og žar meš žeirra męlitękja sem falla
undir gildissviš hennar.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęši žetta ekki skżringar.
Um 45. gr.
Frumvarp žetta leysir af hólmi eldri löggjöf į sviši męlifręši sem hefur veriš grundvöllur
m.a. aš innleišingu eldri ESB-tilskipana. Žaš frumvarp sem hér liggur nś fyrir er jafnframt
innleišing į įkvęšum tilskipunar 2004/22/EB, um męlitęki. Samkvęmt įkvęši 24. gr. tilskipunarinnar ber ašildarrķkjum į Evrópska efnahagssvęšinu aš hafa innleitt įkvęši hennar
ķ landsrétt eigi sķšar en 30. aprķl 2006. Hér er žvķ lagt til aš gildistaka sé mišuš viš framangreinda dagsetningu. Žegar eftir gildistöku laganna žarf aš hefja undirbśning aš gerš naušsynlegra reglugerša sem eiga samkvęmt framangreindu įkvęši tilskipunarinnar aš taka gildi
eigi sķšar en 30. október 2006. Meš lögfestingu žess falla žvķ śr gildi lög nr. 100/1992, um
vog, mįl og faggildingu.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęšiš ekki skżringa.
Um įkvęši til brįšabirgša.
Vegna brįšabirgšaįkvęšis ķ 23. gr. tilskipunar nr. 2004/22/EB, um męlitęki, žarf aš hafa
ķ ķslenskum lögum brįšabirgšaįkvęši um gildistķma geršarvišurkenninga.
Aš öšru leyti žarfnast įkvęšiš ekki skżringa.
Fylgiskjal.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Umsögn um frumvarp til laga um męlingar, męligrunna og vigtarmenn.
Markmišiš meš frumvarpinu er aš tryggja aš į Ķslandi hafi męlifręšin žį umgjörš aš hśn
njóti trausts jafnt hér į landi sem į alžjóšlegum vettvangi. Viš samningu frumvarpsins var
höfš hlišsjón af įkvęšum tilskipunar 2004/22/ESB. Ķ frumvarpinu er m.a. fjallaš um sölu
og markašssetningu męlitękja, gildissviš og hlutverk stjórnsżslu, męlieiningar, męligrunna, nišurstöšur męlinga og framkvęmd eftirlits. Meš frumvarpinu veršur breyting į
fjįrmögnun Neytendastofu žannig aš greišsla śr rķkissjóši lękkar en innheimtar rķkistekjur
aukast. Tekjur rķkissjóšs munu aukast um 71,6 m.kr. meš gjaldskrį eftirlitsašila.
Verši frumvarpiš óbreytt aš lögum veršur ekki séš aš žaš hafi aukinn kostnaš ķ för meš
sér fyrir rķkissjóš.