Ašrar śtgįfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill mįlsins.
135. löggjafaržing 2007–2008.
Žskj. 28  —  28. mįl.




Tillaga til žingsįlyktunar


um ašgeršaįętlun um ķslenskukennslu fyrir innflytjendur.

Flm.: Katrķn Jakobsdóttir, Įrni Žór Siguršsson, Kolbrśn Halldórsdóttir.


    Alžingi įlyktar aš fela menntamįlarįšherra gerš įętlunar um aš efla ķslenskukennslu fyrir innflytjendur hér į landi. Viš gerš įętlunarinnar, sem verši til fimm įra, verši efnt til samrįšs viš fulltrśa allra skólastiga, verkalżšshreyfinguna, atvinnurekendur og sķmenntunarmišstöšvar um land allt. Vinnu viš įętlunina skal lokiš 1. mars 2008.
    Markmiš įętlunarinnar verši:
    1.      aš efla sķmenntunarmišstöšvar til aš kenna innflytjendum ķslensku og mišstöšvunum verši jafnframt gert kleift aš halda nįmskeiš um ķslenska menningu og fjölmenningu,
    2.      aš efla ķslenskukennslu į vinnumarkaši ķ žvķ augnamiši aš tryggja lįgmarkskunnįttu erlendra starfsmanna ķ tungumįlinu meš įherslu į žaš mįl sem talaš er ķ starfsumhverfi žeirra,
    3.      aš tryggja aš börn innflytjenda og foreldrar žeirra fįi allar naušsynlegar upplżsingar um réttindi sķn og skyldur um leiš og skólaganga hefst og slķkt gildi um öll skólastig. Žarf žar sérstaklega aš gęta réttar ungmenna į aldrinum 16–18 įra,
    4.      aš efla kennslu ķ ķslensku sem öšru mįli ķ ķslensku- og kennslufręšideildum hįskóla landsins,
    5.      aš grunnmarkmiš ķslenskunįms fyrir innflytjendur verši vel skilgreind og tryggt aš allir innflytjendur eigi rétt į gjaldfrjįlsri ķslenskukennslu ķ samręmi viš žau grunnmarkmiš.

Greinargerš.

    Hér į landi eru nś um 18.000 erlendir rķkisborgarar mišaš viš hagtölur fyrir įriš 2006 og ljóst aš žeir sem eru į vinnumarkaši žurfa allir aš eiga veruleg samskipti viš Ķslendinga ķ starfi sķnu, hvort sem žaš er byggingarvinna, umönnun, afgreišsla eša strętóakstur. Sķšastlišiš vor veittu stjórnvöld 100 millj. kr. til ķslenskukennslu fyrir innflytjendur og kom strax ķ ljós aš įsóknin ķ nįmiš var miklu meiri en bśist hafši veriš viš. Óljósar hugmyndir geršu rįš fyrir žvķ aš um 1.000 manns mundu sękja nįmskeišin. Raunin varš sś aš 70 umsóknir bįrust um styrki aš upphęš 144 millj. kr. fyrir tęplega 5.000 nemendur. 60 umsóknir fengu śthlutun og alls skrįšu fręšsluašilar um 4.200 nemendur į nįmskeišin. Kennslan var margs konar, żmist śti į vinnustöšum eša į hefšbundnum nįmskeišum fyrir einstaklinga. Dreifšust nemendur žannig aš um helmingur var į höfušborgarsvęšinu og um helmingur śti į landi. Žegar ljóst var hversu mikil žörfin var ķ raun veittu stjórnvöld aš nżju 100 millj. kr. ķ verkefniš ķ įgśstmįnuši 2007 og var tilkynnt um žetta į heimasķšu menntamįlarįšuneytisins 7. įgśst sl.
    Nś er ljóst aš fjöldi innflytjenda į ķslenskum vinnumarkaši er višvarandi og dugir ekki lengur aš gera tķmabundiš įtak ķ ķslenskukennslunni. Naušsynlegt er aš semja ašgeršaįętlun, t.d. til fimm įra. Slķk įętlun žarf aš nį yfir ķslenskukennslu śti į vinnumarkaši sem og hjį sķmenntunarmišstöšvum um land allt. Nś žegar liggja fyrir margs konar upplżsingar um stöšuna, geršar hafa veriš greiningar į įstandinu og ekki žörf į frekari undirbśningsvinnu. Verkefniš er fyrst og fremst fólgiš ķ žvķ aš įkveša ašgeršir ķ samręmi viš žęr upplżsingar sem žegar liggja fyrir.
    Ljóst er aš fręšslusjóšir verkalżšshreyfingar og vinnuveitenda, eins og Landsmennt og Starfsafl, hafa veitt verulegan hluta sinna styrkja ķ ķslenskukennslu, eša um 46% įriš 2006, og įttu žvķ minna til skiptanna ķ önnur brįšnaušsynleg verkefni. Naušsynlegt er aš stjórnvöld taki aukna įbyrgš į sķnar heršar ķ žessum efnum til frambśšar en ķ frumvarpi til fjįrlaga fyrir įriš 2007 var upphaflega gert rįš fyrir 19,6 millj. kr. framlagi ķ ķslenskukennslu. Ķ mešförum fjįrlaganefndar var framlagiš hękkaš um 100 millj. kr. Samkvęmt fjįrlögum 2007 voru veittar 119,6 millj. kr. ķ ķslenskukennslu. Ķ įgśst veitti svo rķkisstjórnin vilyrši fyrir öšrum hundraš milljónum ķ mįlaflokkinn. Žessir fjįrmunir hafa svo sannarlega komiš aš góšum notum en ljóst er aš skipuleggja žarf žetta starf lengra fram ķ tķmann svo aš fjįrmunirnir nżtist sem best. Einnig žarf aš skilgreina hvernig samstarfi hins opinbera viš fulltrśa verkalżšshreyfingar, atvinnurekenda og ólķkra skólastiga veršur hįttaš.
    Naušsynlegt er aš huga aš ķslenskukennslu fyrir börn innflytjenda į öllum skólastigum, en einnig er mikilvęgt aš įętlunin feli ķ sér leišir til aš aušvelda börnum svokallaš menningarlęsi til aš aušvelda žeim aš ašlagast samfélaginu. Miklu skiptir ķ žessum efnum aš kennsla ķ fjölmenningarfręšum sé fléttuš saman viš kynningu į innlendri menningu. Žannig lagar samfélagiš sig aš innflytjendum ķ rķkara męli en žaš hefur gert hingaš til žar sem įherslan hefur frekar veriš į aš innflytjendur lagi sig einhliša aš samfélaginu.
    Huga žarf aš žvķ sérstaklega hversu ólķkir innflytjendur eru innbyršis og hversu ólķkar žarfir žeirra eru. Sérstaklega žarf aš sinna ungmennum į aldrinum 16–18 įra. Hętta er į žvķ aš žessi aldurshópur lendi milli skips og bryggju og verši śt undan ķ samfélaginu, ekki sķst börn frį svęšum žar sem hefšbundin menntun er mjög ólķk žvķ sem gerist ķ ķslensku skólakerfi. Tryggja žarf žessum hópi öfluga ķslenskukennslu og aš honum standi til boša tękifęri til frekari menntunar.
    Įrétta žarf aš žaš er sitthvaš aš kenna ķslensku sem móšurmįl fólks og ķslensku sem annaš mįl. Hér į landi er nżlega fariš aš kenna kennslufręši ķslensku sem annars mįls į hįskólastigi og žį kennslu žarf aš efla sérstaklega, bęši ķ ķslenskunįmi į hįskólastigi og ķ kennslufręšideildum allra hįskóla sem bjóša upp į nįm ķ kennslufręšum.
    Žaš er mat flutningsmanna aš mikilvęgt sé aš menntamįlarįšuneytiš eigi skipulegt samrįš viš fulltrśa allra skólastiga, atvinnurekendur, verkalżšshreyfinguna og sķmenntunarmišstöšvar um land allt, skilgreini įkvešin grunnmarkmiš ķslenskunįms fyrir innflytjendur og tryggi aš allir innflytjendur njóti gjaldfrjįlsrar ķslenskukennslu ķ samręmi viš žau grunnmarkmiš. Žar meš yrši öllum tryggš jöfn staša og jafnt ašgengi aš žessari brįšnaušsynlegu menntun sem skiptir ekki ašeins innflytjendur mįli heldur einnig allt ķslenskt samfélag.