um breytingu į lögum um almannatryggingar, lögum um félagslega
ašstoš, lögum um Įbyrgšasjóš launa, lögum um fęšingar- og
foreldraorlof, lögum um mįlefni aldrašra og lögum um
hśsnęšismįl, meš sķšari breytingum.
(Lagt fyrir Alžingi į 138. löggjafaržingi 2009–2010.)
I. KAFLI Breyting į lögum nr. 100/2007, um almannatryggingar,
meš sķšari breytingum.
1. gr.
1. mgr. 7. gr. laganna oršast svo:
Rķsi įgreiningur um grundvöll, skilyrši eša upphęš bóta eša greišslna samkvęmt lögum
žessum kvešur sjįlfstęš og óhįš nefnd, śrskuršarnefnd almannatrygginga, upp śrskurš ķ
mįlinu. Sama gildir um įgreining um endurkröfurétt, ofgreišslur og innheimtu žeirra, sbr.
55. gr.
2. gr.
Eftirfarandi breytingar verša į 8. gr. laganna:
a.
Ķ staš oršsins „tveimur“ ķ 6. mgr. kemur: žremur.
b.
Į eftir 6. mgr. kemur nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Stjórnsżslukęra frestar ekki réttarįhrifum įkvöršunar en stjórnsżslukęra frestar žó
ašför į grundvelli įkvöršunar Tryggingastofnunar rķkisins um endurkröfu ofgreiddra
bóta, sbr. 55. gr.
3. gr.
Į eftir 1. mgr. 9. gr. laganna kemur nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Śrskuršir nefndarinnar um endurkröfur ofgreišslna skv. 1. mgr. 7. gr. eru ašfararhęfir.
4. gr.
Ķ staš „16 til 67 įra“ ķ 1. mgr. 18. gr. laganna kemur: 18 til 67 įra.
5. gr.
Viš 1. mgr. 34. gr. laganna bętist: meš žeirri undantekningu aš réttur til örorkulķfeyris
reiknast frį 16 įra aldri.
6. gr.
Viš 1. mgr. 54. gr. laganna bętist nżr mįlslišur, svohljóšandi: Žį er heimilt, aš ósk umsękjanda eša bótažega, aš fresta greišslu bóta og greiša bętur ķ einu lagi eftir aš endanlegar
upplżsingar um tekjur umsękjanda eša bótažega į bótagreišsluįrinu liggja fyrir viš įlagningu skattyfirvalda į opinberum gjöldum.
7. gr.
Eftirfarandi breytingar verša į 55. gr. laganna:
a.
Į eftir oršinu „bótažega“ ķ 2. mįlsl. 1. mgr. kemur: eša dįnarbśi hans.
b.
Į eftir oršunum „um tekjuaukninguna“ ķ 2. mįlsl. 2. mgr. kemur: eša ašrar breyttar ašstęšur.
c.
3. mgr. oršast svo:
Ofgreiddar bętur skal aš jafnaši draga frį greišslum til bótažega į nęstu 12 mįnušum eftir aš krafa stofnast. Ekki er heimilt aš draga frį bótum meira en 20% af mįnašarlegum greišslum til bótažega, nema samiš sé um annaš, žó aldrei lęgri fjįrhęš en 3.000
kr., uns ofgreišsla er endurgreidd aš fullu. Hafi endurkrafa vegna ofgreiddra bóta ekki
veriš greidd į 12 mįnušum frį žvķ aš krafa stofnašist skal greiša 5,5% įrsvexti į eftirstöšvar kröfunnar. Heimilt er aš falla frį kröfu um vexti ef sérstakar įstęšur eru fyrir
hendi.
d.
Į eftir oršinu „honum“ ķ 1. mįlsl. 4. mgr. kemur: eša dįnarbśi hans.
e.
Į eftir 5. mgr. kemur nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Įkvaršanir Tryggingastofnunar rķkisins um endurkröfu ofgreiddra bóta samkvęmt
įkvęši žessu eru ašfararhęfar, sbr. žó 7. mgr. 8. gr.
8. gr.
Viš įkvęši til brįšabirgša ķ lögunum bętast tveir nżir tölulišir, svohljóšandi:
14.
Žrįtt fyrir įkvęši 3. mįlsl. b-lišar 2. mgr. 16. gr. laganna skal örorkulķfeyrisžegi į tķmabilinu 1. janśar til og meš 31. desember 2010 hafa 1.315.200 kr. frķtekjumark vegna atvinnutekna viš śtreikning tekjutryggingar.
15.
Žrįtt fyrir įkvęši 69. gr. laganna skulu bętur almannatrygginga, svo og greišslur skv.
63. gr. og fjįrhęšir skv. 22. gr., ekki breytast į įrinu 2010.
II. KAFLI Breyting į lögum nr. 99/2007, um félagslega ašstoš,
meš sķšari breytingum.
9. gr.
2. mįlsl. 1. mgr. 3. gr. laganna fellur brott.
10. gr.
Eftirfarandi breytingar verša į 4. gr. laganna:
a.
3. mįlsl. 2. mgr. fellur brott.
b.
Į eftir 2. mgr. kemur nż mįlsgrein, svohljóšandi:
Tryggingastofnun rķkisins metur žörf samkvęmt įkvęši žessu.
11. gr.
7. gr. laganna oršast svo:
Heimilt er aš greiša endurhęfingarlķfeyri ķ allt aš 18 mįnuši žegar ekki veršur séš hver
starfshęfni einstaklings sem er į aldrinum 18 til 67 įra veršur til frambśšar eftir sjśkdóma
eša slys. Greišslur skulu inntar af hendi į grundvelli endurhęfingarįętlunar. Skilyrši fyrir
greišslum er aš umsękjandi taki žįtt ķ endurhęfingu meš starfshęfni aš markmiši sem telst
fullnęgjandi aš mati framkvęmdarašila og eigi hvorki rétt til launa ķ veikindaleyfi né
greišslna frį sjśkrasjóšum eša teljist tryggšur samkvęmt lögum um atvinnuleysistryggingar.
Heimilt er aš framlengja greišslutķmabil skv. 1. mgr. um allt aš 18 mįnuši ef sérstakar
įstęšur eru fyrir hendi.
Um endurhęfingarlķfeyri gilda įkvęši a-lišar 1. mgr., 4. mgr. og 5. mgr. 18. gr. laga um
almannatryggingar, nr. 100/2007. Um ašrar tengdar bętur fer eftir sömu reglum og gilda um
örorkulķfeyri, sbr. žó 1. mgr. 10. gr. žessara laga. Sjśkrahśsvist ķ endurhęfingarskyni skemur
en eitt įr samfellt hefur ekki įhrif į bótagreišslur.
Tryggingastofnun rķkisins hefur eftirlit meš žvķ aš endurhęfingarįętlun sé framfylgt og
aš skilyrši fyrir greišslum séu aš öšru leyti uppfyllt.
Rįšherra er heimilt aš setja reglugerš um nįnari framkvęmd įkvęšis žessa, m.a. um
hvaša ašila skuli fališ aš annast gerš endurhęfingarįętlunar.
12. gr.
9. gr. laganna oršast svo įsamt fyrirsögn:
Uppbętur į lķfeyri.
Heimilt er aš greiša lķfeyrisžega uppbót į lķfeyri vegna kostnašar sem ekki fęst greiddur
eša bęttur meš öšrum hętti ef sżnt žykir aš hann geti ekki framfleytt sér įn žess. Viš mat
į žvķ hvort lķfeyrisžegi geti framfleytt sér įn uppbótar skal taka tillit til eigna og tekna.
Heimilt er aš greiša lķfeyrisžega sérstaka uppbót į lķfeyri vegna framfęrslu ef sżnt žykir
aš hann geti ekki framfleytt sér įn žess. Viš mat į žvķ hvort lķfeyrisžegi sem fęr greidda
heimilisuppbót geti framfleytt sér įn sérstakrar uppbótar skal miša viš aš heildartekjur séu
undir 180.000 kr. į mįnuši. Viš mat į žvķ hvort lķfeyrisžegi sem ekki fęr greidda heimilisuppbót geti framfleytt sér įn sérstakrar uppbótar skal miša viš aš heildartekjur séu undir
153.500 kr. į mįnuši.
Til tekna samkvęmt įkvęši žessu teljast allar skattskyldar tekjur, žar į mešal bętur almannatrygginga og bętur samkvęmt lögum um félagslega ašstoš, sem og erlendar tekjur
sem ekki eru taldar fram hér į landi.
Tryggingastofnun rķkisins metur žörf samkvęmt įkvęši žessu.
Rįšherra er heimilt aš setja reglugerš um nįnari framkvęmd įkvęšis žessa, m.a. um
tekju- og eignamörk.
13. gr.
Eftirfarandi breytingar verša į 10. gr. laganna:
a.
Viš 1. mgr. bętist nżr mįlslišur, svohljóšandi: Heimilt er aš veita uppbót į fimm įra
fresti vegna sama einstaklings.
b.
Į eftir 1. mįlsl. 3. mgr. kemur nżr mįlslišur, svohljóšandi: Heimilt er aš veita styrk į
fimm įra fresti vegna sama einstaklings.
III. KAFLI Breyting į lögum nr. 88/2003, um Įbyrgšasjóš launa,
meš sķšari breytingum.
14. gr.
1. mgr. 8. gr. laganna oršast svo:
Kröfur skv. a–d-liš 5. gr. skulu bera vexti skv. 4. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verštryggingu, frį gjalddaga žeirra til žess dags er Įbyrgšasjóšur launa greišir kröfuna.
IV. KAFLI Breyting į lögum nr. 95/2000, um fęšingar- og foreldraorlof,
meš sķšari breytingum.
16. gr.
Viš lögin bętast žrjś nż įkvęši til brįšabirgša, svohljóšandi:
a. (I.)
Žrįtt fyrir įkvęši 13. gr. frestast greišslur skv. 2. og 5. mgr. fyrir einn mįnuš af
sameiginlegum rétti foreldra skv. 8. gr. žar til barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til
fęšingarorlofs stofnast vegna fęšingar eša 36 mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili
žegar rétturinn stofnast vegna frumęttleišingar eša töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum
er heimilt aš nżta sér rétt sinn skv. 1. mįlsl. į nęstu 24 mįnušum žar į eftir enda hafi žeir
ekki žegar nżtt sér allan sameiginlegan rétt sinn til fęšingarorlofs skv. 8. gr.
Rįšherra er heimilt aš setja reglugerš um hvernig reikna skuli fjįrhęš greišslna sem
foreldrar hafa rétt til śr Fęšingarorlofssjóši skv. 13. gr. žegar frestuninni lżkur skv. 1. mgr.
meš tilliti til žróunar launa, veršlags og efnahagsmįla.
Įkvęši žetta į viš um foreldra barna sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ varanlegt fóstur
į tķmabilinu 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2011.
b. (II.)
Žrįtt fyrir įkvęši 1. mgr. 18. gr. frestast greišsla fęšingarstyrks fyrir einn mįnuš af
sameiginlegum rétti foreldra žar til barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarstyrks
stofnast vegna fęšingar eša 36 mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili žegar rétturinn
stofnast vegna frumęttleišingar eša töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum er heimilt aš
nżta sér rétt sinn skv. 1. mįlsl. į nęstu 24 mįnušum žar į eftir.
Žrįtt fyrir įkvęši 2. mgr. 18. gr. frestast greišsla fęšingarstyrks fyrir einn mįnuš žar til
barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarstyrks stofnast vegna fęšingar eša 36
mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili žegar rétturinn stofnast vegna frumęttleišingar eša
töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum er heimilt aš nżta sér rétt sinn skv. 1. mįlsl. į nęstu
24 mįnušum žar į eftir.
Įkvęši žetta į viš um foreldra barna sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ varanlegt fóstur
į tķmabilinu 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2011.
c. (III.)
Žrįtt fyrir įkvęši 1. mgr. 19. gr. frestast greišsla fęšingarstyrks fyrir einn mįnuš af
sameiginlegum rétti foreldra žar til barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarstyrks stofnast vegna fęšingar eša 36 mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili žegar rétturinn
stofnast vegna frumęttleišingar eša töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum er heimilt aš
nżta sér rétt sinn skv. 1. mįlsl. į nęstu 24 mįnušum žar į eftir.
Žrįtt fyrir įkvęši 2. mgr. 19. gr. frestast greišsla fęšingarstyrks fyrir einn mįnuš žar til
barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarstyrks stofnast vegna fęšingar eša 36
mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili žegar rétturinn stofnast vegna frumęttleišingar eša
töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum er heimilt aš nżta sér rétt sinn skv. 1. mįlsl. į nęstu
24 mįnušum žar į eftir.
Įkvęši žetta į viš um foreldra barna sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ varanlegt fóstur
į tķmabilinu 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2011.
V. KAFLI Breyting į lögum nr. 125/1999, um mįlefni aldrašra, meš sķšari breytingum.
17. gr.
Eftirfarandi breytingar verša į 10. gr. laganna:
a.
Ķ staš „7.534“ ķ 2. mįlsl. 1. mgr. kemur: 8.400.
b.
Ķ staš „1.143.362“ ķ 2. mįlsl. 2. mgr. kemur: 1.361.468.
18. gr.
4. mįlsl. 1. mgr. 23. gr. laganna oršast svo: Nś tekst stofnun ekki aš innheimta hlut vistmanns ķ dvalarkostnaši og er Tryggingastofnun rķkisins žį heimilt aš halda eftir samsvarandi
hluta af mįnašarlegum greišslum vistunarframlags til viškomandi stofnunar.
19. gr.
Viš lögin bętast tvö nż įkvęši til brįšabirgša, svohljóšandi:
a. (VI.)
Vegna śtreiknings į vistunarframlagi skv. 21. gr. laganna er į tķmabilinu 1. janśar 2010
til og meš 31. desember 2010 unnt aš óska eftir žvķ aš Tryggingastofnun rķkisins beri saman
śtreikning vistunarframlags fyrir og eftir gildistöku laga nr. 166/2006 og laga nr. 17/2008.
Ef samanburšurinn leišir til aukinnar kostnašaržįtttöku vistmanns frį žvķ sem var fyrir
gildistöku žeirra laga skal leišrétta vistunarframlag vegna framangreinds tķmabils til samręmis viš žaš.
b. (VII.)
Framkvęmdasjóši aldrašra er heimilt aš verja fé śr sjóšnum til aš standa straum af
rekstrarkostnaši hjśkrunarrżma fyrir aldraša rekstrarįrin 2012 og 2013.
VI. KAFLI Breyting į lögum nr. 44/1998, um hśsnęšismįl, meš sķšari breytingum.
20. gr.
Į eftir 29. gr. laganna kemur nżr kafli, VII. kafli, Lįn vegna hjśkrunarheimila, meš
einni nżrri grein, 30. gr., er oršast svo įsamt fyrirsögn:
Almennt.
Ķbśšalįnasjóši er heimilt aš veita sveitarfélögum lįn sem nemur allt aš 100% af framkvęmdakostnaši viš kaup eša byggingu hjśkrunarheimila fyrir aldraša. Lįnstķminn mį nema
allt aš 40 įrum.
VII. KAFLI Gildistaka.
21. gr.
Lög žessi öšlast gildi 1. janśar 2010.
Įkvęši 14. gr. į viš um kröfur sem hafa falliš ķ gjalddaga 1. jślķ 2009 eša sķšar.
Įkvęši 17. gr. kemur til framkvęmda viš įlagningu opinberra gjalda į įrinu 2010 vegna
tekna įrsins 2009.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
Frumvarp žetta er lagt fram samhliša frumvarpi til fjįrlaga fyrir įriš 2010. Aš venju
byggist sķšarnefnda frumvarpiš mešal annars į įkvešnum forsendum um tekjur og gjöld sem
taka miš af stefnu stjórnvalda ķ efnahags- og rķkisfjįrmįlum. Ķ fjįrlagafrumvarpinu er stefnt
aš verulegum samdrętti ķ śtgjöldum rķkissjóšs en mikilvęgt er aš hann megi fram ganga ķ
žvķ skyni aš nį žeim markmišum sem stjórnvöld hafa skuldbundiš sig til svo treysta megi
stöšu efnahagslķfsins. Žęr breytingar sem lagt er til aš geršar verši į lögum nr. 100/2007,
um almannatryggingar, meš sķšari breytingum, lögum nr. 99/2007, um félagslega ašstoš,
meš sķšari breytingum, lögum nr. 88/2003, um Įbyrgšasjóš launa, meš sķšari breytingum,
lögum nr. 95/2000, um fęšingar- og foreldraorlof, meš sķšari breytingum, lögum nr. 125/
1999, um mįlefni aldrašra, meš sķšari breytingum, og lögum nr. 44/1998, um hśsnęšismįl,
meš sķšari breytingum, meš frumvarpi žessu eru m.a. lišur ķ žeirri višleitni aš nį fram
markmišum rķkisstjórnarinnar ķ rķkisfjįrmįlum.
Auk framangreindra breytinga eru ķ frumvarpi žessu lagšar til żmsar ašrar breytingar į
lögum um almannatryggingar, lögum um félagslega ašstoš og lögum um mįlefni aldrašra.
Ķ október 2009 skilaši verkefnisstjórn um endurskošun almannatrygginga skżrslu til
félags- og tryggingamįlarįšherra um nżskipan almannatrygginga. Ķ skżrslunni koma fram
margvķslegar tillögur um breytingar į nśgildandi lķfeyriskerfi. Tillögurnar eru nś til skošunar
ķ félags- og tryggingamįlarįšuneytinu og er stefnt aš žvķ aš leggja fram frumvarp į voržingi
2010 sem mun aš miklu leyti byggjast į skżrslunni. Hér er um umfangsmikiš verk aš ręša
sem varšar hagsmuni žjóšarinnar og mikilvęgt aš vanda til verka ķ žvķ sambandi.
Ķ žvķ frumvarpi sem nś liggur fyrir eru lagšar til nokkrar breytingar į lögum um almannatryggingar. Hér er bęši um aš ręša breytingar sem tališ er naušsynlegt aš gera nś og ekki
mega bķša žar til fyrrnefndri heildarendurskošun lķfeyriskerfisins er lokiš og einnig breytingar sem varša réttaröryggi borgaranna:
1.
Valdsviš śrskuršarnefndar almannatrygginga er rżmkaš.
2.
Hįmarksfrestur śrskuršarnefndar almannatrygginga til aš kveša upp śrskurši ķ kęrumįlum er lengdur śr tveimur mįnušum ķ žrjį.
3.
Kvešiš er į um ašfararhęfi endurkrafna ofgreiddra bóta.
4.
Örorkulķfeyrir lķfeyristrygginga greišist frį 18 įra aldri ķ staš 16 įra.
5.
Heimilt veršur aš greiša bętur ķ einu lagi eftir į óski bótažegi žess.
6.
Breytingar verša geršar į reglum um innheimtu ofgreiddra bóta.
Samhliša frumvarpinu er gert rįš fyrir aš geršar verši breytingar į reglugerš nr. 379/1999
um örorkumat og žeim stašli sem er ķ fylgiskjali meš reglugeršinni. Stašallinn kom til framkvęmda fyrir um tķu įrum og hafa ekki veriš geršar į honum breytingar sķšan. Mį žvķ segja
aš komin sé töluverš reynsla af notkun hans sem byggja mį į viš endurskošun. Tekiš veršur
tillit til annmarka og framkominna athugasemda, m.a. frį lęknum sem koma aš matsferli
örorku į vegum Tryggingastofnunar rķkisins, um aš nśverandi heilsufarsleg skilyrši fyrir mati į fullri örorku séu ekki nógu ķtarleg. Er žvķ gert rįš fyrir aš reglugeršinni og stašlinum
verši breytt į žann hįtt aš heilsufarsleg skilyrši til aš fį örorkumat verši gerš skżrari og
ķtarlegri. Litiš er svo į aš um tķmabundna breytingu sé aš ręša žar til nżtt kerfi veršur tekiš
upp, žar sem įherslan veršur lögš į getu fólks til aš starfa en ekki byggt į mati į vangetu
eins og nś er, jafnframt žvķ sem aukin įhersla veršur lögš į starfsendurhęfingu.
Žį eru ķ frumvarpinu lagšar til nokkrar breytingar į lögum nr. 99/2007, um félagslega
ašstoš, meš sķšari breytingum. Um er aš ręša breytingar sem varša barnalķfeyri vegna nįms,
umönnunargreišslur, endurhęfingarlķfeyri, uppbętur į lķfeyri og bifreišakostnaš. Veigamesta breytingin felst ķ 11. gr. frumvarpsins žar sem m.a. er gert rįš fyrir aš heimilt verši
aš greiša endurhęfingarlķfeyri ķ allt aš 36 mįnuši į grundvelli endurhęfingarįętlunar. Žessar breytingar tengjast aš miklu leyti framangreindum breytingum sem fyrirhugaš er aš gera
į örorkumatsstašlinum og eru ķ samręmi viš žį stefnu stjórnvalda aš leggja eigi höfušįherslu į starfsgetu einstaklinga og möguleika žeirra til starfsendurhęfingar.
Loks eru lagšar til breytingar į lögum nr. 125/1999, um mįlefni aldrašra, og lögum nr.
44/1998, um hśsnęšismįl, sem varša heimildir til aš veita fé til reksturs, kaupa eša byggingar hjśkrunarheimila fyrir aldraša.
Athugasemdir viš einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Ķ įkvęšinu er lagt til aš valdsviš śrskuršarnefndar almannatrygginga verši rżmkaš og aš
nefndin fįi einnig žaš hlutverk aš kveša upp śrskurši sem varša ašrar greišslur en bętur
samkvęmt almannatryggingalögum, t.d. mešlagsgreišslur, sem og ķ mįlum sem varša endurkröfurétt og innheimtu ofgreiddra bóta į grundvelli almannatryggingalaga og laga um
félagslega ašstoš, nr. 99/2007, sbr. 1. mgr. 14. gr. žeirra laga. Nśgildandi įkvęši kvešur ašeins į um aš nefndin śrskurši ķ mįlum ef įgreiningur rķs um grundvöll, skilyrši eša upphęš
bóta samkvęmt lögunum. Hefur žaš leitt til žess aš nefndin hefur žurft aš vķsa mįlum frį,
t.d. žegar um er aš ręša kęrumįl vegna mešlagsgreišslna eša innheimtu ofgreišslna hjį
dįnarbśum. Žetta hefur bęši valdiš óžęgindum og óvissu fyrir kęrendur og eins fyrir
Tryggingastofnun rķkisins ķ tengslum viš leišbeiningarskyldu hennar. Tališ er mikilvęgt
fyrir réttaröryggi borgaranna aš einnig sé hęgt aš bera žessi įgreiningsefni undir sjįlfstęša
og óhįša śrskuršarnefnd. Er žvķ lagt til aš valdsviš nefndarinnar verši vķkkaš eins og aš
framan greinir.
Um 2. gr.
Ķ a-liš įkvęšisins er gert er rįš fyrir aš hįmarksfrestur śrskuršarnefndar almannatrygginga til aš kveša upp śrskurši ķ kęrumįlum verši lengdur śr tveimur mįnušum ķ žrjį.
Bśast mį viš žvķ aš fjöldi kęrumįla aukist töluvert samfara žvķ aš valdsviš nefndarinnar
verši vķkkaš, sbr. 1. gr. frumvarps žessa. Samkvęmt gildandi lögum skal nefndin kveša upp
śrskurš svo fljótt sem unnt er og eigi sķšar en tveimur mįnušum eftir aš henni berst mįl.
Žessi tķmi er of skammur žegar hafšur er ķ huga hinn mikli fjöldi mįla sem nefndinni berast.
Ķ sumum tilvikum getur efnisleg mešferš mįlanna veriš mjög žung ķ vöfum og ķ raun óraunhęft aš nefndin geti afgreitt žau mįl į skemmri tķma en tveimur mįnušum. Į žetta sérstaklega viš žegar litiš til žess hversu langan tķma gagnaöflun getur tekiš hjį t.d. sjśkrastofnunum og lęknum. Žvķ er lagt til aš śrskuršarnefndin fįi heimild til aš afgreiša mįl į allt aš
žremur mįnušum.
Ķ b-liš įkvęšisins er lagt til aš stjórnsżslukęra fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar en
stjórnsżslukęra fresti žó ašför į grundvelli įkvöršunar Tryggingastofnunar rķkisins um
endurkröfu ofgreiddra bóta, sbr. 55. gr. laganna. Aš öšru leyti er vķsaš til athugasemda viš
3. gr. frumvarps žessa.
Um 3. gr.
Mikilvęgt žykir aš einfalda innheimtu ofgreiddra bóta skv. 55. gr. laganna frį gildandi
fyrirkomulagi sem og aš draga śr innheimtukostnaši sem fellur ķ hlut skuldara lįti hann hjį
lķša aš endurgreiša Tryggingastofnun ofgreiddar bętur. Er žvķ lagt til aš śrskuršir śrskuršarnefndar almannatrygginga um endurkröfu ofgreiddra bóta verši geršir ašfararhęfir sem
einfaldar innheimtuferliš en samkvęmt lögum nr. 90/1989, um ašför, meš sķšari breytingum,
er gert rįš fyrir aš śrskuršir yfirvalda séu ašfararhęfir samkvęmt fyrirmęlum laga, sbr. 5.
tölul. 1. mgr. 1. gr. žeirra laga. Nišurstöšu ęšra stjórnvalds ķ kęrumįli veršur yfirleitt ekki
hnikaš innan stjórnsżslunnar og gildir žaš sama um nišurstöšu lęgra setts stjórnvalds, sem
ekki er kęrš til ęšra setts stjórnvalds. Er žvķ jafnframt lagt til ķ 7. gr. frumvarps žessa aš
įkvaršanir Tryggingastofnunar rķkisins um endurkröfu ofgreiddra bóta skv. 55. gr. laganna
verši einnig ašfararhęfar. Aftur į móti er sį varnagli sleginn aš sé įkvöršun Tryggingastofnunar um endurkröfu ofgreiddra bóta kęrš til śrskuršarnefndarinnar frestar stjórnsżslukęran
ašför, sbr. 2. gr. frumvarps žessa, enda sętir žį sś įkvöršun Tryggingastofnunar endurskošun ęšra setts stjórnvalds og veršur žar af leišandi ekki talin endanleg įkvöršun innan
stjórnsżslunnar. Engu sķšur er gert rįš fyrir aš Tryggingastofnun gęti mešalhófs viš innheimtu ofgreiddra bóta og sendi ašila kröfubréf žar sem hlutašeiganda er veitt tękifęri til
aš endurgreiša stofnuninni įšur en mįl hans er sent til frekari innheimtu.
Um 4. gr.
Gert er rįš fyrir aš aldursvišmiši örorkulķfeyris verši breytt śr 16 įra aldri ķ 18 įra aldur.
Samkvęmt lögręšislögum verša menn lögrįša 18 įra og er tališ rétt aš miša rétt til örorkulķfeyris viš žaš aldursmark žannig aš ófjįrrįša einstaklingum séu ekki greiddar örorkubętur.
Mį einnig benda į aš örorkustyrkur skv. 19. gr. laganna er veittur einstaklingum frį 18 įra
aldri. Žį eru umönnunargreišslur til framfęrenda fatlašra og langveikra barna samkvęmt
lögum um félagslega ašstoš, nr. 99/2007, greiddar til 18 įra aldurs, en nokkur brögš hafa
veriš aš žvķ aš tvķgreišslur hafa myndast vegna žessa, ž.e. greišslur örorkulķfeyris til ungmennisins og umönnunargreišslur til foreldra hafa veriš greiddar śt samtķmis sem ekki er
heimilt. Loks mišast greišslur barnalķfeyris skv. 20. gr. almannatryggingalaga viš 18 įra
aldur, en žaš er sérstaklega tekiš fram ķ 2. mįlsl. 5. mgr. 20. gr. laganna aš ekki skuli greiša
barnalķfeyri vegna žeirra barna er njóta örorkulķfeyris. Žar sem breyting sś sem hér er lögš
til hefur ekki afturvirk įhrif, ž.e. gildir ašeins um žį sem fį greišslur frį og meš gildistöku
laganna, er gert rįš fyrir aš įkvęšiš verši ekki afnumiš til aš fyrirbyggja tvöfaldar greišslur
til žeirra barna sem hér um ręšir.
Um 5. gr.
Žar sem til stendur aš endurskoša IV. kafla almannatryggingalaga um slysatryggingar ķ
heild sinni į nęstu mįnušum, sbr. žingmįlaskrį heilbrigšisrįšherra, er tališ rétt aš hafa öll
aldursvišmiš óbreytt hvaš slysatryggingar varšar.
Um 6. gr.
Samkvęmt 54. gr. almannatryggingalaga skal greiša bętur fyrsta dag hvers mįnašar og
eru bęturnar greiddar fyrir fram ķ byrjun hvers mįnašar. Śtreikningur bóta getur veriš mjög
flókinn og krefst góšrar samvinnu bótažega og Tryggingastofnunar rķkisins. Er sérstaklega
mikilvęgt aš bótažegar upplżsi stofnunina um allar žęr breytingar sem kunna aš verša į
tekjum žeirra til aš tryggja aš śtreikningur bóta sé réttur į hverjum tķma. Sérstaklega hefur
žaš reynst bótažegum erfitt aš įętla fyrir fram hverjar fjįrmagnstekjur žeirra muni verša.
Žetta hefur margoft leitt til žess aš viš endurreikning og uppgjör tekjutengdra bóta kemur
ķ ljós aš bętur hafa żmist veriš vangreiddar eša ofgreiddar. Ķ įkvęšinu er gert rįš fyrir aš
heimilt verši aš fresta greišslu bóta og greiša bętur ķ einu lagi eftir aš endanlegar upplżsingar um tekjur umsękjanda eša bótažega į bótagreišsluįrinu liggja fyrir viš įlagningu
skattyfirvalda į opinberum gjöldum. Žetta verši žó ašeins gert ef umsękjandi eša bótažegi
óskar žess sérstaklega. Žetta mun hafa žau įhrif aš unnt veršur aš greiša śt bętur įrsins
2010 ķ einu lagi ķ įgśst 2011 žegar įlagning skattyfirvalda liggur fyrir. Ķ žeim tilvikum er žvķ
ekki hętta į žvķ aš bętur fyrir įriš 2010 verši ofgreiddar eša vangreiddar žar sem eingreišslan veršur ekki innt af hendi fyrr en endanlegar upplżsingar liggja fyrir. Gera mį rįš fyrir aš
žaš verši sérstaklega žeir sem fį mjög lįgar mįnašarlegar greišslur frį Tryggingastofnun
rķkisins sem sjįi sér hag ķ žvķ aš fį greišslur meš žessum hętti, t.d. žeir sem lengi hafa bśiš
erlendis, og einnig žeir sem hafa talsvert hįar tekjur sem hafa įhrif į bótarétt žeirra og žurfa
ekki naušsynlega į mįnašarlegum greišslum lķfeyristrygginga aš halda.
Um 7. gr.
Ķ a- og d-liš įkvęšisins er lagt til aš oršinu dįnarbś verši bętt viš ķ 55. gr. laganna, en
meš žvķ er veriš aš taka af allan vafa um aš Tryggingastofnun rķkisins sé skylt aš endurkrefja dįnarbś um ofgreiddar bętur til bótažega sem hefur lįtist.
Ķ b-liš er bętt viš įkvęšiš oršunum „eša ašrar įstęšur“ žar sem žaš er ekki eingöngu
skortur į tekjuupplżsingum sem getur valdiš ofgreišslu bóta heldur einnig żmsar ašrar
įstęšur, t.d. ef bótažegi tilkynnir ekki um breytta hjśskaparstöšu eša flutning til śtlanda.
Ķ c-liš įkvęšisins er lagt til aš bętt verši inn ķ lögin įkvęši um vexti į kröfur vegna
ofgreišslu bóta ķ žeim tilvikum sem innheimtan tekur lengri tķma en 12 mįnuši. Bętur
Tryggingastofnunar rķkisins eru ętlašar til framfęrslu og žvķ ber aš fara varlega viš įlagningu vaxta. Af žeim sökum er lagt til aš vextirnir verši įkvaršašir lįgir, 5,5%, sem er ķ samręmi viš vexti sem leggjast į vangreiddar bótafjįrhęšir. Einnig er lagt til aš vextir verši
ekki lagšir į nema ķ žeim tilvikum sem innheimta endurkröfunnar tekur lengri tķma en 12
mįnuši frį žeim tķma sem krafa stofnast, sem mišast viš žann tķma žegar frestur skuldara
til aš koma aš athugasemdum vegna kröfunnar er lišinn. Įrsvextir byrja žannig aš reiknast
frį fyrsta degi žrettįnda mįnašar eftir aš krafa hefur stofnast. Jafnframt veršur Tryggingastofnun rķkisins heimilt aš falla frį kröfum um vexti žegar sérstaklega stendur į. Įkvęšinu
er ętlaš aš vera hvati fyrir einstaklinga til aš endurgreiša fjįrhęš sem žeir hafa fengiš
ofgreidda į sem stystum tķma, sem mešal annars dregur śr lķkum į žvķ aš ofgreišslur aukist
įr frį įri. Aš öšru leyti er įkvęšiš óbreytt frį 3. mgr. 55. gr. nśgildandi laga.
Ķ e-liš er lagt til aš įkvaršanir Tryggingastofnunar rķkisins um endurkröfur ofgreiddra
bóta verši ašfararhęfar en aš öšru leyti er vķsaš til athugasemda viš 3. gr. frumvarps žessa.
Um 8. gr.
Lagt er til aš viš śtreikning tekjutryggingar til örorkulķfeyrisžega haldist frķtekjumark
vegna atvinnutekna óbreytt skv. 11. tölul. įkvęšis til brįšabirgša eša 1.315.200 kr. į įri sem
svarar til 109.600 kr. į mįnuši žar sem tališ er sérstaklega mikilvęgt aš stušla įfram aš
aukinni atvinnužįtttöku öryrkja ķ žvķ efnahagsįstandi sem nś rķkir.
Enn fremur er lagt til, ķ samręmi viš forsendur fjįrlagafrumvarpsins, aš bętur almannatrygginga, svo og mešlagsgreišslur skv. 63. gr., skuli ekki breytast į įrinu 2010 frį žvķ sem
nś er.
Um 9. gr.
Ķ 3. gr. laga um félagslega ašstoš, nr. 99/2007, meš sķšari breytingum, er kvešiš į um
heimild til handa Tryggingastofnun rķkisins aš greiša barnalķfeyri vegna skólanįms eša
starfsžjįlfunar ungmennis į aldrinum 18–20 įra ef annaš foreldri eša bįšir foreldrar eru
lįtnir sem og ef annaš foreldri eša bįšir foreldrar eru ellilķfeyrisžegar eša örorkulķfeyrisžegar. Sama gildir ef ekki er unnt aš framfylgja śrskurši skv. 1. mgr. 62. gr. barnalaga, sem
heimilar sżslumanni aš śrskurša aš foreldri skuli greiša barni sķnu framlag til menntunar eša
starfsžjįlfunar samkvęmt kröfu žess frį 18 til 20 įra aldurs, vegna efnaleysis foreldris eša
ef ekki tekst aš hafa uppi į žvķ eša ef ljóst er aš ungmenni er ókleift aš innheimta greišslur
į grundvelli slķks śrskuršar.
Samkvęmt 2. mįlsl. 1. mgr. 3. gr. laganna greišist eingöngu einfaldur barnalķfeyrir ķ
framangreindum tilvikum. Žetta leišir til žess aš ungmenni, sem t.d. hafa misst bįša foreldra
sķna, annaš foreldriš er lįtiš og hitt er örorkulķfeyrisžegi eša bįšir foreldrar eru öryrkjar eša
geta ekki greitt framlag til menntunar eša starfsžjįlfunar vegna efnaleysis, njóta lakari réttar
en önnur ungmenni, sem geta į aldrinum 18–20 įra bęši fengiš barnalķfeyri vegna nįms og
menntunarframlag. Žvķ er lagt til aš 2. mįlsl. 1. mgr. verši felldur brott svo aš öll ungmenni
į aldrinum 18–20 įra sem stunda nįm njóti jafnręšis hvaš žetta varšar.
Um 10. gr.
Ķ 2. mgr. 4. gr. laganna segir aš almenn leikskóla- og skólažjónusta skerši ekki umönnunargreišslur til framfęrenda fatlašra og langveikra barna. Žį er kvešiš į um aš önnur
dagleg, sértęk žjónusta og vistun utan heimilis, žar meš talin umtalsverš skammtķmavistun,
skerši umönnunargreišslur. Loks er tekiš fram aš tryggingalęknar meti žörf samkvęmt
įkvęši žessu.
Lagt er til aš lokamįlslišur 2. mgr., žar sem kvešiš er į um mat tryggingalękna, verši
felldur brott žar sem žaš eru ķ fęstum tilfellum tryggingalęknar sem meta žörf fyrir umönnunargreišslur eša hvort skilyrši til žeirra séu uppfyllt. Ķ staš žess komi nż mįlsgrein sem
kveši į um aš Tryggingastofnun rķkisins meti žörf fyrir umönnunargreišslur. Ekki er um
efnislega breytingu aš ręša heldur er ašeins veriš aš laga löggjöfina aš rķkjandi framkvęmd.
Um 11. gr.
Gert er rįš fyrir breytingum į 7. gr. laga um félagslega ašstoš sem męlir fyrir um
endurhęfingarlķfeyri. Öryrkjum hefur fjölgaš ört į lišnum įratug og sżna rannsóknir aš
samband er milli aukningar atvinnuleysis og fjölgunar nżskrįšra öryrkja. Mikilvęgt er aš
allir sem einhverja starfsgetu hafa eigi kost į endurhęfingarśrręšum sem leiša til aukinna
möguleika į atvinnužįtttöku. Efla žarf endurhęfingu žeirra sem bśa viš skerta starfshęfni
og gera žeim žannig mögulegt aš komast į nż śt į vinnumarkaš eša taka į annan hįtt virkan žįtt ķ samfélaginu. Žaš er ekki einvöršungu mikilvęgt einstaklinganna sjįlfra vegna heldur
ekki sķšur samfélagsins alls aš efla endurhęfingu eins og kostur er.
Ķ fyrsta lagi er lagt til aš skżrt verši tekiš fram ķ lögunum aš heimilt sé aš greiša endurhęfingarlķfeyri til einstaklinga į aldrinum 18 til 67 įra og er žaš ķ samręmi viš 4. gr. frumvarpsins um aldursmörk örorkulķfeyris.
Ķ frumvarpinu er einnig lagt til aš heimilt verši aš framlengja hįmarkstķmabil endurhęfingarlķfeyris, sem er ķ dag 12 mįnušir meš heimild til framlengingar um sex mįnuši, ķ
allt aš 36 mįnuši ef sérstakar įstęšur eru fyrir hendi. Hér er einkum įtt viš ef miklar lķkur
eru taldar til žess aš lengri endurhęfing muni leiša til starfshęfni einstaklingsins og žannig
verši komiš ķ veg fyrir varanlega örorku.
Žį er lagt til aš fellt verši brott skilyrši um aš greišslur sjśkra- eša slysadagpeninga séu
naušsynlegur undanfari endurhęfingarlķfeyris. Ķ staš žess er lagt til aš bętt verši viš įkvęšiš skilyrši um aš umsękjandi hafi tęmt rétt sinn til greišslu launa frį atvinnurekanda,
atvinnuleysisbóta eša greišslna frį sjśkrasjóši stéttarfélags. Greišslur endurhęfingarlķfeyris
hefjast žį ķ fyrsta lagi eftir aš kjarasamningsbundinna réttinda nżtur ekki lengur viš. Fįi viškomandi einnig sjśkradagpeninga frį Tryggingastofnun rķkisins stöšvast greišslur žeirra
žegar greišsla endurhęfingarlķfeyris hefst. Tekiš skal fram aš žeir sem ekki hafa veriš į
vinnumarkaši geta einnig fengiš greiddan endurhęfingarlķfeyri, eins og nś er.
Ķ 3. mgr. er gert rįš fyrir aš sömu reglur gildi um bśsetutķma, fjįrhęšir og tekjutengingar
endurhęfingarlķfeyris og gilda um örorkulķfeyri skv. 18. gr. laga um almannatryggingar.
Helsta efnislega breytingin sem ķ žessu felst er sś aš gerš er krafa um lįgmarksbśsetutķma
į Ķslandi įšur en heimild til greišslu endurhęfingarlķfeyris getur myndast og enn fremur aš
endurhęfingarlķfeyrir greišist ķ hlutfalli viš bśsetu hér į landi meš sama hętti og örorkulķfeyrir. Er tališ ešlilegt og sanngjarnt aš sömu kröfur séu geršar um bśsetutķma hér į landi
hvort sem um er aš ręša örorku- eša endurhęfingarlķfeyri. Žį er ķ įkvęšinu sérstaklega tekiš
fram aš uppbętur til bifreišakaupa greišast ekki til endurhęfingarlķfeyrisžega, sbr. 1. mgr.
10. gr. laganna, enda greišast žęr uppbętur ašeins į fimm įra fresti og eru ętlašar žeim sem
eru hreyfihamlašir til langframa.
Žį er ķ 3. mgr. įkvęšisins lagt til aš lokamįlslišur 2. mgr. 7. gr. laganna, sem kvešur į
um aš sjśkrahśsvist ķ endurhęfingarskyni hafi ekki įhrif į bótagreišslur, verši óbreyttur en
aš vegna lengingar į hįmarkstķmalengd endurhęfingarlķfeyris verši žvķ bętt viš įkvęšiš aš
um sé aš ręša sjśkrahśsvist aš hįmarki eitt įr samfellt. Veršur aš telja ešlilegt aš sjśkrahśsvist sem nęr yfir lengri tķma en eitt įr samfellt leiši til žess aš greišslur endurhęfingarlķfeyris falli nišur.
Aš lokum er gert rįš fyrir aš kvešiš verši sérstaklega į um aš Tryggingastofnun rķkisins
skuli hafa eftirlit meš framkvęmd endurhęfingarinnar, ž.e. aš sinna eftirfylgni viš endurhęfingarįętlun og meta įrangur hennar. Žį er lögš į žaš sérstök įhersla aš stofnunin hafi
eftirlit meš žvķ aš greišslur endurhęfingarlķfeyris renni eingöngu til žeirra sem uppfylli
skilyrši laganna til greišslna.
Meš žessum breytingum er lögš aukin įhersla į mikilvęgi starfsendurhęfingar en meš
endurhęfingu aukast lķkur į aš einstaklingurinn skili sér aftur į atvinnumarkaš aš endurhęfingu lokinni. Nżtt vinnulag meš góšri framkvęmd og eftirliti eykur lķkur į aš endurhęfingu sé fylgt eftir og fęrri einstaklingar verši öryrkjar til langframa.
Um 12. gr.
Lagt er til aš sś breyting verši gerš į oršalagi 9. gr. laga um félagslega ašstoš, hvaš
varšar heimild til aš greiša frekari uppbętur til elli- og örorkulķfeyrisžega, aš skżrt sé kvešiš
į um aš įkvęšiš taki til allra lķfeyrisžega. Hér er um heimildarįkvęši aš ręša žar sem byggt
er į mati į žörf aš teknu tilliti til ašstęšna lķfeyrisžegans. Ķ 1. mgr. er fjallaš um uppbót
vegna kostnašar. Sérstaklega er tekiš fram aš uppbótinni sé ętlaš aš męta kostnaši sem
lķfeyrisžegar verša fyrir og ekki fęst bęttur į annan hįtt. Hér getur t.d. veriš um aš ręša
umönnunarkostnaš sem opinberir ašilar greiša ekki, sjśkra- eša lyfjakostnaš sem sjśkratryggingar greiša ekki, vistunarkostnaš o.fl. Ķ reglugerš nr. 595/1997, um heimilisuppbót og
frekari uppbętur samkvęmt lögum um félagslega ašstoš, meš sķšari breytingum, er kvešiš
nįnar į um framkvęmd Tryggingastofnunar rķkisins um greišslu uppbótar samkvęmt žessu
įkvęši.
Ķ 2. mgr. er fjallaš um sérstaka uppbót vegna framfęrslu lķfeyrisžega. Lagt er til aš
įkvęši reglugeršar nr. 878/2008, um sérstaka uppbót til framfęrslu lķfeyrisžega, meš sķšari
breytingu, verši felld inn ķ lögin. Reglugerš žessi kom til framkvęmda frį og meš 1. september 2008. Meš gildistöku hennar var žeim lķfeyrisžegum, sem bśa einir og höfšu heildartekjur undir 150.000 kr. į mįnuši, tryggš lįgmarksupphęš til framfęrslu ef žeir gįtu sżnt
fram į aš žeir gętu ekki framfleytt sér įn žess. Mišaš var viš aš žeir lķfeyrisžegar sem ekki
byggju einir žyrftu aš hafa heildartekjur undir 128.000 kr. į mįnuši til žess aš geta įtt tilkall
til sérstakrar uppbótar. Meš reglugerš nr. 1192/2008, um (1.) breytingu į reglugerš nr. 878/
2008 um sérstaka uppbót til framfęrslu lķfeyrisžega, sem tók gildi um sķšustu įramót, var
fjįrhęš tekjumarka hękkuš og er uppbótin nś greidd žeim lķfeyrisžegum sem bśa einir og
hafa heildartekjur undir 180.000 kr. į mįnuši. Hjį žeim lķfeyrisžegum sem ekki bśa einir eru
tekjumörkin 153.500 kr. į mįnuši. Ekki er gert rįš fyrir efnislegum breytingum į nśgildandi
reglugerš eša framkvęmd Tryggingastofnunar rķkisins, heldur er tilgangur įkvęšisins aš
lögfesta įkvęši um lįgmarksupphęš til framfęrslu lķfeyrisžega.
Gert er rįš fyrir aš allar skattskyldar tekjur teljist til tekna skv. 3. mgr. įkvęšisins, žar
į mešal bętur almannatrygginga og bętur samkvęmt lögum um félagslega ašstoš. Sama
gildir um erlendar tekjur sem ekki eru taldar fram hér į landi. Eingreišslur til lķfeyrisžega
(orlofs- og desemberuppbętur) eru žó undanžegnar žessari reglu. Er žetta ķ samręmi viš
framangreindar reglugeršir og framkvęmdina, en greišsla uppbóta į lķfeyri kemur ašeins til
greina žegar heildartekjur lķfeyrisžega eru žaš lįgar aš sżnt žykir aš lķfeyrisžegi geti ekki
framfleytt sér įn uppbótar. Žvķ er tališ ešlilegt aš bętur almannatrygginga og félagslegrar
ašstošar teljist til heildartekna ķ žvķ sambandi.
Ķ 4. mgr. er sérstaklega tekiš fram aš Tryggingastofnun rķkisins meti žörf samkvęmt
įkvęšinu.
Um 13. gr.
Lagt er til aš ķ 1. og 3. mgr. 10. gr. laganna sem kveša į um greišslur uppbóta og styrkja
til hreyfihamlašra einstaklinga vegna bifreiša verši bętt viš įkvęšum sem kveša į um žaš
tķmabil sem žarf aš lķša į milli slķkra greišslna, ž.e. fimm įr. Er žaš ķ samręmi viš nśgildandi reglugerš nr. 170/2009, um styrki og uppbętur til hreyfihamlašra einstaklinga vegna
bifreiša. Įstęša žess aš nś er lagt til aš žetta tķmabil verši lögfest er sś aš ķ įliti umbošsmanns Alžingis frį 1. desember 2008, ķ mįli nr. 5132/2007, kemur fram aš tķmaskilyrši 5.
mgr. 5. gr. žįgildandi reglugeršar um aš styrki til bifreišakaupa megi veita į fimm įra fresti
hafi ekki įtt fullnęgjandi lagastoš ķ žįgildandi a-liš 1., sbr. 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007, um almannatryggingar, sbr. įšur 33. gr. laga nr. 117/1993. Į žeim tķma sem įlit umbošsmanns Alžingis var ķ vinnslu tóku nż lög um sjśkratryggingar gildi, sbr. lög nr. 112/2008.
Meš žeim lögum voru styrkir vegna bifreišakaupa fęršir śr lögum um almannatryggingar
yfir ķ 3. mgr. 10. gr. laga um félagslega ašstoš og žį jafnframt kvešiš į um aš styrkir til
kaupa į bifreišum yršu heimildarįkvęši į sama hįtt og uppbętur til bifreišakaupa. Ķ samręmi viš framangreint įlit umbošsmanns Alžingis er žvķ lagt til aš fyrrgreindum tķmaskilyršum verši bętt viš lagaįkvęšin til žess aš taka af allan vafa um fullnęgjandi lagastoš
įkvęša reglugeršarinnar.
Um 14. gr.
Lagt er til aš įkvęši 8. gr. laga nr. 88/2003, um Įbyrgšasjóš launa, meš sķšari breytingum, verši breytt žannig aš žaš verši efnislega eins og žaš var fyrir žęr breytingar sem
geršar voru meš lögum nr. 70/2009, um rįšstafanir ķ rķkisfjįrmįlum, og tóku gildi 29. jśnķ
2009. Er žvķ lagt til aš kröfur žęr sem Įbyrgšasjóšur launa įbyrgist skv. a–d-liš 5. gr. laganna beri vexti skv. 4. gr. laga um vexti og verštryggingu, nr. 38/2001, eins og veriš hefur
frį gjalddaga žeirra til žess dags er Įbyrgšasjóšur launa greišir kröfuna. Er gert rįš fyrir aš
įkvęši žetta gildi um kröfur sem falliš hafa ķ gjalddaga 1. jślķ 2009 og sķšar, sbr. 2. mgr. 21.
gr. frumvarps žessa, og er žvķ tryggt aš allar kröfur sem Įbyrgšasjóšur launa įbyrgist skv.
a–d-liš 5. gr. laganna beri vexti skv. 4. gr. laga um vexti og verštryggingu óhįš žvķ hvenęr
žęr hafa falliš ķ gjalddaga innan įbyrgšatķmabils laganna.
Um 15. gr.
Ķ žvķ skyni aš koma til móts viš žann kostnašarauka sem af žvķ hlżst aš Įbyrgšasjóšur
launa greiši vexti af kröfum sem hann įbyrgist skv. 5. gr. laganna, sbr. 14. gr. frumvarps
žessa, er lagt til aš įbyrgšargjaldiš sem stendur straum af fjįrmögnun Įbyrgšasjóšs launa
skv. 23. gr. laganna verši hękkaš śr 0,2% ķ 0,25% af gjaldstofni žess. Meš žessari hękkun
į įbyrgšargjaldinu mun gjaldiš jafnframt standa betur undir įętlušum śtgjöldum Įbyrgšasjóšs launa en ella hefši veriš. Įętluš śtgjöld sjóšsins eru 1.773 millj. kr. samkvęmt frumvarpi til fjįrlaga fyrir įriš 2010.
Um 16. gr.
Um a-liš (įkvęši til brįšabirgša I).
Lagt er til aš foreldrar eigi įfram rétt til fęšingarorlofs, ž.e. leyfis frį störfum vegna fęšingar barns, frumęttleišingar eša töku barns ķ varanlegt fóstur, ķ samtals nķu mįnuši skv. 8.
gr. laganna žannig aš hvor foreldra um sig eigi sjįlfstęšan rétt til fęšingarorlofs ķ žrjį
mįnuši og sameiginlegur réttur žeirra verši žrķr mįnušir. Foreldrar geta žannig nżtt sér alla
nķu mįnušina į fyrstu 36 mįnušunum ķ lķfi barns eša 36 mįnušunum eftir aš barn kom inn
į heimili vegna frumęttleišingar eša töku ķ varanlegt fóstur. Hins vegar er lagt til aš greišslum skv. 13. gr. laganna vegna žrišja sameiginlega mįnašarins verši frestaš žar til barniš nęr
36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarorlofs stofnast vegna fęšingar. Skal žį miša viš
afmęlisdag barns. Ķ tilvikum er réttur til fęšingarorlofs stofnast vegna frumęttleišingar eša
töku ķ varanlegt fóstur er mišaš viš aš greišslur frestist žar til aš 36 mįnušum lišnum eftir
aš barn kom inn į heimili. Er gert rįš fyrir aš foreldrar geti nżtt žennan rétt sinn į nęstu 24
mįnušum žar į eftir eša žar til barniš veršur fimm įra enda hafi foreldrar ekki žegar nżtt
sér allan rétt sinn til fęšingarorlofs skv. 8. gr. Mišaš er viš aš sama višmišunartķmabil skv.
13. gr. laganna eigi žį viš og įtti viš um ašrar greišslur til foreldra śr Fęšingarorlofssjóši vegna sama barns. Engu sķšur er gert rįš fyrir aš félags- og tryggingamįlarįšherra verši
heimilt aš setja ķ reglugerš meš hvaša hętti skuli reikna žęr fjįrhęšir sem foreldrar eiga rétt
į skv. 13. gr. til nśgildis į žeim tķma er réttur žessi er nżttur, meš tilliti til žróunar launa,
veršlags og efnahagsmįla. Ķ tilvikum žegar foreldrar kjósa aš nżta sér allan rétt sinn til
fęšingarorlofs į fyrstu 36 mįnušunum er žeim heimilt aš óska eftir žvķ aš greišslum verši
dreift į nķu mįnuši ķ staš įtta mįnaša žannig aš komi til lęgri greišslna į žvķ tķmabili.
Įhersla er lögš į aš um tķmabundnar ašgeršir er aš ręša og žvķ lagt til aš įkvęši žessi gildi
um foreldra barna sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ varanlegt fóstur į tķmabilinu frį 1.
janśar 2010 til og meš 31. desember 2011 enda markmišiš aš aftur verši teknar upp
óbreyttar greišslur fyrir alla žį mįnuši sem foreldrar eiga rétt į ķ fęšingarorlof eins og veriš
hefur um leiš og ašstęšur ķ rķkisfjįrmįlum leyfa. Um b- og c-liš (įkvęši til brįšabirgša II og III).
Lagt er til aš greišsla fęšingarstyrks fyrir einn mįnuš af sameiginlegum rétti foreldra
frestist žar til barniš nęr 36 mįnaša aldri žegar réttur til fęšingarstyrks stofnast vegna
fęšingar eša 36 mįnušum eftir aš barn kom inn į heimili žegar rétturinn stofnast vegna
frumęttleišingar eša töku barns ķ varanlegt fóstur. Foreldrum er heimilt aš nżta sér rétt sinn
skv. 1. mįlsl. į nęstu 24 mįnušum žar į eftir. Žessi breyting er til samręmis viš žį breytingu sem lögš er til ķ a-liš. Į sama hįtt og gildir um žęr breytingar sem lagšar eru til ķ a-liš
er įhersla lögš į aš um tķmabundnar ašgeršir er aš ręša ķ ljósi ašstęšna ķ rķkisfjįrmįlum og
žvķ lagt til aš žęr gildi eingöngu um foreldra barna sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ
varanlegt fóstur į tķmabilinu frį 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2011.
Um 17. gr.
Ķ a-liš įkvęšisins er lagt til aš gjald ķ Framkvęmdasjóš aldrašra samkvęmt lögum nr.
125/1999, um mįlefni aldrašra, meš sķšari breytingum, verši hękkaš um 866 kr., um 11,5%,
og nemi 8.400 kr. į hvern gjaldanda ķ staš 7.354 kr. samkvęmt gildandi lögum. Gjaldiš
kemur til framkvęmda viš įlagningu opinberra gjalda į įrinu 2010 vegna tekna įrsins 2009.
Samkvęmt b-liš įkvęšisins er gert rįš fyrir hękkun fjįrhęšar skv. 2. mgr. 10. gr. laganna žar sem vķsaš er til tekjuvišmišs sem notaš er til aš įkvarša žį sem undanžegnir eru
gjaldinu.
Um 18. gr.
Lagt er til aš 4. mįlsl. 1. mgr. 23. gr. laganna verši breytt en ķ įkvęšinu kemur m.a. fram
aš daggjaldastofnanir skuli innheimta hjį vistmanni sjįlfum ķ byrjun hvers mįnašar daglegan
hlut hans ķ dvalarkostnaši. Žį segir: „Nś vanrękir stofnun žessa innheimtu og er Tryggingastofnun žį heimilt aš halda eftir samsvarandi hluta af mįnašarlegum greišslum vistunarframlags til viškomandi stofnunar.“ Įkvęši žetta hefur veriš tślkaš žannig aš takist daggjaldastofnun ekki aš innheimta hlut vistmanns ķ dvalarkostnaši sé Tryggingastofnun rķkisins
heimilt aš halda eftir samsvarandi hluta af mįnašarlegum greišslum vistunarframlags til
viškomandi stofnunar. Ekki er gert rįš fyrir breytingu į žessari heimild Tryggingastofnunar
en aftur į móti žykir ljóst aš ekki sé rétt aš tala um vanrękslu stofnana žótt žeim takist ķ
einhverjum tilfellum ekki aš innheimta hlut vistmanna ķ dvalarkostnaši.
Um 19. gr.
Gert er rįš fyrir aš viš lög nr. 125/1999, um mįlefni aldrašra, meš sķšari breytingum,
bętist nżtt įkvęši til brįšabirgša žar sem kvešiš er į um aš į tķmabilinu frį 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2010 sé unnt aš óska eftir žvķ viš Tryggingastofnun rķkisins aš
stofnunin geri samanburš į śtreikningi į kostnašaržįtttöku vistmanna fyrir og eftir gildistöku laga nr. 166/2006 og laga nr. 17/2008. Meš lögum nr. 166/2006 var dregiš śr tengingum
viš tekjur maka vistmanna og žęr sķšar afnumdar meš lögum nr. 17/2008. Leiši samanburšurinn til aukinnar kostnašaržįtttöku vistmanns frį žvķ sem var fyrir gildistöku žeirra
laga skal leišrétta vistunarframlag vegna įrsins 2010 til samręmis viš žaš. Sś nišurstaša
sem er hagstęšari fyrir vistmanninn veršur žvķ ętķš valin viš śtreikning į kostnašaržįtttöku
hans og śtreikning vistunarframlags frį Tryggingastofnun rķkisins. Hér er um framlengingu
į sams konar įkvęši aš ręša, en gildandi įkvęši um heimild til samanburšar į śtreikningi
į kostnašaržįtttöku vistmanna samkvęmt eldri og yngri lögum, sbr. įkvęši til brįšabirgša
V, rennur śt 1. janśar 2010.
Žį er ķ nżju įkvęši til brįšabirgša kvešiš į um aš Framkvęmdasjóši aldrašra verši veitt
tķmabundin heimild til aš kosta rekstur hjśkrunarrżma aldrašra en sś heimild hefur ekki
veriš fyrir hendi. Įstęša žessara rįšstafana er fjįrhagsvandi rķkissjóšs og sparnašarkrafa
fjįrlagaheimilda. Um er aš ręša tķmabundiš framlag śr Framkvęmdasjóši aldrašra vegna
rekstrarkostnašar viš 60 nż hjśkrunarrżmi frį įrsbyrjun 2012 til įrsloka 2013. Rķkissjóšur
mun svo ķ įrsbyrjun 2014 taka viš žessum rekstrarkostnaši og rekstur žeirra žį falla undir
fjįrlagaheimildir til reksturs hjśkrunarheimila. Įętlašur kostnašur Framkvęmdasjóšs aldrašra er um 7 millj. kr. į hvert hjśkrunarrżmi, alls 420 millj. kr. į hvort įr.
Um 20. gr.
Įkvęšiš męlir fyrir um sérstaka heimild Ķbśšalįnasjóšs til aš lįna sveitarfélögum fyrir
framkvęmdakostnaši viš aš koma upp hjśkrunarrżmum fyrir aldraša. Tiltekiš er sérstaklega
aš lįniš getiš numiš öllum framkvęmdakostnaši og lįnstķmi er įkvešinn allt aš 40 įrum.
Um 21. gr.
Įkvęšiš žarfnast ekki skżringar.
Fylgiskjal.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Umsögn um frumvarp til laga um breytingu į lögum um almannatryggingar,
lögum um félagslega ašstoš, lögum um Įbyrgšasjóš launa,
lögum um fęšingar- og foreldraorlof, lögum um mįlefni aldrašra
og lögum um hśsnęšismįl, meš sķšari breytingum.
Meš frumvarpinu eru lagšar til żmsar breytingar sem ętlaš er aš męta hluta af markmišum um samdrįtt ķ śtgjöldum rķkissjóšs ķ samręmi viš frumvarp til fjįrlaga fyrir įriš
2010. Einnig eru geršar nokkrar ašrar breytingar sem miša aš žvķ aš taka fyrstu skref ķ įtt
aš heildarendurskošun į almannatryggingakerfinu.
Helstu breytingarnar ķ frumvarpinu į lögum um almannatryggingar og félagslega ašstoš
eru fyrsta lagi aš lagt er til aš aldursvišmiš örorkulķfeyris verši hękkaš śr 16 įra aldri ķ 18
įra aldur. Įętlaš er aš žessi breyting lękki śtgjöld vegna örorkulķfeyris um 90 m.kr. en į móti er įętlaš aš śtgjöld vegna umönnunargreišslna aukist um 30 m.kr. į įri. Ķ öšru lagi eru
lagšar til breytingar į innheimtu ofgreiddra bóta ķ almannatryggingum til einföldunar į innheimtuferlinu. Ķ žrišja lagi er kvešiš į um aš bętur almannatrygginga skuli ekki hękka į
įrinu 2010 žrįtt fyrir veršlagsvišmiš samkvęmt lögum um almannatryggingar. Ķ fjórša lagi
er ķ frumvarpinu gert rįš fyrir aš greišslur į barnalķfeyri vegna skólanįms eša starfsžjįlfunar
ungmenna 18 til 20 įra verši rżmkašar žannig aš heimilt verši aš greiša ungmennum tvöfaldan barnalķfeyri. Įętlaš er aš sś breyting muni auka śtgjöld rķkissjóšs um 24 m.kr. Ķ
fimmta lagi er lagt til aš hęgt verši aš greiša endurhęfingarlķfeyrir ķ allt aš 18 mįnuši ķ staš
12 mįnaša samkvęmt gildandi lögum og aš auk žess verši hęgt aš framlengja žaš tķmabil
um 18 mįnuši ķ staš 6 mįnaša. Reynslan sżnir aš meiri hluti žeirra sem žegiš hafa endurhęfingarlķfeyrir fara aš žvķ loknu į varanlega örorku en endurhęfingarlķfeyri og almennur
örorkulķfeyrir gefa jafnhįar bętur. Į įrinu 2008 fóru um 60% af žeim sem voru meš endurhęfingarlķfeyri inn į varanlegar örorkubętur en nś eru um 1.300 manns meš endurhęfingarlķfeyri. Óljóst er hvort žessi breyting hafi veruleg įhrif į śtgjöld rķkissjóšs. Ef aukinn tķmi
ķ endurhęfingu skilar fólki frekar aftur śt į vinnumarkašinn ķ staš žess aš žaš fari varanlega
į örorkubętur gęti dregiš śr śtgjöldum rķkissjóšs. Haldist tilfęrsla fólks śr endurhęfingarlķfeyri yfir ķ almennan örorkulķfeyri hins vegar óbreytt žį gętu śtgjöld rķkissjóšs aukist til
lengri tķma litiš. Fjįrmįlarįšuneytiš hefur ekki forsendur til aš meta žetta frekar. Aš öšru
leyti verša markmiš um samdrįtt ķ śtgjöldum almannatrygginga śtfęrš meš breytingum į
reglugerš og skilvirkara eftirliti meš bótagreišslum.
Meš breytingum į lögum um Įbyrgšasjóš launa er lagt til ķ fyrsta lagi aš gerš verši sś
breyting į lögum aš kröfur ķ bś vinnuveitanda sem sjóšurinn įbyrgist, ž.e. kröfur launamanna um vinnulaun, orlofslaun og bętur vegna launamissis og kröfur lķfeyrissjóša vegna
lķfeyrisišgjalda, beri almenna vexti skv. 4. gr. laga um vexti og verštryggingu, nr. 38/2001.
Mišaš er viš aš žessi breyting eigi viš um kröfur sem hafa falliš ķ gjalddaga 1. jślķ 2009 eša
sķšar. Meš žessari breytingu er gert rįš fyrir aš įkvęši laganna verši fęrš ķ sama horf og
žau voru fyrir žęr breytingar sem geršar voru meš lögum nr. 70/2009, um rįšstafanir ķ
rķkisfjįrmįlum, į sl. sumaržingi. Sś breyting fól ķ sér nišurfellingu vaxtagreišslna į lķfeyrisišgjöldum og įtti aš lękka vaxtagjöld sjóšsins um 70 m.kr. į įri. Breytingin var lišur ķ ašgeršum rķkisstjórnarinnar til aš draga śr rķkisśtgjöldum. Gert hefur veriš rįš fyrir žvķ ķ
fjįrlagafrumvarpi fyrir įriš 2010. Ķ öšru lagi er lagt til aš įbyrgšargjaldiš sem sjóšurinn er
fjįrmagnašur meš verši hękkaš śr 0,2% af tryggingagjaldsstofni ķ 0,25% eša um 0,05%. Į
sl. sumaržingi hafši gjaldiš įšur veriš hękkaš um 0,1%. Reikna mį meš aš tekjur rķkissjóšs
aukist įrlega um 357 m.kr. ķ kjölfar 0,05% hękkunar į gjaldprósentunni mišaš viš įętlun
fjįrlagafrumvarps 2010 um tryggingagjaldsstofninn. Žar af er įętlaš aš hękkun į launakostnaši rekstrarašila sem fjįrmagnašir eru śr rķkissjóši nemi samtals um 70 m.kr. žótt
hękkunin verši óveruleg hjį hverjum og einum. Žvķ til višbótar mį gera rįš fyrir aš vaxtagjöld Įbyrgšasjóšs launa verši 70 m.kr. meiri en aš óbreyttum lögum. Verši žessi įkvęši
frumvarpsins aš lögum munu śtgjöld rķkisins žvķ aukast um samtals 140 m.kr. į įri. Į móti
vegur aš tekjur aukast um 357 m.kr. žannig aš telja mį aš afkoma rķkissjóšs muni batna um
217 m.kr. į įrsgrundvelli.
Lögš er til sś breyting į lögum um fęšingar- og foreldraorlof aš greišsla fyrir einn mįnuš
af nķu af rétti til fęšingarorlofs frestist ķ 36 mįnuši frį žvķ aš réttur til fęšingarorlof stofnast.
Nįnar tiltekiš er hér um aš ręša einn af žremur sameiginlegum mįnušum móšur eša föšur
ķ fęšingarorlofi. Tillagan gildir um börn sem fęšast, eru ęttleidd eša tekin ķ varanlegt fóstur
į tķmabilinu 1. janśar 2010 til og meš 31. desember 2011. Įętlaš er aš žessi breyting fresti sem nemur um 1.200 m.kr. af śtgjöldum rķkissjóšs į įri ķ a.m.k. 36 mįnuši. Lękkun śtgjaldanna veršur žó ekki varanleg žar sem žau munu aš óbreyttu aukast aftur um sömu fjįrhęš
į įri frį og meš įrinu 2013.
Ķ breytingum į lögum um mįlefni aldrašra er m.a. kvešiš į um aš gjald ķ Framkvęmdasjóš aldrašra hękki į nęsta įri um 11,5% ķ samręmi viš forsendur fjįrlagafrumvarpsins
2010. Auk žess er lagt til aš sjóšnum verši heimilt aš verja fé til aš standa straum af
rekstrarkostnaši viš hjśkrunarrżmi įrin 2012 og 2013. Tilgangurinn meš žvķ er aš gera žaš
heimilt aš sjóšurinn geti tķmabundiš stašiš undir rekstri tiltekins fjölda rżma vegna įforma
um fjölgun rżma og fękkun fjölbżla meš leigufyrirkomulagi sem er til skošunar.
Loks er ķ frumvarpinu lagt til aš Ķbśšalįnasjóši verši heimilt aš veita sveitarfélögum lįn
til allt aš 40 įra sem nemi allt aš 100% af framkvęmdarkostnaši viš kaup eša byggingu
hjśkrunarheimila fyrir aldraša. Tengist žaš įforum sem eru til skošunar um uppbyggingu
hjśkrunarrżma meš leigufyrirkomulagi eins og įšur segir. Mišaš viš žęr įętlanir sem liggja
fyrir mį gera rįš fyrir aš heildarlįnveitingarnar gętu numiš ķ krinum 9 milljöršum kr. og
mundu įbyrgšir rķkisins aukast sem žvķ nęmi.
Verši frumvarpiš óbreytt aš lögum er įętlaš aš śtgjöld rķkissjóšs muni lękka tķmabundiš
įrin 2010 til 2012 um samtals 1.290 m.kr. į įrsgrundvelli. Į móti er įętlaš aš önnur śtgjöld
aukist um samtals 194 m.kr. og verši žvķ nettóįhrifin samtals um 1.096 m.kr. til lękkunar.
Žar aš auki er įętlaš aš tekjur rķkissjóšs aukist um 357 m.kr. og mun žvķ afkoma rķkissjóšs
batna um samtals 1.453 m.kr. Žar af er žó 1.200 m.kr. einungis frestun į śtgjöldum ķ tvö įr
um a.m.k. 36 mįnuši. Śtgjaldabreytingin ķ fęšingarorlofssjóši er hér til samręmis viš įętlaša hagręšingu ķ frumvarpi til fjįrlaga 2010 en ķ almannatryggingum į enn eftir śtfęra hagręšingu til samręmis viš fjįrlagafrumvarpiš en žar var gert rįš fyrir samtals 750 m.kr.
hagręšingu.