Fyrsti minni hluti allsherjarnefndar telur nauðsynlegt að koma til móts við þau sjónarmið
að endurskoða þurfi stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. 1. minni hluti telur þó að sú leið sem
farin er í frumvarpinu að leggja til að kjörnir verði 25 til 31 fulltrúi til þess að sitja á stjórnlagaþingi og endurskoða stjórnarskrá lýðveldisins sé ekki til þess fallin að auka traust þjóðarinnar gagnvart Alþingi. Samkvæmt stjórnarskrá lýðveldisins kjósa Íslendingar 63 þjóðkjörna
fulltrúa á Alþingi til að setja landinu lög. Stjórnarskráin heimilar ekki að öðrum þjóðkjörnum
fulltrúum sé falið það hlutverk. Þá er það með sama hætti grundvallarhlutverk Alþingis að
fjalla um stjórnarskrá og því mikilvæga verkefni getur þingið ekki vísað frá sér. Það er
skoðun 1. minni hluta að Alþingi eigi þvert á móti að setja stjórnarskrána á dagskrá með
skýrum hætti og í slíkri vinnu komi fram afstaða alþingismanna til þeirra breytinga sem gera
þurfi á stjórnarskrá. Það frumvarp sem nú liggur fyrir um stjórnlagaþing er ófullburða.
Fjöldamörgum spurningum er ósvarað og er óhjákvæmilegt að komast að þeirri niðurstöðu
að málið sé sett fram í miklu óðagoti og taugaveiklun. Engin ástæða er til að fjalla um mál
af þessum toga á síðustu dögum þingsins þegar fyrir liggur að meginverkefni Alþingis þessa
dagana er að koma heimilum og fyrirtækjum til bjargar. Það er skoðun 1. minni hluta að ýta
eigi öllum öðrum málum til hliðar og einhenda sér í það að koma með lausnir fyrir heimilin
og fyrirtækin í þessu landi.
Þar fyrir utan leggur meiri hlutinn til ráðgefandi stjórnlagaþing sem er allt annað en það
sem lagt var upp með á síðasta ári. Það er miklu nær fyrir Alþingi að taka málefni stjórnarskrárinnar á dagskrá á vettvangi þingsins, fá mótaðar tillögur frá helstu sérfræðingum á sviði
stjórnskipunarréttar og leiða málið til lykta á vettvangi Alþingis í kjölfarið.
Kosning níu manna nefndar.
Á síðasta vorþingi lagði þingflokkur Sjálfstæðisflokks fram tillögu til þingsályktunar um
undirbúning að heildarendurskoðun stjórnarskrárinnar í anda þeirrar umræðu sem átti sér stað
á Alþingi og úti í þjóðfélaginu. Tillagan var sú að Alþingi kysi hlutfallskosningu 25 manna
nefnd sem hefði það verkefni að leggja fyrir Alþingi tillögu að endurskoðaðri stjórnarskrá
í tæka tíð fyrir 17. júní 2011 svo að álykta mætti um hana á hátíðarfundi Alþingis í tilefni af
200 ára afmæli Jóns Sigurðssonar, sbr. þskj. 950, 474. mál 136. löggjafarþings.
Fyrsti minni hluti leggur til að skynsamlegt sé að farin sé leið af þessum toga og kosin
verði níu manna nefnd fyrir lok yfirstandandi löggjafarþings. Þannig verði leitað í umboði
Alþingis eftir ráðgjöf frá mönnum utan þings án þess að Alþingi afsali sér valdi til að breyta
stjórnarskránni. 1. minni hluti leggur áherslu á að vinna nefndarinnar fari fram fyrir opnum
tjöldum og að hún skuli leita samráðs og samtals við almenning, hagsmunaaðila og aðra hópa
sem áhuga hafa á þessu mikilvæga máli. Tillaga þessi tekur mið af aðferðum sem beitt hefur
verið við endurskoðun stjórnarskrár í nágrannalöndum, þar á meðal í Svíþjóð, og vekur 1. minni hluti sérstaka athygli á fordæmi Svía í þessu máli og hvernig hefur verið staðið að
undirbúningi að endurskoðun sænsku stjórnarskrárinnar með því að virkja sem flesta til
þátttöku. 1. minni hluti telur að í störfum ráðgjafarnefndarinnar beri t.d. að líta til fordæmis
hjá íbúaþingum á vegum sveitarfélaga og að beitt verði svipuðum aðferðum og þar hefur
verið gert til að virkja almenning til þátttöku.
Umfjöllun Alþingis um tillögur nefndarinnar.
Fyrsti minni hluti leggur til að þegar nefndin hefur skilað tillögum sínum til Alþingis
verði þær teknar til meðferðar á fyrir fram afmörkuðu tímabili á starfstíma þingsins, þ.e. að
þá verði ekkert annað mál til umræðu en breytingar á stjórnarskrá. Með því þarf þingið sjálft
og allir þingmenn að móta sér skoðun á framkomnum tillögum nefndarinnar. Með því móti
væri einnig tryggt að umræðum um stjórnarskrárbreytingar væri gefinn sá tími í störfum
þingsins sem viðeigandi er í ljósi þess að um er að ræða grundvallarlöggjöf lýðveldisins.
Fyrsti minni hluti telur að með samþykkt tillögunnar væri lagður grunnur að vandaðri
endurskoðun stjórnarskrárinnar í þeim anda sem hefur verið til umræðu síðustu missiri og
að meiri líkur séu á því að almenn samstaða náist um frumvarp til stjórnarskipunarlaga og
afgreiðslu þess. 1. minni hluti tekur jafnframt fram að þessi leið er mun hagkvæmari en sú
leið sem er lögð til í frumvarpinu.