Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill málsins.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1274  —  723. mál.



Svar


iðnaðarráðherra við fyrirspurn Telmu Magnúsdóttur um hagsmuni ferðaþjónustunnar.

    Fyrirspurnin hljóðar svo:
    Hvernig hyggst ráðherra tryggja að ferðaþjónusta, sem hefur náttúruna og ósnortin víðerni sem sína mestu auðlind, geti vaxið sem ein af helstu atvinnugreinum þjóðarinnar um leið og lögð er áhersla á uppbyggingu orkufreks iðnaðar sem krefst frekari virkjanaframkvæmda þegar sýnt hefur verið fram á að þær hafi neikvæð áhrif á ferðaþjónustu í landinu?

    Iðnaðarráðuneytið vinnur markvisst að því að tryggja vöxt ferðaþjónustu sem einnar af helstu atvinnugreinum þjóðarinnar og er mjög meðvitað um þá auðlind sem íslensk náttúra er greininni. Jafnframt því er ein meginskylda ráðuneytisins að skipuleggja orkuöflun þjóðarinnar til framtíðar.
    Eftirfarandi verkefni lýsa áherslum stjórnvalda í ferðamálum og helstu verkefnum sem ráðist hefur verið í til að framfylgja þeim áherslum. Það er alveg skýrt að einn meginþátturinn í uppbyggingu allrar ferðaþjónustu er verndun helstu auðlindar greinarinnar sem er náttúra Íslands.

Ferðamálaáætlun.
    Ráðherra lagði fram tillögu til þingsályktunar um ferðamálaáætlun fyrir tímabilið 2011–2020 sem Alþingi samþykkti vorið 2011. Í áætluninni eru sett fram eftirfarandi fjögur meginmarkmið:
    a.     að auka arðsemi atvinnugreinarinnar,
    b.     að standa að markvissri uppbyggingu áfangastaða, öflugri vöruþróun og kynningarstarfi til að skapa tækifæri til að lengja ferðamannatímabilið um land allt, minnka árstíðasveiflu og stuðla að betri dreifingu ferðamanna um landið,
    c.     að auka gæði, fagmennsku, öryggi og umhverfisvitund ferðaþjónustunnar,
    d.     að skilgreina og viðhalda sérstöðu Íslands sem áfangastaðar ferðamanna, m.a. með öflugu greiningar- og rannsóknarstarfi.

Rammaáætlun.
    Í tillögu til þingsályktunar um áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða sem ráðherra hefur lagt fram á Alþingi kemur fram að í undirbúningsvinnu við gerð hennar var beitt nýjum aðferðum í mati á útivistargildi og ferðaþjónustu. Áhrifasvæði voru skilgreind út frá ferðamynstri og ferðaleiðum og virði svæða metið fyrir ferðaþjónustu og áhrif virkjana ásamt raflínum á svæðin.
    Í þingsályktuninni er virkjunarkostum á landinu skipað í orkunýtingarflokk, verndarflokk eða biðflokk ef þörf er á frekari rannsóknum. Með rammaáætlun fæst framtíðarsýn hvað varðar vernd og nýtingu náttúrusvæða og er tekið tillit til þarfa ferðaþjónustunnar.

Ísland – allt árið.
    Til að ná þeim markmiðum sem sett eru fram í ferðamálaáætlun er nú unnið að því með Ísland – allt árið, samstarfsverkefni iðnaðarráðuneytis, Icelandair, Samtaka ferðaþjónustunnar, Reykjavíkurborgar, Landsbankans, ISAVIA, Iceland Express og Samtaka verslunar og þjónustu, að lengja ferðamannatímabilið og minnka árstíðasveiflu.
    Frá áramótum (janúar til apríl 2012) hefur orðið 20% fjölgun erlendra ferðamanna miðað við árið á undan. Þessar tölur, ásamt góðri bókunarstöðu hjá ferðaþjónustufyrirtækjum, gefa vísbendingar um að vetrarferðaþjónusta sé í mikilli sókn og ferðaárið í heild lofi einkar góðu. Ljóst er að þau markmið sem sett voru af stjórn Íslands – allt árið um a.m.k. 12% fjölgun erlendra ferðamanna á yfirstandandi vetri munu nást.

Framkvæmdasjóður ferðamannastaða.
    Ráðuneytið er meðvitað um að til að efla vöxt ferðaþjónustunnar er uppbygging innviða og verndun náttúrunnar ekki síður mikilvæg en markaðssókn. Iðnaðarráðherra lagði því fram á Alþingi á síðasta ári fram frumvarp um stofnun Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða og tóku lög um hann gildi sl. sumar. Samhliða var samþykkt að leggja á gistináttaskatt til að fjármagna sjóðinn. Hlutverk Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða er að gera úrbætur á umhverfi á ferðamannastöðum og stórbæta aðgengi og öryggi ferðamanna.
    Fjármögnun sjóðsins er enn í burðarliðnum en það munar samt verulega um þær 70 millj. kr. sem nú hafa bæst við hefðbundna úthlutun Ferðamálastofu til úrbóta á ferðamannastöðum, sem er alls 40 millj. kr á þessu ári. Með auknum fjölda ferðamanna munu tekjur Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða aukast en þær byggjast nú á gistináttaskatti eins og fram kemur hér að framan. Verkefnin í umhverfismálum á ferðamannastöðum eru mörg og aðkallandi og eru stjórnvöld meðvituð um það.

Rannsóknir.
    Það er ótvírætt að rannsóknir og nýsköpun eru grunnur að vexti og viðgangi ferðaþjónustunnar eins og annarra atvinnugreina. Mikill vilji er til þess að auka þekkingu í greininni og þar með rannsóknarstarfið.
    Á þessu ári hafa framlög stjórnvalda til rannsókna í ferðaþjónustu aukist umtalsvert, þannig hafa fjármunir á ársgrunni til Rannsóknamiðstöðvar ferðamála, sem er samstarfsverkefni Háskóla Íslands, Háskólans á Akureyri, Háskólans á Hólum, SAF og Ferðamálastofu, aukist úr 12,5 millj. kr. í 42,5 millj. kr.
    Þá fjármagnar iðnaðarráðuneytið þriggja ára verkefni á vegum Háskóla Íslands um áætlun um ferðamennsku á miðhálendi Íslands Verkefnið byggir á hugmyndafræðinni um þolmörk ferðamennsku og skiptist í þrennt:
    1.     Rannsókn á þolmörkum ferðamennsku. Sá verkþáttur skiptist í þrennt:
          Greining og mat á fjölda ferðamanna.
          Mat á þolmörkum umhverfis (náttúru og innviða).
          Mat á virði ferðamannastaða og þolmörkum ferðamanna.
    2.     Könnun á viðhorfum ferðaþjónustunnar til nýtingar hálendisins í nútíð og framtíð.
    3.     Gerð áætlunar fyrir ferðamennsku á hálendinu.

Þróunarsjóður Landsbankans og iðnaðarráðuneytisins.
    Í mars 2012 voru afhentir fyrstu styrkirnir úr þróunarsjóði verkefnisins Ísland – allt árið, sem Landsbankinn og iðnaðarráðuneytið fjármagna. Markmið sjóðsins er að lengja ferðamannatímabilið á Íslandi, með því að styrkja þróun afurða og upplifana utan háannatíma ferðaþjónustu og auka þannig arðsemi ferðaþjónustufyrirtækja. Alls voru veittir tuttugu styrkir fyrir rétt tæpar 40 millj. kr. og ánægjulegt að sjá hvernig verkefnin raða sér hringinn í kringum landið. Verkefnin lofa verulega góðu um vöxt ferðaþjónustunnar um allt land og lengja má ferðamannatímann.
    Dæmi um verkefni sem fengu styrki er víðtækt samstarf á Norðurlandi um reglulegt millilandaflug um Akureyrarflugföll, vetrarferðamennska í ríki Vatnajökuls, Gullkistan Ísafjarðardjúp, ísgöng í Langjökli, Vetrarupplifun á Austurlandi, Jarðvangur á Suðurnesjum og Regnbogar náttúrulífsins við Breiðafjörð.

Gæða- og umhverfiskerfið Vakinn.
    Iðnaðarráðuneytið hafði þegar á árinu 2008 frumkvæði að gerð gæða- og umhverfiskerfisins Vakans, sem Ferðamálastofa, Nýsköpunarmiðstöð Íslands, SAF og Ferðamálasamtök Íslands stofnuðu til nýlega. Að baki liggur vönduð undirbúningsvinna, ekki síst af hálfu Ferðamálastofu sem sér um rekstur kerfisins. Markmiðið með kerfinu er að efla gæði, öryggi og umhverfisvitund í ferðaþjónustu á Íslandi með handleiðslu og stuðningi, ásamt því að stuðla að samfélagslegri ábyrgð.
    Hluti kerfisins snýr að verndun umhverfisins og samfélagslegri ábyrgð með hagkvæmum og jákvæðum hætti. Þá er veitt brons-, silfur- eða gullmerki eftir árangri.
    Undanfarnar vikur hafa verið haldnir kynningarfundir um land allt, þar sem Vakinn hefur fengið mjög jákvæðar undirtektir. Góð þátttaka í Vakanum mun efla jákvæða ímynd íslenskrar ferðaþjónustu og Íslands sem hágæða dvalarstaðar þar sem öryggi og sjálfbærni eru í öndvegi.

Heilsuferðaþjónusta – söguferðaþjónusta
    Í gildi eru samningar iðnaðarráðuneytis við samtök um heilsuferðaþjónustu og söguferðaþjónustu. Meginmarkmið samstarfsins er að vinna að uppbyggingu þessarar tegundar ferðaþjónustu víða um land og leitast við að auka upplifun ferðamanna auk þess sem unnið verður að því að gera heildstæða ferðapakka tilbúna til markaðssetningar. Jafnframt skal stuðlað að lengingu opnunartíma og náinni samvinnu við Ísland – allt árið.
    Af þessu má sjá að ráðuneytið vinnur markvisst og á margvíslegan hátt að því að tryggja að ferðaþjónusta geti vaxið sem ein af helstu atvinnugreinum þjóðarinnar. Horft til verndar náttúru landsins en einnig nýsköpunar og vöruþróunar. Þrjár af undirstofnunum ráðuneytisins, Ferðamálastofa, Nýsköpunarmiðstöð Íslands og Byggðastofnun, koma að uppbyggingu ferðaþjónustunnar á sviði gæðamála, umhverfismála, nýsköpunar og ráðgjafar enda hefur orðið æ ljósara undanfarin ár að flest landsvæði sjá ferðaþjónustu sem helsta vaxtarsprota atvinnulífs á viðkomandi svæði.
    Náttúra landsins og ósnortin víðerni eiga ekki að vera eina auðlind ferðaþjónustunnar um ókomna tíð heldur er horft í auknum mæli til aukinna tekna og fjölgunar starfa. Það má þó reikna með að ekkert leysi náttúruna af hólmi sem mikilvægustu auðlind ferðaþjónustu á Íslandi.