Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF -
Word Perfect. Ferill málsins.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1283 — 773. mál.
Álit stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar
á skýrslum Ríkisendurskoðunar: Mannauðsmál ríkisins – 1, starfslok ríkisstarfsmanna og
Mannauðsmál ríkisins – 2, stefna stjórnvalda og staða mannauðsmála ríkisins.
Með bréfi, dags. 7. október 2011, sendi forseti Alþingis skýrslu Ríkisendurskoðunar,
Mannauðsmál ríkisins – 2, stefna stjórnvalda og staða mannauðsmála ríkisins (2011), til
umfjöllunar stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í samræmi við ákvæði 8. tölul. 1. mgr. 13. gr.
þingskapa. Framsögumaður málsins er Lúðvík Geirsson. Á fundum nefndarinnar var samhliða fjallað um fyrstu skýrslu Ríkisendurskoðunar um sama málefni, Mannauðsmál ríkisins
– 1, starfslok ríkisstarfsmanna (2011). Á fund nefndarinnar komu Kristín Kalmansdóttir og
Guðmundur Björnsson frá Ríkisendurskoðun, Angantýr Einarsson frá fjármálaráðuneyti og
Gunnar Björnsson og Ágústa Hlín Gústafsdóttir frá starfsmannaskrifstofu fjármálaráðuneytisins.
Til umfjöllunar eru tvær skýrslur sem eru hluti af úttekt Ríkisendurskoðunar á mannauðsmálum ríkisins. Í skýrslunni sem tekur á starfslokum ríkisstarfsmanna er sex ábendingum
beint til fjármálaráðuneytis, ráðuneyta og forstöðumanna ríkisstofnana en í skýrslunni um
stefnu stjórnvalda og stöðu mannauðsmála ríkisins er tíu ábendingum beint til fjármálaráðuneytis og leitaði nefndin eftir viðbrögðum hjá fjármálaráðuneyti og starfsmannaskrifstofu fjármálaráðuneytisins við þessum ábendingum.
Ríkisendurskoðun beinir þeim ábendingum til fjármálaráðuneytisins í skýrslunni um
starfslok ríkisstarfsmanna að leitast verði við að einfalda málsmeðferð við uppsagnir ríkisstarfsmanna, veitt verði lagaheimild til starfslokasamninga við ríkisstarfsmenn (uppsögn án
kröfu um vinnuframlag á uppsagnarfresti), kannað verði hvort rétt sé að færa ákvæði starfsmannalaga í kjarasamninga og loks að aðstoða þurfi forstöðumenn betur í starfsmannamálum. Auk þess er lagt til að frammistöðumat fari reglulega fram sem og að starfsmannasamtöl fari fram fyrir lok reynslutíma og hann verði lengdur í eitt ár í veigameiri störfum.
Þær ábendingar sem koma fram í skýrslunni um stefnu stjórnvalda og stöðu mannauðsmála ríkisins eru að starfsmannaskrifstofa fjármálaráðuneytisins fái aukið hlutverk auk þess
sem stjórnvöld móti sér langtímastefnu í mannauðsmálum. Bent er á að ljúka þurfi vinnu við
gæðaviðmið og tryggja að þeim sé fylgt eftir, einnig er vakin athygli á því að ljúka þurfi
mótun stjórnendastefnu og fylgja henni svo eftir. Leggja þarf mat á veikleika í mannauðsmálum með kerfisbundnum hætti. Athuga þarf aukið vinnuálag sem hefur verið viðvarandi
hjá ríkisstarfsmönnum undanfarin ár. Bent er á að fylgjast þarf með starfsmannaveltu og
fjölda veikindadaga ríkisstarfsmanna sem og launaþróun á vinnumarkaði. Ríkisendurskoðun
leggur áherslu á að frammistaða muni hafa meiri áhrif á launakjör ríkisstarfsmanna og sé í
því samhengi litið til þeirra landa sem við berum okkur saman við. Loks þarf að meta mannaflaþörf ríkisins til framtíðar þannig að hægt sé að bregðast tímanlega við mögulegum skorti
á starfsmönnum.
Á fundi nefndarinnar þar sem fjallað var um skýrslurnar kom fram að fulltrúar fjármálaráðuneytis voru í meginatriðum sammála þeim ábendingum sem þar eru. Ráðuneytið mun
taka ábendingarnar til sín og hafa til hliðsjónar við endurskoðun á stefnu ráðuneytisins í starfsmannamálum. Einnig kom fram í umfjöllun á fundi nefndarinnar að nú þegar er verið
að gera ýmislegt í uppfærslu starfsmannamála hjá fjármálaráðuneytinu, svo sem uppfærsla
helstu tölvukerfa sem halda utan um starfsmannamál, launamál og vinnutíma starfsmanna,
verið er að innleiða sérstakt ráðningarkerfi sem mun gera ráðningarferlið gegnsærra, unnið
er að því að efla samráð við forstöðumenn o.fl. Fram kom í máli fulltrúa starfsmannaskrifstofu í fjármálaráðuneyti að mikilvægt er að skýrt sé hvernig farið skuli með starfslok
ríkisstarfsmanna með hliðsjón af reglum stjórnsýslulaga og starfsmannalaga. Verið sé að
skoða heildarmyndina í mannauðsmálum, með hliðsjón af þeim málum sem upp hafa komið.
Nefndin tekur undir þær ábendingar sem fram koma í skýrslum Ríkisendurskoðunar um
mannauðsmál ríkisins. Nefndin leggur til að fjármálaráðuneytið bregðist við þeim og við
endurskoðun á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins verði skýrslurnar og þær
ábendingar sem þar eru hafðar til hliðsjónar sem og réttarframkvæmd í þessum málaflokki
í þeim löndum sem við kjósum að bera okkur saman við, meðal annars þegar kemur að
skyldunni til að áminna starfsmenn áður en til uppsagnar kemur. Nefndin tekur einnig undir
það að veitt verði lagaheimild til þess að ljúka ráðningarsambandi með þeim hætti að ekki
sé í öllum tilvikum gerð krafa um vinnuframlag starfsmanns á uppsagnarfresti (starfslokasamningar). Nefndin tekur hins vegar ekki undir það að almennt sé ekki skynsamlegt að
starfsmanni sem sagt hefur verið upp sé gert að vinna uppsagnarfrest og að líklegt sé að
starfsmaður sem þannig er ástatt um sé orðinn afhuga starfinu og að afstaða hans og hegðun
geti haft slæm áhrif á vinnuumhverfið. Mikilvægt er að vel sé að uppsögnum staðið og þær
rökstuddar. Starfslok og atvinnuskipti eru eðlilegur þáttur á starfsævi launafólks og ekki
síður mikilvægt að starfsmenn hafi tækifæri til þess að fara úr starfi og kveðja það samfélag
sem þeir hafa verið hluti af með eðlilegum hætti. Nefndin telur þannig að lagaheimild til
starfsloka án vinnuframlags á uppsagnarfresti eigi ekki að vera meginregla heldur undantekningarheimild.
Nefndin leggur til að þær skýrslur sem hér eru til umfjöllunar og álit nefndarinnar verði
haft til hliðsjónar við framtíðarendurskoðun á stefnu ríkisins í mannauðsmálum.