Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill málsins.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1394  —  726. mál.



Svar


mennta- og menningarmálaráðherra við fyrirspurn Telmu Magnúsardóttur
um styrki til rannsókna í ferðaþjónustu.

    1.     Hversu miklum fjármunum ver ríkið nú þegar til rannsóknar- og þróunarstarfs í ferðaþjónustu?
    Leitað var til iðnaðarráðuneytis um svör við fyrirspurninni enda heyrir málaflokkurinn ferðamál undir það ráðuneyti. Iðnaðarráðuneyti fól Ferðamálastofu að afla upplýsinga hjá opinberum aðilum sem sinna rannsóknar- og þróunarstarfi á sviði ferðaþjónustu og byggist svar þetta á þeim upplýsingum. Fyrirkomulag upplýsingaöflunar byggist á svari iðnaðarráðherra við fyrirspurn sem lögð var fyrir Alþingi á 138. löggjafarþingi (þskj. 984, 405. mál).
    Samantektin er tvíþætt. Annars vegar er byggt á gögnum sem aflað var frá Ferðamálastofu, Hagstofu Íslands, Háskóla Íslands, Háskólanum á Hólum og Rannsóknamiðstöð ferðamála. Hins vegar er byggt á upplýsingum sem fengust um styrkveitingar úr sjóðum í umsýslu Rannsóknamiðstöðvar Íslands (Rannís) og upplýsingum frá Byggðastofnun um framlag Íslands til Norðurslóðaáætlunar Evrópusambandsins, Norræna Atlantssamstarfsins, auk nýsköpunarstyrkja úr byggðaáætlun.
    Tafla 1 sýnir árleg framlög til rannsókna- og þróunarverkefna í ferðaþjónustu síðastliðin átta ár í þús. kr. á verðlagi hvers árs.

Tafla 1: Framlag til rannsókna- og þróunarverkefna í ferðaþjónustu 2005–2012 (þús. kr.), þ.m.t. styrkir og launakostnaður vegna vinnu við rannsóknir og þróunarverkefni.
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012*
Ferðamálastofa1 16.144 13.852 24.757 15.170 18.298 18.518 19.497 24.876
Hagstofa Íslands2 7.000 3.500 3.900 3.900
HÍ/Ferðamálafræði3 3.430 2.730 5.368 12.114 7.264 10.100 26.862 11.930
HÍ/Mannfræðistofnun4 4.200 4.440 4.440 500
HÍ/Stofnun rannsóknasetra 6.000 6.000 12.000 21.500 21.500 13.600 10.681
Háskólinn á Hólum 8.412 9.561 10.505 13.667 17.794 22.559 24.708 15.996
Rannsóknamiðstöð ferðamála5,6 10.000 11.943 17.091 31.032 28.816 28.787 15.702 37.813
Samtals 43.986 44.086 69.721 97.683 98.112 101.504 101.850 94.515
*    Upplýsingar liggja ekki fyrir hjá stofnun rannsóknasetra 2012.    
1    Á árinu 2007 veitti samgönguráðuneyti 7 millj. kr. til að framkvæma könnun á fimm markaðssvæðum um hugsanleg áhrif hvalveiða á ímynd Íslands og ferðaþjónustu. Auk þessa var framkvæmd umfangsmikil gæðakönnun meðal erlendra gesta á árinu 2007.    
2    Á árinu 2006 var framlag samgönguráðuneytis 7 millj. kr. til að framkvæma rannsókn á ferðavenjum landsmanna og til að gera ferðaþjónustureikninga (e.Tourism Satellite Account). Framlög frá iðnaðarráðuneyti á árunum 2010, 2011 og 2012 eru vegna ferðaþjónustureikninga.    
3    Á árinu 2011 veitti iðnaðarráðuneyti ferðamálafræðinni í Háskóla Íslands 12 millj. kr. styrk til verkefna um áætlun ferðamennsku á hálendi Íslands. Tveggja milljóna króna styrkur verður veittur til sama verkefnis árið 2012. Á árinu 2011 veittu Landsnet, Landsvirkjun og Orkusalan ferðamálafræðinni sjö milljón króna styrk til rannsókna á áhrifum Hólmsárvirkjunar á ferðamennsku og á sama ári veitti Umhverfisstofnun 1,562 millj. kr. til rannsókna á þolmörkum ferðamennsku í Friðlandi að Fjallabaki.
4    Styrkir úr Rannsóknasjóði á árunum 2008, 2009 og 2010 í verkefnið ,,Ferðaþjónusta á jaðrinum; Tilurð og mótun ferðaþjónustu á Íslandi“. Árið 2011 var veittur styrkur til kynningar á verkefni.
5    Rekstrarkostnaður meðtalinn (leiga o.þ.h.) .
6    Á árinu 2012 eru fjórar milljónir tilkomnar vegna framlags Ferðamálastofu til forverkefnis um landfræðilega kortlagningu tækifæra í ferðaþjónustu á landsvísu.

    Tafla 2 sýnir framlög til rannsóknar- og þróunarverkefna á tímabilunum 2005–2009 og 2010–2011. Að auki er getið um framlög til þróunarsjóðs Landsbanka Íslands og iðnaðarráðuneytis árið 2012. Upplýsingar um önnur framlög liggja ekki fyrir.

Tafla 2: Framlag til þróunarverkefna í ferðaþjónustu 2005–2012 (þús.kr.)
2005–2009 2010–2011 2012*
a)    Norðurslóðaáætlun Evrópusambandsins (NPP)
        Verkefnishluti Íslands um 2.287.419 . (gengi 160) 365.000
        Verkefnishluti Íslands um 457.186 . (gengi 168) 77.000
b)    Norræna Atlantssamstarfið (NORA)
        Verkefnishluti Íslands um 1.443.500 DKK (gengi 23) 33.200
        Verkefnishluti Íslands um 609.500 DKK (gengi 23) 14.200
c)    Nýsköpunarstyrkir úr byggðaáætlun 100.000
d)    Styrkir til uppbyggingar í ferðaþjónustu á landsbyggðinni úr byggðaáætlun 10.500
e)    Sjóðir í umsýslu Rannís*
        . Tækniþróunarsjóður 38.000 43.470
        . Nýsköpunarsjóður námsmanna 210 2.840
        . Rannsóknasjóður 8.640 4.900
        . Verkefni með óbein tengsl við ferðaþjónustu 25.550
f)    Þróunarsjóður Landsbankans og iðnaðarráðuneytisins 70.000
Samtals 555.550 167.960 70.000
*Upplýsingar liggja ekki fyrir hjá Rannís og Byggðastofnun sem halda utan um a-, b-, c- og d-liði.

    2.     Hefur ráðherra áform um að auka fjárstuðning við rannsóknarstarf í ferðaþjónustu og, ef svo er, hvernig hyggst hann gera það?
    Mikilvægt er að opinber fjármögnun rannsókna og þróunar fari eftir skýrum reglum og byggist á mati á gæðum og ávinningi. Hér á landi er hlutfallslega lágu hlutfalli opinberra framlaga til rannsókna og nýsköpunar úthlutað í gegnum samkeppnissjóði. Unnið er að áætlun fram til ársins 2020 um þróun og eflingu þeirra sjóða sem nú þegar veita fjármuni til rannsókna, nýsköpunar og þróunar í samræmi við markmið stefnunnar Ísland 2020. Sjóðirnir verði opnir öllum atvinnugreinum, bæði hefðbundnum atvinnugreinum og nýjum greinum sem geti leitað stuðnings við uppbyggingu verkefna til rannsókna og þróunar.
    Þá má nefna að Alþingi samþykkti sl. vor tillögu iðnaðarráðherra til þingsályktunar um ferðamálaáætlun fyrir tímabilið 2011–2020. Í áætluninni eru fjögur meginmarkmið, þar á meðal að skilgreina skuli og viðhalda sérstöðu Íslands sem áfangastaðar ferðamanna, m.a. með öflugu greiningar- og rannsóknarstarfi. Eðlilegt væri að rannsóknir á ferðaþjónustu ættu heima í slíkum sjóðum.
    Í ferðamálaáætlun 2011–2020 segir m.a.: „Uppbygging áfangastaða, nýsköpun og vöruþróun eru forsendur þess að Ísland sé samkeppnishæft í alþjóðlegri samkeppni um hylli ferðamanna. Mikilvægt er að á næstu árum verði áhersla lögð á að styrkja með verulega auknum fjármunum grunnþætti eins og tölulegar upplýsingar, kannanir, rannsóknir og spár. Vöruþróun og markaðsmál þurfa að byggjast á réttum upplýsingum og framtíðarspám um þróun í ferðaþjónustu. Stuðningsumhverfi atvinnugreinarinnar þarf að vera sambærilegt öðrum atvinnuvegum á Íslandi og aðgengi að fjármagni sambærilegt.“
    Við þessu hefur þegar verið brugðist að nokkru leyti en eins og fram kemur í svari við fyrri spurningunni hefur beinn opinber stuðningur við Rannsóknarmiðstöð ferðamála aukist verulega á milli áranna 2011 og 2012, auk þess sem iðnaðarráðuneytið greiðir Hagstofunni fyrir gerð ferðaþjónustureikninga og Háskóla Íslands fyrir rannsókn á ferðamennsku á miðhálendinu.
    Ekki liggur fyrir heildstætt yfirlit yfir rannsóknir sem unnið er að í ferðaþjónustu og því nauðsynlegt að huga að verkaskiptingu þeirra aðila sem vinna að rannsóknum svo fjármunir nýtist sem allra best og rannsóknir séu samþættar eftir þörfum atvinnugreinarinnar. Þeir aðilar sem sinna rannsóknum í ferðaþjónustu eru t.d. Ferðamálastofa, Hagstofa Íslands, Rannsóknamiðstöð ferðamála, Háskóli Íslands og fleiri háskólastofnanir.