Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill málsins.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1488  —  775. mál.



Svar


mennta- og menningarmálaráðherra við fyrirspurn Guðlaugs Þórs Þórðarsonar
um eftirlit með framkvæmd sameiningar grunnskóla í Grafarvogi.

    1.     Hvernig hefur eftirliti ráðuneytisins með framkvæmd sameiningar grunnskóla í Grafarvogi verið háttað?
    Með bréfum, dags. 16. febrúar 2012, var í nafni foreldrafélags Hamraskóla og foreldrafélags Húsaskóla óskað eftir formlegri aðkomu mennta- og menningarmálaráðherra að fyrirhugaðri sameiningu unglingadeilda Húsaskóla og Hamraskóla við unglingadeild Foldaskóla. Annars vegar var óskað eftir mati á því hvort fyrirhuguð sameining væri í samræmi við lög um grunnskóla og góða stjórnsýsluhætti og hins vegar var óskað eftir íhlutun ráðherra og þess farið á leit að gerðar yrðu ráðstafanir til að „sameiningin verði ekki keyrð í gegnum stjórnsýslu Reykjavíkurborgar án ítarlegs og faglegs undirbúnings“ eins og segir í erindinu.
    Í mars á síðasta ári óskaði Reykjavíkurborg eftir áliti ráðuneytisins á lögmæti breytinga sem fólust í tillögum starfshóps á vegum Reykjavíkurborgar um greiningu tækifæra til samrekstrar og/eða sameiningar leikskóla, grunnskóla og frístundaheimila. Í tengslum við málið var einnig haldinn fundur borgarstjóra og fulltrúa Reykjavíkurborgar með ráðherra og fulltrúum ráðuneytisins. Í skriflegri afstöðu ráðuneytisins kom m.a. fram að ráðuneytið óskaði eftir því að fá upplýsingar um hvaða áhrif umsagnir foreldraráða og skólaráða hefðu haft á endanlega útfærslu fyrirliggjandi tillagna um sameiningar skóla og að ráðuneytið mundi nýta matsleiðir og úttektarheimildir sínar til að fylgjast sérstaklega með áætlunum Reykjavíkurborgar.
    Í kjölfar erindis foreldrafélaga Hamraskóla og Húsaskóla var í lok febrúar sl. haldinn fundur fulltrúa ráðuneytisins og skóla- og frístundasviðs Reykjavíkurborgar til að afla upplýsinga af hálfu borgarinnar um framkvæmd skólahalds í þeim skólum sem þessi fyrirspurn varðar. Ráðuneytið óskaði síðan formlega eftir upplýsingum um framgang breytinga borgarinnar á skólahaldi í Húsa-, Hamra- og Foldaskóla og hvaða áhrif umsagnir foreldra- og skólaráða höfðu á ákvarðanatöku og hvort og þá hvaða áhrif þær hafi haft á skólastarf viðkomandi skóla og menntun og velferð viðkomandi nemenda.
    Samkvæmt svari Reykjavíkurborgar var áhersla lögð á að hafa samráð við hagsmunaaðila við sameiningar skólanna. Skólastjórar hafi verið boðaðir í viðtöl, haldnir hafi verið fundir með foreldrum, starfsfólki og stjórnendum skóla og opnuð ábendingargátt á heimasíðu Reykjavíkurborgar. Tillaga um að Foldaskóli yrði heildstæður safnskóli á unglingastigi fyrir nemendur úr suðurhluta Grafarvogs hafi verið send til umsagnar ýmissa aðila, þar á meðal skólaráða viðkomandi skóla. Farið hafi verið yfir allar umsagnir og þær kynntar í menntaráði. Tillaga um sameiningu skólanna var síðan samþykkt í menntaráði, borgarráði og borgarstjórn 19. apríl 2011. Stýrihópur hafi verið skipaður til að vinna að sameiningunni og flutningi nemenda í 8.–10. bekk úr Hamraskóla og Húsaskóla í Foldaskóla. Í kjölfarið hafi foreldrum nemenda og starfsfólki skólanna verið sent bréf þar sem sagt var frá stofnun stýrihópsins. Í stýrihópnum hafi átt sæti skólastjórar allra þriggja skólanna, tveir fulltrúar foreldra úr hverjum skóla sem sæti áttu í skólaráði og í stjórn foreldrafélags, einn til tveir fulltrúar starfsfólks allra skólanna, fulltrúi þjónustumiðstöðvar Grafarvogs og Kjalarness, fulltrúi frístundamiðstöðva í hverfinu ásamt fjórum fulltrúum frá skóla- og frístundasviði. Annar fulltrúi foreldra úr Hamraskóla hafi sagt sig úr stýrihópnum svo og báðir fulltrúar foreldra úr Húsaskóla og höfnuðu þeir að tilnefna nýja aðila í sinn stað. Rétt er að halda því til haga að sameiningin hefur enn ekki tekið gildi og því liggja ekki fyrir upplýsingar um hvaða áhrif hún mun hafa á nemendur í viðkomandi skólum.

    2.     Hafa athugasemdir verið gerðar og þá hverjar?
    Ráðherra fer með yfirstjórn grunnskólamála, sbr. 1. mgr. 4. gr. grunnskólalaga, nr. 91/ 2008. Í því felst að ráðuneytið fer með almennt eftirlit með því að sveitarfélög uppfylli þær skyldur sem lögin, reglugerðir og reglur settar samkvæmt þeim og aðalnámskrá grunnskóla kveða á um. Verður slíkt eftirlit ekki talið taka til annarra atriða en þeirra sem tiltekin eru sérstaklega í lögum um grunnskóla. Á þessum grundvelli hefur ráðuneytið tekið til skoðunar einstök ákvæði laganna með tilliti til nefndrar sameiningar og látið í ljós álit sitt á túlkun þeirra og framkvæmd. Í 1. mgr. 47. gr. laganna er tæmandi talið hvaða ákvarðanir á grundvelli laganna eru kæranlegar. Ákvarðanir er lúta að sameiningu grunnskóla eru ekki taldar upp í 47. gr. og hefur ráðuneytið því ekki íhlutunarrétt í slíkum málum.
    Í samræmi við almenna eftirlitsskyldu ráðuneytisins með málefnum grunnskóla átti ráðuneytið fund með fulltrúum Reykjavíkurborgar og óskaði í kjölfarið formlega eftir upplýsingum frá borginni, eins og fram kemur hér að framan. Eftir að hafa metið þær upplýsingar sem fram komu í svari Reykjavíkurborgar gaf ráðuneytið út álit í bréfi til foreldrafélaga Húsaskóla og Hamraskóla, dags. 12. apríl sl. Þar segir að það sé mat ráðuneytisins að ágreiningur sé á milli sveitarfélagsins og stórs hóps foreldra um kosti þess að sameina unglingadeildir nefndra skóla í einn safnskóla. Það sé álit ráðuneytisins að undirbúningi sameiningarinnar sé í ljósi þessa áfátt og að vinna þurfi frekar að sáttum í málinu.
    Samkvæmt 5. gr. grunnskólalaga er rekstur almennra grunnskóla á ábyrgð og kostnað sveitarfélaga. Samkvæmt greininni bera sveitarfélög m.a. ábyrgð á heildarskipan skólahalds í grunnskólum sveitarfélagsins, þróun einstakra skóla og framkvæmd grunnskólastarfs í sveitarfélaginu, setja almenna stefnu um grunnskólahald í sveitarfélaginu og kynna fyrir íbúum þess. Skv. 109. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 138/2011, hefur innanríkisráðuneytið almennt stjórnsýslueftirlit með því að sveitarfélög gegni lögbundnum skyldum sínum. Það er því á valdsviði innanríkisráðuneytisins að úrskurða um lögmæti ákvarðana er lúta að rekstri grunnskóla, þ.m.t. sameiningu, sbr. t.d. úrskurð ráðuneytisins í máli nr. 37/2010 frá 14. febrúar 2011, og álit umboðsmanns Alþingis í málum nr. 6431/2011 og 6446/2011. Í ljósi þessa var sá hluti erindis foreldrafélags Hamraskóla er varðar lögmæti framangreindrar sameiningar sendur innanríkisráðuneytinu til tilhlýðilegrar meðferðar.

    3.     Hvernig verður eftirliti með framkvæmd sameiningar grunnskóla í Grafarvogi hagað framvegis?
    Ráðuneytið mun fylgjast með framgangi og áhrifum breytinga á skólastarf í tengslum við umræddar sameiningaraðgerðir Reykjavíkurborgar með þeim hætti sem því er mögulegt lögum samkvæmt. Það mun kalla eftir upplýsingum um áhrif sameiningarinnar, sbr. bréf ráðuneytisins til Reykjavíkurborgar í mars á sl. ári, og mati skóla- og frístundasviðs á því hvaða áhrif umsagnir foreldra- og skólaráða höfðu á ákvarðanatöku um einstakar breytingar.
    Ráðuneytið gerir einnig ráð fyrir og hefur sett þá afstöðu fram við Reykjavíkurborg að Reykjavíkurborg sjái til þess að faglegar úttektir á áhrifum breytinganna verði gerðar til að tryggja gæði skólastarfs og upplýsingaöflun í tengslum við eðlilega breytingastjórnun innan menntakerfisins.