Ašrar śtgįfur af skjalinu: PDF Word Perfect.

Žingskjal 1503, 140. löggjafaržing 692. mįl: réttindagęsla fyrir fatlaš fólk (rįšstafanir til aš draga śr naušung ķ žjónustu).
Lög nr. 59 25. jśnķ 2012.

---

Lög um breytingu į lögum um réttindagęslu fyrir fatlaš fólk, nr. 88/2011 (rįšstafanir til aš draga śr naušung ķ žjónustu viš fatlaš fólk).
1. gr.     Eftirfarandi breytingar verša į 1. gr. laganna:

1. 1. mgr. oršast svo:
     Lög žessi gilda um réttindagęslu fyrir fatlaš fólk.

2. 3. mgr. oršast svo:
     Markmiš laga žessara er aš tryggja fötlušu fólki višeigandi stušning viš gęslu réttinda sinna og tryggja aš sjįlfsįkvöršunarréttur fatlašs fólks sé virtur og fyllsta réttaröryggis gętt žegar brżna naušsyn ber til aš grķpa inn ķ lķf žess.

2. gr.     Į eftir IV. kafla laganna kemur nżr kafli, V. kafli, Rįšstafanir til aš draga śr naušung ķ žjónustu viš fatlaš fólk, meš tķu nżjum greinum, 10.–19. gr., įsamt fyrirsögnum, svohljóšandi, og breytist töluröš kafla og greina samkvęmt žvķ:
     
     a. (10. gr.)
Bann viš fjarvöktun og beitingu naušungar.      Öll beiting naušungar ķ samskiptum viš fatlaš fólk er bönnuš nema veitt hafi veriš undanžįga į grundvelli 12. gr. eša um sé aš ręša neyšartilvik skv. 13. gr. Fjarvöktun į heimilum fatlašs fólks er bönnuš nema veitt hafi veriš undanžįga į grundvelli 12. gr.
     Įkvęši žessa kafla taka til allra žeirra sem veita fötlušu fólki žjónustu į heimilum žess og ķ daglegu lķfi.
     Žjónustuašilum er skylt aš fręša žį sem vinna meš fötlušu fólki um hvaš naušung sé og til hvaša ašgerša megi grķpa til žess aš koma ķ veg fyrir aš beita žurfi naušung.
     
     b. (11. gr.)
Skilgreiningar.      Naušung samkvęmt lögum žessum er athöfn sem skeršir sjįlfsįkvöršunarrétt einstaklings og fer fram gegn vilja hans eša žrengir svo aš sjįlfsįkvöršunarrétti hans aš telja verši žaš naušung žótt hann hreyfi ekki mótmęlum.
     Til naušungar telst mešal annars:

1. Lķkamleg valdbeiting, til dęmis ķ žvķ skyni aš koma ķ veg fyrir aš fatlašur einstaklingur skaši sjįlfan sig eša ašra, eša valdi stórfelldu tjóni į eigum sķnum eša annarra.
2. Hśsnęši sem tilheyrir fötlušum einstaklingi er lęst.
3. Fatlašur einstaklingur er lęstur inni eša feršafrelsi hans skert meš öšrum hętti.
4. Fatlašur einstaklingur er fluttur milli staša gegn vilja sķnum.
5. Ašgangur fatlašs einstaklings aš eigum sķnum er takmarkašur eša žęr fjarlęgšar gegn vilja hans.
6. Einstaklingur er žvingašur til athafna, svo sem til aš taka lyf eša nota hjįlpartęki.
7. Valdi eša žvingun er beitt viš athafnir daglegs lķfs.

     Fjarvöktun ķ skilningi laga žessara er rafręn vöktun meš myndavél eša hljóšnema.
     
     c. (12. gr.)
Undanžįgur.      Ķ sérstökum og einstaklingsbundnum tilvikum er heimilt aš vķkja frį banni 1. mgr. 10. gr. aš fengnu leyfi undanžįgunefndar skv. 15. gr. enda sé sżnt fram į aš tilgangur naušungar eša fjarvöktunar sé eftirfarandi:

1. Aš koma ķ veg fyrir aš fatlašur einstaklingur valdi sjįlfum sér eša öšrum lķkamstjóni eša stórfelldu eignatjóni. Žaš į einnig viš fyrirbyggjandi ašgeršir sem ętlaš er aš forša žvķ aš ašstęšur komi upp sem leitt geta til lķkamstjóns eša stórfellds eignatjóns.
2. Aš uppfylla grunnžarfir viškomandi einstaklings, svo sem varšandi mat, heilbrigši og hreinlęti, eša til žess aš draga śr hömluleysi sem af fötlun kann aš leiša.

     Žegar žjónustuašili, forstöšumašur eša annar sem ber įbyrgš į žjónustu viš fatlašan einstakling žarf aš bregšast viš ašstęšum žannig aš til greina komi aš beita žurfi viškomandi einstakling naušung ķ skilningi laganna skal hann leita til sérfręšiteymis skv. 14. gr.
     Fjarvöktun skal jafnframt uppfylla skilyrši laga um persónuvernd og mešferš persónuupplżsinga.
     
     d. (13. gr.)
Neyšartilvik.      Sé naušsynlegt aš grķpa inn ķ atburšarįs til žess aš koma ķ veg fyrir yfirvofandi lķkamstjón, stórfellt eignatjón eša röskun į almannahagsmunum er heimilt aš beita naušung įn undangenginnar įkvöršunar skv. 18. gr. Tafarlaust skal lįtiš af naušung žegar hęttu hefur veriš afstżrt eša įstand er lišiš hjį. Žjónustuašilar skulu skrį öll slķk tilvik žar sem mešal annars skal gerš grein fyrir tilefni žess aš naušung var beitt, hvers ešlis hśn var og hvaša hagsmunir voru ķ hśfi. Žjónustuašilar skulu senda atvikalżsingu vegna hvers tilviks til sérfręšiteymis skv. 14. gr. innan viku frį žvķ aš naušung var beitt.
     
     e. (14. gr.)
Sérfręšiteymi.      Rįšherra skipar allt aš sjö einstaklinga til fjögurra įra ķ senn ķ sérfręšiteymi um ašgeršir til aš draga śr beitingu naušungar. Hann skipar formann śr hópi žeirra. Sérfręšiteymiš skal skipaš einstaklingum meš séržekkingu į mįlefnum fatlašs fólks og žekkingu og reynslu af ašferšum til aš koma ķ veg fyrir beitingu naušungar. Gert er rįš fyrir aš a.m.k. žrķr fulltrśar fjalli um hvert mįl.
     Hlutverk sérfręšiteymisins er eftirfarandi:

1. Aš veita žjónustuašilum og forstöšumönnum rįšgjöf, mešal annars um hvaš teljist til naušungar og ašferšir til aš komast hjį beitingu naušungar.
2. Aš veita umsögn um beišnir um undanžįgur frį banni viš beitingu naušungar og um undanžįgur frį banni viš fjarvöktun.
3. Aš taka viš tilkynningum um beitingu naušungar samkvęmt įkvęšum 13. gr. og skżrslum um beitingu naušungar og fjarvöktun į grundvelli undanžįgu og halda skrį um beitingu naušungar. Um mešferš og varšveislu skrįrinnar og gagna sem fengin eru meš fjarvöktun fer eftir lögum um persónuvernd og mešferš persónuupplżsinga. Ef ljóst er af atvikaskrįningu varšandi tiltekinn einstakling aš ašgeršir žęr sem fengin hefur veriš undanžįga fyrir séu ekki til žess fallnar aš nį markmiši žvķ sem stefnt var aš getur teymiš lagt til viš undanžįgunefnd aš undanžįgan verši felld śr gildi.

     Kostnašur vegna teymisins greišist śr rķkissjóši. Rįšherra setur nįnari reglur um skipan og starfshętti sérfręšiteymisins meš reglugerš.
     
     f. (15. gr.)
Nefnd um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar.      Rįšherra skipar žriggja manna undanžįgunefnd og formann śr hópi žeirra til fjögurra įra ķ senn. Nefndarmenn skulu bśa yfir séržekkingu į mannréttindamįlum, žjónustu viš fatlaš fólk og framkvęmd laga į žvķ sviši. Varamenn skulu vera jafnmargir og uppfylla sömu skilyrši og ašalmenn.
     Hlutverk nefndarinnar er aš fjalla um beišnir žjónustuašila um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar og banni viš fjarvöktun og taka įkvöršun um hvort undanžįga verši veitt.
     Felist ķ beišni rįšagerš um verulega og višvarandi skeršingu į feršafrelsi einstaklings žannig aš hann geti ekki fariš frjįls ferša sinna innan heimilis eša śt af žvķ ber nefndinni aš vķsa beišninni til dómstóla. Um mįlsmešferš fer eftir įkvęšum 9.–17. gr. lögręšislaga eftir žvķ sem viš į. Heimild til takmörkunar į feršafrelsi einstaklings skal ašeins veitt sé sżnt fram į aš hętta sé į žvķ aš viškomandi valdi sjįlfum sér eša öšrum verulegu lķkams- eša eignatjóni sé ekki gripiš til takmarkana į feršafrelsi hans. Śrskuršur dómara samkvęmt žessari grein sętir kęru til Hęstaréttar. Um mįlskot fer samkvęmt lögum um mešferš einkamįla meš žeim frįvikum sem greinir ķ lögum žessum.
     Kostnašur vegna nefndarinnar greišist śr rķkissjóši. Rįšherra setur nįnari reglur um starfshętti nefndarinnar meš reglugerš.
     
     g. (16. gr.)
Beišni um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar.      Žjónustuašili skal senda undanžįgunefnd skv. 15. gr. skriflega beišni um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar og undanžįgu frį banni viš fjarvöktun. Žegar um sjįlfrįša einstakling er aš ręša ber réttindagęslumanni aš sjį til žess aš honum sé leišbeint um rétt sinn til aš velja sér persónulegan talsmann.
     Beišnin skal rituš į žar til gert eyšublaš sem undanžįgunefndin lętur ķ té. Ķ beišninni skal mešal annars koma fram:

1. Hver beri faglega įbyrgš į framkvęmd naušungar.
2. Lżsing į žeim ašstęšum sem kalla į beitingu naušungar og rökstušningur fyrir beitingu hennar.
3. Naušsynlegar upplżsingar um heilsu viškomandi.
4. Hvort leitaš hafi veriš eftir afstöšu viškomandi og hver hśn sé.
5. Stašfesting į aš leitaš hafi veriš eftir afstöšu lögrįšamanns eša persónulegs talsmanns viškomandi. Hafi viškomandi ekki vališ sér persónulegan talsmann skal liggja fyrir aš honum hafi veriš leišbeint um rétt sinn ķ žeim efnum.
6. Umsögn sérfręšiteymis skv. 14. gr.
7. Upplżsingar um fjölda starfsmanna, menntun žeirra og žjįlfun.
8. Hvernig stašiš verši aš skrįningu og innra eftirliti.

     Ef um barn er aš ręša skal auk žess liggja fyrir upplżst samžykki forsjįrašila fyrir beišni um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar.
     
     h. (17. gr.)
Mįlsmešferš.      Undanžįgunefnd skal taka beišni til mešferšar svo fljótt sem aušiš er og eigi sķšar en tveimur vikum eftir aš beišni berst henni. Telji nefndin žörf į aš afla frekari gagna skal žaš gert įn tafar og įkvöršun tekin svo fljótt sem aušiš er. Gefa skal hinum fatlaša, lögrįšamanni hans, persónulegum talsmanni eša nįnasta ašstandanda eftir atvikum fęri į aš koma sjónarmišum sķnum į framfęri viš nefndina įšur en hśn tekur įkvöršun ķ mįlinu.
     Viš afgreišslu beišna skal nefndin mešal annars lķta til eftirfarandi atriša auk skilyrša 12. gr.:

1. Hvort leitaš hafi veriš allra annarra leiša sem ekki fela ķ sér naušung.
2. Menntunar og reynslu žeirra sem bera faglega įbyrgš į framkvęmd naušungar.
3. Hvort naušung gagnvart hinum fatlaša geti komiš nišur į öšrum einstaklingum sem bśa į sama heimili.
4. Aš naušung sś sem sótt er um gangi ekki lengra en naušsynlegt telst til žess aš tilgangi hennar verši nįš.

     
     i. (18. gr.)
Form og efni įkvöršunar.      Fallist undanžįgunefnd į beišni um undanžįgu frį banni viš beitingu naušungar ber henni aš kynna įkvöršun sķna hinum fatlaša einstaklingi, lögrįšamanni hans, persónulegum talsmanni eša nįnasta ašstandanda og leišbeina žeim um rétt viškomandi til aš bera mįliš undir dómstóla. Jafnframt skal tilkynna réttindagęslumanni į viškomandi svęši um įkvöršun nefndarinnar.
     Įkvöršunin skal vera rökstudd og ķ henni skal greina meš skżrum hętti til hvers konar ašgerša hśn tekur og kvešiš į um gildistķma hennar. Žar skal einnig greina skilyrši žau sem sett eru fyrir beitingu naušungarinnar, svo sem hvernig skuli stašiš aš henni, hvaša kröfur séu geršar til starfsmanna sem henni beita og annaš sem nefndin telur mikilvęgt. Sé veitt undanžįga til lķkamlegrar valdbeitingar skal žaš gert aš skilyrši aš viškomandi starfsmenn hafi sótt nįmskeiš um lķkamlega valdbeitingu.
     Heimildin skal vera tķmabundin og aldrei veitt til lengri tķma en naušsynlegt er, žó lengst til tólf mįnaša ķ senn.
     Įkvaršanir nefndarinnar eru endanlegar į stjórnsżslustigi og veršur ekki skotiš til ęšra stjórnvalds. Aš öšru leyti fer um mįlsmešferš eftir įkvęšum stjórnsżslulaga, ž.m.t. endurupptöku vegna verulega breyttra atvika. Heimilt er aš bera įkvöršun nefndarinnar undir hérašsdómara ķ žeirri žinghį žar sem viškomandi į lögheimili og skal hann śrskurša ķ mįlinu innan viku frį žvķ aš kęra berst honum. Śrskuršur dómara samkvęmt žessari grein sętir kęru til Hęstaréttar. Um mįlskot fer samkvęmt almennum reglum um mešferš einkamįla meš žeim frįvikum sem greinir ķ lögum žessum. Kęra samkvęmt žessari grein frestar ekki réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar.
     
     j. (19. gr.)
Skrįning.      Žjónustuašilar skulu halda skrį um öll atvik žar sem einstaklingur er beittur naušung, hvort sem henni er beitt į grundvelli undanžįgu eša ķ neyšartilvikum skv. 13. gr. Sama į viš um fjarvöktun.
     Ķ skrįningunni skal greina hvernig naušungin eša fjarvöktunin var framkvęmd, hversu lengi hśn stóš yfir, hverjir önnušust framkvęmd hennar og önnur atriši sem žżšingu hafa, svo sem hvort einhver meišsl hafi oršiš eša eignatjón af hennar völdum.
     Žjónustuašilar skulu mįnašarlega senda sérfręšiteymi skv. 14. gr. skżrslu um beitingu naušungar eša fjarvöktun į grundvelli undanžįgu. Upplżsingar um beitingu naušungar ķ neyšartilvikum skulu sendar sérfręšiteymi innan viku frį atviki.

3. gr.     Lög žessi öšlast gildi 1. október 2012.

Įkvęši til brįšabirgša.     Žjónustuveitendur sem beita fatlaša einstaklinga naušung ķ skilningi laga žessara til aš koma ķ veg fyrir aš fatlašur einstaklingur valdi sjįlfum sér eša öšrum lķkamstjóni eša stórfelldu eignatjóni eša til aš uppfylla grunnžarfir hans, og telja naušsynlegt aš halda žvķ įfram, skulu sękja um undanžįgu frį banni 10. gr. laganna eigi sķšar en sex mįnušum eftir aš lög žessi hafa tekiš gildi.

Samžykkt į Alžingi 11. jśnķ 2012.