Virðulegur forseti. Aðeins út af síðustu orðum hv. þm. Péturs Blöndals vil ég líka minna á að fyrir kosningarnar 2009 þegar til stóð af hálfu þáverandi minnihlutastjórnar í miklu hasti og miklum æsingi að gera breytingar á stjórnarskránni í fullkominni andstöðu við okkur í þáverandi minni hluta, mörg hver, lögðum við sjálfstæðismenn til sem málamiðlun að gera einungis breytingar á þeirri grein stjórnarskrárinnar sem fjallar um hvernig breyta skuli stjórnarskránni. Á þá tillögu var ekki fallist. Ef það hefði verið gert á þeim tíma værum við ekki í þeim sporum sem við erum í núna. Þetta vildi ég rétt taka fram í upphafi máls míns vegna orðaskipta hv. þingmanna hér á undan.
Við ræðum þingsályktunartillögu um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögur stjórnlagaráðs að frumvarpi til stjórnarskipunarlaga og tiltekin álitaefni þeim tengd. Þegar maður veltir fyrir sér um hvað er deilt í þessu máli er margt sem maður fer að hugsa um. Er verið að deila um nýja stjórnarskrá? Nei. Eins og margítrekað hefur komið fram í umræðunum er þessi skýrsla, tillögur stjórnlagaráðs, ekki ný stjórnarskrá sem verið er að leggja í dóm kjósenda í þjóðaratkvæði, eða í skoðanakönnun eins og margir vilja kalla þessa atkvæðagreiðslu.
Er verið að deila um það hvort gera eigi breytingar yfir höfuð á stjórnarskránni? Nei. Þrátt fyrir það sem menn hafa viljað halda fram í þessari umræðu er ekki ágreiningur um það milli flokka á Alþingi hvort það séu einstök atriði í stjórnarskrá sem mætti gera breytingar á. Við sjálfstæðismenn höfum allan tímann sagt að við séum tilbúin að gera breytingar á stjórnarskrá. Við erum ósammála þeirri aðferðafræði sem lagt var upp með hér og þess vegna erum við ósammála þessari þingsályktunartillögu. Þess vegna erum við í umræðum á Alþingi að færa fyrir því rök af hverju við teljum þetta óráð og að það ætti að fara aðrar leiðir.
Er verið að deila um hvort þjóðin fái aðkomu að þessu verki? Nei. Í mínum huga er ekki verið að gera það. Eins og allir þekkja sem hafa fylgst með þessu máli hefur aðkoma þjóðarinnar nú þegar verið talsverð. Ég minni á þjóðfundinn sem kom fyrst upp sem breytingartillaga frá okkur sjálfstæðismönnum í meðferð þingmálsins um stjórnlagaþingið. Það virðist vera óendanlega langt síðan en það er ekkert svo langt síðan. Það var þúsund manna þjóðfundur, sem mikið er vísað til í þessari umræðu, sem lagði grunn að þeirri vinnu sem á eftir hefur komið. Síðan er það auðvitað þannig, og það er ekki hægt að rífast um það vegna þess að það er nú þegar stjórnarskrárbundið, að þjóðin fær aðkomu að breytingum á stjórnarskrá með alþingiskosningum. Það á að vera erfitt og það er erfitt að breyta stjórnarskránni vegna þess að hún er mikilvægustu grunnlögin okkar.
Það væri alveg hægt að ræða þetta. Ef menn hafa áhyggjur af því að þjóðin fái ekki aðkomu að þessu verki eru fjölmörg dæmi um það hvernig hægt er að tryggja það. Ef menn telja ekki nóg að eitt þing geri breytingar, síðan verði alþingiskosningar og annað þing staðfesti þær breytingar er hægt, og ég vísa hér til minnisblaðs um samþykki þjóðarinnar á nýrri stjórnarskrá sem Björg Thorarensen lagaprófessor skrifaði 26. mars 2012 fyrir að ég hygg stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Hún veltir upp aðferðum um hvernig til að mynda sé hægt að tryggja aðkomu þjóðarinnar. Hún er með tvær leiðir og ég ætla að vísa í orð hennar um þá síðari, með leyfi forseta:
„En til þess að tryggja beina aðkomu kjósenda að setningu hennar“ — þ.e. stjórnarskrárinnar — „og undirstrika þannig stöðu þjóðarinnar sem stjórnarskrárgjafa líkt og árið 1944 er hægt að binda gildistöku hennar (eftir samþykkt tveggja þinga) því skilyrði að hún hljóti samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu.“
Um þetta hygg ég að væri alveg hægt að ná samkomulagi.
Það sem ég er ósátt við og það sem ég tel rangt í þessu ferli öllu saman er að látið er líta út sem þjóðin hafi einhverja beina aðkomu að skrifum þessarar stjórnarskrár sem meiri hluti nefndarinnar vill gera með því að setja þetta fram með þessum hætti í skoðanakönnun. Það er margt athugavert. Ég sé að tími minn þýtur hér áfram og ég mun ekki ná að fara yfir öll þau atriði í tillögum stjórnlagaráðsins sjálfs sem ég tel að séu innbyrðis ósamrýmanleg og gangi hreinlega ekki upp sem grunnur. Ég held að meiri hluti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar sé sammála þeirri gagnrýni minni vegna þess að með þeim breytingartillögum sem hafa komið fram og þeirri breytingu á aðferðafræði sem kynnt hefur verið með aðkomu sérfræðinga að þessari vinnu núna samhliða því að það á að fara með þetta í þjóðaratkvæðagreiðslu tel ég að meiri hlutinn sé að viðurkenna þetta ósamræmi.
Sökum tímaskorts ætla ég að nefna bara eitt atriði um innbyrðis ósamræmi í plagginu. Fyrsta spurningin er þessi:
„Vilt þú að tillögur stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar frumvarpi að nýrri stjórnarskrá?“
Þá er allt plagg stjórnlagaráðsins undir. Segjum að menn fallist á það. Síðan eru einstakar spurningar og miðað við fjölda breytingartillagna sem fram er kominn er algjörlega augljóst að sá spurningavagn, eins og þetta hefur verið kallað, er alls ekki tæmandi. Við höfum ekki fengið viðhlítandi skýringar hér frá aðstandendum þessarar tillögu um það af hverju þessar spurningar einar og sér voru valdar.
Segjum að einhver sé í grunninn sammála því að tillögur stjórnlagaráðs séu lagðar til grundvallar en þá eru líka líkur á því að viðkomandi sé ósammála einstökum spurningum. Þá er komið innbyrðis ósamræmi þarna. Svo ítreka ég líka að ég tel, þrátt fyrir að stjórnlagaráð hafi unnið ágætisstarf, að það sé það mikið innbyrðis ósamræmi fólgið í þessum tillögum einum og sér að ekki sé hægt að leggja plaggið til grundvallar nýrri stjórnarskrá.
Ef meiri hlutinn ætlaði að fá eitthvað út úr þessari 250 millj. kr. skoðanakönnun tel ég borðleggjandi að það yrði að taka fyrstu spurninguna út og spyrja frekar um einstök efnisatriði. Það vill svo til að þau atriði sem hér er að finna eru í plagginu og, eins og við höfum alltaf haldið fram í þessari umræðu, að sjálfsögðu á sú vinna sem fór fram á þjóðfundinum, í stjórnlaganefnd, í stjórnlagaráði, hér í ótal nefndum sem starfað hafa á Alþingi, að liggja til grundvallar þeirri vinnu sem ég tel að eigi að fara fram á Alþingi. Með því að setja þetta núna í þann sérfræðifarveg sem á að vera í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu (Forseti hringir.) tel ég að meiri hlutinn sé loksins að átta sig á því (Forseti hringir.) að það hefði átt að fara öðruvísi að. Þá væri betra ef það yrði viðurkennt almennilega (Forseti hringir.) og þessi tillaga dregin til baka.