136. löggjafarþing 2008–2009.	Prentað upp.

Þskj. 672 — 13. mál.	Viðbót.

Nefndarálit

um till. til þál. um lögfestingu samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, nr. 18 2. nóvember 1992.

Frá allsherjarnefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðrúnu D. Guðmundsdóttur frá Mannréttindaskrifstofu Íslands, Margréti Júlíu Rafnsdóttur frá Barnaheillum, Margréti Maríu Sigurðardóttur og Elísabetu Gísladóttur frá umboðsmanni barna og Stefán Inga Stefánsson frá UNICEF.

Málið var sent til umsagnar á síðasta löggjafarþingi og voru umsagnir jákvæðar.

Með þingsályktunartillögu þessari er lagt til að ríkisstjórninni verði falið að undirbúa lög
festingu samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins og að frumvarp um lögfestingu samningsins og aðlögun íslenskra laga að honum skuli liggja fyrir eigi síðar en 20. nóvember 2009.

Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna, felur í sér skuldbindandi samkomulag þjóða heims um sérstök réttindi fyrir börn, óháð rétt
indum fullorðinna. Samningurinn tryggir börnum, auk borgaralegra réttinda, félagsleg, menn
ingarleg og efnahagsleg réttindi. Vegna tvíeðliskenningarinnar sem lögð er til grundvallar í lagatúlkun hér á landi þarf að lögfesta alþjóðlega samninga ef tryggt á að vera að þeir hafi bein réttaráhrif hér á landi. Vegna þessa er ekki unnt að beita barnasáttmálanum með beinum hætti fyrir íslenskum dómstólum og sú skuldbinding sem sáttmálinn felur í sér gildir einungis að þjóðarétti. Með þingsályktunartillögunni er lagt til að barnasáttmálinn verði lögfestur með sama hætti og mannréttindasáttmáli Evrópu enda um grundvallarsáttmála að ræða. Á þann hátt væri stjórnvöldum og dómstólum skylt að taka mið af honum við úrlausnir mála sem varða börn. Tillagan felur í sér að kannað verði hvort og þá hverju í gildandi löggjöf þurfi að breyta við lögfestingu sáttmálans auk þess sem laga þurfi texta sáttmálans að hefðbundnu lagaformi og leggja fram frumvarp vegna aðlögunarinnar.

Fyrir nefndinni komu fram upplýsingar um að dóms- og kirkjumálaráðuneytið hefði falið Ragnhildi Helgadóttur, prófessor við Háskólann í Reykjavík, að semja greinargerð um stöðu samningsins að íslenskum lögum og reifa álitamál sem tengjast lögfestingu hans og að sú greinargerð muni að öllum líkindum liggja fyrir í vor. Nefndin telur að sú vinna muni nýtast sem nauðsynlegur grunnur að lögfestingu samningsins og aðlögun íslenskra laga að honum en í þingsályktunartillögunni er lagt til að frumvarp um lögfestingu samningsins og aðlögun íslenskra laga að honum skuli liggja fyrir eigi síðar en 20. nóvember nk. en þá verða einmitt 20 ár liðin frá því að sáttmálinn var samþykktur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna.

Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

Í stað orðanna vera lokið 20. nóvember 2009" í tillögugreininni komi: liggja fyrir 20. nóvember 2009.

Birgir Ármannsson og Jón Magnússon voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 2. mars 2009.

Árni Páll Árnason,

form., frsm.

Álfheiður Ingadóttir.

Ágúst Ólafur Ágústsson.

Ólöf Nordal,

með fyrirvara.

Jón Bjarnason.

Sigurður Kári Kristjánsson,

með fyrirvara.

Siv Friðleifsdóttir.