146. löggjafarþing 2016–2017.

Þingskjal 530 — 399. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um dánaraðstoð.

Flm.: Bryndís Haraldsdóttir, Hanna Katrín Friðriksson, Jón Steindór Valdimarsson.

Alþingi ályktar að fela heilbrigðisráðherra að taka saman upplýsingar um dánaraðstoð og þróun lagaramma í kringum hana þar sem hún er leyfð, sem og tíðni, ástæður og skilyrði dánaraðstoðar og hver reynslan hefur verið.

Einnig verði athuguð lönd sem ekki leyfa dánaraðstoð, einkum Norðurlöndin, Þýskaland og Kanada, m.a. hvort þar er opinber umræða um málið eða unnið að lagabreytingum.

Upplýsingum verði skilað í formi skýrslu fyrir lok ágúst 2017.

Greinargerð.

Á síðustu árum hefur reglulega komið upp umræða í íslensku samfélagi um dánaraðstoð, líknardráp eða sjálfsvíg með aðstoð. Ljóst er að umgjörð um þessi viðkvæmu mál er mismun
andi eftir löndum.

Dánaraðstoð er þýðing á gríska orðinu euthanasia (góður dauði/að deyja með reisn) sem merkir að binda enda á líf af ásetningi til þess að leysa viðkomandi undan óbærilegum sárs
auka eða þjáningum. Í nóvember 2015 lét Siðmennt gera könnun á lífsskoðunum og trú Ís
lendinga. Ein spurninga í könnuninni var: Ertu hlynntur eða andvígur því að einstaklingur geti fengið aðstoð við að binda enda á líf sitt ef hann er haldinn ólæknandi sjúkdómi (líkn
andi dauði)?" 74,9% aðspurðra voru mjög eða frekar hlynnt því, 18% voru hvorki né en 7,1% mjög eða frekar andvíg.

Árið 1997 birtist grein í Læknablaðinu þar sem fjallað var um rannsókn á afstöðu heil
brigðisstarfsfólks til siðfræðilega álitamála sem varðar takmörkun meðferðar við lífslok. Í umræddri rannsókn var ein af spurningunum um dánaraðstoð eða líknardráp eins og það var kallað í rannsókninni. Aðeins 5% lækna og 9% hjúkrunarfræðinga töldu að líknardráp rétt
lætanlegt undir einhverjum kringumstæðum en einungis 2% svarenda gátu hugsað sér að verða við slíkri ósk. Árið 2010 þegar sambærileg könnun var gerð var niðurstaðan sú að líknardráp þótti réttlætanlegt hjá 18% lækna og 20% hjúkrunarfræðinga en aðeins 3% vildu verða við slíkri ósk.

Nýlega voru stofnuð samtökin Lífsvirðing, félag um dánaraðstoð. Í kjölfar stofnunar sam
takanna svo og skoðanakönnunar Siðmenntar sem hér er vísað til spruttu upp umræður í sam
félaginu um málefnið. Flutningsmenn þessarar tillögu telja að forsenda þess að umræðan geti þroskast og verið málefnaleg sé að fyrir liggi aðgengilegar upplýsingar um stöðu þessara mála í öðrum löndum. Mikilvægt er að stjórnvöld safni þeim upplýsingum saman og setji fram á skýran og hlutlausan hátt.

Þingsályktunartillagan felur ekki í sér afstöðu til þess hvort ástæða sé til að breyta lögum hérlendis. Tilgangurinn er að treysta grundvöll nauðsynlegrar umræðu um viðkvæmt mál.