NATO-þingið

NATO Parliamentary Assembly, NATO PA

Aðalmenn Varamenn

Alþjóðaritari

Arna Gerður Bang alþjóðastjórnmálafræðingur

Gagnleg vefföng

Markmið, uppbygging og starfsemi

NATO-þingið var stofnað árið 1955 sem samstarfs- og samráðs­vettvangur þing­manna aðildar­ríkja NATO. Í dag eiga 26 aðildarríki Atlantshafs­bandalagsins sæti á NATO-þinginu, og 13 ríki aukaaðild. Í Norður-Atlantshafs­samningnum, stofnsamningi NATO, frá árinu 1949 er ekki gert ráð fyrir ráðgjafars­amkundu þingmanna. Smám saman áttuðu menn sig á því að skipulegt samstarf þjóðþinganna í tengslum við og til stuðnings bandalaginu væri nauðsynlegt. Þingið hefur þó enga formlega stöðu innan bandalagsins en með árunum hefur komist á náin og virk samvinna NATO-þingsins og NATO. Sem dæmi má nefna árlega fundi stjórnarnefndar þingsins (NATO PA Standing Committee) með Norður-Atlantshafs­ráðinu og framkvæmdastjóra NATO, ávarp framkvæmdastjórans á haustfundum þingsins og formleg svör við ályktunum og tillögum þingsins af hálfu framkvæmdastjórans fyrir hönd Norður-Atlantshafsráðsins. Fram til ársins 1999 hét þingið Norður-Atlantshafs­þingið (North Atlantic Assembly).

Meginhlutverk NATO-þingsins er að upplýsa og efla samstöðu þjóðþinganna. Þingið er vettvangur þar sem þingmenn aðildarríkja NATO og auka­aðildarríkja geta fræðst um málefni bandalagsins, komið skoðunum sínum og áhyggjuefnum á framfæri og skipst á skoðunum um öryggis- og varnarmál. Þannig kynna þeir sín viðhorf og fræðast um leið um viðhorf annarra í Atlantshafsbandalaginu. Í seinni tíð hefur NATO-þingið ekki síst gegnt mikilvægu hlutverki í samskiptum bandalagsins og aðildarríkja þess við ríki Mið- og Austur-Evrópu.

Á NATO-þinginu eiga sæti 248 þingmenn frá aðildar­ríkjunum 26, auk þingmanna auka­aðildarríkja. Fjöldi fulltrúa frá hverju þjóðþingi er í hlutfalli við fólksfjölda í hverju ríki, og hefur Ísland þrjá fulltrúa eins og Eistland, Lettland, Lúxemborg og Slóvenía. Bandaríkin eiga 36 fulltrúa á þinginu, Bretland, Frakkland, Ítalía og Þýskaland 18 fulltrúa hvert, en önnur ríki færri. Auk fulltrúanna má hvert þjóðþing tilnefna jafnmarga varamenn og mega þeir taka fullan þátt í störfum þingsins en hafa ekki atkvæðisrétt. Formenn lands­deildanna, forseti þingsins, fimm varaforsetar, gjaldkeri og nefnda­formenn mynda stjórnarnefnd sem fjallar um ýmis innri málefni þingsins. Auk hennar starfa fimm málefnanefndir og átta undirnefndir þeirra innan þingsins. Loks mynda forseti, varaforsetar og gjaldkeri framkvæmda­stjórn þingsins. Þingið kemur saman tvisvar á ári, til vorfundar og ársfundar. Á vorfundum eru rædd drög að skýrslum og ályktunum nefndanna sem síðan eru afgreidd á ársfundum. Jafnframt hittist stjórnar­nefnd árlega utan þingfunda og fjallar um innri málefni þingsins og jafnframt heldur hún fund með Norður-Atlantshafs­ráðinu. Loks heldur hver málefnanefnd þingsins nokkra fundi á ári. Á fundum þingsins eru ræddar skýrslur um einstök málefni og ályktað á grundvelli þeirra. Ályktunum og tillögum þingsins er ýmist beint til Norður-Atlantshafs­ráðsins, ríkisstjórna, þjóðþinga eða annarra fjölþjóðastofnana.

Frekari upplýsingar um NATO-þingið, m.a. skýrslur, dagskrár og fréttir, má finna á vef NATO-þingsins.