Eru auðkýfingar að eignast Ísland?

Á ALÞINGI hef ég verið í forsvari fyrir tillögu um að rannsókn fari fram á þróun valds og lýðræðis í íslensku samfélagi. Þar er lögð áhersla á að rannsóknin beinist að því að kanna að hve miklu leyti völd hafi færst frá kjörnum fulltrúum til einkaaðila. Horfa á til breytinga á efnahagslegu valdi í krafti tilfærslu eigna og fjármagns og hvort ákvarðanir og fjárfestingar stórra valdablokka í atvinnu- og fjármálalífi hafi nú verulega meiri áhrif en áður á afkomu og þróun þjóðarbúsins. Leggja á mat á framhald þessarar þróunar fyrir efnahags- og atvinnulíf og með tilliti til eigna- og tekjutilfærslna í þjóðfélaginu.

Hemjum græðgisvæðinguna
Tilgangur þessarar tillögu er m.a. að betur sé hægt að meta hvernig hægt sé að sporna gegn neikvæðum áhrifum á tekjuskiptinguna og ójöfnuðinn sem orðið hefur í kjölfar mikilla breytinga á efnahagslegu valdi. Þessar breytingar hafa farið fram í krafti gífurlegra eigna- og fjármagnstilfærslna auðkýfinga og fyrirtækjasamsteypa. Stóru valdablokkirnar eru á góðri leið með að eignast Ísland, eins og kvótakóngarnir fiskimiðin, og því hlýtur það að verða rætt á vettvangi stjórnmálanna hvort með lögum eigi ekki að setja skorður við þessari þróun. Það er sannanlega í þágu almennings og þjóðarheildarinnar. Liður í því er að skoða betur starfshætti lífeyrissjóðanna og setu fulltrúa þeirra í stjórnum fyrirtækja og hvaða áhrif þeir geta haft m.a. með fjárfestingarstefnu sinni. Einnig þarf að setja frekari skorður við eignatengslum og hagmunaárekstrum í viðskiptalífinu, ekki síst á banka- og fjármálamarkaði, m.a. um þátttöku banka í annarri atvinnustarfsemi. Sporna þarf líka gegn því að auðkýfingarnir geti komið tekjum sínum fyrir í skattaparadísum erlendis til að komast hjá skattlagningu, en það væri hægt með því að lögfesta svokallaða CFC-löggjöf, sem tryggir að ekki sé hægt að leita í skattaskjól erlendis til að forðast greiðslu skatta til samfélagsins.

Hvert stefnir íslenskt samfélag?
Sú græðgisvæðing sem tröllriðið hefur þjóðfélaginu og sem m.a. kemur fram í þeirri gliðnun sem orðið hefur í þjóðfélaginu milli ríkra og fátækra hefur afar óæskileg áhrif á þjóðfélagsþróunina. Þetta mun leiða til vaxandi stéttaskiptingar og sundrungar í þjóðfélaginu, sem hæglega gæti fylgt vaxandi ofbeldi, fíkniefnaneysla og aukin heilsufarsleg og félagsleg vandamál. Það hlýtur líka að vera alvarlegt umhugsunarefni hvernig íslenskt velferðarsamfélag er á hraðri siglingu frá norræna velferðarkerfinu, sem við höfum lengi státað af, yfir í hið bandaríska þar sem ójöfnuður og misskipting milli ríkra og fátækra er hvað mest.
Höfundur er alþingismaður.

Morgunblaðið, 5. nóvember 2006