Sneypuför Jóns

SJALDAN hef ég á mínum þingferli orðið vitni að ómerkilegri vinnubrögðum en hjá Jóni Sigurðssyni, formanni Framsóknarflokksins, og reyndar einnig Geir Haarde, formanni Sjálfstæðisflokksins, í stjórnarskrármálinu.

Þáttur Jóns og Geirs
Þegar formaður Framsóknarflokksins uppgötvaði að formaður Sjálfstæðisflokksins hafði platað hann til fylgis við stjórnarskrárákvæði sem m.a. festi í sessi í stjórnarskránni núverandi kvótakerfi þá kennir hann stjórnarandstöðunni um allt saman. Það sé á hennar ábyrgð að málið gekk ekki fram á Alþingi. Að auki var Jón svo ómerkilegur að hann brigslaði stjórnarandstöðunni um að hafa tekið þingstörfin í gíslingu vegna málsins, sem er algjör fásinna og hreint ótrúlega bíræfin fullyrðing. Sannleikur málsins er sá að hver sérfræðingurinn á fætur öðrum, sem kallaðir voru fyrir þingnefndina, gerðu alvarlegar athugasemdir við frumvarpið eins og formenn stjórnarflokkanna höfðu lagt það fyrir þingið. Af hálfu stjórnarflokkanna var ekki vilji til að koma til móts við sjónarmið sérfræðinganna. Þetta stóra mál var aðeins 2 eða 3 daga í meðferð í þingnefnd og þar urðu lyktirnar að sjálfstæðismenn í stjórnarskrárnefnd þingsins sögðu að málið yrði ekki afgreitt á þinginu. Þegar sjálfstæðismenn höfðu kveðið upp úr um það sátu framsóknarmennirnir í nefndinni sneyptir eftir og þögðu þunnu hljóði. Stjórnarandstaðan hafði aftur á móti hvatt til þess að stjórnarskrárákvæðinu yrði breytt, tekið yrði mið af sjónarmiðum stjórnarskrársérfræðinga sem mættu fyrir nefndina og þingið tæki þann tíma sem þyrfti til þess. Þannig vildi stjórnarandstaðan tryggja að ákvæðið festi ekki í sessi núverandi kvótakerfi og yrði sífellt túlkunarefni fyrir dómstólum, sem beinlínis blasti við yrði lögfest stjórnarskrártillaga Geirs og Jóns.

Þáttur stjórnarandstöðunnar
Hlutur stjórnarandstöðunnar í þessu máli liggur alveg ljós fyrir. Stjórnarandstaðan skrifaði bréf til ríkisstjórnarinnar um stuðning við að koma inn í stjórnarskrána ákvæði sem raunverulega tryggði sameign þjóðarinnar yfir auðlindunum.
Það er því sérlega ósvífið og ómerkilegt af formönnum stjórnarflokkanna, Jóni og Geir, að halda því fram að stjórnarandstaðan hafi gengið á bak orða sinna og beri ábyrgð á niðurstöðunni. Það sem stjórnarandstaðan vildi ekki var að taka þátt í því sjónarspili að lögfesta í stjórnarskrána ákvæði sem raunveruleg hætta var á að festi í sessi í stjórnarskránni núverandi kvótakerfi. Stjórnarandstaðan bauð aftur á móti upp á samstarf um ákvæði sem hefði raunverulega þýðingu fyrir þjóðarheildina – ákvæði sem tryggði almannahagsmuni en ekki sérhagsmuni. Það vildu stjórnarflokkarnir ekki og slitu sjálfir vinnunni í nefndinni og tilkynntu að málið yrði ekki afgreitt á þinginu.

Sviðsett sjónarspil
Það er engu líkara en sá prúði Jón, sem mætti til þings í haust eftir að hafa tekið við þrotabúi Halldórs Ásgrímssonar, hafi umhverfst eftir að samstarfsflokkurinn náði að niðurlægja framsóknarmenn og beygja í duftið í þessu máli, sem átti að vera stóra útspil þeirra til að endurheimta fylgið. Það sem þó er verst í þessu máli er hve stjórnarflokkarnir hafa, bæði í vinnubrögðum og að efni til, umgengist stjórnarskrána af lítilli virðingu. Það sem einnig stendur upp úr í þessum farsa stjórnarflokkanna er að íhaldið hefur afhjúpað að það vill ekki festa í stjórnarskrána ákvæði um að auðlindirnar séu sameign þjóðarinnar. Þeir eru talsmenn sérhagsmuna en ekki almannahagsmuna. Þetta var sviðsett sjónarspil af þeirra hálfu til að framsóknarmenn slitu ekki stjórnarsamstarfinu. Eftir liggja framsóknarmenn sárir og hafa nú ekkert til málanna að leggja nema að kenna öðrum um eigin ófarir. Þjóðin hefur orðið vitni að því að þeir galvöskustu þeirra sem hótuðu stjórnarslitum næði málið ekki fram að ganga meintu auðvitað ekkert með því. Framsóknarmenn plötuðu þjóðina í þessu máli eins og svo mörgum öðrum. Það sem átti að vera sigurför framsóknarmanna í aðdraganda kosninga breyttist í sneypuför, sem lengi verður í minnum höfð. Gunnar Helgi Kristinsson stjórnmálafræðingur hitti einmitt naglann á höfuðið þegar hann sagði í fjölmiðlum fyrir helgi að málið allt lyktaði af panik og að lyktir málsins væru ekki á ábyrgð stjórnarandstöðunnar heldur stjórnarflokkanna. Skoðun Gunnars var sú að það eigi því að beina því að Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum séu menn ósáttir við niðurstöðuna. Það er í hnotskurn það rétta í málinu.

Höfundur er alþingismaður.

Morgunblaðið, 20. mars 2007