Ný ríkisstjórn á nýju ári
Andlitin lýstu vonleysi og örvæntingu. Langar biðraðir fátæks fólks fyrir framan dyr Mæðrastyrksnefndar rétt fyrir jólin hverfa mér ekki úr huga. Átakanlegt var að fara yfir skýrslur um afar bága stöðu þessa fólks, sem ekki átti fyrir brýnustu nauðþurftum yfir hátíðarnar, þrátt fyrir eitt lengsta góðæristímabil í sögu þjóðarinnar. - Þær góðu konur í Mæðrastyrksnefnd, sem áratugum saman höfðu mildað sárustu fátækt fólksins með litlum matargjöfum yfir jólin, voru sammála um að í langan tíma hefði neyð fólksins ekki verið meiri.
Meira

Dómsorð gildir-ekki fyrirskipun forsætisráðherra
Stjórnvöldum ber skilyrðislaust þegar í stað að hlýta úrskurði Hæstaréttar um að afnema tekjutengingu lífeyrisgreiðslna við tekjur maka. Í engu öðru réttarríki myndi forsætisráðherra leyfa sér að gefa fyrirskipun, sem dregur á langinn að framfylgja dómi Hæstaréttar. Það er ekkert annað en fyrirsláttur og lýsir valdhroka hjá forsætisráðherra að bíða verði niðurstöðu nefndar sem kannar dóminn og framkvæmd hans. Dómsorð gilda í þessu máli og eru ígildi laga en ekki fyirskipanir forsætisráðherra. Öll viðbrögð ráðherrans bera líka glögg merki um hve fúll hann er vegna dómsins.
Meira

Skattlagning húsaleigubóta borðliggjandi dómsmál
Dómur Hæstaréttar um ólögmæti þess að tengja tekjutryggingu við tekjur maka markar tímamót og mun hafa víðtæk áhrif. Jafnræðisregla stjórnarskrárinnar er líka brotin með því að skattleggja húsaleigubætur á sama tíma og vaxtabætur eru skattfrjálsar. Nefnd á vegum félagsmálaráðherra hefur sett fram að skattlagning húsaleigubóta sé gróft brot á grundvallarreglu skattaréttar, jafnræðisreglunni. Skattlagning húsaleigubóta skerðir líka barnabætur og námslán, sem vaxtabætur gera ekki þar sem þær eru ekki skattlagðar. Borðliggjandi er fyrir leigjendasamtökin að láta nú reyna á þetta mál fyrir dómsstólunum.
Meira

Ríkið ekki sinnt lögboðinni útboðsskyldu á fjarskiptamarkaði
Fjármálaráðherra hefur svarað skriflegri fyrirspurn minni á Alþingi um fyrirkomulag viðskipta um gagnaflutninga og önnur tölvusamskipti. Út úr svarinu má lesa að útboð séu almennt ekki viðhöfð á vegum ríkisins um fjarskiptaþjónustu. Ríkið virðist því ekki hafa sinnt lögboðinni útboðsskyldu á fjarskiptamarkaði.Yfir 90 % viðskiptanna er við Landssíma Íslands.
Meira

Vanhugsuð vinnubrögð verðfella bankana
Ótrú markaðarins á risasameiningu Búnaðarbanka og Landsbanka birtist í miklu verðfalli þessara banka með 11 milljarða króna tapi fyrir skattgreiðendur frá því í október þegar ríkisstjórnin gaf út yfirlýsingu um sameiningu bankanna. Ólíklegt verður að telja að Samkeppnisstofnun samþykki þennan bankasamruna, sem ýtur undir mikla fákeppni og einokun og dregur úr þjónustu við einstaklinga og landsbyggðina.
Meira

Arðgreiðslur eigenda einkahlutafélaga aukast um 53% milli ára
Arðgreiðslur eigenda einkahlutafélaga sem jafnfram fengu greidd laun frá félögum sínum hafa aukist um 53% milli áranna 1998 og 1999 eða úr 802 milljónum í tæpa 1.3 milljarð króna. Þannig má ætla að hlutur arðgreiðslna sem aðeins er greiddur af 10% skattur sé vaxandi hlutur í heildarlaunagreiðslum eigenda einkahlutafélaga.
Arðgreiðslur hærri en laun
Hjá um 100 eigendum voru arðgreiðslurnar nálægt þrisvar sinnum hærri en launagreiðslur til þeirra. 73 milljónir var hæsta arðgreiðslan til eins aðila, sem jafnframt fékk laun greidd frá sama félagi. Meðalarðgreiðslur til þeirra 13 aðila sem mest fengu á s.l. ári í arð frá sínu einkahlutafélagi var 35 milljónir króna til hvers þeirra, en þeir þáðu að meðaltali tæpar 4 milljónir í launagreiðslur.
Þetta má lesa út úr svari fjármálaráðherra fyrir fyrirspurn minni um arðgreiðslur og einkahlutafélög sem kemur fram á Alþingi nú í vikunni.

Meira

Fatlaðir borga brúsann af loforði ráðherrans
Framlög í Framkvæmdasjóð fatlaðra hafa verið skert um 1800 milljónir kr. síðan 1995, með þeim afleiðingum að húsnæðismál fatlaðra eru komin í algjör óefni. Nú á að láta fatlaða sjálfa bera uppi meginþungann af rekstrinum með leigugreiðslum t.d. á sambýlum fyrir fatlað. Þetta er grundvallarbreyting á rekstri stofnana fatlaðra, sem gæti haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir kjör og þjónustu við í framtíðinni.
Meira

Fatlaðir borga brúsann af loforði ráðherrans
Framlög í Framkvæmdasjóð fatlaðra hafa verið skert um 1800 milljónir kr. síðanárið 1995 að meðtöldu næsta ári, með þeim afleiðingum að húsnæðismál fatlaðra eru komin í algjört óefni. Félagsmálaráðherra lofaði nú um helgina að eyða biðlistum í húsnæðismálum fatlaðra á næstu 5 árum. Það loforð ætlar ráðherrann greinilega að efna með því að láta fatlaða sjálfa bera uppi meginþungann af rekstrinum með leigugreiðslum t.d. á sambýlum fyrir fatlað. Þetta er grundvallarbreyting á rekstri stofnana fatlaðra, sem gæti haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir kjör og þjónustu við fatlaða í framtíðinni.
Meira

Hækkun skattleyismarka kostar 990 milljónir
Fjármálaráðherra hélt því fram að það væru smáaurar sem verið væri að taka úr vasa láglaunafólks með því að breyta ekki skattleysismörkum í saamræmi við launaþróun vegna almennra skattahækkana sem ríkisstjórnin stendur nú fyrir. Samt kostar það ríkissjóð 990 milljónir samtals næstu 3 árin, ef tryggja á að skattahækkunin raski ekki forsendum kjarasamninga um að skattleysismörk fylgi launaþróun.
Meira

Ríkisskattstjóri áætlar allt að 8.5 milljarða tekjutap hjá ríki og sveitarfélögum
Á árinu 2000 vegna söluhagnaðar 1999 hefði tekjuskattur til ríkisins hækkaðum 3,4 - 4.3 milljarða króna og útsvar til sveitarfélaga um 1.5 milljarð króna eða alls um 4,5 - 5,8 milljarða króna, hefðu ekki verið heimild í skattalögum til frestunar skattlagningu á söluhagnaði. Samtals nemur þessi fjárhæð á árinu 1999 og 2000 á bilinu 6,7 - 8,5 milljarðar króna Þetta kemur fram í svari Ríkisskattstjóra við fyrirspurn þingflokks Samfylkingarinnar, en sá fyrirvari er gerður á þessum fjárhæð að telja verður nokkuð ólíklegt að sala hlutabréfa á þessum árum hefði orðið jafn mikil ef frestunarheimildin hefði ekki verið til staðar. Í svari sínu segir Ríkisskattstjóri að reikna megi með að verulegur hluti hins frestaða söluhagnaðar komi aldrei til skattlagningar.
Meira

Skattgreiðslur útgerðarfyrirtækja
271 fyrirtæki í sjávarútvegi sem skiluðu um 5 milljarða króna hagnaði á árinu 1999 greiddu öll samtals 315 milljónir í tekjuskatt. Eignir þeirra voru samtals um 161 milljarður króna, og eigið fé um 40 milljarðar, en þau greiddu í eignarskatt samtals um 111 milljónir króna. Þetta kemur fram í svari fjármálaráðherra við fyrirpsurn minni um skattgreiðslur útgerðarfyrirtækja sem dreift verður á Alþingi eftir helgi.
Meira

Frestað skattlagningu á 20 milljarða söluhagnaði
Einstaklingar og lögaðilar nýttu sér umdeilt ákvæði skattalaga og frestuðu skattlagningu á 13 milljarða söluhagnaði á s.l. ári samkvæmt upplýsingum fjármálaráðherra á Alþingi í kvöld. Til samanburðar má nefna að framtalinn hagnaður af sölu hlutabréfa hjá einstaklingum var 3.5 milljarður á s.l. ári. Á árinu 1998 var frestað skattlagningu á 6-7 milljörðum króna. Samtals hefur því aðeins á tveimur árum verið frestað 20 milljörðum í söluhagnað, en heimild til frestunar á söluhagnaði var lögleidd fyrir einstaklinga 1996 og fyrir lögaðila 1998.
Meira

Jafnræði í skattlagningu launa- og fjármagnstekna
Samkvæmt bráðabirgðayfirliti embættis Ríkisskattstjóra hefur söluhagnaður aukist úr 493 milljónum króna á árinu 1996 í tæpa 7.6 milljarða árið 2000 eða um eða um 1533%. Á einu ári hefur hagnaður af sölu hlutabréfa aukist um 89.5% eða úr 3.6 milljörðum 1999 í tæpa 6.7 milljarða árið 2000 og framtalinn arður um 56%. Athyglisvert er einnig að söluhagnaður af fasteignum og lausafé vex um rúmlega 300% milli ára eða úr 357 milljónum í 1075 milljónir, sem að mestu liggur í söluhagnaði af eignarlóðum og jörðum. Stofn til fjármagnstekjuskatts er í dag tæpir 25 milljarðar króna. og hefur vaxið um 20 milljarða á 5 árum.
Meira

Maðkar í mysunni?
Einakhlutafélög hefur fjölgað gífurlega eða um 64% á tæpum 4 árum. Þannig voru þau 8.766 í árslok 1996 en voru komin í 13.656 í október 2000 og hefur því fjölgaðum tæplega 4.900. Fjöldi gjaldþrota hjá einkahlutafélögum voru samtals 685 á árunum 1997-1999. Langmest voru þau í verslun og ýmiskonar viðgerðarþjónustu. Þetta kemur fram í svari viðskiptaráðherra til mín á Alþingi. Ástæða er til að kanna hvort þrengja beri skilyrði til stofnun einkahlutafélaga.
Meira

Forseti Alþingis standi vörð um stjórnarskrárvarinn rétt þingmanna
Viðskiptaráðherra sýndi Alþingi lítilsvirðingu og algjört skilningisleysi á eftirlitshlutverki alþingismanna þegar hún lét beinlínis að því liggja að með lögum um opinberar eftirlitsstofnanir, hvort sem þær heyra undir ráðherra eða Alþingi hafa alþingismenn framselt vald sitt til að kalla eftir upplýsingum um málefni er varða almannaheill. Með bréfi til forsætisnefndar Alþingis í dag hef ég óskað eftir því að forseti Alþingis geri grein fyrir því með hvað hætti hann hyggst bregðast við þessum fordæmalausu ummælum og lagatúlkun ráðherra sem gengur gegn ákvæðum stjórnarskrárinnar.
Meira

Staðreyndin um barnabæturnar
Ótekjutengdi hluti í nýju barnabótakerfi sem ríkisstjórnin boðar er aðeins um 1/3 þess sem hann var 1995. Þannig kostar ótekjutengdi hlutinn á næsta ári ríkissjóð um 1 milljarð króna, en á árinu 1995 kostaði hann um 2.8 milljarða króna. Á árinu 1995 var ótekjutengdi hlutinn að meðaltali um 40 þúsund krónur á ári með hverju barni að 16 ára aldri, en aðeins verður greitt í nýju kerfi rúmar 33 þúsund krónur á ári að 7 ára aldri barns.
Meira

Hanga á horriminni
Hvernig má það vera að einstaklingur með 0-750 þúsund krónur í árstekjur á s.l. ári eigi hlutabréf samkvæmt skattframtali að nafnvirði 20 milljónir króna, en áætla má að markaðsvirði þeirra sé ekki undir 100 milljónum króna? Af 22 þúsund einstaklingum sem áttu hlutabréf var fast að helmingur þeirra eða tæplega 9.800 einstaklingar með árstekjur á bilinu 0-1.5 milljón króna. Þetta og margt fleira má lesa úr upplýsingum sem ég hef aflað mér úr skattframtölum um hlutabréfaeign landsmanna skipt eftir fjölskyldustöðu og tekjum.
Meira

Samgönguráðherra sveltir höfuðborgarsvæðið
Á næstu tveimur áratugum er gert ráð fyrir að fara þurfi í uppbyggingu stofnbraut a á höfuðbrogarsvæðinu fyrir 40 milljarða króna. Með sama framlagi til stofnframkvæmda og höfuðborgarsvæðið fékk á þessu ári tekur það 60 ár að fjármagna uppbyggingu þeirra stofnbrauta sem nauðsynlegt er að ráðast í m.a. vegna áætlaðrar fólksfjölgunar um 36% á næstu 20 árum. Á síðustu vegaáætlun fyrir árið 1995-1999 fór einungis 30% af heildarfjárveitingum til nýframkvæmda á höfuðborgarsvæðið þar sem nálægt 2/3 hluti þjóðarinar býr. Á gildandi vegaáætlun fyrir árið 2000-2004 er hlutur höfuðborgarsvæðisins enn rýrari eða rúmlega 20% af heildarfjárveitingum til nýframkvæmda á landinu öllu.
Meira

Dómsmálaráðherra biðjist afsökunar
Dómsmálaráðherra sýndi jafnréttisbaráttunni fulla lítilsvirðingu við utandagskrárumræðu á Alþingi í gær og ætti að biðjast afsökunar á ummælum sínum. Niðrandi ummæli ráðherrans verður ævarandi blettur á embættisferli hennar. Ráðherra sagði ekki hafi þótt viðeigandi að hafa sérstaka hvatningu til kvenna til að sækja um starf hæstaréttardómara, sem framkvæmdaáætun ríkisstjórnarinnar kveður á um, þar sem hér væru um að ræða eitt af virðulegustu embættu landsins. Með þessum ummælum flutti dómsmálaráðherra jafnréttisumræðuna 100 ár aftur í tímann.
Meira

Rothögg á uppbyggingu leiguíbúða
Frá og með næstu áramótum hækka vextir á leiguíbúðum í markaðsvexti. Þetta gerist á sama tíma og biðlisti eftir leiguíbúðum hefur aldrei verið lengri einkum vegna lokunar á félagslega íbúðakerfinu. Neyðarástand ríkir hjá mörgum láglaunafjölskyldum sem bíða eftir leiguíbúðum. Nú er margra ára bið eftir leiguíbúðum, en um 2000 láglaunafjölskyldur eru á biðlistum og margar þeirra í sárri neyð. Með því að ríkisstjórnin hækkar nú vexti á leiguíbúðum í markaðsvexti mun annað tveggja gerast að uppbygging á leiguíbúðum mun stöðvast eða húsaleiga hjá láglaunafólki stórhækka. Dúsa ríkisstjórnarinnar sem koma á til sveitarfélaga og félagasamtaka vegna hækkunar vaxta á leiguíbúðum er hlægileg.
Meira

Skuggahlið fjárlagafrumvarpsins
Það er ekki nóg að fjármálaráðherra hrósi sér af 30 milljarða tekjuafgangi á næsta ári.
Hann verður líka að segja hvernig hann er fenginn, því fjárlögin endurspegla aukna misskiptingu í þjóðfélaginu og enn er hátt reitt til höggs gagnvart þeim sem verst standa í þjóðfélaginu. Þar er af mörgu að taka.
Meira

Heitur pólitískur vetur
Í hverju stórmálinu á fætur öðru er ágreiningur í samstarfi stjórnarflokkanna, þó ráðherrarnir reyni að breiða yfir hann. Nú í þingbyrjun standa deilurnar m.a. um Landsíma, bankasölu, byggðamál, Evrópumál, Ríkisútvarpið, barnakort og Barnahús. Pirringurinn og brestirnir í ríkisstjórnarsamstarfinu eru svo miklir, að allt eins væri hægt að búast við stjórnarslitum á næstunni, ef ráðherrarnir væru ekki svona límdir við ráðherrastólana.
Meira

Gróði tryggingafélaganna staðfestur
Í gögnum Fjármálaeftirlitsins sem send hafa verið efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis er staðfest mjög góð heildarafkoma tryggingafélaganna undanfarin ár. Framlag í bótasjóðina hefur á hverju ári verið ofmetið um allt að 1200 milljónir króna frá árinu 1992, sem m.a. hefur gefið tryggingafélögunum möguleika á frestun á skattgreiðslum. Tekjur af fjármálarekstri tryggingafélaganna var um 1300 milljónir króna á s.l. ári. Þetta o.fl. sem kemur fram í gögnum Fjármálaeftirlitsins sýnir að ekki var tilefni til 70-80% hækkana tryggingafélagana s.l. 2 ár og að þau hafi farið offari gagnvart bifreiðaeigendum.
Meira

Dómsmálaráðherra braut eigin jafnréttisáætlun
Ekki er nóg með að svo virðist að dómsmálaráðherra hafi brotið jafnréttislög heldur braut dómsmálaráðherrann eigin jafnréttisáætlun og framkvæmdaáætlun ríkisstjórnarinnar í jafnréttismálum við ráðningu í stöðu hæstaréttardómara. Þannig var ekki auglýst í starfið í samræmi við verkefnaáætlun dómsmálaráðuneytisins í jafnréttismálum eða framkvæmdaáætlun ríkisstjórnarinnar sem samþykkt var á Alþingi fyrir þremur árum síðan.
Meira

Hvað gerði jafnréttisráðherrann á ríkisstjórnarfundi
Fram hefur komið að boðað hafi verið til sérstaks ríkisstjórnarfundar vegna nýlegrar ráðningar í stöðu hæstaréttardómara. Hér með er kallað eftir svörum jafnréttisráðherrans Páls Péturssonar við því hvort hann hafi gert athugasemd á ríkisstjórnarfundinum við þá ætlan dómsmálaráðherra að ráða karl í stöðuna með enga reynslu af dómarastörfum og sniðganga þrjár hæfar konar allar með mikla reynslu af dómarastörfum. Einnig hvort hann sem yfirmaður jafnréttismála í landinu ætli að beita sér í málinu þegar jafnréttislög eru svo ljóslega brotin.
Meira

Hæstaréttardómarinn og dómsmálaráðherrann
Dómsmálaráðherra hefur gerst sekur um að fótum troða jafnrétttislögin með því að ganga framhjá þremur konum með mikla og farsæla reynslu af dómarastörfum við skipan í embætti hæstaréttardómara. Þetta eru alvarleg embættisafglöp og högg fyrir jafnréttisbaráttuna á Íslandi. Nauðsynlegt er því að rifja upp fyrir dómsmálaráðherranum túlkun hæstaréttardómarans Guðrúnar Erlendsdóttur á stöðuveitingum og jafnréttislögum, sem sett var fram fyrir rúmum 20 árum síðan. Hæstiréttur hefur lagt til grundvallar sömu meginreglu á túlkun jafnréttislaganna. Ákvörðun núverandi dómsmálaráðherra við skipun í embætti hæstaréttardómara gengur þvert á þá meginreglu.
Meira

Grenjuðu út félagslegar íbúðir
Ýmis sveitarfélög á Vestfjörðum fóru offari í uppbyggingu félagslegra íbúða fyrir nokkrum árum síðan, aðallega til að halda uppi atvinnu fyrir byggingaraðila á stöðunum. Það er meginástæða þess að félagslegar íbúðir eru nú að sliga sveitarfélögin þar vestra. Byggðastofnun og stjórn Húsnæðisstofnunar sem úthlutaði félagslegum íbúðum á grundvelli faglegrar úttektar um íbúðaþörf á landinu, þurftu ár eftir ár að þola skammir og aftur skammir sveitarstjórnarmanna og þingmanna kjördæmis, sem grenjuðu út fleiri félagslegar íbúðir fyrir sveitarfélögin á Vestfjörðum.
Meira

Brenglað verðmætamat í þjóðfélaginu
Lægstu launin í þjóðfélaginu hafa lengi verið þjóðarskömm. Nú eru þau líka orðin þjóðfélagslegt og efnahagslegt vandamál. Störf við undirstöðugrein þjóðfélagsins eins og í fiskiðnaði er að færast æ meira á hendur útlendinga. Slæmt ástand er á hverju hausti að fá kennara til starfa og nú blasir við hreint neyðarástand í leikskólum og þjónustustofnunum fatlaðara og raunar almennt í félags- og heilbrigðiskerfinu, eins og í umönnunarstörfum við aldraða. Í stórmörkuðum og á matvæla markaði sem þrífst á einokun og fákeppni, er sett fram agnarlítil gulrót, gegn skuldbindingu af hálfu láglaunafólks sem eru orðnir ekkert annað en vinnuþrælar, sem þurfa að framselja vinnuframlag sitt langt fram í tímann til að fá nokkrar krónur ofan á sultarlaunina. Skilgreina þarf á nýjan leik verðmætamat í þjóðfélaginu.
Meira

Einokunarrisarnir og Samkeppnisstofnun
Fákeppni og einokun í matvöruverslun og á grænmetismarkaði er ein helsta skýring þess að Íslendingar greiða næsthæsta verð á nauðsynjavörum af OECD löndunum. Stækkun og samruni stórra matvörurisa á markaðnum hefur dregið úr samkeppni og komið fram í hærra verði til neytenda. Í ljósi þess að lægst launaða fólkið heldur uppi vinnunni í stóru matvörumörkuðunum verður hátt verð á matvöru enn óskiljanlegra. Brýnasta verkefni í þágu neytenda er að sporna gegn einokuninni og kortlegga verðmyndun á matvörumarkaðnum ekki síst kostnað birgja og milliliða. Þannig er best hægt að vernda hag neytenda og draga úr framfærslukostnaði heimilanna.
Meira

Ofurtollar og einokun á grænmetismarkaði
Fákeppni og einokun ásamt gífurlega háum innflutnings- og magntollum hefur haldið uppi háu verði á grænmeti. Á s.l. Alþingi óskaði ég eftir skýrslu frá landbúnaðarráðherra um þróun á verði og neyslu grænmetis. M.a. var þar spurt um hvernig háttað væri samkeppni dreifingarfyritækja grænmetis og eignarhaldi fyrirtækja á þeim markaði og hvort ætla mætti að skortur á samkeppni hafi leitt til verðstýringar á markaði.
Meira

Frá forseta til fólksins
Auka þarf lýðræðislegan rétt fólksins og aðhald með stjórnmálaflokkunum með því að taka upp heimild til þjóðaratkvæðagreiðslu, án þess að til atbeina forseta Íslands þurfi að koma. Fimm þing í röð hafa jafnaðarmenn lagt til á Alþingi breytingu á stjórnarskránni þess efnis að fimmtungur kosningabærra manna í landinu geti krafist þess að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram um mál sem snerta verulega hag fólksins og þjóðarinnar. Ef
þjóðaratkvæðagreiðsla yrði heimiluð tel ég fyllilega koma til greina að nema úr gildi rétt forseta lýðveldisins til að synja um staðfestingu á lagafrumvörpum.
Meira

Högg fyrir fjölda heimila
Fulltrúar Samfylkingarinnar í efnahags- og viðskiptanefnd vöktu athygli á því s.l.vor að vaxta- og barnabætur myndu lækka verulega vegna mikillar hækkunar á fasteignamati í kjölfar gífurlegrar verðsprenginga á fasteignaverði á höfuðborgarsvæðinu. Málið var tekið upp í nefndinni að ósk þingmanna Samfylkingarinnar og þar lagðir fram útreikningar sem staðfestu þessa skerðingu. Engu að síður felldu stjórnarliðar tillögu stjórnarandstöðunnar sem koma átti í veg fyrir skerðingu á barna- og vaxtabótum vegna hækkunar á fasteignamati. Afleiðingin er sú að fjárhagsáætlanir fjölda heimila hafa raskast verulega, sem treystu á vaxta- eða barnabætur til að geta staðið í skilum. Þennan vanda hefur ríkisstjórnin búið til m.a. með breytingu á húsnæðislöggjöfinni og með því að þverskallast við augljósum leiðréttingum sem gera þurfti á barna- og vaxtabótakerfinu s.l. vor.
Meira

Kjarasamningar og barnabætur
Fjöldi þeirra sem fá barnabætur hefur fækkað um 3.300 milli áranna 1999 og 2000. Framlag ríkissjóðs vegna barnabóta dregst saman um 184 milljónir króna. Frá því núverandi ríkisstjórn tók við stjórnartaumunum hefur fjöldi þeirra sem fá barnabætur fækkað um rúmlega 33.200 manns, en fjöldi þeirra sem fékk barnabætur var 71.342 á árinu 1995 en eru í ár 38.089 samkvæmt upplýsingum frá embætti Ríkisskattstjóra. Þetta gengur þvert á loforð um auknar barnabætur í síðustu kjarasamningum og hlýtur ásamt með aukinni verðbólgu að setja kjarasamningana í uppnám.
Meira

Kjarasamningar og barnabætur
Þeim sem fá barnabætur hefur fækkað um 3.300 milli áranna 1999 og 2000. Framlag ríkissjóðs vegna barnabóta hefur dregist saman um 184 milljónir króna milljónir króna milli þessara ára, samkvæmt upplýsingum frá embætti Ríkisskattstjóra. Frá því núverandi ríkisstjórn tók við stjórnartaumunum hefur þeim fækkað sem fá barnabætur um rúmlega 33.200 manns, en fjöldi þeirra sem fékk barnabætur var 71.342 á árinu 1995 en eru í ár 38.089. Þetta gengur þvert á loforð um auknar barnabætur í síðustu kjarasamningum og hlýtur ásamt með aukinni verðbólgu að setja kjarasamningana í uppnám.
Meira

Blóðmjólka bílaeigendur
Ljóst er eftir umfjöllun efnahags- og viðskiptanefndar um hækkanir á bifreiðatryggingum að rök tryggingafélaganna fyrir hækkun iðgjalda eru lítt sannfærandi. Þegar tekið er tillit gífurlega sterkrar stöðu bótasjóða, mikils hagnaðar og mjög góðri heildarafkomu tryggingafélaganna er deginum ljósara að hækkun tryggingafélaganna á þessu og síðasta ári var að langmestu leyti óþörf. 70-80% hækkun á iðgjöldum á rúmu ári er meðal þess sem nú ógnar stöðugleikanum og sett hefur kjarasamninga í uppnám.
Meira

Efnahags- og viðskiptanefnd fundar um hækkanir tryggingafélaganna
Að ósk fulltrúa Samfylkingarinnar í efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis mun nefndin koma saman n.k. fimmtudag til að fjalla um hækkanir tryggingafélaganna á iðgjöldum bifreiðatrygginga. Til fundar við nefndina hafa verið boðaðir fulltrúar Fjármálaeftirlitsins, Samkeppnisstofnunar, tryggingafélaganna, Neytendasamtakanna, FíB og Umferðaráðs. Nú reynir á hvernig Alþingi sinnir eftilitshlutverki sínu með framkvæmdavaldinu.
Meira

Skattfrelsi handhafa forsetavalds stjórnarskrárbrot
Full ástæða er til að ætla að skattfrelsi handhafa forsetavalds hafi gegnum tíðina verið ólöglegt.
Engin stoð er í skattlögum fyrir skattfrelsi handhafa forsetavalds, en í 4. gr. laga um tekju- og eignaskatt hefur einungis verið kveðið á um að forseti Íslands og maki hans séu undanþegnir skattskyldu. Samkvæmt upplýsingum frá embætti ríkisskattstjóra hefur skattleysið verið byggt á grundvelli ákvæða í reglugerð sem sett var árið 1963. Reglugerðin hefur greinilega ekki lagastoð og er einnig brot á stjórnarskránni.
Í 77. gr. stjórnarskrárinnar segir að skattamálum skuli skipað með lögum og ekki megi fela stjórnvöldum ákvörðun um hvort leggja skuli á skatt, breyta honum eða afnema hann.Jafnframt segir í 9. gr. stjórnarskrárinnar að ákveða skuli með lögum greiðslur af ríkisfé til forseta og þeirra sem fara með forsetavald.
Meira

Tryggingafélögin og trúverðugleiki Fjármálaeftirlitsins
Linkind Fjármálaeftirlitsins gagnvart tryggingarfélögunum er áhyggjuefni. Samráð og þar með fákeppni er nánast borðliggjandi hjá tryggingafélögunum - 70-80% hækkun iðgjald á einu ári og meira og minna sett fram sömu rök fyrir iðgjaldaákvörðun milli ára af hálfu tryggingafélaganna , eins og breyting á skaðabótalögum. Það er því vart líðandi þegar Fjármáaeftirlitið virkar eins og strengjabrúða tryggingafélaganna í öllum þessu sjónarspili til að hafa sem mest fé af bifreiðaeigendum, þrátt fyrir gilda bótasjóða og mikinn hagnað af starfsemi tryggingafélaganna. Trúverðugleiki Fjármálaeftirlitsins hefur beðið hnekki nú þegar þeir annað árið í röð staðfesta gífurlega hækkun bifreiðatrygginga án sannfærandi raka. Rannsóknarnefnd Alþingis væri vettvangurinn nú til að fara í málið.
Meira

Launahækkun handhafa forsetavalds
Handhafar forsetavalds, þ.e. forsætisráðherra, forseti Alþingis og forseti Hæstaréttar fá líka verulega búbót með ákvörðun Kjaradóms um hækkun á launum forseta Íslands. Rúmlega 1500 þús. króna greiðsla til þeirra samanlagt á s.l. ári hefði rúmlega tvöfaldast hefði nýlega ákvörðun Kjaradóms um laun forsetans gilt á s.l. ári
Meira

Enn níðast þeir á lífeyrisþegum
Lífeyrisþegar voru ekkert of sælir af sínum kjörum á árum niðursveiflu í efnahagslífinu 1988-1993. Þau voru skammarlega lág. Ríkisstjórnin sem þá sat setti sér þó það markmið að láta lífeyri öryrkja og aldraðra fylgja lágmarkslaunum, þrátt fyrir að raunhækkun á tekjum hins opinbera varð aðeins á þessu 6 ára tímabili um 4.3 milljarðar króna Á s.l. 6 ára tímabili hefur hinsvegar orðið 63.3 milljarða króna raunhækkun á tekjum hins opinbera. Þrátt fyrir 59 milljarða meiri raun tekjuauka hins opinbera hefur dregið verulega í sundur með launum og lífeyri. Lífeyrisgreiðslur með fulltri tekjutryggingu eru í dag 48.687 krónur en lágmarkslaun tæplega 72 þúsund krónur.
Meira

Skuldir heimilanna aukast um 90 milljarða á einu ári.
Skuldir heimilanna halda áfram að vaxa með ægi hraða. Frá áramótum 1998 til áramóta 1999 eða aðeins á einu ári jukust skuldir heimilanna um 90 milljarða króna. Til samanburðar má geta þess að á 5 ára tímabili áranna 1988-1992 jukust skuldir heimilanna um 118 milljarða króna. Athyglisvert er einnig að skuldaaukning atvinnuveganna er líka gífurleg og jókst úr 510 milljörðum í 636 milljarða eða um 126 milljarða milli áranna 1998 og 1999.
Meira

Sjálfstæði Seðlabankans og pólitísk ráðning bankastjóranna.
Samfylkingin mælti með auknu sjálfstæði Seðlabankans og faglegri ráðningu bankastjóranna, þegar málefni Seðlabankans voru til umræðu á Alþingi s.l. vetur. Því höfnuðu stjórnarflokkarnir. Í því sambandi má minna á að aðalhagfræðingur Seðlabankans skrifaði grein í Vísbendingu um hlutverk og skipulag nútíma Seðlabanka. Þar kemur fram að nokkuð skorti á að Seðlabanki Íslands hafi sama lagalegt sjálfstæði og best gerist í þróuðum iðnríkjum. Jafnframt að hvað iðnríkin varðar þá fari saman með tölfræðilega marktækum hætti lægri verðbólga og lagalegt sjálfstæði Seðlabanka.
Meira

Værukær ríkisstjórn
Það er vissulega verulegt áhyggjuefni kæruleysisleg viðbrögð forsætis- og fjármálaráðherra nú þegar stöðugleikanum í þjóðfélaginu er mjög ógnað. Í fyrsta skipti á 5 ára valdaferli þessarar ríkisstjórnar reynir að einhverju marki á getu hennar til takast á við erfiðleika í efnahagslífinu. Góðæri og hagstæð skilyrði í efnhagsumhverfinu á undanförnum árum hefur gert ríkisstjórnina værukæra. Kæruleysi og sofandaháttur ríkisstjórnarinnar er alvarlegasta ógnunin við stöðugleikann nú um stundir.
Meira

Hlífið láglaunafólki
Sjá mátti fyrir alla þá þróun sem nú hefur orðið á húsnæðismarkaðnum frá því ríkisstjórnin lagði niður félagslega íbúðakerfið og breytti greiðslumatinu í húsbréfakerfinu. Á Alþingi fyrir þremur árum var ítrekað varað við því að þessar aðgerðir ríkisstjórnarinnar myndu koma fram í miklum afföllum á húsbréfum, hækkun á fasteignaverði og húsaleigu, auknum útgjöldum vegna húsaleigubóta, vaxtahækkun á lánum og löngum biðlistum eftir leiguhúsnæði. Allt hefur þetta gengið eftir og átt drjúgan þátt í að kynda upp verðbólguna. . Til að kóróna allt klúðrið í húsnæðismálum, þá eru nú viðraðar hugmyndir um að setja húsbréfavexti á leiguíbúðir, sem gæti stöðvað gjörsamlega alla uppbyggingu á leigmarkaðnum og aukið verulega greiðslubyrði láglaunafólks. Biðlisti eftir leiguíbúðum hefur vaxið gríðarlega og eru nú um 2000 fjölskyldur sem bíða eftir leiguíbúðum.
Meira

Ráðherrann er ekki marktækur
Draga verður í efa að landbúnaðarráðerra sé marktækur þegar hann nú krefst lækkunar á virðisaukaskatti á matvælum. Sjálfur hefur hann ekkert gert til að lækka verð á landbúnaðarafurðum, þ.m.t. grænmeti. Að beiðni þingmanna Samfylkingarinnar lagði Guðni Ágústsson fram skýrslu s.l. haust sem sýndi slæma stöðu garðyrkjubænda og hátt verð á grænmeti. Hvað hefur ráðherrann gert í kjölfar hennar?
Meira

Bönd á sjálftökuna
Nauðsynlegt er að efnahags- og viðskiptanefnd fjalli eins fljótt og verða má um skýrslu Ríkisendurskoðunar um aðkeypta ráðgjafarþjónustu hjá ríkinu. Hér virðist vera á ferðinni stjórnlaus sjálftaka úr sjóði skattborgara, sem nam um 2 milljörðum króna á árinu 1998, en það er tvöföldun á útgjöldum í aðkeypta ráðgjafarþjónustu á fjórum árum. Þetta er svipuð fjárhæð og áætlað er að rekstur allra tólf aðalskrifstofa ráðuneytanna kosti á árinu 2000, en hann er áætlaður í ár tæpur 2.1 milljarður króna. Rekstur ráðuneytanna er þó gagnrýndur við hverja fjárlagagerð. Alþingi ber skilyrðislaust sem eftirlitsaðila með framkvæmdavaldinu að kanna hvernig betur sé hægt að tryggja hagkvæmni og ráðdeild við aðkeypta ráðgjafarþjónustu á vegum ríkisins.
Meira

Fólksflótti og fasteignakaup
Kaupsamningum vegna íbúðarhúsnæðis utan höfuðborgarsvæðisins hefur fjölgað mjög síðan 1997 eða úr 2.083 í 2.808 á árinu 1999 eða um 34% samkvæmt upplýsingum frá Fasteignamati ríkisins. Á sama tíma hefur kaupsamningum á íbúðarhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu einungis fjölgað um tæplega 30% eða úr 5.710 árið 1997 í 7.375 árið 1999. Þetta er athyglisvert í ljósi þess að hækkun á fasteignaverði á höfuðborgarsvæðinu um 37% frá árinu 1997 hefur m.a. verið skýrð með fólksflótta af landbyggðinni á höfuðborgarsvæðið.
Meira

Há slysatíðni barna
Í umsögn Barnaverndarstofu um þingsályktunartillögu um heildarstefnumótun í málefnum barna sem var til umfjöllunar á s.l. Alþingi segir að víða komi skýrt fram við vinnslu á málefnum barna sem barnaverndarnefndir hafa afskipti af að skortur er á stefnu í málefnum barna. Aðstæður barna og ungmenna séu víða ótryggar.
Meira

Víða brotalöm segir Barnaverndarráð
Barnaverndarráð telur að þingsályktunartillagan um heildarstefnumótun í málefnum barna og unglinga sé þörf og tímabæra, enda liggi ekki fyrir nein heildstæð stefnumótun og er Barnaverndarráði kunnugt um að í þjóðfélaginu sé víða brotalöm varðandi úrræði fyrir börn.
Meira

10% barna þurfa þjónustu vegna geðræns heilsubrests
Á þessum vettvangi hefur verið gerð grein fyrir heildarstefnumótun í málefnum barna sem lögð var fyrir síðasta Alþingi. Afar jákvæðar umsagnir bárust um tillöguna. Í umsögn yfirlæknis Geðdeildar Landspítalans kemur fram að börn og unglingar 17 ára og yngri eru um 28% íslensku þjóðarinnar sem er mun hærra hlutfall en í öllum nágrannalöndunum og því enn mikilvægara fyrir Íslendinga að búa vel í haginn fyrir þennan aldurshóp og tryggja heilbrigð uppvaxtarskilyrði. Fram kom hjá yfirlækninum að ekki væri hægt að slíta vanda geðsjúkra barna úr tengslum við stöðu fjölskyldunnar og að þjóðfélagið þurfi að taka sér tak til að sinna þeim barnaverndarþætti sem vanræktur hefur verið alltof lengi.
Meira

Skyldur alþjóðasamfélagsins á sviði mannréttinda- og jafnréttismála
Ísland er meðal þjóða heims sem lengst hefur náð í jafnréttismálum. En á sviði jafnréttis- og mannréttindamála hefur sérhver þjóð- ekki síst þær betur settu skyldur í alþjóðasamfélaginu.
Við höfum öll skyldur til að leggja okkar af mörkum til að vinna af alefli gegn fátækt, hungri, mannréttindabrotum og misskiptingu í heiminum.
Meira

Pekingáætlunin um málefni kvenna
Í dag 5. júní hefst auka allsherjarþing SÞ í New York sem fjalla á um árangur og eftirfylgni Pekingáætlunarinnar frá 1995 um jafnrétti kynjanna. Aðildarríki Sameinuðu þjóðanna hafa skuldbundið sig til að leggja fram áætlun um framkvæmd hennar og hún hefur reyndar þegar skilað sér m.a. í breytingum á viðhorfum ólíkra samfélaga gagnvart jafnrétti kynjanna og málefnum kvenna.

Meira

Pekingáætlunin um málefni kvenna
Í dag 5. júní hefst auka allherjarþing SÞ í New York sem fjalla á um árangur og eftirfylgni Pekingáætlunarinnar frá 1995 um jafnrétti kynjanna. Aðildarríki Sameinuðu þjóðanna hafa skuldbundið sig til að leggja fram áætlun um framkvæmd hennar og hún hefur reyndar þegar skilað sér m.a. í breytingum á viðhorfum ólíkra samfélaga gagnvart jafnrétti kynjanna.
Meira

Málefni barna í forgang
Hér á landi vantar mjög heildarstefnumótun og framkvæmdaáætlun í málefnum barna. Hin norrænu ríkin hafa öll fyrir meira en áratug síðan mótað heildstæða og samræmda stefnu í málefnum barna og unglinga. Allt frá stofnun Umboðsmanns barna á árinu 1996 hefur umboðsmaður kallað eftir slíkri stefnumótun. Á nýliðnu Alþingi gafst tækifæri til að ná málinu fram.
Meira

Konur í fjármálin
Jákvæðar breytingar voru gerðar á skattalöggjöfinn á vorþinginu með auknu skattfrelsi lífeyrisiðgjalda. Um er að ræða að launafólk og sjálfstætt starfandi einstaklingar fá auknar heimildir til að draga frá skattskyldum tekjum sínum greiðslur í lífeyrissparnað, sem væntanlega mun hvetja til aukins sparnaðar landsmanna.
Athyglisvert er að könnun sem fjármálaráðuneytið lét gera sýnir að 27% þjóðarinnar virðist nú þegar nýta sér möguleika sem fyrir hendi eru á viðbótarsparnaði. Ekki síst var athyglisverð sú niðurstaða sem fram kom í könnuninni að fleiri konur hafa sparað en karlar.
Meira

Ný skattsmuga
Á undanförnum árum hefur færst í vöxt að hluti launa sé greiddur með hlunnindum eins og kauprétti í hlutabréfum. Ívilnandi sérregla um skattaleg meðferð á tekjum starfsmanna sem hafa kost á kaupum á hlutabréfum samkvæmt kauprétti var samþykkt nú fyrir þinglok. Hámark tekna starfsmanna sem nýta má á hverju ári með þessum hætti er 600 þúsund krónur og greiðist einungis af þessum hluta teknanna 10% fjármagnstekjuskattur en ekki fullur tekjuskattur eins og af öðrum launum.
Meira

Hryllingsmynd hreppaflutninga
Það hljómaði eins og bergmál úr fortíðinni að heyra að ríkisstjórnin væri virkilega að ræða að leysa á einu bretti húsnæðisvanda fatlaðra og byggðavanda Hríseyinga með því að flytja fatlað fólk til Hríseyjar. Er þessum mönnum virkilega ekki sjálfrátt eða eru þeir bara hreinlega gengnir af göflunum. Bara að þessi hryllingsmynd nýrra hreppaflutninga hafi verið á borði ríkisstjórnarinnar er nægilegt til að sýna hugarfar ráðamanna til fatlaðra. Að við bættu auðvitað skilningsleysi á byggðavandanum. Það er aðeins eitt svar við þessu ef satt reynist. Burt með þessa ríkisstjórn, sem gengur gegn grundvallar mannréttindum fatlaðs fólks og brýtur bæði gegn stjórnarskránni og lögum um málefni fatlaðra um leið og hún gefst upp við að treysta byggð í landinu.
Meira

Heimatilbúinn vandi
Rýmkað greiðslumat í húsbréfakerfinu mun setja aukinn þrýsting á vaxtastig í landinu og/ eða hækka verð á íbúðarhúsnæði verulega. Þetta kom fram hjá Þjóðhagsstofnun í febrúarmánuði 1999 þegar ég leitað álits efnahagsstofnana og Ráðgjafarstofu á breytingum sem ríkisstjórnin gerði með galopnun á greiðslumati í íbúðalánasjóði. Þjóðhagsstofnun benti einnig á hættuna á því að rýmkað greiðslumat verði notað til að fjármagna aðra neyslu . Allt hefur þetta gengið eftir
Meira

Forsætisráðherra í fílabeinsturni
Það var furðulegt að hlusta á forsætisráðherra ræða um stöðu efnahagsmála hjá Agli Helgsyni í sjónvarpinu í gær. Allt var í himnalagi. Allir nema forsætisráðherrann og ríkisstjórn hans hafa heyrt viðvörunarbjöllunar glymja látlaust um allt þjóðfélagið í langan tíma. Könnun meðal 30 sérfræðinga um íslensk efnahagsmál, en 42% þeirra töldu efnahagsstefnuna vera slæma eða mjög slæm, afgreiðir forsætisráðherrann með því að þeir hljóti að nota úrelta reikningsstokka. Og ummæli biskups Íslands um græðgi í þjóðfélaginu er afgreidd sem klisja. Forsætisráðherra sem þannig opinberar að hann þekki hvorki þjóð sína né aðstæður fólksins í landinu er illa staddur.
Meira

Ráðherra skellti skolleyrum við aðvörunum
Páll félagsmálaráðherra hefur í ráðherratíð sinni tekist að eyðileggja félagslega íbúðakerfið og nú er hann á góðri leið með að eyðileggja húsbréfakerfið. Ráðherrann hefur ávallt skellt skolleyrum við öllum varnaðarorðum um í hvað stefndi í húsnæðismálum. Og nú er skellurinn kominn. – Afföllin af húsbréfum stefna á þessum degi hraðbyr í 25% með 1 milljón króna afföllum af hámarksláni, sem kemur í kjölfar gríðarlegrar hækkunar á fasteignaverði. Auk þess hefur útgáfa húsbréfa tvöfaldast frá 1998 m.a. vegna þess að húsbréfakerfið hefur verið galopnað með breytingu á greiðslumati. Þar er ekki spurt um greiðslugetu eins og áður, heldur hvað mikið þú getur fengið lánað í bönkum til að eiga fyrir 25-35% útborgun. Vegna breytinga Páls á húsnæðiskerfinu hefur líka orðið mikil fjölgun á biðlistum eftir leiguíbúðum sem nú telja um 2000 manns.
Meira

Ráðþrota ríkisstjórn
Skuldir einstaklinga við íbúðalánasjóði og bankakerfið jukust um 21milljarð króna frá upphafi þessa árs til loka marsmánaðar eða um 7 milljarða króna á mánuði. Þetta er rúmlega þrisvar sinum meiri aukning á mánuði en verið hefur að meðaltali undanfarin 5 ár. Afföll húsbréfa stefna hraðbyr í 20% og íbúðaverð á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað um 37% á 2-3 árum. Allt sýnir þetta í hnotskurn ráðþrota ríkisstjórn, sem gefist hefur upp við að stjórna landinu.
Meira

Tvöfalt meðlag nú skattfrjálst
Alþingi féllst á nú fyrir þinglok að leirétta það ranglæti sem í því felst að meðlagsgreiðslur umfram lágmarkslmeðlög séu skattlögð. Þessa skattalegu meðferð meðlagsgreiðslna hafði ég gagnrýnt og lagt fram frumvarp um að afnema þessa tvísköttun á meðlagsgreiðslum. Á það hefur Alþingi nú fallist að hluta.
Meira

Farvegur fyrir launahækkun toppanna
Afnám á skattfrelsi forsetans var gert að forgangsmáli hjá ríkisstjórninni undir forystu Davíðs Oddssonar á lokadögum þingsins. Vinnubrögðin í málin voru annarleg og einkenndust af virðingarleysi við forsetaembættið. Laun forsetans munu væntanlega tvöfaldast í kjölfarið og leiða til hækkunar á launum fyrr en síðar hjá toppunum í stjórnsýslunni. Þannig hefur verið búin til farvegur fyrir launahækkun í efsta lagi embættismannakerfinu og hjá ráðherrum og þingmönnum.
Meira

Stjórnarliðar studdu skerðingu barna- og vaxtabóta
Í sjónvarpinu í gær komu fram upplýsingar um að margir gætu átt von á mikilli skerðinu á barna- og vaxtabótum á þessu ári og voru dæmi tekin sem sýndu verulega skerðingu þessara bóta. Ástæðan er mikil hækkun fasteignamats á höfuðborgarsvæðinu 1. desember s.l Á þessu vakti ég athygli fyrir 2-3 vikum síðan og tók málið upp í efnahags- og viðskiptanefnd til að freista þess að ná samstöðu um að flytja breytingartillögu við skattalögin sem kæmu í veg fyrir þessa skerðingu. En hver var niðurstaða málsins.
Meira

Áhrifin af skattlagningu á kjörum forseta Íslands
Sjálfsagt er að skoða það að afnema skattfrelsi forseti Íslands og maki hans. Vissulega er það á skjön við jafnræðisregluna að forsetinn og maki hans sé undandþegin öllum opinberum gjöldum og sköttum, eins og tekju- og eignaskatti, virðisaukaskatti og fjármagnstekjuskatti. En hver verða áhrifin? Afnám á undanþágu forseta Íslands og maka hans frá greiðslu skatta og opinberra gjalda gæti haft þau áhrif að launakjör ráðherra, þingmanna og æðstu embættismanna ríkisins hækkuðu verulega.
Meira

Skuldir heimilanna
Áður en Framsóknarflokkurinn fékk það hlutskipti árið 1995 að þjónusta íhaldsöflin í landinu, var það helsta baráttumál hans að ná niður skuldum heimilanna. En hver er staðan nú.
Meira

Ríkisstjórnin situr á púðurtunnu
Milljarða hagnaður bankanna á hverju ári er borin uppi af heimilunum í landinu, - einstaklingunum -en ekki stórfyrirtækjum. Óverðtryggðir skuldabréfavextir hafa hækkað um 4% á rúmu ári, sem hækkað hefur greiðslubyrði af eins milljón króna láni um 40 þúsund krónur á ári.
Meira

Alþjóðaþingmannasambandið í Amman
Amman, Jórdaníu, 2. maí 2000
132 þjóðir taka þátt í ráðstefnu Alþjóðaþingmannasambandsins sem nú er haldin í Amman í Jórdaníu. Jórdaníukonungur Abdullah II opnaði ráðstefnuna. Ræða hans fjallaði m.a. um stöðu fátækra þjóða í heiminum og minnti hann á að helmingur íbúa jarðar lifir við sára fátækt. Hvatti hann þjóðir heims til að brúa bilið milli ríkra og fátækra.
Meira

Græðginni þjónað
Stjórnarmeirihlhutinn á Alþingi ætlar að þjóna sem best þeir geta græðginni á verðbréfamarkaðnum. Þrátt fyrir öll stóru orð ráðherrans og vel rökstuddar tillögur Fjármálaeftirlitsins og Verðbréfaþings sem vilja styrkja verðbréfamarkaðinn í þágu almannahagsmuna ætlar meirihluti efnahags- og viðskiptanefndar að fresta vel rökstuddum tillögum sem taka á vandamálum sem upp hafa komið. Samfylkingin hafnar þessum vinnubrögðum og flytur breytingartillögur við frumvarp viðskiptaráðherra.
Meira

Aðvaranir Fjármáleftirlitsins
Fjármálaeftirlitið hefur bent á að vafasamt sé að rýmka heimildir lífeyrissjóðanna til fjárfestinga, eins og ríkisstjórnin áformar. Í frumvarpi fjármálaráðherra er gert ráð fyrir að rýmka heimildir lífeyrissjóðanna verulega til að fjárfesta bæði innlendum og erlendum verðbréfum og hlutabréfum. Samkvæmt frumvarpina fá lífyerissjóðirnir heimild til að auka fjárfestingu sína úr 35% í 50% af hreinni eign sjóðsins og í erlendum gjaldmiðlum úr 40% í 50%. Hrein eign sjóðanna er yfir 500 milljarðar króna, en helming þeirra eignar verður heimilt að fjárfesta í erlendis. Seðlabankinn telur að erlendar fjárfestingar lífeyrissjóða stuðli til skamms tíma að hærra vaxtastigi og lægra gengi verðbréfa eins og húsbréfa og umhugsunarefni hvað langt eigi að ganga í áhættutöku í erlendum gjaldmiðlum hjá lífeyrissjóðunum.
Meira

Hrópandi ranglæti
Sláandi dæmi er tekið í skýrslu Ráðgjafarstofu heimilanna um misræmið sem er á skattalegri meðferð vaxtabóta og barnabóta. Þannig er tekið dæmi af barnabótum tveggja einstæðra mæðra sem eru báðar með þrjú börn á framfæri og hafa sömu árstekjur. Önnur býr í eigin húsnæði og fær vaxtabætur en hin er í leiguhúsnæði og fær húsleigubætur. Þar sem húsaleigubætur skerða barnabætur en ekki vaxtabætur, er mismunur útborgaðra barnabóta hjá þessum einstæðu mæðrum sem eru með sömu tekjur og sama barnafjölda 29.040 kr.
Meira

Vaxta- og barnabætur skerðast vegna hækkunar á fasteignamati
Ráðgjafarstofa heimilanna hefur í nýlegri skýrslu sinni bent á að hækkun á fasteignmati eigna á höfuðborgarsvæðinu á s.l. ári kunni að hafa veruleg áhrif til lækkunar á rétti fólks til vaxtabóta og barnabóta á þessu ári. Þar er bent á að fasteignamat eigna á höfuðborgarsvæðinu hækkaði 1. desember 1999 um 18% en hækkun á eignaviðmiði skattalaga hækkaði aðeins um 2.5% milli ára. Eignaviðmið skattalaga þarf að taka mið af hækkun fasteignamats ár hvert til að ekki komi til skerðingur á vaxtabótum og barnabótum.
Á þessu hef ég þegar vakið athygli fjármálaráðuneytisins og óskað eftir að efnahags- og viðskiptanefnd taki málið fyrir eftir páska, því leiðrétting á þessu misræmi kallar á lagabreytingu.
Meira

Svört skýrsla Ráðgjafarstofu heimilanna
Greiðsluvandi eru dauðans alvara. Þessi ummæli koma fram í ávarpi forstöðumanns í nýrri ársskýrslu Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna. Þar er að finna alvarlegar staðreyndir um greiðsluvanda heimilanna, sem versnað hefur verulega milli ára. Ennfremur leggur Ráðgjafastofan fram fjölda tillagna um úrbætur. Meðal þeirra eru að barnabætur verði ekki tekjutengdar og taki mið af framfærsluskyldu foreldra til 18 ára aldurs, endurskoðun á heimildum innheimtumanna ríkissjóðs til að samþykkja nauðasamninga, fjölgun á úrræðum Íbúðalánasjóðs til að bregðast við greiðsluvanda, samræmdar verði reglur um húsaleigubætur og vaxtabætur og að gerður verði neyslustaðall. En hver eru viðbrögð ríkisstjórnarinnar við skýrslunni?
Meira

Valdablokkir gegn viðskiptaráðherra
Valdasamþjöppun í atvinnulífinu með ítökum fárra aðila og samruna stórra fyrirtækjasamsteypna á markaðnum hefur leitt til fákeppni og einokunar víða í atvinnulífinu. Nú á lokaspretti þingsins á þessu vori reynir virkilega á viðskiptaráðherra að ná fram breytingum á samkeppnislöggjöfinni, sem er eitt mikilvægasta málið sem liggur fyrir Alþingi. Augljós merki eru um það í þingstörfunum nú að reyna á að stöðva framgang málsins.
Meira

Breytt framkvæmd meðlagsgreiðslna
Leiðrétta þarf það ranglæti að meðlagsgreiðslur umfram lágmarksmeðlag séu skattlögð. Þessi skattheimta er ósanngjörn, enda má segja að þetta sé tvísköttun. Fyrst er greiddur skattur af tekjum meðlagsgreiðanda og síðan af meðlaginu þegar það er komið í hendur þess sem hefur forræði yfir barninu.
Því þarf líka að breyta að ef úrskurðað er eða samið um aukmeðlög umfram lögboðið meðlag, þá þurfi foreldri sem hefur forsjá barnsins sjálft að innheimta meðlagið, en ekki Innheimtustofnun sveitarfélaga líkt og gerist með lágmarksmeðlag. Ofangreindar breytingar eru lagður til í frumvarpi sem nýlega varð lagt fyrir Alþingi af nokkrum þingmönnum Samfylkingarinnar.
Meira

Alvarlegar aðvaranir hunsaðar
Seðlabanki og Þjóðhagsstofnun vara sterklega við þensluhvetjandi áhrifum þess að lækka skatta á stærri bifreiðar við ríkjandi efnahagsástand, eins og nú hefur verið gert. Ljóst er að það mun m.a. auka viðskiptahalla og útlán lánastofnana, kynda undir verðbólguna og draga úr sparnaði. Ríkisstjórnin ætlar að ganga þvert gegn þessum alvarlegm aðvörunum efnahagsstofnana þjóðarinnar, þrátt fyrir meira en 50 milljarða viðskiptahalla, mikilli aukningu á einkaneyslu og að þjóðhagslegur sparnaður hefur ekki verið minni um langt skeið eða síðan í lok áttunda áratugarins.
Meira

Fátæktin skattlögð
14 þúsund láglaunafjölskyldur sem voru skattlausar á árinu 1995, er nú farnar að greiða skatt og það af launum og lífeyri sem eru nánast undir hungurmörkum, þar sem skattleysismörk hafa ekki fylgt launaþróun. Ef skattleysismörk hefðu fylgt launaþróun hefðu þau átt að vera tæplega 80 þúsund krónur á árinu 1999 í stað liðlega 63 þúsund kr.
Meira

Bíræfin blekking
Sjálfstæðismenn ættu að skammast sín - og ekkert minna - fyrir þá ósvífni og blekkingu sem þeir buðu lífeyrisþegum uppá í síðustu kosningum. Þeir lífeyrisþegar sem mest eiga að fá samkvæmt kosningaloforðum Sjálfstæðismanna á s.l. ári áttu að hækka um tæpar 52 þúsund krónur á mánuði eða úr 17.500 krónum í tæpar 70 þúsund krónur á mánuði nú 1. apríl n.k. Þeir fá 151 kr í hækkun á lífeyri um næstu mánaðarmót. Annar eins smánarblettur í sögu eins stjórnmálaflokks hefur ekki sést - hvorki fyrr né síðar- þegar efndirnar koma nú í ljós.
Meira

Gagnrýnisverð vinnubrögð
Félagsdómur sýknaði nýverið Félag íslenskra leikskólakennara af kröfum launanefndar sveitarfélaga f.h. Árborgar um að uppsagnir nokkurra leikskólakennara yrðu dæmdar brot á friðarskyldu á gildistíma kjarasamnings og því ólögmæt vinnustöðvun. Fjármálaráðherra ákvað þá að breyta því með lögum sem tapaðist fyrir dómstólum. Lagði hann fram frumvarp um að tiltekin ákvæði laga um stéttarfélög og vinnudeilur þar sem skilgreint er hvað telst til verkfalla í skilningi þeirra laga taki einnig til opinberra starfsmanna. Þetta mál er nú verið að knýja fram á Alþingi þessa dagana í fullkominni andstöðu við samtök opinberra starfsmanna. Þau hafa lagt til heildarendurskoðun á lögum um kjarasamninga opinberra starfsmanna, þar sem samræmd væru réttindi og skyldur á almenna og opinbera vinnumarkaðnum.
Meira

Ráðherra rennur á rassinn
Viðskiptaráðherra brást hart við þegar upplýst var um brot á verklagsreglum hjá sex fjármálafyrirtækjum um viðskipti starfsmanna og stjórnenda með verðbréf. Boðaði ráðherra breytingu á lögum um verðbréfaviðskipti til að taka á þessum málum. Langur vegur er frá því að á þessum málum sé tekið í frumvarpi viðskiptaráðherra sem nú liggur fyrir Alþingi. Engu er því líkar en ráðherra hafi runnið á rassinn og misst móðinn.
Meira

Formannskjör í Samfylkingunni
Að vel athuguðu máli og í samráði við mína stuðningsmenn er það niðurstaða mín að bjóða mig ekki fram nú til formanns Samfylkingarinnar, hvað sem síðar verður.
Meira

Stöðvun á atvinnurekstri vegna vanskila á vörslusköttum
Í svari sem ég fékk frá fjármálaráðherra á Alþingi í dag virðist ýmislegt vera á döfinni til að bæta framkvæmd skattskila. Til skoðunar er m.a. að takmarka frekar en nú er gert atvinnuumsvif þeirra sem skulda skatta einkum virðisaukaskatt. 547 fyrirtæki lentu á lokunarlista hjá tollstjóranum í Reykjavík vegna vanskila á vörslusköttum 1999. 9.612 aðilar í atvinnurekstri fengu tilkynningu um stöðvun á atvinnurekstri, en greiddu samkvæmt greiðsluáskorun áður en til stöðvunar kom.
Meira

Laun stjórnenda FBA hækkuð um 38% milli ára
Samkvæmt upplýsingum viðskiptaráðherra á Alþingi í dag hækkuðu laun fjögurra stjórnenda Fjárfestingarbanka atvinnulífsins milli áranna 1998-1999 um tæp 38% eða um 13.5 milljónir króna. Þannig hækkuðu launakjör hvers þeirra um tæpar 3.5 milljón milli ára. Um er að ræða beinar launagreiðslur, án afkomutengds kaupauka. Á árinu 1998 námu laun þessa fjögurra stjórnenda 37 milljónum króna, en á árinu 1999 50.5 milljón krónur. Launavísitala hækkað að meðaltali fyrir allan vinnumarkaðinn á sama tíma um 6.8% Ákvörðun um ofurkjör stjórnenda og afkomutengdir kaupauka, ásamt miklum arðgreiðslum voru ákveðin þegar ríkisvaldið átti 3 fulltrúa af 5 í stjórn FBA.
Meira

Alþingi neitað um upplýsingar
Á undanförnum misserum hefur það sífellt verið að færast í vöxt að verið er að þrengja að alþingismönnum að leita upplýsinga í stjórnsýslunni og þar með að sinna eftirlitsskyldu sinni með framkvæmdavaldinu. - Iðulega þurfa alþingismenn að gera athugasemdir á Alþingi vegna ófullkominni og villandi upplýsinga sem þeir fá frá ráðherrum við fyrirspurnum sem þeir leggja fram.
Það gerðist á Alþingi í dag þegar viðskiptaráðherra svaraði fyrirspurn minni um lánveitingar til sjávarútvegsfyrirtækja og veðsetningar á fiskiskipum með aflahlutdeild, sem gaf litla sem enga mynd af því sem um var spurt. Ráðherrann meinaði sem sagt Alþingi um að fá upplýsingar um hvernig sameign þjóðarinnar væri veðsett, en tilefni fyrirspurnarinnar var að meta reynslu af afar umdeildum lögum frá 1997 sem fól í sér heimild til veðsetningar á kvóta með fiskiskipum. Rök ráðherrans fyrir synjun á upplýsingum voru útí hött.
Meira

Vanstilling forsætisráðherra
Geðvonska og vanstilling forsætisráðherra í dag á Alþingi þegar fjármál stjórnmálaflokkanna voru rædd var með ólíkindum og ekki honum sæmandi. Ráðherrann jós úr skálum reiði sinnar í þingsölum með dylgjum og svívirðingum, sem hann skuldar Alþingi skýringu á. Einnig þarf forsætisráðherra að biðjast afsökunar á afar ógeðfelldum ummælum og dylgjum í garð Öryrkjabandalagsins. Og hvað er annað en hægt að kalla það valdhroka að rjúka á dyr eftir svo ófyrirleitinn málflutning.
Meira

Krafa í kjarasamningum
Í skýrslu nefndar félagsmálaráðherra kemur fram að skattlagning húsaleigubóta sé gróft brot á grundvallarreglu skattaréttar –jafnræðisreglunni að skattleggja húsaleigubætur á sama tíma og vaxtabætur eru skattfrjálsar. Það hlýtur að vera grundvallaratriði að skattalög séu hlutlaus gagnvart húsnæðiskostnaði. Skattlagning þeirra mismunar ekki aðeins leigjendum og eigendum húsnæðis, en eigendur fá vaxtabætur skattfrjálsar, heldur skerða húsaleigubætur barnabætur fólks og einnig námslán hjá námsmönnum en það gera vaxtabætur ekki. Það kostar ríkissjóð um 120 milljónir að afnema skattlagningu húsaleigubóta, sem væri mikil kjarabót fyrir þá lægst launuðu. Verkalýðshreyfingin hlýtur að taka þetta mál upp og ná þessari miklu kjarabót fram fyrir tekjulægsta fólkið í þjóðfélaginu í komandi kjarasamningum.
Meira

Hækkun bensínverðs eykur skuldir heimilanna um 4800 milljónir króna
Hækkunin sem varð á bensíni í dag um rúmar 2 krónur hækkar vísitöluna um 0.12%. Það hækkar skuldir heimilanna um 550 milljónir króna, samkvæmt upplýsingum Seðlabanka. Að meðtalinni þessari 0.12% vísitöluhækkun hefur vísitalan hækkað um 1.05% frá febrúar 1999. Á rúmlega einu ári hafa því vísitöluáhrifin vegna hækkunar á bensíni á skuldir heimilanna verið þau að þær hafa aukist um 4812 milljónir króna. Þessi hækkun á vísitölunni hefur einnig leitt til þess að greiðslubyrði af 6 milljón króna húsbréfaláni til 25 ára hefur hækkað um 4515 kr. á mánuði eða tæplega 55 þúsund króna á ári.
Meira

Stjórnlaus græðgi
Stjórnlaus græðgi og veruleika firring einkenna launakjör stjórnenda Fjárfestingarbanka atvinnulífsins. Allt bendir til að þessi kjör hafi verið ákveðin með vitneskju ríkisvaldsins, en fulltrúar þiggja ráðherra sátu í stjórn FBA þegar launakjörin voru ákveðin. Launakjörin sjálf eru úr takt við allan raunveruleika og fyrirkomulag sérstakra bónusgreiðslna hyglar sérstaklega toppunum í bankanum. Þetta er blaut tuska framan í launafólk í landinu sem nú stendur í kjarabaráttu, ekki síst láglaunafólkið sem nú berst harðri baráttu fyrir að fá viðurkennd 90 þúsund króna mánaðarlaun. Launakjör stjórnenda toppanna staðfesta líka að launabilið og misskipting í þjóðfélaginu hefur vaxið.

Meira

Björgum Barnahúsi
Það yrði stórslys og afturhvarf til fortíðar ef sú yrði niðurstaðan að loka verði Barnahúsi. Alþingi verður að grípa í taumana ef nauðsyn krefur. Margir dómarar sniðganga nú Barnahús í skjóli lagaákvæðis frá miðju s.l. ári sem átti að treysta stöðu Barnahúss en ekki veikja hana. Allsherjarnefnd Alþingis þarf þegar að fjalla um málið, en ásættanleg niðurstaða verður að fást áður en Alþingi lýkur störfum í vor.
Meira

Bætt staða þolenda kynferðisbrota
Brýnt er að fela sérfræðingum að gera úttekt á stöðu þolenda kynferðisbrota og ferli kærumála í réttar- og dómskerfinu. Sérstaklega þarf að skoða lagaákvæði er varða starfshætti dómsstóla og hvort þörf er á að herða refsiúrræði við kynferðisbrotum einkum þegar þolendur eru börn og unglingar. Jafnframt þarf að skoða hvernig bæta má stuðning og meðferðarúrræði sem fórnarlömb kynferðisbrota eiga kost á. Þetta er meginefni þingsályktunartillögu sem ég og fleiri þingmenn Samfylkingarinnar hafa beitt sér fyrir á Alþingi.
Meira

50 milljarða skattskuldir afskrifaðar
Afskrifaðar skattaskuldir lögaðila og einstaklinga voru 19 milljarðar króna á árunum 1995-1998.
Þetta kemur fram í svari fjármálaráðherra til mín sem birt verður á Alþingi á morgun. Á einum áratug eða frá árinu 1990-2000 hefur verið afskrifað í skattskuldir um 51 milljarður króna., sem er um fjórðungur af fjárlögum íslenska ríkisins á yfirstandandi ári.
Meira

Aðgerðir ríkisstjórnarinnar fjölgar fátækum
Það er engin tilviljun að tekjulitlar barnafjölskyldur, stór hópur einstæðra foreldra, auk lífeyrisþega , einkum öryrkja búi við sára fátækt á Íslandi og lélegan aðbúnað eins og geðfatlaðir. Allar aðhalds og sparnaðaraðgerðir ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum hafa beinst að því að skera niður kjör þessara hópa. Á sama tíma býr ríkisstjórnin í haginn fyrir auðjöfra og kvótakónga með því að standa vörð um óbreytt kvótakerfi og með einkavinavæðingu á ríkiseignum og ívilnandi skattalögjöf t.d. í fjármagnstekjuskatti.
Meira

Alþingi fái upplýsingar um veðsetningu á kvóta
Á Alþingi hef ég lagt fram fyrirspurn til viðskiptaráðherra sem upplýsa á hve mikið kvótinn er veðsettur í lánastofnunum. Lög sem samþykkt voru í maí 1997 fólu í sér heimild til veðsetningar á fiskiskipum með aflahlutdeild, en ýmsir héldu því fram að afleiðingar þeirrar lagasetningar yrði að ráðstöfunarréttur aflahlutdeildar íslenskra fiskiskipa yrði í stórum stíl hjá lánardrottnum.

Jafnframt var því haldið fram að það væri pólitískt ómögulegt að breyta stjórnkerfi fiskveiða og kvótakerfið yrði nú endanlega fest í sessi. Rökin voru að með lögum um samningsveð frá 1997 myndi hefjast vítæk og umfangsmikil veðsetning kvótans. Þingmenn Samfylkingarinnar mótmæltu harðlega þessari lagasetningu. Tímabært er að fá fram í hve mörgum fiskiskipum með aflahludeild hefur verið tekið veð vegna þessara lánveitinga árlega s.l. 5 ár og hvað liggur slík veðsetning að baki háum lánveitingum til sjávarútvegsins hjá lánastofnunum. Eftirfarandi fyrirspurn var því í dag lögð fyrir viðskiptaráðherra;
Meira

Neyslustaðall nauðsynlegur
Framfærslukostnaður hjóna með tvö börn voru á miðju síðasta ári samkvæmt útreikningum Íbúðalánasjóðs um lágmarks framfærsluþörf 108 þúsund krónur á mánuði, Ráðgjafastofu heimilanna um 140 þúsund krónur og samkvæmt neyslukönnun Hagstofunnar rúmlega 242 þúsund krónur. A.m.k. fimm mismunandi neysluviðmiðanir eru í gangi hér á landi, sem stjórnvöld byggja ákvarðanir sínar á. Þetta rugl þarf að leiðrétta. Þingsályktunartillaga þar að lútandi verður lögð fyrir Alþingi nú í vikunni, þar sem lagt er til að samræmdur neyslustaðall verði leiðbeinandi um stjórnvaldsákvarðanir líkt og á hinum Norðurlöndum og víða í Evrópu.
Meira

Fjármálaráðherra slaki á klónni
Það gengur heldur ekki að ríkisvaldið geti krafist að launagreiðandi geti haldið eftir 75% af launum fólks með lágar eða miðlungstekjur, vegna vanskila á skatti. Ef til viðbótar bætist það sem hægt er að krefjast að haldið sé eftir af launum vegna meðlagsgreiðslna, þá geta launþegar setið eftir með 10% af launum sér til framfærslu. Það er það sama og að segja fólki bara að svelta. Fjármálaráðherra þarf því að slaka á klónni. Um þetta mál hefur fjármálaráðherra verið spurður á Alþingi.
Meira

Þvergirðingsháttur skattyfirvalda
Nýlega kom fram hjá forstöðumanni Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna, að lítill samningsvilji sé hjá ríkinu við mikið skuldsetta einstaklinga. Gjaldþrotaskiptabeiðnum í Reykjavík hefði fjölgað um 20% á síðasta ári frá árinu á undan.
Meira

Siðleysi fjármálafyrirtækja
Það er alvarlegt áfall fyrir trúverðugleika fjármálamarkaðarins að sex fjármálafyrirtæki hafa brotið verklagsreglur um viðskipti starfsmanna og stjórnenda um bann við viðskiptum með óskráð verðbréf. Enn hefur ekki komið fram hve lengi þessi brot hafi viðgengist eða hversu umfangsmikil þau voru. Eftir því verður að ganga. Fyrstu viðbrögð viðskiptaráðherra við þessum tíðindum eru rétt. Nú reynir á að málinu verði fylgt fast eftir. Þegar í stað þarf að setja samræmdar siðareglur fyrir allar fjármálastofnanir og herða öll ákvæði í löggjöf um verðbréfaviðskipti bæði í viðskiptum með skráð og óskráð verðbréf. Spurning er líka hvort siðferðisvottorð Verðbréfaþings nægi gagnvart nýlegum innherjaviðskiptum í Búnaðarbankanum og hvort Fjármálaeftirlitið þurfi ekki að skoða málið nánar.
Meira

Leyndin yfir fjármálum stjórnmálaflokkanna
Í Þýskalandi leikur allt á reiðiskjálfi vegna fjármálahneykslis og spillingar í kringum fjármál Kristilega demókrataflokksins sem er sennilega það sóðalegasta og siðspilltasta í sögu þýskra stjórnmála. Þar sem lög vantar eða eru óljós um fjármál stjórnmálaflokka mun þessi pólitíska siðspilling í Þýsklandi auka á þrýstinginn um að herða á löggjöf og aðhaldi með fjármálum stjórnmálaflokkanna.
Líka hér á landi. Eitt er þó víst. Meðan Sjálfstæðisflokkurinn stjórnar landinu verður aldrei sett lög um að fjármál flokkanna verði opin og sýnileg. En afhverju, hvað hafa þeir að fela? …
Meira

Hert verði á lögum um ráðherraábyrgð.
Í skýrslu nefndar um eftirlit með starfsemi stjórnvalda og viðurlög við réttarbrotum í stjórnsýslunni sem nú liggur fyrir Alþingi er vikið að endurskoðun laga um ráðherraábyrgð. Lögin séu óskýr og matskennd og vafi leiki á að hin almenna verknaðarlýsing laganna sé nægilega skýr samkvæmt þeim kröfum sem í dag eru gerðar til refsiákvæða.
Þessi skoðun nefndarinnar gefur tilefni til að ætla að hægt sé að ná samstöðu um að herða öll ákvæði í lögum um ráðherraábyrgð. M.a. að það verði talið refsivert ef ráðherra gefur Alþingi rangar eða villandi upplýsingar eða við meðferð máls á Alþingi leynir upplýsingum er hafa verulega þýðingu. Iðulega hafa ráðherrar verið bornir þessum sökum og því full ástæða til að taka þennan efnisþátt upp í lög um ráðherraábyrgð líkt og gert hefur verið í Danmörku.
Meira

Aukinn réttur alþingismanna til upplýsinga
Á Alþingi hefur verið lögð fram skýrsla um niðurstöðu nefndar undir forystu Páls Hreinssonar dósents við lagadeild Háskóla Íslands sem skipuð var samkvæmt ályktun Alþingis frá 1998. Nefndi átti að kanna starfsskilyrði stjórnvalda, eftirlit með starfsemi þeirra og viðurlög við réttarbrotum í stjórnsýslu. Í skýrslunni er lögð til margvísleg breyting á lögum og reglum til að bæta stjórnsýsluna og auka réttaröryggi borgaranna. Jafnframt er lagt til í skýrslunni tillögur um að þingmenn fái víðtækari rétt til upplýsinga frá framkvæmdavaldinu en verið hefur. M.a. verði þingnefndum tryggður réttur til upplýsinga frá ráðherrum um mál sem þagnarskylda ríkir um.
Meira

Halldór líttu þér nær
Á opnum stjórnmálafundi í gærkvöldi sagði Halldór Ásgrímsson að fjármálamarkaðurinn væri að bjóða fólki lán og reyna að koma lánum inn á hvern einasta Íslendinga, alveg niður í skólakrakka. Fjármálastofnanir predikuðu ekki sparnað en þær eru að auglýsa og koma út lánum við öll möguleg og ómöguleg tækifæri sagði Halldór á fundinum. Halldór ætti að líta sér nær. Páll Péturson félagsmálaráðherra hefur gefið út reglugerð um breytingu á reiknireglum í húsbréfakerfinu, sem veitir möguleika á nokkrum milljónum umfram nauðsynleg lán til húsnæðiskaupa. Eftir breytinguna ganga því ekki niðurgreidd húsbréfalán bara til húsnæðiskaupa, heldur veita þau fólki nú möguleika til utanlandsferða, bílakaupa eða hverskonar eyðslu.
Meira

Þjóðarskömm
Bág kjör öryrkja eru þjóðarskömm og raunar brot á mannréttindum. Hagur öryrkja ekki síst ungra öryrkja sem eru með fjölskyldur er með þeim hætti að þar ríkir neyðarástand, því þetta fólk er með framfærslueyri langt undir fátæktarmörkum. Það þolir orðið enga bið að ná þjóðarsátt um að bæta stöðu þessa hóps.
Öryrkjabandalagið hefur barist fyrir því að grunnlífeyri verði sérstaklega hækkaður og mest hjá þeim sem verða fyrir varanlegri örorku á æskuárum. Tillaga þeirra er að verði einstaklingur fyrir varanlegri örorku 20 ára eða yngri skal grunnlífeyri hans ekki nema lægri upphæð en um 50 þúsund krónum á mánuði og fylgi sú upphæð þróun launavísitölu.
Meira

Prófsteinn á framtíð Samfylkingarinnar
Skoðanakannanir sýna veika stöðu Samfylkingarinnar – og ljóst að hún á nú um stund í ákveðnum tilvistarvanda. Hlutverk Samfylkingarinnar er að vera trúverðugt stjórnmálaafl til mótvægis við ægivald Sjálfstæðisflokksins í íslensku samfélagi. Til þess hefur hreyfingin alla möguleika ef rétt er á málum haldið. Mörgum finnst að stefna Samfylkingarinnar sé óljós og erfitt að átt sig á fyrir hvað hún stendur. Þessari gagnrýni á Samfylkingin að taka alvarlega og skerpa allar sínar áherslur og hugmyndagrundvöll. Samfylkingin þarf líka óhikað að vinna, framkvæma og taka ákvarðanir eins og einn stór flokkur, sem er fjöldahreyfing með rúm fyrir margar skoðanir, en hætta að hugsa í hólfum þriggja smáflokka sem nýta dýrmæta krafta sína til að verja hver sitt litla vígi varðandi menn og málefni. Þessir fortíðarfjötrar er dragbítur á framtíðina og dregur kraft og baráttuanda úr liðsheildinni, ekki síst þeirri breiðfylkingu stuðningsmanna Samfylkingarinnar, sem ekki er flokksbundinn í A- flokkunum eða Kvennalista. Því lengur sem smáflokkasjónarmið stýra ferð, því torsóttari verða vegir sameiningar og sigra en greiðfarnari vegur árangursleysis og sundurlyndis. Afar mikilvægt er að Samfylkingin sýni að hún er opin og lýðræðisleg fjöldahreyfing, sem sýnir jafnræði í verki á stofnfundinum sem framundan er næstu mánuðum. 44 þúsund manns kusu Samfylkinguna í síðustu alþingiskosningum. Einungis 10-15% þeirra eru flokksbundnir í gömlu flokkunum.
Meira

Heimatilbúinn verðbólguvandi
Stærsta þáttinn í aukinn verðbólgu á undanförnum 12 mánuðum má rekja til mikillar hækkunar á fasteignaverði sem skýrir tæplega þriðjung af þeim verðlagshækkunum sem orðið hafa á síðustu 12 mánuðum. Skýringuna á því má ekki síst rekja til breytinga á húsnæðislöggjöfinni þegar félagslega húsnæðiskerfið var lagt niður í árslok 1998. Greiðslumatið var rýmkað og öllum vísað á almennan markað og húsbréfakerfið hvort sem eðlileg greiðslugeta var fyrir hendi eða ekki. Með því jókst gífurlega eftirspurn eftir 2ja-4ra herbergja íbúðum einkum á höfuðborgarsvæðinu. Afleiðingarnar eru nú að koma í ljós 20% hækkun á íbúðaverði, þriðjung af verðlagshækkunum síðustu mánaða má rekja til hækkunar á fasteignaverð og útgáfa húsbréfa hefur aukist um 50% frá 1998. Fjöldi þeirra sem fá húsbréf hefur aukist um 2 þúsund manns frá árinu 1998. Auk þess má m.a. rekja gífurlega útlánaþenslu í bönkunum til stjórnvaldsákvarðana um að auka hlutafé þeirra. Verðbólguvandinn er því að verulegu leyti heimatilbúinn.
Meira

Svona gera forsætisráðherrar ekki
Þau eru með ólíkindum ummæli forsætisráðherra um landauðn á Íslandi ef Hæstiréttur staðfesti dóm Héraðsdóms Vestfjarða um fiskveiðistjórnunarkerfið. Ummælin eru langt fyrir neðan virðingu forsætisráðherra . Þau lýsa í raun og sanni enn og aftur hvað forsætisráðherrann á erfitt með að hemja skap sitt og hroka ef honum mislíkar eitthvað. Þar er enginn undanskilinn - ekki einu sinni Hæstiréttur, sem forsætisráðherra hikar ekki við að taka á hné sér og rassskella mislíki honum dómsniðurstaða. Þegar Þjóðhagsstofustjóri bendir á leið út úr vandanum staðfesti Hæstiréttur dómsniðurstöðu héraðsdómsins, þá fær hann það óþvegið; "Hann er kominn langt fram úr sjálfum sér, sá ágæti maður" sagði forsætisráðherra þegar hann var inntur álits á þessum ummælum. Það alvarlegasta í viðbrögðum forsætisráðherra við þessum dómi eru þó hótanir hans og ósannindi um að ekkert blasi við þjóðinni nema landauðn staðfesti Hæstiréttur dóminn.
Meira

Aukin skattbyrði lágtekjufólks
Lækkun á skatthlutfallinu um 4 prósentustig sem ríkisstjórnin ákvað 1997 að kæmi í áföngum skilað sér betur til þeirra tekjulægri, en jók skattbyrði þeirra tekjulægstu. Þannig leiddu skattbreytingarnar á árinu 1997 til aukinnar skattbyrði láglaunafólks, en skattabyrði tekjuhærri hluta þjóðfélagsins stóð í stað. Þessi skattbreyting var fjármögnuð að verulegu leyti með raunlækkun skattleysismarka og þar með skatthækkun á þá tekjulægstu.
Meira

Lífeyrisþegar sitji við sama borð og aðrir
Á s.l. kjörtímabili hækkuðu laun um 35% að meðaltali og lágmarkalaun um 50%. Grunnlífeyri og tekjutrygginga aldraðra hækkaði aðeins um 24%. Ástæðan er einkum sú að ríkisstjórnin afnam tengsl lífeyris og launa í upphafi s.l. kjörtímabils. Í stað þess að miða lífeyrisgreiðslur við þróun launavísitölu var miðað við vísitölu neysluverðs með þeim afleiðingum að lífeyrisgreiðslur öryrkja og aldraðra hækkuðu mun minna en kjör annarra þjóðfélagshópa. Samfylkingin vill breyta þessu, en frumvarp sem nú liggur fyir Alþingi gerir ráð fyrir að bætur og lífeyri almannatrygginga taki mið af launavísitölu eins og hjá öðrum hópum í þjóðfélaginu. Einnig að lífeyrisgreiðslurnar hækki ársfjórungslega en ekki einu sinni á ári eins og nú er.Þessar tillögur eru í samræmi við kröfur Landsambands eldri borgara.
Meira

Sigur öryrkja
Öryrkjabandalagið hefur háð harða baráttu fyrir því að ná fram þeim mannréttindum að tekjur maka skerði ekki lífeyrisgreiðslur. Heilbrigðisráðherra og ríkisstjórnin hafa barist hart gegn því að öryrkja nái fram þessum sjálfsögðu mannréttindum. Þegar forsvarsmenn Öryrkjabandalagsins tilkynntu að þeir myndu sækja málið fyrir dómsstólunum þá brá svo við að heilbrigðisráðherra beitti sér fyrir því að treysta lagagrundvöll undir mannréttindabrotið. Dómur liggur nú fyrir um að brotið hafi verið á öryrkjum og ráðherra er kominn á flótta í málinu
Meira