2001
22. desember
Sátt og friður?
Um jól og áramót er mönnum tíðrætt um sátt og frið. Fólk er hvatt til að láta af ágreiningi, hleypa ljósi inn í hjarta sitt og njóta jólahátíðarinnar og áramótanna í gleði og samlyndi. Vandinn er hins vegar sá að ekki er um neitt jólafrí að ræða frá erfiðum aðstæðum á borð við fátækt, fötlun og heilsuleysi.
Meira
Um jól og áramót er mönnum tíðrætt um sátt og frið. Fólk er hvatt til að láta af ágreiningi, hleypa ljósi inn í hjarta sitt og njóta jólahátíðarinnar og áramótanna í gleði og samlyndi. Vandinn er hins vegar sá að ekki er um neitt jólafrí að ræða frá erfiðum aðstæðum á borð við fátækt, fötlun og heilsuleysi.
Meira
17. desember
Algjört hneyksli
Starfslokasamningur við fyrrum forstjóra Landssímans, sem sagður er kosta 40 milljónir króna er algjör skandall. Var þessi samningurinn gerður með vitund og vilja samgönguráðherra, en stjórn Landssímans sem ábyrgð ber á samningum, starfar í umboði ráðherrans? Hversvegna var svona samningur gerður við forstjórann, sem þjóðin greiðir fyrir með hærri símreikningum? Mun forstjórinn halda þessum 40 milljónum, jafnvel þó hann taki við öðru starfi hjá ríkinu eða gangi inn í annað starf á almenna markaðnum á næstu 2 ½ ári sem færir honum sömu eða hærri tekjur? Eru fleiri ámóta samningar í gangi í stjórnkerfinu við aðra forstjóra eða fyrirmenni í stofnunum sem ríkið á að hluta eða öllu leyti? Hver eru launakjör og önnur starfskjör toppanna í Landssímanum? Samgönguráðherra verður krafinn skýringa þegar Alþingi kemur saman hafi þetta ekki þá verið upplýst.
Meira
Starfslokasamningur við fyrrum forstjóra Landssímans, sem sagður er kosta 40 milljónir króna er algjör skandall. Var þessi samningurinn gerður með vitund og vilja samgönguráðherra, en stjórn Landssímans sem ábyrgð ber á samningum, starfar í umboði ráðherrans? Hversvegna var svona samningur gerður við forstjórann, sem þjóðin greiðir fyrir með hærri símreikningum? Mun forstjórinn halda þessum 40 milljónum, jafnvel þó hann taki við öðru starfi hjá ríkinu eða gangi inn í annað starf á almenna markaðnum á næstu 2 ½ ári sem færir honum sömu eða hærri tekjur? Eru fleiri ámóta samningar í gangi í stjórnkerfinu við aðra forstjóra eða fyrirmenni í stofnunum sem ríkið á að hluta eða öllu leyti? Hver eru launakjör og önnur starfskjör toppanna í Landssímanum? Samgönguráðherra verður krafinn skýringa þegar Alþingi kemur saman hafi þetta ekki þá verið upplýst.
Meira
5. desember
Samfylkingin leggur til róttækar skattkerfisbreytingar
Með því að hækka fjármagnstekjuskatt úr 10% í 16% með frítekjumarki þannig að fjármagnstekjur á einstaklinga að 100 þúsund og á hjón eða sambýlisfólk að 200 þúsund krónum verði ekki skattlagðar fækkar þeim sem greiða fjármagnstekjurskatt um tæplega 56 þúsund eða úr tæplega 79 þúsund í tæplega 23 þúsund. Engu að síður gefur þessi breyting 1.700 m.kr. í auknar tekjur m.v. endurskoðaða tekjuáætlun fyrir næsta ári. Þetta er meðal stórra skattkerfisbreytinga sem þingmenn Samfylkingarinnar munu leggja fram á Alþingi við skattalagabreytingar ríkisstjórnarinnar. Tekjuskattur einstaklinga verður lækkaður meira en ríkisstjórnin gerir ráð fyrir og stimpilgjald á einstaklinga og fyrirtæki lækkar um þriðjung. Jafnframt er lagt til að hætt verði við að hækka tryggingagjöld á lögaðila.
Meira
Með því að hækka fjármagnstekjuskatt úr 10% í 16% með frítekjumarki þannig að fjármagnstekjur á einstaklinga að 100 þúsund og á hjón eða sambýlisfólk að 200 þúsund krónum verði ekki skattlagðar fækkar þeim sem greiða fjármagnstekjurskatt um tæplega 56 þúsund eða úr tæplega 79 þúsund í tæplega 23 þúsund. Engu að síður gefur þessi breyting 1.700 m.kr. í auknar tekjur m.v. endurskoðaða tekjuáætlun fyrir næsta ári. Þetta er meðal stórra skattkerfisbreytinga sem þingmenn Samfylkingarinnar munu leggja fram á Alþingi við skattalagabreytingar ríkisstjórnarinnar. Tekjuskattur einstaklinga verður lækkaður meira en ríkisstjórnin gerir ráð fyrir og stimpilgjald á einstaklinga og fyrirtæki lækkar um þriðjung. Jafnframt er lagt til að hætt verði við að hækka tryggingagjöld á lögaðila.
Meira
3. desember
Samfylkingin styður sjálfstæði Palestínu
Allur þingflokkur Samfylkingarinnar undir forystu formanns flokksins flytur þingsályktunartillögu um að Alþingi feli ríkisstjórninni að beita sér fyrir því á alþjóðavettvangi að Ísraelsmenn dragi heri sína frá hernumdu svæðunum í Palestínu. Þannig yrðu Palestínumönnum gert kleift að lifa sem frjáls þjóð í eigin landi. Frumkvæði og stuðningur íslensku þjóðarinnar skiptir miklu máli, en Íslendingum ber að skylda til þess sem frelsisunnandi lýðræðisþjóð að beita áhrifum sínum í þágu friðar fyrir botni Miðjarðarhafs. Siðmenningu, mannréttindi og frelsi verður að verja eftir öllum þeim leiðum sem færar eru og samrýmast stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna og öðrum alþjóðlegum skuldbindingum. Ekki verður öðru trúað en að Alþingi Íslendinga styðji þessa þingsályktun.
Meira
Allur þingflokkur Samfylkingarinnar undir forystu formanns flokksins flytur þingsályktunartillögu um að Alþingi feli ríkisstjórninni að beita sér fyrir því á alþjóðavettvangi að Ísraelsmenn dragi heri sína frá hernumdu svæðunum í Palestínu. Þannig yrðu Palestínumönnum gert kleift að lifa sem frjáls þjóð í eigin landi. Frumkvæði og stuðningur íslensku þjóðarinnar skiptir miklu máli, en Íslendingum ber að skylda til þess sem frelsisunnandi lýðræðisþjóð að beita áhrifum sínum í þágu friðar fyrir botni Miðjarðarhafs. Siðmenningu, mannréttindi og frelsi verður að verja eftir öllum þeim leiðum sem færar eru og samrýmast stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna og öðrum alþjóðlegum skuldbindingum. Ekki verður öðru trúað en að Alþingi Íslendinga styðji þessa þingsályktun.
Meira
29. nóvember
Hátekjuskattur og fæðingarorlof
Á sama tíma og hugmyndir eru uppi um að fæðingarorlof feðra fari undir niðurskurðarhníf ríkisstjórnarinnar eru áform uppi um að hækka frítekjumörk hátekjuskatts um svipaða fjárhæð, sem kemur til framkvæmda þegar á næsta ári og kostar ríkissjóð 600 milljónir króna. Þessi forgangsröðun er arfavitlaus. Réttur feðra til fæðingarorlofs og til að njóta samskipta við börn sína á fyrsta æviskeiðinu er eitt stærsta jafnréttismál síðari tíma, en á það hefur verið bent að lög um fæðingarorlof eru hluti af sátt sem var gerð á árinu 2000 í tengslum við kjarasamninga. Hér er líka verið að koma í bakið á tugi þúsunda ungs fólks en fæðingar eru nálægt 5 þúsund á ári.
Meira
Á sama tíma og hugmyndir eru uppi um að fæðingarorlof feðra fari undir niðurskurðarhníf ríkisstjórnarinnar eru áform uppi um að hækka frítekjumörk hátekjuskatts um svipaða fjárhæð, sem kemur til framkvæmda þegar á næsta ári og kostar ríkissjóð 600 milljónir króna. Þessi forgangsröðun er arfavitlaus. Réttur feðra til fæðingarorlofs og til að njóta samskipta við börn sína á fyrsta æviskeiðinu er eitt stærsta jafnréttismál síðari tíma, en á það hefur verið bent að lög um fæðingarorlof eru hluti af sátt sem var gerð á árinu 2000 í tengslum við kjarasamninga. Hér er líka verið að koma í bakið á tugi þúsunda ungs fólks en fæðingar eru nálægt 5 þúsund á ári.
Meira
28. nóvember
17 milljarða útlánatöp
Útlánatöp banka og sparisjóða voru tæplega 17 milljarðar króna s.l. 5 ár eða á árunum 1996-2000. Útlán banka og sparisjóða jukust um rúma 300 milljarða króna á 3 ½ ári eða frá 1998- 1. júlí á þessu ári. Vanskil einstaklinga sem staðið höfðu lengur en einn mánuð í árslok 2000 voru 5.1 milljarðar króna og 6.9 milljarða í lok júní 2001. Þessar upplýsingar koma fram í svari viðskiptaráðherra við fyrirspurn minni um stöðu banka og sparisjóða.
Meira
Útlánatöp banka og sparisjóða voru tæplega 17 milljarðar króna s.l. 5 ár eða á árunum 1996-2000. Útlán banka og sparisjóða jukust um rúma 300 milljarða króna á 3 ½ ári eða frá 1998- 1. júlí á þessu ári. Vanskil einstaklinga sem staðið höfðu lengur en einn mánuð í árslok 2000 voru 5.1 milljarðar króna og 6.9 milljarða í lok júní 2001. Þessar upplýsingar koma fram í svari viðskiptaráðherra við fyrirspurn minni um stöðu banka og sparisjóða.
Meira
21. nóvember
Rökleysa úrskurðarnefndar um upplýsingamál
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur synjað mér um aðgang að fjárlagatillögum
lögreglustjórans í Reykjavík fyrir næsta ár. Niðurstaðan er því sú að ég fæ fyrst aðgang að þeim eftir að fjárlagafrumvarpið hefur verið afgreitt sem lög frá Alþingi. Rökleysa nefndarinnar er með ólíkindum. Galli er líka á úrskurðinum því nefndin víkur sér hjá að taka afstöðu til varakröfu minnar um aðgang að hluta gagnanna. Rökin eru svo langsótt að það blasir við að nefndin hefur átt í mesta basli með niðurstöðuna. Þessi úrskurður gefur tilefni til endurskoðunar á upplýsingalögum. Mikilvægt er líka að alþingismenn hafi sjálfstæðan rétt í þingsköpum til að krefjast gagna úr stjórnsýsluni.
Meira
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur synjað mér um aðgang að fjárlagatillögum
lögreglustjórans í Reykjavík fyrir næsta ár. Niðurstaðan er því sú að ég fæ fyrst aðgang að þeim eftir að fjárlagafrumvarpið hefur verið afgreitt sem lög frá Alþingi. Rökleysa nefndarinnar er með ólíkindum. Galli er líka á úrskurðinum því nefndin víkur sér hjá að taka afstöðu til varakröfu minnar um aðgang að hluta gagnanna. Rökin eru svo langsótt að það blasir við að nefndin hefur átt í mesta basli með niðurstöðuna. Þessi úrskurður gefur tilefni til endurskoðunar á upplýsingalögum. Mikilvægt er líka að alþingismenn hafi sjálfstæðan rétt í þingsköpum til að krefjast gagna úr stjórnsýsluni.
Meira
15. nóvember
Landsfundur Samfylkingarinnar
Landsfundur Samfylkingarinnar á að snúast um kjörin, skattana og atvinnumálin, en ekki deilur um aðild að Evrópusambandinu. Fólkið er að hugsa um budduna sína, skuldir og skatta en ekki aðild að Evrópusambandinu sem hvort sem er gengi aldrei fram fyrr en árið 2008-2010. Við þær aðstæður sem nú eru í þjóðfélaginu á landsfundurinn öðru fremur að snúast um kjörin skatta og atvinnumálin. Upplýsingar sem ég fékk í dag frá Þjóðhagsstofnun sýna að tekjuskattar og útsvar láglaunafólks með laun og bætur undir 90 þúsund krónum er á þessu ári um 1 milljarður króna. Hvað hefur landsfundurinn að segja við þetta fólk?
Meira
Landsfundur Samfylkingarinnar á að snúast um kjörin, skattana og atvinnumálin, en ekki deilur um aðild að Evrópusambandinu. Fólkið er að hugsa um budduna sína, skuldir og skatta en ekki aðild að Evrópusambandinu sem hvort sem er gengi aldrei fram fyrr en árið 2008-2010. Við þær aðstæður sem nú eru í þjóðfélaginu á landsfundurinn öðru fremur að snúast um kjörin skatta og atvinnumálin. Upplýsingar sem ég fékk í dag frá Þjóðhagsstofnun sýna að tekjuskattar og útsvar láglaunafólks með laun og bætur undir 90 þúsund krónum er á þessu ári um 1 milljarður króna. Hvað hefur landsfundurinn að segja við þetta fólk?
Meira
13. nóvember
Spilað á skattkerfið
Skattstjórinn í Reykjanesumdæmi segir í umsögn sinni til efnahags- og viðskiptanefndar um skattatillögur ríkisstjórnarinar að hætta sé á að fyrirhuguð lækkun skattprósentu lögaðila skapi ójöfnuð þegar hluti framteljenda hafi það að vissu marki í hendi sér hvað af tekjum þeirra teljist laun. Einnig segir skattstjórinn að oft sé megintilgangurinn með stofnun einkahlutafélags sá að takmarka ábyrgð og skapa betri skilyrði til að komast hjá réttum skattgreiðslum; koma einkaútgjöldum til frádráttar og skapa skattahagræði með ýmisskonar fjármálagerningum við hlutafélagið. Skattstjórinn varar við skattatillögum ríkisstjórnarinnar sem ýtir undir slíka skattasniðgöngu.
Meira
Skattstjórinn í Reykjanesumdæmi segir í umsögn sinni til efnahags- og viðskiptanefndar um skattatillögur ríkisstjórnarinar að hætta sé á að fyrirhuguð lækkun skattprósentu lögaðila skapi ójöfnuð þegar hluti framteljenda hafi það að vissu marki í hendi sér hvað af tekjum þeirra teljist laun. Einnig segir skattstjórinn að oft sé megintilgangurinn með stofnun einkahlutafélags sá að takmarka ábyrgð og skapa betri skilyrði til að komast hjá réttum skattgreiðslum; koma einkaútgjöldum til frádráttar og skapa skattahagræði með ýmisskonar fjármálagerningum við hlutafélagið. Skattstjórinn varar við skattatillögum ríkisstjórnarinnar sem ýtir undir slíka skattasniðgöngu.
Meira
11. nóvember
Láglaunafólk ber minnst úr býtum
Rúmlega 6000 færri hefðu greitt hátekjuskatt vegna álagningar 2001 ef tillögur ríkisstjórnarinnar um 15% hækkun viðmiðunarmarka fyrir sérstakan tekjuskatt
hefðu verið komnar til framkvæmda. Áhrifin af lækkun skatthlutfalls um 0.33% í tekjuskatti einstakling og hækkun viðmiðunarmarka fyrir sérstakan tekjuskatt um 15% er athyglisverð. Hjón sem eru með 2 milljónir í skattstofn fá 6.600 króna skattalækkun eða 0.3% lækkun á skatthlutfalli. Sá sem er með 8 milljónir í skattstofn fær 104 þúsund króna skattalækkun eða 1.2% lækkun á skatthlutfalli. Þetta kemur fram í umsögn embættis Ríkisskattstjóra sem svar við fyrirspurn sem ég lagði fram vegna umfjöllunar efnahags- og viðskiptanefndar um skattafrumvarp ríkisstjórnarinnar.
Meira
Rúmlega 6000 færri hefðu greitt hátekjuskatt vegna álagningar 2001 ef tillögur ríkisstjórnarinnar um 15% hækkun viðmiðunarmarka fyrir sérstakan tekjuskatt
hefðu verið komnar til framkvæmda. Áhrifin af lækkun skatthlutfalls um 0.33% í tekjuskatti einstakling og hækkun viðmiðunarmarka fyrir sérstakan tekjuskatt um 15% er athyglisverð. Hjón sem eru með 2 milljónir í skattstofn fá 6.600 króna skattalækkun eða 0.3% lækkun á skatthlutfalli. Sá sem er með 8 milljónir í skattstofn fær 104 þúsund króna skattalækkun eða 1.2% lækkun á skatthlutfalli. Þetta kemur fram í umsögn embættis Ríkisskattstjóra sem svar við fyrirspurn sem ég lagði fram vegna umfjöllunar efnahags- og viðskiptanefndar um skattafrumvarp ríkisstjórnarinnar.
Meira
8. nóvember
Rausnarleg gjöf til kvótaeigenda
Kvótaeigendur geta glaðst vegna skattatillagna ríkisstjórnarinnar. Samkvæmt upplýsingum sem ég hef fengið frá Ríkisskattstjóra og Þjóðhagsstofnun má ætla að skattatap ríkissjóðs og þar með gróði kvótaeigenda vegna skattatillagna ríkisstjórnarinnar verði á bili 18-26 milljarðar króna. Þar sem skattur á hagnaði af kvóta lækkar má gera ráð fyrir að verð á kvóta og verð á hlutabréfum í fyrirtækjum sem eiga kvóta hækki og þar með söluhagnaður þeirra sem eiga kvóta eða hlutabréf í kvótafyrirtækjum.
Meira
Kvótaeigendur geta glaðst vegna skattatillagna ríkisstjórnarinnar. Samkvæmt upplýsingum sem ég hef fengið frá Ríkisskattstjóra og Þjóðhagsstofnun má ætla að skattatap ríkissjóðs og þar með gróði kvótaeigenda vegna skattatillagna ríkisstjórnarinnar verði á bili 18-26 milljarðar króna. Þar sem skattur á hagnaði af kvóta lækkar má gera ráð fyrir að verð á kvóta og verð á hlutabréfum í fyrirtækjum sem eiga kvóta hækki og þar með söluhagnaður þeirra sem eiga kvóta eða hlutabréf í kvótafyrirtækjum.
Meira
7. nóvember
Kostar 60 milljónir að útrýma biðlistum eftir heyrnartækjum.
Hjá Heyrnar- og talmeinastöðinni bíða nú rúmlega 1000 einstaklingar eftir 1700 heyrnartækjum. Biðtími eftir heyrnarmælingu og læknisskoðun eru þrír mánuðir og eins árs bið til viðbótar ef viðkomandi þarf á heyrnartæki að halda. Þeir sem þurfa á tveim tækjum að halda greiða fyrir það á bilinu 9-16 þúsund krónur. Hægt er að kaupa sig útaf þessum biðlistum með því að leita til einkaaðila sem býður þessa þjónustu og greiða fyrir hana á bilinu 150 þúsund til 310 þúsund krónur. Það kostar ríkissjóð 60 milljónir að eyða biðlistum eftir heyrnartækjum. Þetta kemur fram í svari heilbrigðisráðherra við fyrirspurn um bið eftir heyrnartækjum.
Meira
Hjá Heyrnar- og talmeinastöðinni bíða nú rúmlega 1000 einstaklingar eftir 1700 heyrnartækjum. Biðtími eftir heyrnarmælingu og læknisskoðun eru þrír mánuðir og eins árs bið til viðbótar ef viðkomandi þarf á heyrnartæki að halda. Þeir sem þurfa á tveim tækjum að halda greiða fyrir það á bilinu 9-16 þúsund krónur. Hægt er að kaupa sig útaf þessum biðlistum með því að leita til einkaaðila sem býður þessa þjónustu og greiða fyrir hana á bilinu 150 þúsund til 310 þúsund krónur. Það kostar ríkissjóð 60 milljónir að eyða biðlistum eftir heyrnartækjum. Þetta kemur fram í svari heilbrigðisráðherra við fyrirspurn um bið eftir heyrnartækjum.
Meira
6. nóvember
Sjúklingar greiða þriðjung í lyfja- og lækniskostnaði
Hlutur sjúklinga í lyfjakostnaði hefur vaxið um 80% að raunvirði á á árunum 1995-2000. Þannig var hlutur sjúklinga 28% af heildarkostnaði lyfja á árinu 1995 en er nú um 35% af heildarkostnaði lyfja og hefur vaxið að raunvirði úr 2 milljörðum í rúma 3.6 milljarða króna. Þá er miðað við hámarksverðútsöluverð án afsláttar til notenda sem lyfsalar hugsanlega veita sem er mjög mismunandi. Athyglisvert er að útgjöld vegna lyfja hafa aukist um 3.3. milljarða að raunvirði á árunum 1995-2000. Þetta kemur fram í svar heilbrigðisráðherra til mín um útgjöld heimila til lyfja- og læknisþjónustu, en í svarinu kemur fram að hlutur sjúklinga í læknisþjónustu hafi minnkað þó heildarútgjöldin hafi vaxið um tæp 40%.
Meira
Hlutur sjúklinga í lyfjakostnaði hefur vaxið um 80% að raunvirði á á árunum 1995-2000. Þannig var hlutur sjúklinga 28% af heildarkostnaði lyfja á árinu 1995 en er nú um 35% af heildarkostnaði lyfja og hefur vaxið að raunvirði úr 2 milljörðum í rúma 3.6 milljarða króna. Þá er miðað við hámarksverðútsöluverð án afsláttar til notenda sem lyfsalar hugsanlega veita sem er mjög mismunandi. Athyglisvert er að útgjöld vegna lyfja hafa aukist um 3.3. milljarða að raunvirði á árunum 1995-2000. Þetta kemur fram í svar heilbrigðisráðherra til mín um útgjöld heimila til lyfja- og læknisþjónustu, en í svarinu kemur fram að hlutur sjúklinga í læknisþjónustu hafi minnkað þó heildarútgjöldin hafi vaxið um tæp 40%.
Meira
5. nóvember
Tryggingafélögin á teppið
Hagnaður tryggingafélaganna var tæpleg 1.5 milljarðar króna á s.l. ári og eigið fé hafði vaxið um 1.4 milljarða milli áranna 1999 og 2000 eða tæp 12% og var um 13.3 milljarðar króna. Ofmat á tjónaskuld vegna tjóna sem urðu á árinu 1999 eða fyrr var verulegt. Þannig losnað úr tjónaskuld 2.6 milljarðar króna, en 1.4 milljarðar af henni var vegna lögboðinni bifreiðatrygginga. Það ásamt miklum hagnaði og góðri afkomu tryggingafélaganna á að gera þeim kleift að lækka verulega iðgjöld vegna lögboðinna ökutækjatrygginga sem hækkað hafa yfir 70% á rúmum tveimur árum. Ekki síst þegar það sýnir sig að rekstrarkostnaður tryggingafélagannna blæs út um 27% milli ára. Þetta kom fram í svari viðskiptaráðherra til mín á Alþingi í dag.
Meira
Hagnaður tryggingafélaganna var tæpleg 1.5 milljarðar króna á s.l. ári og eigið fé hafði vaxið um 1.4 milljarða milli áranna 1999 og 2000 eða tæp 12% og var um 13.3 milljarðar króna. Ofmat á tjónaskuld vegna tjóna sem urðu á árinu 1999 eða fyrr var verulegt. Þannig losnað úr tjónaskuld 2.6 milljarðar króna, en 1.4 milljarðar af henni var vegna lögboðinni bifreiðatrygginga. Það ásamt miklum hagnaði og góðri afkomu tryggingafélaganna á að gera þeim kleift að lækka verulega iðgjöld vegna lögboðinna ökutækjatrygginga sem hækkað hafa yfir 70% á rúmum tveimur árum. Ekki síst þegar það sýnir sig að rekstrarkostnaður tryggingafélagannna blæs út um 27% milli ára. Þetta kom fram í svari viðskiptaráðherra til mín á Alþingi í dag.
Meira
31. október
1200 milljónir greiddar úr ábyrgðarsjóði launa
Aukning á greiðslum úr ábyrgðarsjóði launa vegna gjaldþrota fyrirtækja hefur aukist um 87% milli áranna 2000 og 2001 og er áætlað að þær verði 325 milljónir á þessu ári en voru tæpar 173 milljónir á s.l. ári. Útgjöld sjóðsins verða því allnokkuð umfram tekjursjóðsins á árinu eða um 35 milljónir króna. Fjöldi launþega sem fengið hefur greitt og ábyrgðarsjóðnum frá árinu 1996-októberloka í ár eru 3.734. Heildargreiðslur úr sjóðnum á árunum 1996-2001 eru tæpar 1200 milljónir króna.
Meira
Aukning á greiðslum úr ábyrgðarsjóði launa vegna gjaldþrota fyrirtækja hefur aukist um 87% milli áranna 2000 og 2001 og er áætlað að þær verði 325 milljónir á þessu ári en voru tæpar 173 milljónir á s.l. ári. Útgjöld sjóðsins verða því allnokkuð umfram tekjursjóðsins á árinu eða um 35 milljónir króna. Fjöldi launþega sem fengið hefur greitt og ábyrgðarsjóðnum frá árinu 1996-októberloka í ár eru 3.734. Heildargreiðslur úr sjóðnum á árunum 1996-2001 eru tæpar 1200 milljónir króna.
Meira
29. október
Ráðherraábyrgð og Landsdómur
Á Alþingi verður á morgun mælt fyrir tveimur þingmálum sem snerta stjórnfestu, ábyrgð og eftirlit með framkvæmdavaldinu. Lagt er til að heildarendurskoðun fari fram á lögum um ráðherraábyrgð m.a. um ábyrgð ráðherra gagnvart undirmönnum sínum og ef ráðherra gefur
Alþingi rangar og villandi upplýsingar. Með þessu á að færa ráðherraábyrgðarlögin til samræmis við það sem gerist í nágranalöndunum.
Einnig á að endurskoða lög um landsdóm, m.a. að ábyrgð á hendur ráðherrum verði komið fram fyrir almennum dómsstólum. Jafnframt á að tryggja tilteknu hlutfalli alþingismanna málshöfunarrétt til að styrkja þingræðið og aðhald með stjórnvöldum.
Meira
Á Alþingi verður á morgun mælt fyrir tveimur þingmálum sem snerta stjórnfestu, ábyrgð og eftirlit með framkvæmdavaldinu. Lagt er til að heildarendurskoðun fari fram á lögum um ráðherraábyrgð m.a. um ábyrgð ráðherra gagnvart undirmönnum sínum og ef ráðherra gefur
Alþingi rangar og villandi upplýsingar. Með þessu á að færa ráðherraábyrgðarlögin til samræmis við það sem gerist í nágranalöndunum.
Einnig á að endurskoða lög um landsdóm, m.a. að ábyrgð á hendur ráðherrum verði komið fram fyrir almennum dómsstólum. Jafnframt á að tryggja tilteknu hlutfalli alþingismanna málshöfunarrétt til að styrkja þingræðið og aðhald með stjórnvöldum.
Meira
25. október
Kolröng staðhæfing fjármálaráðuneytisins
Fróðlegt er að líta á nýjustu skýrslu OECD um skattlagningu innan aðildarríkjanna í ljósi þess að brýnasta verkefni stjórnvalda virðist vera að lækka skatta á fyrirtæki. Í skýrslunni kemur einfaldlega í ljós að skattlagning á tekjur einstaklinga, sem og vöru og þjónustu á árinu 1999er mjög hár samanborið við önnur lönd , en skattlagning á fyrirtæki hér á landi aftur á móti afar hagstæð.Tekjuskattur á fyrirtæki var lægstur hér á landi á árinu 1999 miðað við önnur ríki OECD ríki, en tekjuskattur á einstaklinga með því hæsta sem þekkist.
Meira
Fróðlegt er að líta á nýjustu skýrslu OECD um skattlagningu innan aðildarríkjanna í ljósi þess að brýnasta verkefni stjórnvalda virðist vera að lækka skatta á fyrirtæki. Í skýrslunni kemur einfaldlega í ljós að skattlagning á tekjur einstaklinga, sem og vöru og þjónustu á árinu 1999er mjög hár samanborið við önnur lönd , en skattlagning á fyrirtæki hér á landi aftur á móti afar hagstæð.Tekjuskattur á fyrirtæki var lægstur hér á landi á árinu 1999 miðað við önnur ríki OECD ríki, en tekjuskattur á einstaklinga með því hæsta sem þekkist.
Meira
22. október
Leyndin í stjórnsýslunni
Í dag lagði ég fram kæru til úrskurðarnefndar um upplýsingamál, þar sem dómsmálaráðuneytið með atbeina fjármálaráðuneytisiins hefur synjað mér um aðgang að fjárlagatillögum lögreglunnar í Reykjavík fyrir næsta ár. Rökin er þau að veita ekki aðgang að þeim fyrr en eftir að fjárlög fyrir næsta ár hafa verið samþykkt á Alþingi. Þessi niðurstaða er í andstöðu við meginmarkmið upplýsingalaga að stuðla að opinni og lýðræðislegri stjórnsýslu, þannig að allir geti kynnt sér hvernig ákvarðanir eru teknar innan stjórnsýslunnar og hvaða sjónarmið liggir þar að baki. Sömu rök eiga líka við um þá ákvörðun meirihluta flugráðs að takmarka ritun fundargerða vegna upplýsingalaganna. Allsherjarnefnd Alþingis ætti að kanna það mál sérstaklega.
Meira
Í dag lagði ég fram kæru til úrskurðarnefndar um upplýsingamál, þar sem dómsmálaráðuneytið með atbeina fjármálaráðuneytisiins hefur synjað mér um aðgang að fjárlagatillögum lögreglunnar í Reykjavík fyrir næsta ár. Rökin er þau að veita ekki aðgang að þeim fyrr en eftir að fjárlög fyrir næsta ár hafa verið samþykkt á Alþingi. Þessi niðurstaða er í andstöðu við meginmarkmið upplýsingalaga að stuðla að opinni og lýðræðislegri stjórnsýslu, þannig að allir geti kynnt sér hvernig ákvarðanir eru teknar innan stjórnsýslunnar og hvaða sjónarmið liggir þar að baki. Sömu rök eiga líka við um þá ákvörðun meirihluta flugráðs að takmarka ritun fundargerða vegna upplýsingalaganna. Allsherjarnefnd Alþingis ætti að kanna það mál sérstaklega.
Meira
18. október
Úttekt á umfangi skattsvika
Lögð hefur verið fram á Alþingi tillaga til þingsályktunar um að fjármálaráðherra láti fara fram úttekt á umfangi skattsvika, skattsniðgöngu og duldri efnahagsstarfsemi.
Í úttektinni á að leggja mat á hvernig umfang skattsvika hafa þróast frá árinu 1993 eftir skatttegundum, atvinnugreinum og í samanburði við aðrar þjóðir og hvert tekjutap ríkis og sveitarfélaga hafi verið af þeim sökum. Jafnframt er markmiðið að greina helstu ástæður skattundandráttar og að hve miklu leiti megi rekja hann til skattlaga annars vegar og skattframkvæmda hinsvegar. Leggja skal fram tillögur til úrbóta og meta hvort og á hvaða sviðum efla þurfi skatteftirlit og skattrannsóknir og hvaða ávinningi það geti skilað í auknum skatttekjum. Vísbendingar eru um að skattsvik séu ekki undir 34 milljörðum króna.
Meira
Lögð hefur verið fram á Alþingi tillaga til þingsályktunar um að fjármálaráðherra láti fara fram úttekt á umfangi skattsvika, skattsniðgöngu og duldri efnahagsstarfsemi.
Í úttektinni á að leggja mat á hvernig umfang skattsvika hafa þróast frá árinu 1993 eftir skatttegundum, atvinnugreinum og í samanburði við aðrar þjóðir og hvert tekjutap ríkis og sveitarfélaga hafi verið af þeim sökum. Jafnframt er markmiðið að greina helstu ástæður skattundandráttar og að hve miklu leiti megi rekja hann til skattlaga annars vegar og skattframkvæmda hinsvegar. Leggja skal fram tillögur til úrbóta og meta hvort og á hvaða sviðum efla þurfi skatteftirlit og skattrannsóknir og hvaða ávinningi það geti skilað í auknum skatttekjum. Vísbendingar eru um að skattsvik séu ekki undir 34 milljörðum króna.
Meira
10. október
Löglegt en siðlaust skatthagræði
Með skattalagabreytingum ríkisstjórnarinnar er verið að örva að einstaklingar í atvinnurekstri geti fært launatekjur yfir í arð og söluhagnað og þar með lækkað skatthlutfall af tekjum sínum um 22%. Auðvelduð er mjög stofnun einkahlutafélaga en með því einu að breyta einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélag og selja síðan eignir og kvóta út úr félaginu geta t.d. kvótaeigendur lækkað skatta á kvótanum sem nú er á bilinu 38-45% í 26% . Þannig er nú galopnað fyrir löglegt en siðlaust skattahagræði, sem mismunar stórlega einstaklingum sem eru tekjulega jafnsettir. Jafnframt er með þessari leið verið að rýra verulega tekjur sveitarfélaga.
Meira
Með skattalagabreytingum ríkisstjórnarinnar er verið að örva að einstaklingar í atvinnurekstri geti fært launatekjur yfir í arð og söluhagnað og þar með lækkað skatthlutfall af tekjum sínum um 22%. Auðvelduð er mjög stofnun einkahlutafélaga en með því einu að breyta einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélag og selja síðan eignir og kvóta út úr félaginu geta t.d. kvótaeigendur lækkað skatta á kvótanum sem nú er á bilinu 38-45% í 26% . Þannig er nú galopnað fyrir löglegt en siðlaust skattahagræði, sem mismunar stórlega einstaklingum sem eru tekjulega jafnsettir. Jafnframt er með þessari leið verið að rýra verulega tekjur sveitarfélaga.
Meira
5. október
Lög brotin á fötluðum
Niðurskurður á framlögum til málefna fatlaðra á undanförnum árum og áform stjórnvalda í því efni á næsta ári hafa sett þjónustu við fatlaða í algjört uppnám.
Nærri þrjá milljarða króna af framlögum til fatlaðra hafa verið teknir í ríkissjóð á undanförnum árum. Draga verður í efa að það standist jafnréttisákvæði stjórnarskrárinnar eða lög um málefni fatlaðra. Lögin skuldbinda ríkið til að veita fötluðum ákveðna þjónstu, sem ríkið ekki veitir þeim, vegna þess að fjármagn sem lögbundið hefur verið til þessara verkefna eru tekin í ríkissjóð. 660 fatlaðir eru nú á biðlistum eftir búsetuúrræðum.
Meira
Niðurskurður á framlögum til málefna fatlaðra á undanförnum árum og áform stjórnvalda í því efni á næsta ári hafa sett þjónustu við fatlaða í algjört uppnám.
Nærri þrjá milljarða króna af framlögum til fatlaðra hafa verið teknir í ríkissjóð á undanförnum árum. Draga verður í efa að það standist jafnréttisákvæði stjórnarskrárinnar eða lög um málefni fatlaðra. Lögin skuldbinda ríkið til að veita fötluðum ákveðna þjónstu, sem ríkið ekki veitir þeim, vegna þess að fjármagn sem lögbundið hefur verið til þessara verkefna eru tekin í ríkissjóð. 660 fatlaðir eru nú á biðlistum eftir búsetuúrræðum.
Meira
3. október
Skuldir heimilanna aukast að raungildi um 273 milljarða á sex árum
Skuldir heimila hafa aukist á föstu verðlagi um 273 milljarða frá árinu 1995-2001 eða á sex árum, en eignir einungis um 80 milljarða á sama tímabili. Skuldir á hvert mannsbarn eru því orðnar 2.4 milljónir króna og er áætlað að skuldir heimilanna verði nú í árslok 675 milljarðar króna. Sem hlutfall af ráðstöfunartekjum heimilanna eru skuldirnar 169%. Lífeyrissjóðslán til heimilanna hafa vaxið um 25% á 12 mánuðum og þau hafa m.a.verið tekin til að greiða upp yfirdráttarskuldir í bönkunum. Þetta má sjá í göngum frá Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun.
Meira
Skuldir heimila hafa aukist á föstu verðlagi um 273 milljarða frá árinu 1995-2001 eða á sex árum, en eignir einungis um 80 milljarða á sama tímabili. Skuldir á hvert mannsbarn eru því orðnar 2.4 milljónir króna og er áætlað að skuldir heimilanna verði nú í árslok 675 milljarðar króna. Sem hlutfall af ráðstöfunartekjum heimilanna eru skuldirnar 169%. Lífeyrissjóðslán til heimilanna hafa vaxið um 25% á 12 mánuðum og þau hafa m.a.verið tekin til að greiða upp yfirdráttarskuldir í bönkunum. Þetta má sjá í göngum frá Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun.
Meira
2. október
Helmingi færri íbúar á hvern lögreglumann í Kaupmannahöfn en Reykjavík
Talað er fyrir daufum eyrum, þegar dómsmálaráðherra er ítrekað bent á að öryggi íbúa sé ógnað með þeim gífurlega niðurskurði sem orðið hefur til löggæslunnar í Reykjavík.
Fjárlagafrumvarp fyrir næsta ár talar þar sínu máli. Einungis er gert ráð fyrir 9 milljón króna hækkun að raungildi á framlögum til löggæslunnar í borginni. Það er aldeilis furðulegt að dómsmálaráðherra virðist samkvæmt fjárlagafrumvarpinu hafa meiri áhuga á að fylgjast með veikindum lögreglumanna en að sjá til þess að lágmarks þjónusta í löggæslu við borgarana sé tryggð Dómsmálaráðherra þarf að kynna sér hvernig búið er að lögreglum í höfuðborgum nágrannaríkjanna. Í Kaupmannahöfn eru 242 íbúar á hvern lögreglumann en í Reykjavík eru 490 íbúar á hvern lögreglumann. Dómsmálaráðuneytið hefur verið beðið að láta af hendi fjárlagatillögum lögreglustjóraembættisins í Reykjavík fyrir næsta ár.
Meira
Talað er fyrir daufum eyrum, þegar dómsmálaráðherra er ítrekað bent á að öryggi íbúa sé ógnað með þeim gífurlega niðurskurði sem orðið hefur til löggæslunnar í Reykjavík.
Fjárlagafrumvarp fyrir næsta ár talar þar sínu máli. Einungis er gert ráð fyrir 9 milljón króna hækkun að raungildi á framlögum til löggæslunnar í borginni. Það er aldeilis furðulegt að dómsmálaráðherra virðist samkvæmt fjárlagafrumvarpinu hafa meiri áhuga á að fylgjast með veikindum lögreglumanna en að sjá til þess að lágmarks þjónusta í löggæslu við borgarana sé tryggð Dómsmálaráðherra þarf að kynna sér hvernig búið er að lögreglum í höfuðborgum nágrannaríkjanna. Í Kaupmannahöfn eru 242 íbúar á hvern lögreglumann en í Reykjavík eru 490 íbúar á hvern lögreglumann. Dómsmálaráðuneytið hefur verið beðið að láta af hendi fjárlagatillögum lögreglustjóraembættisins í Reykjavík fyrir næsta ár.
Meira
1. október
Leyniplöggin úr dómsmálaráðuneytinu
Á árinu 1999 taldi lögreglustjórinn í Reykjavík að til að halda uppi lágmarksþjónustu þyrftu 303 lögreglumenn. Til að halda uppi æskilegu þjónstustigi við borgarbúa taldi lögreglustjórinn að 340 lögreglumenn þyrftu að vera að störfum. Raunaukning á fjármagni til að að auka starfsemi lögreglunnar hefur sama og engin verið s.l. 3 ár. Starfandi lögreglumenn eru nú um þessar mundir um 253 eða langt undir öryggismörkum sem lögreglustjóri setti árið 1999. Yfirvinna lögreglumanna í Reykjavík hefur dregist saman um 25% frá 1998.
Þetta má sjá í þeim gögnum sem dómsmálaráðuneytið með atbeina fjármálaráðuneytisins neitað að láta af hendi, en úrskurðarnefnd um upplýsingamál úrskurðaði vegna kæru minnar að þeir skyldu afhenta.
Meira
Á árinu 1999 taldi lögreglustjórinn í Reykjavík að til að halda uppi lágmarksþjónustu þyrftu 303 lögreglumenn. Til að halda uppi æskilegu þjónstustigi við borgarbúa taldi lögreglustjórinn að 340 lögreglumenn þyrftu að vera að störfum. Raunaukning á fjármagni til að að auka starfsemi lögreglunnar hefur sama og engin verið s.l. 3 ár. Starfandi lögreglumenn eru nú um þessar mundir um 253 eða langt undir öryggismörkum sem lögreglustjóri setti árið 1999. Yfirvinna lögreglumanna í Reykjavík hefur dregist saman um 25% frá 1998.
Þetta má sjá í þeim gögnum sem dómsmálaráðuneytið með atbeina fjármálaráðuneytisins neitað að láta af hendi, en úrskurðarnefnd um upplýsingamál úrskurðaði vegna kæru minnar að þeir skyldu afhenta.
Meira
27. september
Ferða- og risnukostnaður eykst um tæpar 500 milljónir á tveimur árum
Ferða- og risnukostnaður ríkisstofnana og ráðuneyta hefur aukist um 492 milljónir króna á tveimur árum eða milli áranna 1998 og 2000. Það er tæp 27% hækkun. Ferða- og risnukostnaður á s.l. ári var rúmlega 2.3 milljarðar króna. Þetta kemur fram í yfirliti sem ég hef fengið frá Ríkisbókhaldi.
Meira
Ferða- og risnukostnaður ríkisstofnana og ráðuneyta hefur aukist um 492 milljónir króna á tveimur árum eða milli áranna 1998 og 2000. Það er tæp 27% hækkun. Ferða- og risnukostnaður á s.l. ári var rúmlega 2.3 milljarðar króna. Þetta kemur fram í yfirliti sem ég hef fengið frá Ríkisbókhaldi.
Meira
26. september
Sigur á kerfinu
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur kveðið upp úrskurð um að dómsmálaráðuneytinu beri að láta af hendi gögn um málefni lögreglunnar í Reykjavík sem ráðuneytið hafði áður synjað mér um. Ráðuneytin hafa með þessum úrskurði opinberað sig sem nátttröll í stjórnsýnslu sem ekki hafa fylgt eftir þeirri opnun sem verið hefur á undanförnum mánuðum og misserum í stjórnkerfinu. Þessi niðurstaða sýnir að upplýsingalögin hafa enn og aftur sannað gildi sitt. Fjárlagatillögur stofnana ríkisins eiga að vera opinberar, sem stuðlar að markvissri umræðu um fjárlög einstakra stofnana. Þessi úrskurður sýnir að borgararnir geta leitað réttar síns gegn kerfinu og farið fram á gögn sem stjórnvöld vilja helst fela. Nú er hætta á að stjórnvöld leiti krókaleiða til að hefta þennan aðgang sem nú hefur opnast fyrir upplýsingar sem eiga að vera opnar almenningi.
Meira
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur kveðið upp úrskurð um að dómsmálaráðuneytinu beri að láta af hendi gögn um málefni lögreglunnar í Reykjavík sem ráðuneytið hafði áður synjað mér um. Ráðuneytin hafa með þessum úrskurði opinberað sig sem nátttröll í stjórnsýnslu sem ekki hafa fylgt eftir þeirri opnun sem verið hefur á undanförnum mánuðum og misserum í stjórnkerfinu. Þessi niðurstaða sýnir að upplýsingalögin hafa enn og aftur sannað gildi sitt. Fjárlagatillögur stofnana ríkisins eiga að vera opinberar, sem stuðlar að markvissri umræðu um fjárlög einstakra stofnana. Þessi úrskurður sýnir að borgararnir geta leitað réttar síns gegn kerfinu og farið fram á gögn sem stjórnvöld vilja helst fela. Nú er hætta á að stjórnvöld leiti krókaleiða til að hefta þennan aðgang sem nú hefur opnast fyrir upplýsingar sem eiga að vera opnar almenningi.
Meira
19. september
Ruglið í ráðherrunum
Það var ömurlegt að lesa ruglið í ráðherrum húsnæðis- og viðskiptamála í Fréttablaðinu í morgun um afleiðingar breytinga á brunabótamati.
Viðskiptaráðherra taldi brunabótamatið koma vel út fyrir fólk varðandi brunatryggingar. Það standa betur að vígi en áður sagði ráðherrann.
Aftur á móti segir viðskiptaráðherra að lánshæfni eigna sem miði við brunabótamat komi illa við fasteignaeigendur, en það mál sé sér óviðkomandi. Húsnæðisráðherrann taldi hinsvegnar þveröfugt við viðskiptaráðherra fyrningu eigna óeðlilega háa og fyrningarákvæðið í lögum óeðlilega strangt.
Sömuleiðis hafði ráðherra húsnæðismála áhyggjur af því að ekki væri lengur skynsamlegt að miða lánveitingar við brunbótamat. Samt lætur hann Seðlabankann og fjármálaráðuneytið vaða yfir sín sjónarmið og miðar lánshæfni eigna áfram við brunabótamat. Það er skelfilegt að öryggi fólks í húsnæðismálum og tryggingavernd þess í brunatjónum skuli vera í höndum þessara ráðherra.
Meira
Það var ömurlegt að lesa ruglið í ráðherrum húsnæðis- og viðskiptamála í Fréttablaðinu í morgun um afleiðingar breytinga á brunabótamati.
Viðskiptaráðherra taldi brunabótamatið koma vel út fyrir fólk varðandi brunatryggingar. Það standa betur að vígi en áður sagði ráðherrann.
Aftur á móti segir viðskiptaráðherra að lánshæfni eigna sem miði við brunabótamat komi illa við fasteignaeigendur, en það mál sé sér óviðkomandi. Húsnæðisráðherrann taldi hinsvegnar þveröfugt við viðskiptaráðherra fyrningu eigna óeðlilega háa og fyrningarákvæðið í lögum óeðlilega strangt.
Sömuleiðis hafði ráðherra húsnæðismála áhyggjur af því að ekki væri lengur skynsamlegt að miða lánveitingar við brunbótamat. Samt lætur hann Seðlabankann og fjármálaráðuneytið vaða yfir sín sjónarmið og miðar lánshæfni eigna áfram við brunabótamat. Það er skelfilegt að öryggi fólks í húsnæðismálum og tryggingavernd þess í brunatjónum skuli vera í höndum þessara ráðherra.
Meira
30. ágúst
Brunabótamat lækkar að meðaltali um 2.7 milljónir á 35 þúsund íbúðum
Fasteignamat ríkisins hefur að minni ósk skilað nýjum upplýsingum til efnahags- og viðskiptanefndar um endurskoðun á brunabótamatinu. Kannaðar voru breytingar á tæplega 102 þúsund fasteignum fyrir og eftir endurmat á brunabótamati eignanna.
Samkvæmt þeim upplýsingum þá lækkar brunabótamat meira en nemur afskriftunum á rúmlega 35 þúsund af þessum 102 þúsund eignum á landinu eða um 34.5% af heildinni. Á þessum eignum lækkar brunabótamatið meira en afskriftarhlutfallið að meðaltali um 20% eða tæplega 2.7 milljónir króna. Athyglisvert er að meira en helmingur eigna í Reykjavík lækkar brunabótamatið hlutfallslega meira en sem nemur afskriftunum eða á 23 þúsund eignum af alls tæplega 44 þúsund eignum. Þessar tölur sýna að ákvörðun félagsmálaráðherra og ríkisstjórnarinnar er blygðunarlaus aðför að heimilinum í landinu og hrein valdníðsla. Eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar hljóta að koma til skoðunar, enda ekki hægt að kalla þetta neitt annað en eignaupptöku, þegar ríkisvaldið er búið að innleiða beina verðstýringu á fasteignum ekki síst á höfuðborgarsvæðinu.
Meira
Fasteignamat ríkisins hefur að minni ósk skilað nýjum upplýsingum til efnahags- og viðskiptanefndar um endurskoðun á brunabótamatinu. Kannaðar voru breytingar á tæplega 102 þúsund fasteignum fyrir og eftir endurmat á brunabótamati eignanna.
Samkvæmt þeim upplýsingum þá lækkar brunabótamat meira en nemur afskriftunum á rúmlega 35 þúsund af þessum 102 þúsund eignum á landinu eða um 34.5% af heildinni. Á þessum eignum lækkar brunabótamatið meira en afskriftarhlutfallið að meðaltali um 20% eða tæplega 2.7 milljónir króna. Athyglisvert er að meira en helmingur eigna í Reykjavík lækkar brunabótamatið hlutfallslega meira en sem nemur afskriftunum eða á 23 þúsund eignum af alls tæplega 44 þúsund eignum. Þessar tölur sýna að ákvörðun félagsmálaráðherra og ríkisstjórnarinnar er blygðunarlaus aðför að heimilinum í landinu og hrein valdníðsla. Eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar hljóta að koma til skoðunar, enda ekki hægt að kalla þetta neitt annað en eignaupptöku, þegar ríkisvaldið er búið að innleiða beina verðstýringu á fasteignum ekki síst á höfuðborgarsvæðinu.
Meira
16. ágúst
Ekki benda á mig
Skýrsla Ríkisendurskoðunar í máli Árna Johnsen er mikill áfellisdómur á allt eftirlitskerfið í stjórnsýslunni. Allir reyna að vísa frá sér ábyrgð á því að þingmaðurinn
virðist hafa haft opið tékkhefti og sinnt sjálfur því hlutverki sem Framkvæmdasýslan á lögum samkvæmt að hafa með höndum. Menntamálaráðherra er ítrekað varaður við því að farið hafi verið á svig við lög um skipan opinberra framkvæmda og virt að vettugi erindisbréfi sem ráðherrann hafði sett byggingarnefnd Þjóðleikhússins fyrir 5 árum síðan. Ráðherrann gerir samt ekki viðeigandi ráðstafanir til að koma í veg fyrir að fyrirmæli laga séu brotin. Máttlaus skýring ráðherrans um að hann hafi á árinu 1997 óskað eftir áætlun byggingarnefndar um óunnin verk við Þjóðleikhúsið frýjar hann ekki ábyrgð. Ekki síst þegar vinnulag nefndarinnar virðist óbreytt 4 árum síðar eða á árinu 2001. Af því tilefni hlýtur ábyrgð ráðherrans að vera sett undir smásjá. Alþingi þarf líka að skipa rannsóknarnefnd í málið í samræmi við ákvæði 39. gr. stjórnarskrárinnar.
Meira
Skýrsla Ríkisendurskoðunar í máli Árna Johnsen er mikill áfellisdómur á allt eftirlitskerfið í stjórnsýslunni. Allir reyna að vísa frá sér ábyrgð á því að þingmaðurinn
virðist hafa haft opið tékkhefti og sinnt sjálfur því hlutverki sem Framkvæmdasýslan á lögum samkvæmt að hafa með höndum. Menntamálaráðherra er ítrekað varaður við því að farið hafi verið á svig við lög um skipan opinberra framkvæmda og virt að vettugi erindisbréfi sem ráðherrann hafði sett byggingarnefnd Þjóðleikhússins fyrir 5 árum síðan. Ráðherrann gerir samt ekki viðeigandi ráðstafanir til að koma í veg fyrir að fyrirmæli laga séu brotin. Máttlaus skýring ráðherrans um að hann hafi á árinu 1997 óskað eftir áætlun byggingarnefndar um óunnin verk við Þjóðleikhúsið frýjar hann ekki ábyrgð. Ekki síst þegar vinnulag nefndarinnar virðist óbreytt 4 árum síðar eða á árinu 2001. Af því tilefni hlýtur ábyrgð ráðherrans að vera sett undir smásjá. Alþingi þarf líka að skipa rannsóknarnefnd í málið í samræmi við ákvæði 39. gr. stjórnarskrárinnar.
Meira
14. ágúst
Kæra til úrskurðarnefndar um upplýsingamál
Ráðherrar hafa hvað eftir annað á undanförnum misserum verið að þrengja að stjórnarskrárvörðum rétti þingmanna til að leyta upplýsinga í stjórnsýslunni.
Nú hefur dómsmálaráðherra með atbeina fjármálaráðherra neitað mér um afrit af beiðni, tillögum og rökstuðningi lögreglunnar í Reykjavík vegna fjárlaga þessa og s.l. árs.
Með kæru til úrskurðarnefndar um upplýsingamál mun ég láta reyna á rétt minn til aðgangs að þessum gögnum, en liður í aðhaldi og gagnsæi í stjórnsýslunni er réttur þingmanna til upplýsinga frá framkvæmdavaldinu.
Meira
Ráðherrar hafa hvað eftir annað á undanförnum misserum verið að þrengja að stjórnarskrárvörðum rétti þingmanna til að leyta upplýsinga í stjórnsýslunni.
Nú hefur dómsmálaráðherra með atbeina fjármálaráðherra neitað mér um afrit af beiðni, tillögum og rökstuðningi lögreglunnar í Reykjavík vegna fjárlaga þessa og s.l. árs.
Með kæru til úrskurðarnefndar um upplýsingamál mun ég láta reyna á rétt minn til aðgangs að þessum gögnum, en liður í aðhaldi og gagnsæi í stjórnsýslunni er réttur þingmanna til upplýsinga frá framkvæmdavaldinu.
Meira
6. ágúst
Endurskipuleggja þarf skipan og eftirlit með opinberum framkvæmdum
Fjármálaráðherra er óheimilt að taka inn fjárveitingu við gerð fjárlagfrumvarps til opinberra framkvæmda nema að fram hafi farið frumathugn og áætlanagerð á verkinu.
Geri hann það án þess að verkið uppfylli þessi skilyrði laga um skipan opinberra framkvæmda má leiða að því líkur að hann beri ábyrð skv. l. um ráðherraábyrgð, en þar segir að ráðherra megi ekki láta framkvæma neitt það sem fer í bága við lög.
Allar framkvæmdir yfir 5 milljónir kr falla undir lög um opinberar framkvæmdir.
Afar líklegt er að fjöldi framkvæmda hafi ekki uppfyllt skilyrði laga um opinberar framkvæmdir. Á því þarf að gera úttekt. Auk þess þarf að endurskipuleggja allt skipulags- og eftirlitskerfi með opinberum framkvæmdum, en með því væri hægt að spara hundruðir milljóna árlega af opinberu fé.Undirbúningur að því er þegar hafin.
Meira
Fjármálaráðherra er óheimilt að taka inn fjárveitingu við gerð fjárlagfrumvarps til opinberra framkvæmda nema að fram hafi farið frumathugn og áætlanagerð á verkinu.
Geri hann það án þess að verkið uppfylli þessi skilyrði laga um skipan opinberra framkvæmda má leiða að því líkur að hann beri ábyrð skv. l. um ráðherraábyrgð, en þar segir að ráðherra megi ekki láta framkvæma neitt það sem fer í bága við lög.
Allar framkvæmdir yfir 5 milljónir kr falla undir lög um opinberar framkvæmdir.
Afar líklegt er að fjöldi framkvæmda hafi ekki uppfyllt skilyrði laga um opinberar framkvæmdir. Á því þarf að gera úttekt. Auk þess þarf að endurskipuleggja allt skipulags- og eftirlitskerfi með opinberum framkvæmdum, en með því væri hægt að spara hundruðir milljóna árlega af opinberu fé.Undirbúningur að því er þegar hafin.
Meira
30. júlí
Gagnrýni Ríkisendurskoðunar
Ríkisendurskoðun hefur komist að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að fylgt hafi verið ákvæðum laga um opinberar framkvæmdir, en stofnunin kannaði verklag við framkvæmd tiltekinna opinberra framkvæmda.
Helstu niðurstöður Ríkisendurskoðunar sem kynntar voru efnahags- og viðskiptanefnd í vor var að ábyrgð þeirra sem að framkvæmdum koma sé óljós, sem og upplýsingaskylda og fyrirkomulag ákvarðanatöku. Jafnframt kom fram að eftirlit virki ekki og umfang framkvæmda takmarkist ekki við fjárveitingar sem veittar eru til þeirra á fjárlagaárinu. Skortur væri á samhæfingu og samráði á framkvæmdatímanum. Ríkisendurskoðun vildi lagabreytingar en meirihluti efnahags- og viðskiptanefndar hunsaði þær.
Meira
Ríkisendurskoðun hefur komist að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að fylgt hafi verið ákvæðum laga um opinberar framkvæmdir, en stofnunin kannaði verklag við framkvæmd tiltekinna opinberra framkvæmda.
Helstu niðurstöður Ríkisendurskoðunar sem kynntar voru efnahags- og viðskiptanefnd í vor var að ábyrgð þeirra sem að framkvæmdum koma sé óljós, sem og upplýsingaskylda og fyrirkomulag ákvarðanatöku. Jafnframt kom fram að eftirlit virki ekki og umfang framkvæmda takmarkist ekki við fjárveitingar sem veittar eru til þeirra á fjárlagaárinu. Skortur væri á samhæfingu og samráði á framkvæmdatímanum. Ríkisendurskoðun vildi lagabreytingar en meirihluti efnahags- og viðskiptanefndar hunsaði þær.
Meira
27. júlí
Alvarleg vanræksla og lögbrot
Alvarleg brotalöm er á framkvæmd laga um opinberar framkvæmdir. Framkvæmdasýsla ríkisins hefur einungis gert skilamat fyrir 6 af 98 verkum sem lokið var á árunum 1995-2000. Það er lögbrot. Samkvæmt lögum um skipan opinberra framkvæmda á að lokinni hverri verklegri framkvæmd og úttekt að fara fram skilamat. Í matinu á að gera grein fyrir því hvernig framkvæmd hefur tekist miðað við áætlun og gera samanburð við hliðstæðar framkvæmdir sem þegar hafa verið metnar. Hér er á ferðinni alvarleg vanræksla í starfi, en skilamat og greinagerð um lok verka á að senda samstarfsnefnd um opinberar framkvæmd og fjárlaganefnd Alþingis.
Meira
Alvarleg brotalöm er á framkvæmd laga um opinberar framkvæmdir. Framkvæmdasýsla ríkisins hefur einungis gert skilamat fyrir 6 af 98 verkum sem lokið var á árunum 1995-2000. Það er lögbrot. Samkvæmt lögum um skipan opinberra framkvæmda á að lokinni hverri verklegri framkvæmd og úttekt að fara fram skilamat. Í matinu á að gera grein fyrir því hvernig framkvæmd hefur tekist miðað við áætlun og gera samanburð við hliðstæðar framkvæmdir sem þegar hafa verið metnar. Hér er á ferðinni alvarleg vanræksla í starfi, en skilamat og greinagerð um lok verka á að senda samstarfsnefnd um opinberar framkvæmd og fjárlaganefnd Alþingis.
Meira
21. júlí
Gölluð lög um ráðherraábyrgð
Iðulega hafa ráðherrar í þeim löndum sem við berum okkur saman við sagt af sér vegna brota í starfi. Þeir axla líka ábyrgð með afsögn á ráðherradómi vegna gjörða undirmanna sinna. Í því efni virðist lögin um ráðherraábyrgð hér á landi vera veikari en almennt gerist erlendis. Má t.d. af þeim ráða að mikið vafamál er að ráðherrar verði dregnir til ábyrgðar á grundvelli laga um ráðherraábyrgð vegna starfa byggingarnefndar Þjóðleikhússins eða skorts á eftirliti með framkvæmd á hennar vegum. Ljóst er lögin um ráðherraábyrgð þarf að endurskoða, en frumvarp þar að lútandi verður lagt fram á komandi haustþingi. Við það verður miðað að löggjöf um ráðherraábyrgð verði sambærileg við það sem gerist í þeim löndum sem við berum okkur saman við.
Meira
Iðulega hafa ráðherrar í þeim löndum sem við berum okkur saman við sagt af sér vegna brota í starfi. Þeir axla líka ábyrgð með afsögn á ráðherradómi vegna gjörða undirmanna sinna. Í því efni virðist lögin um ráðherraábyrgð hér á landi vera veikari en almennt gerist erlendis. Má t.d. af þeim ráða að mikið vafamál er að ráðherrar verði dregnir til ábyrgðar á grundvelli laga um ráðherraábyrgð vegna starfa byggingarnefndar Þjóðleikhússins eða skorts á eftirliti með framkvæmd á hennar vegum. Ljóst er lögin um ráðherraábyrgð þarf að endurskoða, en frumvarp þar að lútandi verður lagt fram á komandi haustþingi. Við það verður miðað að löggjöf um ráðherraábyrgð verði sambærileg við það sem gerist í þeim löndum sem við berum okkur saman við.
Meira
16. júlí
Virðing Alþingis í húfi
Þingmenn sem gerast brotlegir í starfi verða að bera fulla ábyrgð á gjörðum sínum, siðferðilega, lagalega og pólitískt. Rétt og eðlilegt er að settar verði siðareglur fyrir þingmenn líkt og er hjá mörgum starfsstéttum í þjóðfélaginu. Meðal annars á þingmönnum að vera óheimil þátttaka í nefndum eða starfi utan þings sem leitt getur til hagsmunaárekstra. Taka á fyrir setu þingmanna í nefndum eða ráðum á vegum framkvæmdavaldsins, sem hafa með að gera meðferð eða úthlutun á almannafé. Líkt og í mörgum öðrum löndum ættu þingmenn að leggja reglulega fram lista yfir öll störf sín og þáttöku í nefndum utan þings. Einnig ættu þeir að gera grein fyrir ítökum sem þeir kunna að hafa í atvinnurekstri eða fjármálastofnunum með hlutabréfaeign, stjórnarsetu eða á annan hátt.
Meira
Þingmenn sem gerast brotlegir í starfi verða að bera fulla ábyrgð á gjörðum sínum, siðferðilega, lagalega og pólitískt. Rétt og eðlilegt er að settar verði siðareglur fyrir þingmenn líkt og er hjá mörgum starfsstéttum í þjóðfélaginu. Meðal annars á þingmönnum að vera óheimil þátttaka í nefndum eða starfi utan þings sem leitt getur til hagsmunaárekstra. Taka á fyrir setu þingmanna í nefndum eða ráðum á vegum framkvæmdavaldsins, sem hafa með að gera meðferð eða úthlutun á almannafé. Líkt og í mörgum öðrum löndum ættu þingmenn að leggja reglulega fram lista yfir öll störf sín og þáttöku í nefndum utan þings. Einnig ættu þeir að gera grein fyrir ítökum sem þeir kunna að hafa í atvinnurekstri eða fjármálastofnunum með hlutabréfaeign, stjórnarsetu eða á annan hátt.
Meira
14. júlí
Brunabótamat skerti meiri en fimmtu hverja lánsumsókn
Af 15.500 umsóknum sem bárust Íbúðalánasjóði frá 1. janúar 1999 fram í júlí 2001 voru tæpar 3.400 umsóknir þar sem kaupverð var hærra en brunabótamat. Tæplega 3000 þessara umsækjenda fengu skert lán vegna þessa. Þetta kemur fram í svari Íbúðalánasjóðs vegna fyrirspurna frá efnahags- og viðskiptanefnd. Í svari Íbúðalánasjóðs kemur jafnframt fram að á 100 íbúðum eru uppreiknaðar eftirstöðvar lána sjóðsins orðnar hærri en brunabótamatið miðað við gildandi brunabótamat. Búast má við að veruleg fjölgun verði á íbúðum þar sem eftirstöðvar lána verði hærri en brunabótamatið, þegar nýtt brunabótamat tekur gildi í haust. Endurskoðað brunabótamat mun einnig að óbreyttu fjölga verulega þeim sem fá skert lán vegna lágs brunabótamats. Þegar í stað þarf að afnema tengingu brunabótamats við lánveitingar og í haust verður að nema úr gildi ólögin frá 1999 sem rýra verulega tryggingavernd vegna brunatjóna.
Meira
Af 15.500 umsóknum sem bárust Íbúðalánasjóði frá 1. janúar 1999 fram í júlí 2001 voru tæpar 3.400 umsóknir þar sem kaupverð var hærra en brunabótamat. Tæplega 3000 þessara umsækjenda fengu skert lán vegna þessa. Þetta kemur fram í svari Íbúðalánasjóðs vegna fyrirspurna frá efnahags- og viðskiptanefnd. Í svari Íbúðalánasjóðs kemur jafnframt fram að á 100 íbúðum eru uppreiknaðar eftirstöðvar lána sjóðsins orðnar hærri en brunabótamatið miðað við gildandi brunabótamat. Búast má við að veruleg fjölgun verði á íbúðum þar sem eftirstöðvar lána verði hærri en brunabótamatið, þegar nýtt brunabótamat tekur gildi í haust. Endurskoðað brunabótamat mun einnig að óbreyttu fjölga verulega þeim sem fá skert lán vegna lágs brunabótamats. Þegar í stað þarf að afnema tengingu brunabótamats við lánveitingar og í haust verður að nema úr gildi ólögin frá 1999 sem rýra verulega tryggingavernd vegna brunatjóna.
Meira
2. júlí
600 milljónir í aukna sjúklingaskatta
Ríkisstjórnin ætti að skammast sín fyrir að auka sjúklingaskatta um 600 milljónir á sama tíma og kauphækkanir launafólks eru uppétnar og rýrnandi kaupmáttur er framundan. Um er að ræða breytingar á greiðslum fyri röntgenþjónustu og þjónustu sérfræðilækna, allt að 67% hækkun, sem tóku gildi nú 1. júlí. Þessi sjúklingaskattar eiga að skila ríkissjóði 300 milljónum króna. Upplýst er líka að endurgreiðslur vegna tannlæknaþjónustu hafa verið skertar s.l. 3 ár með þeim afleiðingum að allt að 300 milljón króna byrðum hefur verið velt yfir á barnafjölskyldur, en mestar byrðar hafa þar borið fjölskyldur langveikra og fatlaðra barna.
Meira
Ríkisstjórnin ætti að skammast sín fyrir að auka sjúklingaskatta um 600 milljónir á sama tíma og kauphækkanir launafólks eru uppétnar og rýrnandi kaupmáttur er framundan. Um er að ræða breytingar á greiðslum fyri röntgenþjónustu og þjónustu sérfræðilækna, allt að 67% hækkun, sem tóku gildi nú 1. júlí. Þessi sjúklingaskattar eiga að skila ríkissjóði 300 milljónum króna. Upplýst er líka að endurgreiðslur vegna tannlæknaþjónustu hafa verið skertar s.l. 3 ár með þeim afleiðingum að allt að 300 milljón króna byrðum hefur verið velt yfir á barnafjölskyldur, en mestar byrðar hafa þar borið fjölskyldur langveikra og fatlaðra barna.
Meira
29. júní
Leiðir til 5 milljarða skattahækkana
Mikilvægt er að ríki og sveitarfélög falli frá 5 milljarða skattahækkun sem breyting
á fasteignamati muni gefa þeim á óbreyttu, enda var það ekki tilgangur lagabreytinganna frá 1999 að þær skiluðu auknum skatttekjum. Um er að ræða hækkun á fasteignagjöldum,
eignarsköttum, stimpilgjöldum, erfðafjárskatti og skerðingu á vaxtabótum. Þetta var almenn skoðun nefndrmanna í efnahags- og viðskiptanefnd á fundi í morgun. Sömuleiðis að brunamótamat væri ónothæfur grundvöllur til að miða við veðhæfni eigna í lánsviðskiptum.
Jafnframt var samþykkt að lögfræðisvið Alþingis færi yfir tryggingarþátt brunabótamatsins kæmi til brunatjóns. Lögboðnar brunatryggingar og reglur vátryggingaréttar kveða á um að tjónaþoli sem verður fyrir brunatjóni verði jafnsettur og eftir fjárhagslega komi til brunatjóns. Álitamálið snýst um skaðabótaskyldu til tjónþola og ábyrgð á brunabótamati ef það er of lágt, verði fasteignaeigendur fyrir tjóni. Samstaða var í efnahags- og viðskiptanefnd í morgun um ofangreind atriði.
Meira
Mikilvægt er að ríki og sveitarfélög falli frá 5 milljarða skattahækkun sem breyting
á fasteignamati muni gefa þeim á óbreyttu, enda var það ekki tilgangur lagabreytinganna frá 1999 að þær skiluðu auknum skatttekjum. Um er að ræða hækkun á fasteignagjöldum,
eignarsköttum, stimpilgjöldum, erfðafjárskatti og skerðingu á vaxtabótum. Þetta var almenn skoðun nefndrmanna í efnahags- og viðskiptanefnd á fundi í morgun. Sömuleiðis að brunamótamat væri ónothæfur grundvöllur til að miða við veðhæfni eigna í lánsviðskiptum.
Jafnframt var samþykkt að lögfræðisvið Alþingis færi yfir tryggingarþátt brunabótamatsins kæmi til brunatjóns. Lögboðnar brunatryggingar og reglur vátryggingaréttar kveða á um að tjónaþoli sem verður fyrir brunatjóni verði jafnsettur og eftir fjárhagslega komi til brunatjóns. Álitamálið snýst um skaðabótaskyldu til tjónþola og ábyrgð á brunabótamati ef það er of lágt, verði fasteignaeigendur fyrir tjóni. Samstaða var í efnahags- og viðskiptanefnd í morgun um ofangreind atriði.
Meira
28. júní
Fjárhagsöryggi fasteignaeigenda í brunatjóni
Efnahags- og viðskiptanefnd sem kölluð hefur verið til fundar í fyrramálið mun kanna
áhrif breytinga á fasteigna- og brunabótamati á skattstofn, tryggingamarkað og lánaviðskipti.
Ljóst er að þessar breytingar hafa veruleg áhrif að óbreyttu á veðhæfni eigna og söluverðmæti og þær munu hækka skatta. Ekki bara fasteignagjöld um sennilega 1 ½ milljarð króna, heldur einnig stimpilgjöld, eigna- og erfðafjárskatt og lækka vaxtabætur. Sérstaklega þarf líka að skoða áhrif þessara breytinga á vátryggingaverðmæti eigna vegna brunatjóns, en draga má í efa að 30-60% lækkun á brunabótamati standist þá reglu vátryggingaréttar að tjónþoli eigi að vera jafn settur og fyrir tjónið.
Meira
Efnahags- og viðskiptanefnd sem kölluð hefur verið til fundar í fyrramálið mun kanna
áhrif breytinga á fasteigna- og brunabótamati á skattstofn, tryggingamarkað og lánaviðskipti.
Ljóst er að þessar breytingar hafa veruleg áhrif að óbreyttu á veðhæfni eigna og söluverðmæti og þær munu hækka skatta. Ekki bara fasteignagjöld um sennilega 1 ½ milljarð króna, heldur einnig stimpilgjöld, eigna- og erfðafjárskatt og lækka vaxtabætur. Sérstaklega þarf líka að skoða áhrif þessara breytinga á vátryggingaverðmæti eigna vegna brunatjóns, en draga má í efa að 30-60% lækkun á brunabótamati standist þá reglu vátryggingaréttar að tjónþoli eigi að vera jafn settur og fyrir tjónið.
Meira
27. júní
Afleiðingarnar af breytingu á fasteigna- og brunabótamati
Algengt er að brunamótamat eldri eigna lækki um 30-40% við endurmat Fasteignamat ríkisins
sem landsmenn eru nú að fá sendar tilkynningar um. Dæmi er um 7 milljón króna lækkun á brunabótamati. Afleiðing þess er enn frekari skerðing á lánamöguleikum einstaklinga og hugsanlega verðfall á eldri eignum. Í heild lækkar brunabótamat um 94 milljarða króna og fasteignamat hækkar um 203 milljarða króna. Efnahags- og viðskiptanefnd verði kölluð saman vegna málsins.
Meira
Algengt er að brunamótamat eldri eigna lækki um 30-40% við endurmat Fasteignamat ríkisins
sem landsmenn eru nú að fá sendar tilkynningar um. Dæmi er um 7 milljón króna lækkun á brunabótamati. Afleiðing þess er enn frekari skerðing á lánamöguleikum einstaklinga og hugsanlega verðfall á eldri eignum. Í heild lækkar brunabótamat um 94 milljarða króna og fasteignamat hækkar um 203 milljarða króna. Efnahags- og viðskiptanefnd verði kölluð saman vegna málsins.
Meira
26. júní
Af heimsendaspám Guðna
Í DV í dag varar Guðni Ágústsson landsbúnaðarráðherra við heimsendaspámönnum, þegar rætt er um efnahagsvandann og segist vera bjartsýnn á framtíðina. Áfram segir Guðni að þó aðeins gefi nú á bátinn og velgengnin sé ekki alveg eins augljós og verið hafi, þá séu þessir heimsendaspámenn verstu spámenn sem við eigum. "Þeir ætla allt að berja niður og búa til myrkur alls staðar segir Guðni í viðtalinu.
Ja hérna – öðru vísi mér áður brá, þegar Guðni var í stjórnarandstöðu 1995. Þá heimtaði Guðni margar utandagskrárumræður út af skuldum heimilanna, sem voru þá helmingi lægri en þær eru nú og notaði hástemmd lýsingarorð, svo mjög blöskraði honum skuldastaða heimilanna.
Líf, heill og hamingja þúsunda heimila er í húfi að á þessum málum sé tekið sagði Guðni áður en hann settist í mjúkan ráðherrastólinn, en í stjórnartíð hans hafa skuldir heimilanna vaxið úr 318 milljörðum í um 650 milljarða króna. Heimtaði hann að strax yrði gerði ný þjóðarsátt sem hjálpaði fólk útúr vandanum.
Meira
Í DV í dag varar Guðni Ágústsson landsbúnaðarráðherra við heimsendaspámönnum, þegar rætt er um efnahagsvandann og segist vera bjartsýnn á framtíðina. Áfram segir Guðni að þó aðeins gefi nú á bátinn og velgengnin sé ekki alveg eins augljós og verið hafi, þá séu þessir heimsendaspámenn verstu spámenn sem við eigum. "Þeir ætla allt að berja niður og búa til myrkur alls staðar segir Guðni í viðtalinu.
Ja hérna – öðru vísi mér áður brá, þegar Guðni var í stjórnarandstöðu 1995. Þá heimtaði Guðni margar utandagskrárumræður út af skuldum heimilanna, sem voru þá helmingi lægri en þær eru nú og notaði hástemmd lýsingarorð, svo mjög blöskraði honum skuldastaða heimilanna.
Líf, heill og hamingja þúsunda heimila er í húfi að á þessum málum sé tekið sagði Guðni áður en hann settist í mjúkan ráðherrastólinn, en í stjórnartíð hans hafa skuldir heimilanna vaxið úr 318 milljörðum í um 650 milljarða króna. Heimtaði hann að strax yrði gerði ný þjóðarsátt sem hjálpaði fólk útúr vandanum.
Meira
21. júní
Lýst eftir viðskiptaráðherra
Þakka ber DV fyrir að vekja athygli á þeirri verðsprengingu sem orðið hefur á matvörumarkaðnum á undanförnum mánuðum. Neytendur eiga kröfu á því að samkeppnisyfirvöld og viðskiptaráðherra grípi þegar í taumana og leiti skýringa á þessum gífurlegum verðhækkunum. Kanna þarf að hve miklu leyti megi rekja hana til gengisþróunar, erlendra verðbreytinga, hækkunar smásöluálagningar eða auknum hluta birgja og dreifingaraðila í matvöruverðinu. Hætta er á að erfitt verði að stöðva verðbólguhjólið sem nú er farið af stað ef í skjóli fákeppni stóru fyrirtækjablokkirnar á matvörumarkaðnum fá óáreittar að knýja fram verðhækkanir á matvöru sem ekkert tilefni er til. Það er skylda viðskiptaráðherra að bregðast við þegar í stað.
Meira
Þakka ber DV fyrir að vekja athygli á þeirri verðsprengingu sem orðið hefur á matvörumarkaðnum á undanförnum mánuðum. Neytendur eiga kröfu á því að samkeppnisyfirvöld og viðskiptaráðherra grípi þegar í taumana og leiti skýringa á þessum gífurlegum verðhækkunum. Kanna þarf að hve miklu leyti megi rekja hana til gengisþróunar, erlendra verðbreytinga, hækkunar smásöluálagningar eða auknum hluta birgja og dreifingaraðila í matvöruverðinu. Hætta er á að erfitt verði að stöðva verðbólguhjólið sem nú er farið af stað ef í skjóli fákeppni stóru fyrirtækjablokkirnar á matvörumarkaðnum fá óáreittar að knýja fram verðhækkanir á matvöru sem ekkert tilefni er til. Það er skylda viðskiptaráðherra að bregðast við þegar í stað.
Meira
20. júní
Forsætisráðherra í fílabeinsturni
Loksins þegar örlar á viðurkenningu forsætisráðherra á efnahagsvandanum þá leggst hann svo lágt að kenna um kjarabaráttu launafólks. Forsætisráðherra hefði frekar átt að nota hátíðarávarp sitt 17. júní til að þakka lágtekjufólki þolinmæði og langlundargeð gagnvart ríkisstjórninni.
Meira
Loksins þegar örlar á viðurkenningu forsætisráðherra á efnahagsvandanum þá leggst hann svo lágt að kenna um kjarabaráttu launafólks. Forsætisráðherra hefði frekar átt að nota hátíðarávarp sitt 17. júní til að þakka lágtekjufólki þolinmæði og langlundargeð gagnvart ríkisstjórninni.
Meira
13. júní
8 milljarða útlánatöp
Útlánatöp viðskiptabankanna þriggja voru á árunum 1997-1999 eða á þriggja ára tímabili tæpir 8 milljarðar króna. Framlög í afskriftareikning útlána voru á sama tíma
6.3 milljarðar króna. Útlánatöp Íslandsbanka hafa meira en tvöfaldast milli áranna 1998-1999 og meira en þrefaldast hjá Búnaðarbanka. Þetta er rétt að hafa í huga nú þegar Alþjóð gjaldeyrissjóðurinn telur að veikleikar fjármálakerfisins hér á landi geti stefnt stöðugleikanum í hættu. Leggja þeir sérsaka áhrslu á að reglur um afskriftir lánastofnana og áhættuflokkun útlán séu ekki í samræmi við það sem best gerist.
Meira
Útlánatöp viðskiptabankanna þriggja voru á árunum 1997-1999 eða á þriggja ára tímabili tæpir 8 milljarðar króna. Framlög í afskriftareikning útlána voru á sama tíma
6.3 milljarðar króna. Útlánatöp Íslandsbanka hafa meira en tvöfaldast milli áranna 1998-1999 og meira en þrefaldast hjá Búnaðarbanka. Þetta er rétt að hafa í huga nú þegar Alþjóð gjaldeyrissjóðurinn telur að veikleikar fjármálakerfisins hér á landi geti stefnt stöðugleikanum í hættu. Leggja þeir sérsaka áhrslu á að reglur um afskriftir lánastofnana og áhættuflokkun útlán séu ekki í samræmi við það sem best gerist.
Meira
12. júní
Blóðmjólka lántakendur
Heildarvanskil fyrirtækja og einstaklinga við 9 lánastofnanir sem hafa með höndum 73% af heildarútlánum var í lok mars 17.4 milljarðar króna. Þar af voru vanskil einstaklinga 7.6 milljarðar króna eða 5.7% af heilarútlánum. Tæplega 3000 manns voru með 490 milljónir í vanskilum 1. janúar s.l., þar af nam kostnaður og dráttarvextir um 30% fjárhæðarinnar eða 150 milljónir.
Meira
Heildarvanskil fyrirtækja og einstaklinga við 9 lánastofnanir sem hafa með höndum 73% af heildarútlánum var í lok mars 17.4 milljarðar króna. Þar af voru vanskil einstaklinga 7.6 milljarðar króna eða 5.7% af heilarútlánum. Tæplega 3000 manns voru með 490 milljónir í vanskilum 1. janúar s.l., þar af nam kostnaður og dráttarvextir um 30% fjárhæðarinnar eða 150 milljónir.
Meira
7. júní
Fjöregg þjóðarinnar í húfi
Það áfall sem þjóðin hefur orðið fyrir með gífurlegu hruni þorskstofnsins verður ekki slitið úr samhengi við núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi. Ekkert er að marka aflatölur eða uppgefnar tölur um fisk úr sjó dreginn, sem áhrif hefur á allar stofnmælingar og fiskirannsóknir.
Fiskveiðistjórnunarkerfið hefur því ekki einasta tekið sameiginlega auðlind þjóðarinnar og flutt í einkaeign örfárra kvótaeigenda. Það hefur líka átt verulegan þátt í að brengla og afskræma allar vísindarannsóknir með þeim afleiðingum að þær hafa reynst nánast marklausar við mat á stofnstærð fiskistofnana.
Meira
Það áfall sem þjóðin hefur orðið fyrir með gífurlegu hruni þorskstofnsins verður ekki slitið úr samhengi við núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi. Ekkert er að marka aflatölur eða uppgefnar tölur um fisk úr sjó dreginn, sem áhrif hefur á allar stofnmælingar og fiskirannsóknir.
Fiskveiðistjórnunarkerfið hefur því ekki einasta tekið sameiginlega auðlind þjóðarinnar og flutt í einkaeign örfárra kvótaeigenda. Það hefur líka átt verulegan þátt í að brengla og afskræma allar vísindarannsóknir með þeim afleiðingum að þær hafa reynst nánast marklausar við mat á stofnstærð fiskistofnana.
Meira
4. júní
Hálfsannleikur upplýsingafulltrúans
Í DV á laugardag segir upplýsingafulltrúi íbúðalánasjóðs að fáar leiguíbúðir séu ekki sök íbúðalánasjóðs og að sveitarfélögin hafi að mestu dregið sig út úr leiguíbúðabyggingum. Upplýsingafulltrúinn getur ekki um ástæðuna, sem er sú að vextir hafa a.m.k. fjórfaldast á lánum til leiguíbúða á undanförnum 3 árum. Ríkissjóður þarf að greiða í niðurgreiðslu nálægt 3 milljónum króna með hverri 2ja-3ja herbergja íbúð til að viðhalda sömu kjörum og verið hafa á leiguíbúðum. Sveitarfélög og félagssamtök bíða eftir þessum stofnstyrkjum, þess vegna halda þau að sér höndum. Eftir því er nú kallað hvar eru stofnstyrkirnir. Upplýsingafulltrúanum væri nær að ganga eftir þeim í stað þess að gorta af lánveitingum sem enginn getur notað.
Meira
Í DV á laugardag segir upplýsingafulltrúi íbúðalánasjóðs að fáar leiguíbúðir séu ekki sök íbúðalánasjóðs og að sveitarfélögin hafi að mestu dregið sig út úr leiguíbúðabyggingum. Upplýsingafulltrúinn getur ekki um ástæðuna, sem er sú að vextir hafa a.m.k. fjórfaldast á lánum til leiguíbúða á undanförnum 3 árum. Ríkissjóður þarf að greiða í niðurgreiðslu nálægt 3 milljónum króna með hverri 2ja-3ja herbergja íbúð til að viðhalda sömu kjörum og verið hafa á leiguíbúðum. Sveitarfélög og félagssamtök bíða eftir þessum stofnstyrkjum, þess vegna halda þau að sér höndum. Eftir því er nú kallað hvar eru stofnstyrkirnir. Upplýsingafulltrúanum væri nær að ganga eftir þeim í stað þess að gorta af lánveitingum sem enginn getur notað.
Meira
30. maí
Ráðherra pissar í skóinn sinn
Tímabært var að hækka húsbréfalánin eins og kynnt var í fjölmiðlum í dag. Það er hinsvegar afleitt að félagsmálaráðherra kemur sér hjá að taka á þeim vanda sem skapast hefur vegna mikils munar sem orðin er á kaupverði íbúða og brunabótamati s.l. 2-3 ár vegna mikilla hækkana á fasteignaverði. Áætla má að um 1000 íbúðarkaupendur hafi lent í erfiðleikum vegna þessa og orðið að taka skammtímalán, sem raskað hafa verulega fjárhagsáætlunum fjölda heimila. Þetta vandamál skilur ráðherrann eftir, sem enn mun vaxa vegna fyrirhugaðra áforma um endurmat á brunabótamati.
Meira
Tímabært var að hækka húsbréfalánin eins og kynnt var í fjölmiðlum í dag. Það er hinsvegar afleitt að félagsmálaráðherra kemur sér hjá að taka á þeim vanda sem skapast hefur vegna mikils munar sem orðin er á kaupverði íbúða og brunabótamati s.l. 2-3 ár vegna mikilla hækkana á fasteignaverði. Áætla má að um 1000 íbúðarkaupendur hafi lent í erfiðleikum vegna þessa og orðið að taka skammtímalán, sem raskað hafa verulega fjárhagsáætlunum fjölda heimila. Þetta vandamál skilur ráðherrann eftir, sem enn mun vaxa vegna fyrirhugaðra áforma um endurmat á brunabótamati.
Meira
29. maí
Vont versnar
Vont ástand á fasteignamarkaðnum getur enn versnað verði ekkert að gert. Fasteignamat ríkisins áformar endurmat á brunabótamati, sem og fasteignamati og verða tilkynningar um breytingar sendar til allra fasteignaeigenda um miðjan júní. Lánveitingar íbúðalánasjóðs sem taka mið af brunabótamati hafa stöðugt verið að lækka á s.l. 2-3 árum, þar sem bilið milli kaupverðs íbúða og brunabótamats hefur breikkað mikið. Endurmat á brunabótamati sem nú stendur fyrir dyrum getur enn dregið úr lánveitingum frá því sem þegar er orðið og leitt til verulegra fjárhagserfiðleika hjá íbúðareigendum.
Meira
Vont ástand á fasteignamarkaðnum getur enn versnað verði ekkert að gert. Fasteignamat ríkisins áformar endurmat á brunabótamati, sem og fasteignamati og verða tilkynningar um breytingar sendar til allra fasteignaeigenda um miðjan júní. Lánveitingar íbúðalánasjóðs sem taka mið af brunabótamati hafa stöðugt verið að lækka á s.l. 2-3 árum, þar sem bilið milli kaupverðs íbúða og brunabótamats hefur breikkað mikið. Endurmat á brunabótamati sem nú stendur fyrir dyrum getur enn dregið úr lánveitingum frá því sem þegar er orðið og leitt til verulegra fjárhagserfiðleika hjá íbúðareigendum.
Meira
25. maí
Einokunarrisarnir óttast Samkeppnisstofnun
Samkeppnisstofnun hefur metið að eign vátryggingafélaganna í öðrum félögum og fyrirtækjum sé ekki undir 10 milljörðum á markaðsverði (árið 1998) , en þau eigi stóran hlut í flutningafyrirtækjum, banka, olíufélögum, útgerðarfélögum, sölufyrirtækjum, ferðaskrifstofum o.fl Sömuleiðis metur stofnuninn að heildareignir olíufélaganna í öðrum fyrirtækjum sé ekki heldur undir 10 milljörðum króna (árið 1998) og að stór hluti eigna þeirra séu í útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækjum. Einnig eigi þau eignir í sjóðum, þjónustufyrirtækjum, vátryggingafélögum of.l.
Meira
Samkeppnisstofnun hefur metið að eign vátryggingafélaganna í öðrum félögum og fyrirtækjum sé ekki undir 10 milljörðum á markaðsverði (árið 1998) , en þau eigi stóran hlut í flutningafyrirtækjum, banka, olíufélögum, útgerðarfélögum, sölufyrirtækjum, ferðaskrifstofum o.fl Sömuleiðis metur stofnuninn að heildareignir olíufélaganna í öðrum fyrirtækjum sé ekki heldur undir 10 milljörðum króna (árið 1998) og að stór hluti eigna þeirra séu í útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækjum. Einnig eigi þau eignir í sjóðum, þjónustufyrirtækjum, vátryggingafélögum of.l.
Meira
22. maí
Samræmdur neyslustaðall um framfærslukostnað heimila
Nokkri þingmenn Samfylkingarinnar hafa flutt á Alþingi tillögu um að unninn
verði samræmdur neyslustaðall um framfærslukostnað heimila eftir fjölskyldugerð sem verði leiðbeinandi fyrir stjórnvöld við ýmsar ákvarðanir er lúta að fjárhæðum bóta og styrkja velferðarkerfisins. Þessi tillaga var samþykkt nú fyrir þingloka á Alþingi, en í nokkuð
breyttri mynd. Forsætisráðherra er falið að kanna hvort ástæða er til að samræma neysluviðmiðanir hér á landi, notkun þeirra eða aðferðir við gerð þeirra.
Meira
Nokkri þingmenn Samfylkingarinnar hafa flutt á Alþingi tillögu um að unninn
verði samræmdur neyslustaðall um framfærslukostnað heimila eftir fjölskyldugerð sem verði leiðbeinandi fyrir stjórnvöld við ýmsar ákvarðanir er lúta að fjárhæðum bóta og styrkja velferðarkerfisins. Þessi tillaga var samþykkt nú fyrir þingloka á Alþingi, en í nokkuð
breyttri mynd. Forsætisráðherra er falið að kanna hvort ástæða er til að samræma neysluviðmiðanir hér á landi, notkun þeirra eða aðferðir við gerð þeirra.
Meira
21. maí
Svar samgönguráðherra um niðurskurð á vegaframkvæmdum
Í svar samgönguráðherra til mín um frestun á vegaframkvæmdum kemur fram að ráðherrann mun skera niður framkvæmdir um 330 milljónir á höfuðborgarsvæðinu og fyrir 470 milljónir á landsbyggðinni á þessu ár. Hlutfallslega er niðurskurðurinn mun minni í ár á höfuðborgarsvæðinu en á s.l. ári.
Meira
Í svar samgönguráðherra til mín um frestun á vegaframkvæmdum kemur fram að ráðherrann mun skera niður framkvæmdir um 330 milljónir á höfuðborgarsvæðinu og fyrir 470 milljónir á landsbyggðinni á þessu ár. Hlutfallslega er niðurskurðurinn mun minni í ár á höfuðborgarsvæðinu en á s.l. ári.
Meira
17. maí
Pólitískt hæli
Enn geta forystumenn stjórnmálaflokka átt skjól í bankastjórastólum Seðlabankans þegar þeir hætta störfum í pólitíkinni. Á hraðferð er nú í gegnum þingið frumvarp um Seðlabankann, sem áfram gerir ráð fyrir þremur bankastjórum við Seðlabankann. Lögbundið er að ekki sé nauðsynlegt að auglýsa stöðuna og ekkert er kveðið á um hæfnisskilyrði í stöðu Seðlabankastjóra. Auka á sjálfstæði Seðlabankans með lögunum, og gera sama bankastjóanum kleift að sitja samfellt í 21 ár. Ástæða er til að ætla að næsti pólitíkus í stól Seðlabankastjóra verði enginn annar en Davíð Oddsson, forsætisráðherra og það þegar í ágústmánuði n.k.
Meira
Enn geta forystumenn stjórnmálaflokka átt skjól í bankastjórastólum Seðlabankans þegar þeir hætta störfum í pólitíkinni. Á hraðferð er nú í gegnum þingið frumvarp um Seðlabankann, sem áfram gerir ráð fyrir þremur bankastjórum við Seðlabankann. Lögbundið er að ekki sé nauðsynlegt að auglýsa stöðuna og ekkert er kveðið á um hæfnisskilyrði í stöðu Seðlabankastjóra. Auka á sjálfstæði Seðlabankans með lögunum, og gera sama bankastjóanum kleift að sitja samfellt í 21 ár. Ástæða er til að ætla að næsti pólitíkus í stól Seðlabankastjóra verði enginn annar en Davíð Oddsson, forsætisráðherra og það þegar í ágústmánuði n.k.
Meira
13. maí
Loksins heildarstefnumótun og framkvæmdaáætlun í málefnum barna og ungmenna
Alþingi samþykkti í liðinni viku þingsályktun um að fela ríkisstjórninni að undirbúa heildstæða og samræmda opinbera stefnu í málefnum barna og ungmenna, en á grundvelli þeirrar stefnumótunar á að gera 5 ára framkvæmdaáætlun um forgangsröðun og aðgerðir til að bæta hag og velferð þeirra. Stefnumótun og framkvæmdaáætlun á að leggja fyrir Alþingi til staðfestingar á haustþingi á næsta ári 2002. Á tveim síðustu þingum hef ég beitt mér fyrir flutningi þessa máls og fengið til liðs við mig þingmenn úr öllum flokkum. Í tillöguni er lögð áhersla á þátttöku og ábyrgð barna og ungmenna í stefnumótuninni, þannig að þarfir og áhugamál þeirra verða nú tekin alvarlega í allir stefnumótun og framkvæmdaáformum stjórnvalda
Meira
Alþingi samþykkti í liðinni viku þingsályktun um að fela ríkisstjórninni að undirbúa heildstæða og samræmda opinbera stefnu í málefnum barna og ungmenna, en á grundvelli þeirrar stefnumótunar á að gera 5 ára framkvæmdaáætlun um forgangsröðun og aðgerðir til að bæta hag og velferð þeirra. Stefnumótun og framkvæmdaáætlun á að leggja fyrir Alþingi til staðfestingar á haustþingi á næsta ári 2002. Á tveim síðustu þingum hef ég beitt mér fyrir flutningi þessa máls og fengið til liðs við mig þingmenn úr öllum flokkum. Í tillöguni er lögð áhersla á þátttöku og ábyrgð barna og ungmenna í stefnumótuninni, þannig að þarfir og áhugamál þeirra verða nú tekin alvarlega í allir stefnumótun og framkvæmdaáformum stjórnvalda
Meira
9. maí
Fjallið tók jóðsótt....
Forsvarsmenn Öryrkjabandalagsins hafa gagnrýnt að lífeyri hafi ekki hækkað í samræmi við launaþróun, þrátt fyrir að lög sem sett voru 1. janúar 1998 hefðu átt að tryggja það. Allir skyldu lögin og orð forsætisráðherra svo þegar hann mælti fyrir frumvarpinu um tengingu við launaþróun, að lífeyrisgreiðslur ættu að fylgja launavísitölu. Það hefur ekki orðið, því ríkisstjórnin hefur ávallt miðað hækkun lífeyrisgreiðslna við það sem lægst hefur gefið lífeyrisþegum. Meðaltalshækkun vísitölu neysluverðs var árið 1998 1.7% en meðaltalshækkun lauanvísitölu á sama tíma var 9.4%. Á árunum 1998-2000 hafa lífeyrisgreiðslur hækkað um 11% en lauanvísitalan mun meira eða um 17%. Forsvarsmenn öryrkja hafa nú upplýst að m.v. lögin 1998 hefðu lífeyrisgreiðslur átt að hækka um 8.500 kr. hærri fjárhæð en þær hafa gert. Athyglisvert er að þrátt fyrir þær hækkanir á lífeyri sem ríkisstjórnin er nú að skila lífeyrisþegum sem miklar vonir og væntingar hafa verið bundnar við vantar en milli 2-3 þúsund krónur í hækkun lífeyrisgreiðslna til að fullu hafi verið staðið við lögin frá 1998. Óhætt er því að segja ; fjallið tók jóðsótt og fæddist lítil mús.
Meira
Forsvarsmenn Öryrkjabandalagsins hafa gagnrýnt að lífeyri hafi ekki hækkað í samræmi við launaþróun, þrátt fyrir að lög sem sett voru 1. janúar 1998 hefðu átt að tryggja það. Allir skyldu lögin og orð forsætisráðherra svo þegar hann mælti fyrir frumvarpinu um tengingu við launaþróun, að lífeyrisgreiðslur ættu að fylgja launavísitölu. Það hefur ekki orðið, því ríkisstjórnin hefur ávallt miðað hækkun lífeyrisgreiðslna við það sem lægst hefur gefið lífeyrisþegum. Meðaltalshækkun vísitölu neysluverðs var árið 1998 1.7% en meðaltalshækkun lauanvísitölu á sama tíma var 9.4%. Á árunum 1998-2000 hafa lífeyrisgreiðslur hækkað um 11% en lauanvísitalan mun meira eða um 17%. Forsvarsmenn öryrkja hafa nú upplýst að m.v. lögin 1998 hefðu lífeyrisgreiðslur átt að hækka um 8.500 kr. hærri fjárhæð en þær hafa gert. Athyglisvert er að þrátt fyrir þær hækkanir á lífeyri sem ríkisstjórnin er nú að skila lífeyrisþegum sem miklar vonir og væntingar hafa verið bundnar við vantar en milli 2-3 þúsund krónur í hækkun lífeyrisgreiðslna til að fullu hafi verið staðið við lögin frá 1998. Óhætt er því að segja ; fjallið tók jóðsótt og fæddist lítil mús.
Meira
8. maí
Óréttlátt kjörvaxtakerfi bankanna
Kjörvaxtakerfi útlána í bankakerfinu gengur alltof langt í að mismuna fólki eftir efnahag.
Í kjörvaxtakerfinu eru lántakendur flokkaðir í nokkra kjörvaxtaflokka eftir fjárhagslegum styrkleika og tryggingum sem þeir geta sett fyrir lánunum. Þetta er útaf fyrir sig eðlilegt, en þegar vaxtamunur á kjörum þeirra sem bankarnir að eigin geðþótta meta sem betri eða verri viðskiptavini er að nálgast 5%, þá er verið að mismuna fólki eftir efnahag.
Meira
Kjörvaxtakerfi útlána í bankakerfinu gengur alltof langt í að mismuna fólki eftir efnahag.
Í kjörvaxtakerfinu eru lántakendur flokkaðir í nokkra kjörvaxtaflokka eftir fjárhagslegum styrkleika og tryggingum sem þeir geta sett fyrir lánunum. Þetta er útaf fyrir sig eðlilegt, en þegar vaxtamunur á kjörum þeirra sem bankarnir að eigin geðþótta meta sem betri eða verri viðskiptavini er að nálgast 5%, þá er verið að mismuna fólki eftir efnahag.
Meira
6. maí
Samgönguráðherra svari Alþingi um niðurskurð til vegamála
Samgönguráðherra hefur ekki enn svarað Alþingi því hvar hann ætli að fresta vegaframkvæmdum, vegna 800 milljón króna niðurskurðar á vegafé á fjárlögum yfirstandandi árs.
Harðar umræður urðu um það mál við afgreiðslu fjárlaga fyrir síðustu jól, en margir óttast að enn einu sinni muni ráðherra láta niðurskurðinn bitna með fullum þunga á höfuðborgarsvæðinu. Ráðherrann kemst ekki hjá því að svara Alþingi áður en þingi lýkur hvar skorið verður niður í vegamálum. Fyrirspurn liggur fyrir Alþingi til ráðherrans um málið.
Meira
Samgönguráðherra hefur ekki enn svarað Alþingi því hvar hann ætli að fresta vegaframkvæmdum, vegna 800 milljón króna niðurskurðar á vegafé á fjárlögum yfirstandandi árs.
Harðar umræður urðu um það mál við afgreiðslu fjárlaga fyrir síðustu jól, en margir óttast að enn einu sinni muni ráðherra láta niðurskurðinn bitna með fullum þunga á höfuðborgarsvæðinu. Ráðherrann kemst ekki hjá því að svara Alþingi áður en þingi lýkur hvar skorið verður niður í vegamálum. Fyrirspurn liggur fyrir Alþingi til ráðherrans um málið.
Meira
4. maí
Útsala á ríkiseignum
Hvað vakir fyrir ríkisstjórninni að ætla sér að selja báða ríkisbankana og Landssímann
á sama tíma og hlutabréfamarkaðurinn er í sögulegu lágmarki? Er verið að taka sérhagsmuni og einkavinavæðingu fram yfir almannahagsmuni? Það er ekki nema um eitt ár síðan að Landssíminn var metinn á 40-60 milljarða. Verðfall á Landssímanum er svo mikið að nú er talað um að fyrir hann fáist 20-25 milljarða. Bankarnir hafa frá síðasta ári fallið um 14 milljarða króna. Tímasetning á sölu banka og síma virðist því frekar vera stillt inná gróða einkavina ríkisstjórnarflokkanna en eigendanna – þjóðarinnar. Útsala á verðmætum ríkiseignum er því framundan.
Meira
Hvað vakir fyrir ríkisstjórninni að ætla sér að selja báða ríkisbankana og Landssímann
á sama tíma og hlutabréfamarkaðurinn er í sögulegu lágmarki? Er verið að taka sérhagsmuni og einkavinavæðingu fram yfir almannahagsmuni? Það er ekki nema um eitt ár síðan að Landssíminn var metinn á 40-60 milljarða. Verðfall á Landssímanum er svo mikið að nú er talað um að fyrir hann fáist 20-25 milljarða. Bankarnir hafa frá síðasta ári fallið um 14 milljarða króna. Tímasetning á sölu banka og síma virðist því frekar vera stillt inná gróða einkavina ríkisstjórnarflokkanna en eigendanna – þjóðarinnar. Útsala á verðmætum ríkiseignum er því framundan.
Meira
30. apríl
Stöðva þarf verðsamráð olíufélaganna
Það þolir orðið enga bið að Samkeppnisstofnun taki á verðsamráði olíufélaganna. Ofurgjaldtaka ríkisins á bensíni er líka orðið efnahagslegt vandamál. Ofurgjaldtakan og verðsamráðið hefur leitt til vaxandi verðbólgu og hækkun á vísitölu, sem rýrir kjörin og hækkar skuldir heimilanna.
Meira
Það þolir orðið enga bið að Samkeppnisstofnun taki á verðsamráði olíufélaganna. Ofurgjaldtaka ríkisins á bensíni er líka orðið efnahagslegt vandamál. Ofurgjaldtakan og verðsamráðið hefur leitt til vaxandi verðbólgu og hækkun á vísitölu, sem rýrir kjörin og hækkar skuldir heimilanna.
Meira
24. apríl
25 þúsund börn og unglingar með debetkort
Í svari viðskiptaráðherra til mín um aðgengi unglinga að debetkortum og yfirdráttarheimildum
kemur fram að 25.500 börn og unglingar frá 13-18 ára eru nú með debetkort. Unglingar á þessum aldri voru samkvæmt upplýsingum Hagstofu 24.752 1. desember s.l. Unglingar niður í 12 ára geta fengið debetkort. Misjafnar reglur gilda um hvort samþykki forráðamanna þurfi fyrir debetkortum, barna og unglinga og ekki er gerð krafa um lágmarksinnistæðu. Yfirleitt geta 18 ára unglingar fengið yfirdráttarheimild, en mismunandi er hvort og þá hvaða skilyrði eru sett fyrir yfirdráttarheimildinni, sem algengt er að sé á bilinu 50-100 þúsund krónur. Lítið sem ekkert eftirlit er með því að hægt sé að ganga banka úr banka og safna yfirdráttarheimildum.
Meira
Í svari viðskiptaráðherra til mín um aðgengi unglinga að debetkortum og yfirdráttarheimildum
kemur fram að 25.500 börn og unglingar frá 13-18 ára eru nú með debetkort. Unglingar á þessum aldri voru samkvæmt upplýsingum Hagstofu 24.752 1. desember s.l. Unglingar niður í 12 ára geta fengið debetkort. Misjafnar reglur gilda um hvort samþykki forráðamanna þurfi fyrir debetkortum, barna og unglinga og ekki er gerð krafa um lágmarksinnistæðu. Yfirleitt geta 18 ára unglingar fengið yfirdráttarheimild, en mismunandi er hvort og þá hvaða skilyrði eru sett fyrir yfirdráttarheimildinni, sem algengt er að sé á bilinu 50-100 þúsund krónur. Lítið sem ekkert eftirlit er með því að hægt sé að ganga banka úr banka og safna yfirdráttarheimildum.
Meira
11. apríl
547 milljónir í verndartolla af grænmeti á fjórum árum
Þingmenn Samfylkingarinnar óskuðu eftir því í lok árs 1999 að landbúnaðarráðherra
gæfi Alþingi skýrslu m.a. um þróun á verði grænmetis, en tilefni þeirrar skýrslubeiðni
var að leiða í ljós hvaða leiðir væru færar til að lækka verð á grænmeti og auka samkeppni í greinninni til að tryggja betur hag neytenda. Var því m.a. lýst í skýrslubeiðninni að mikil fákeppni og einokun ásamt gífurlega háum inniflutnings- og magntollum hafi haldið uppi háu verði á grænmeti. Í skýrslu landbúnaðrráðherra kom m.a. fram að frá júni 1995 til júní 1999 hefði ríkissjóður haft um 547 milljónir í tekjur vegna verndartolla af grænmeti. Fleira var athyglisvert í skýrslunni sem ástæða er til að rifja upp.
Meira
Þingmenn Samfylkingarinnar óskuðu eftir því í lok árs 1999 að landbúnaðarráðherra
gæfi Alþingi skýrslu m.a. um þróun á verði grænmetis, en tilefni þeirrar skýrslubeiðni
var að leiða í ljós hvaða leiðir væru færar til að lækka verð á grænmeti og auka samkeppni í greinninni til að tryggja betur hag neytenda. Var því m.a. lýst í skýrslubeiðninni að mikil fákeppni og einokun ásamt gífurlega háum inniflutnings- og magntollum hafi haldið uppi háu verði á grænmeti. Í skýrslu landbúnaðrráðherra kom m.a. fram að frá júni 1995 til júní 1999 hefði ríkissjóður haft um 547 milljónir í tekjur vegna verndartolla af grænmeti. Fleira var athyglisvert í skýrslunni sem ástæða er til að rifja upp.
Meira
29. mars
Ógn við lýðræði og almannahagsmuni
Ráðherrar ríkisstjórnarinnar ekki síst forsætisráðherra hafa skipulega verið að grafa undan þinginu og stöðu þess gagnvart framkvæmdavaldinu m.a. með því að neita Alþingi um eðlilegar upplýsingar sem þingmenn kalla eftir. Það er auðvitað grafalvarlegt mál þegar upplýsingalögum er helst beitt gegn þingmönnum og sem skjól fyrir ráðherra til að þurfa ekki að svara fyrirspurnum sem varða almannahag. Rök forsætisráðherra fyrir að neita Alþingi hvað eftir annað um upplýsingar eru bæði furðuleg og forkastanleg. Þau eru líka ógn við lýðræðið og eðlileg stjórnsýsluhætti.
Meira
Ráðherrar ríkisstjórnarinnar ekki síst forsætisráðherra hafa skipulega verið að grafa undan þinginu og stöðu þess gagnvart framkvæmdavaldinu m.a. með því að neita Alþingi um eðlilegar upplýsingar sem þingmenn kalla eftir. Það er auðvitað grafalvarlegt mál þegar upplýsingalögum er helst beitt gegn þingmönnum og sem skjól fyrir ráðherra til að þurfa ekki að svara fyrirspurnum sem varða almannahag. Rök forsætisráðherra fyrir að neita Alþingi hvað eftir annað um upplýsingar eru bæði furðuleg og forkastanleg. Þau eru líka ógn við lýðræðið og eðlileg stjórnsýsluhætti.
Meira
27. mars
Svipa forsætisráðherra og sjálfstæði Seðlabankans
Fróðlegt verður að fylgjast með hvernig sjálfstæði Seðlabankans verður aukið eins og nú er boðað, en hingað til hefur forsætisráðherra ekki verið talsmaður þess að auka þurfi sjálfstæði bankans. Eðlilegt er að breyta lögunum á þann veg að bankaráð ráði bankastjóra en ekki ráðherra og einungis verði ráðinn einn Seðlabankastjóri en ekki þrír. Auka þarf líka sjálfstæði Seðlabankans en verulega skortir á að hann hafi samskonar lagalegt sjálfstæði og best gerist í þróuðum iðnríkjum. Leysa þarf m.a. Seðlabankann úr þeim fjötrum að komi upp ágreiningur á milli Seðlabanka og ríkisstjórnar, þá ráði ríkisstjórnin ferðinni.
Meira
Fróðlegt verður að fylgjast með hvernig sjálfstæði Seðlabankans verður aukið eins og nú er boðað, en hingað til hefur forsætisráðherra ekki verið talsmaður þess að auka þurfi sjálfstæði bankans. Eðlilegt er að breyta lögunum á þann veg að bankaráð ráði bankastjóra en ekki ráðherra og einungis verði ráðinn einn Seðlabankastjóri en ekki þrír. Auka þarf líka sjálfstæði Seðlabankans en verulega skortir á að hann hafi samskonar lagalegt sjálfstæði og best gerist í þróuðum iðnríkjum. Leysa þarf m.a. Seðlabankann úr þeim fjötrum að komi upp ágreiningur á milli Seðlabanka og ríkisstjórnar, þá ráði ríkisstjórnin ferðinni.
Meira
19. mars
2.5 milljónir fyrir að skýra hæstaréttardóma
Kostnaður sérfræðinga við að skýra tvo hæstaréttardóma var tæpar 2.2 milljónir króna auk virðisaukaskatts. Með virðistaukaskatti eru greiðslurnar varla undir 2.5 milljónum króna. Um er að ræða öryrkjadóminn og dóminn frá desember 1998 um stjórn fiskveiða. Þar af var kostnaður vegna öryrkjadómsins tæpar 1.4 milljón króna, auk virðisaukaskatts. Það samsvarar nálægt 20% allra viðbótargreiðslna sem öryrkjar fengu í byrjun febrúar vegna dómsins, en það voru 8.1 milljón króna til 676 einstaklinga. Þetta kemur fram í svari á Alþingi frá forsætisráðherra við fyrirspurn minni um kostnað við að skýra hæstaréttardóma.
Meira
Kostnaður sérfræðinga við að skýra tvo hæstaréttardóma var tæpar 2.2 milljónir króna auk virðisaukaskatts. Með virðistaukaskatti eru greiðslurnar varla undir 2.5 milljónum króna. Um er að ræða öryrkjadóminn og dóminn frá desember 1998 um stjórn fiskveiða. Þar af var kostnaður vegna öryrkjadómsins tæpar 1.4 milljón króna, auk virðisaukaskatts. Það samsvarar nálægt 20% allra viðbótargreiðslna sem öryrkjar fengu í byrjun febrúar vegna dómsins, en það voru 8.1 milljón króna til 676 einstaklinga. Þetta kemur fram í svari á Alþingi frá forsætisráðherra við fyrirspurn minni um kostnað við að skýra hæstaréttardóma.
Meira
6. mars
Refsivert að veita Alþingi rangar eða villandi upplýsingar
Of oft hefur það komið fyrir að ráð herrar hafa legið undir ámæli fyrir að veita Alþingi rangar eða villandi upplýsinga. Á árunum 1996 og 1997 var það félagsmálaráðherra. Nú liggur dómsmálaráðherra undir grun um að hafa veitt Alþingi rangar og villandi upplýsingar vegna lögreglumála. Nauðsynlegt er að slíkt athæfi ráðherra varði við lög um ráðherraábyrgð og að það verði refsivert ef ráðherra verður fundinn sekur í því efni. Um það hefur nú verið flutt frumvarp á Alþingi.
Meira
Of oft hefur það komið fyrir að ráð herrar hafa legið undir ámæli fyrir að veita Alþingi rangar eða villandi upplýsinga. Á árunum 1996 og 1997 var það félagsmálaráðherra. Nú liggur dómsmálaráðherra undir grun um að hafa veitt Alþingi rangar og villandi upplýsingar vegna lögreglumála. Nauðsynlegt er að slíkt athæfi ráðherra varði við lög um ráðherraábyrgð og að það verði refsivert ef ráðherra verður fundinn sekur í því efni. Um það hefur nú verið flutt frumvarp á Alþingi.
Meira
1. mars
Skattpíning á börnum
Álagðir skattar á 16 ára unglinga á s.l.ári voru 1% af samanlögðum tekjuskattsstofni þeirra en á börn 15 ára og yngri voru álagðir skattar 3.8% af tekjuskattsstofni eða fjórfalt meiri. Hefði sömu útreikningum verið beitt á skattskyldar tekjur 16 ára unglinga og á tekjur barna 15 ára og yngri þá hefðu unglingar greitt í skatt 4.6% af samanlögðum tekjuskattsstofni í stað 1% eða 67 milljónir í stað 14 milljóna. Þannig greiddu 16 ára unglingar, en þeir voru 4300 sem höfðu skattskyldar tekjur á s.l. ári samtals 14 milljónir króna í skatt af 1426 milljónum króna. Börn 15 ára og yngri, en þau voru 4200 sem höfðu skattskyldar tekjur greiddu af 939 milljónum tæpar 36 milljónir króna í skatt. Þetta kemur fram í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi, sem birt verður eftir helgi.
Meira
Álagðir skattar á 16 ára unglinga á s.l.ári voru 1% af samanlögðum tekjuskattsstofni þeirra en á börn 15 ára og yngri voru álagðir skattar 3.8% af tekjuskattsstofni eða fjórfalt meiri. Hefði sömu útreikningum verið beitt á skattskyldar tekjur 16 ára unglinga og á tekjur barna 15 ára og yngri þá hefðu unglingar greitt í skatt 4.6% af samanlögðum tekjuskattsstofni í stað 1% eða 67 milljónir í stað 14 milljóna. Þannig greiddu 16 ára unglingar, en þeir voru 4300 sem höfðu skattskyldar tekjur á s.l. ári samtals 14 milljónir króna í skatt af 1426 milljónum króna. Börn 15 ára og yngri, en þau voru 4200 sem höfðu skattskyldar tekjur greiddu af 939 milljónum tæpar 36 milljónir króna í skatt. Þetta kemur fram í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi, sem birt verður eftir helgi.
Meira
27. febrúar
Mælirinn fullur
Mælirinn er fullur. Enn eina ferðina ganga ráðherrar á stjórnarskrárvarinn rétt þingmanna. Nú viðskiptaráðherra með því að hlaupa í skjól hlutafélagalaga og svara ekki spurningum um meint og staðfest brot lánastofnunar sem ríkið og þar með allur almenningur á ¾ hluta í. Ráðherrann bítur svo höfuðið af skömminni með því að láta meintan lögbrjót, þ.e.a.s. Búnaðarbankinn svara fyrirspurninni. Þetta er óþolandi og gengur ekki lengur. Hve lengi ætlar þingmenn að láta ráðherrana ganga yfir sig á skítugum skónum.
Meira
Mælirinn er fullur. Enn eina ferðina ganga ráðherrar á stjórnarskrárvarinn rétt þingmanna. Nú viðskiptaráðherra með því að hlaupa í skjól hlutafélagalaga og svara ekki spurningum um meint og staðfest brot lánastofnunar sem ríkið og þar með allur almenningur á ¾ hluta í. Ráðherrann bítur svo höfuðið af skömminni með því að láta meintan lögbrjót, þ.e.a.s. Búnaðarbankinn svara fyrirspurninni. Þetta er óþolandi og gengur ekki lengur. Hve lengi ætlar þingmenn að láta ráðherrana ganga yfir sig á skítugum skónum.
Meira
26. febrúar
"Barnalán"
Margir foreldrar hafa leitað til mín í kjölfar upplýsinga frá viðskiptaráðherra um mikla aukningu á yfirdráttarlánum og lýst áhyggjum að auðveldu aðgengi unglinga að debetkortum. Dæmi eru um að börn yngri en 18 ára hafi þurft að hætta í skóla vegna mikillar skuldsetningar.
Ungt fólk virðist geta framfleytt sér af debetkortum og yfirdrætti á okurvöxtum og gengið í banka eftir banka og safnað debetkortum með yfirdráttarheimild eins og spilakortum. Unga fólkið fer því oft útí lífið með stóran skuldabagga á bakinu. Spurning er hvort eðlilegt sé að ófjárráða unglingar eigi að hafa rétt til debetkorta og yfirdráttarlána með okurvöxtum. Fyrirspurn til viðskiptaráðherra um þessi "barnalán" liggur nú fyrir Alþingi.
Meira
Margir foreldrar hafa leitað til mín í kjölfar upplýsinga frá viðskiptaráðherra um mikla aukningu á yfirdráttarlánum og lýst áhyggjum að auðveldu aðgengi unglinga að debetkortum. Dæmi eru um að börn yngri en 18 ára hafi þurft að hætta í skóla vegna mikillar skuldsetningar.
Ungt fólk virðist geta framfleytt sér af debetkortum og yfirdrætti á okurvöxtum og gengið í banka eftir banka og safnað debetkortum með yfirdráttarheimild eins og spilakortum. Unga fólkið fer því oft útí lífið með stóran skuldabagga á bakinu. Spurning er hvort eðlilegt sé að ófjárráða unglingar eigi að hafa rétt til debetkorta og yfirdráttarlána með okurvöxtum. Fyrirspurn til viðskiptaráðherra um þessi "barnalán" liggur nú fyrir Alþingi.
Meira
24. febrúar
Úrskurðarnefnd upplýsingamála
Óeðlilegt er að það sé alfarið í höndum forsætisráðherra að skipa úrskurðarnefnd upplýsingamála, enda er erfitt að sjá að það tryggi sjálfstæði eð hlutlægni nefndarinnar. Það vakti vissulega tortryggni þegar úrskurðarnefnd upplýsingamála, skipuð af forsætisráðherra, synjaði lögmanni Öryrkjabandalagsins um minnisblað, sem allar líkur benda til að innihaldi línurnar sem ríkisstjórnin lagði fyrir lögfræðinganefndina sem falið var að skýra dóm Hæstaréttar. Á Alþingi liggur fyrir frumvarp um að taka það úr höndum forsætisráðherra að skipa úrskurðarnefnd upplýsingamála.
Meira
Óeðlilegt er að það sé alfarið í höndum forsætisráðherra að skipa úrskurðarnefnd upplýsingamála, enda er erfitt að sjá að það tryggi sjálfstæði eð hlutlægni nefndarinnar. Það vakti vissulega tortryggni þegar úrskurðarnefnd upplýsingamála, skipuð af forsætisráðherra, synjaði lögmanni Öryrkjabandalagsins um minnisblað, sem allar líkur benda til að innihaldi línurnar sem ríkisstjórnin lagði fyrir lögfræðinganefndina sem falið var að skýra dóm Hæstaréttar. Á Alþingi liggur fyrir frumvarp um að taka það úr höndum forsætisráðherra að skipa úrskurðarnefnd upplýsingamála.
Meira
21. febrúar
Okurlánum otað að einstaklingum
Yfirdráttarlán einstaklinga hefur vaxið á einu ári úr 38 milljörðum í 60 milljarða króna eða um 58% frá desember 1999 til desember 2000. Þessi yfirdráttarlán á ávísanareikningum sem bera 22-23% vexti hafa vaxið miklu hraðar en verðtryggð skuldabréfalán einstaklinga sem bera rúmlega 14% vexti en þau hafa á sama tímabili vaxið um 17%. Gengisbundin skuldabréfalán fyrirtækja hafa tvöfaldast á einu ári og þrefaldast til einstaklinga.. Þetta kemur fram í svari viðskiptaráðherra á Alþingi í dag.
Meira
Yfirdráttarlán einstaklinga hefur vaxið á einu ári úr 38 milljörðum í 60 milljarða króna eða um 58% frá desember 1999 til desember 2000. Þessi yfirdráttarlán á ávísanareikningum sem bera 22-23% vexti hafa vaxið miklu hraðar en verðtryggð skuldabréfalán einstaklinga sem bera rúmlega 14% vexti en þau hafa á sama tímabili vaxið um 17%. Gengisbundin skuldabréfalán fyrirtækja hafa tvöfaldast á einu ári og þrefaldast til einstaklinga.. Þetta kemur fram í svari viðskiptaráðherra á Alþingi í dag.
Meira
19. febrúar
Hótanir samgönguráðherra
Það er hrein óskammfeilni að samgönguráðherra reyni að hafa áhrif á atkvæðagreiðsluna um Reykjavíkurflugvöll með hótunum, sem hann mun ekki hafa vald til að framfylgja.
Atkvæðagreiðslan í næsta mánuði snýst einungis um hvort flugvöllurinn í Vatnsmýrinni eigi að fara eða vera. Ef meirihluti er fyrir því að hann fari, þá er það ekki um leið atkvæðagreiðsla um að flytja hann til Keflavíkur eins og skilja má af orðum ráðherra.
Það er sjálfstæð ákvörðun, sem Alþingi en ekki ráðherrann tekur hvert flugvöllurinn verður þá fluttur. Auk þess sem núverandi samgönguráðherra verður löngu horfinn úr ráðherrastóli þegar kemur að þeirri ákvörðun.
Meira
Það er hrein óskammfeilni að samgönguráðherra reyni að hafa áhrif á atkvæðagreiðsluna um Reykjavíkurflugvöll með hótunum, sem hann mun ekki hafa vald til að framfylgja.
Atkvæðagreiðslan í næsta mánuði snýst einungis um hvort flugvöllurinn í Vatnsmýrinni eigi að fara eða vera. Ef meirihluti er fyrir því að hann fari, þá er það ekki um leið atkvæðagreiðsla um að flytja hann til Keflavíkur eins og skilja má af orðum ráðherra.
Það er sjálfstæð ákvörðun, sem Alþingi en ekki ráðherrann tekur hvert flugvöllurinn verður þá fluttur. Auk þess sem núverandi samgönguráðherra verður löngu horfinn úr ráðherrastóli þegar kemur að þeirri ákvörðun.
Meira
14. febrúar
Lögmaður á hálum ís
Lögfræðingur Búnaðarbankans Gestur Jónsson kveinkar sér undan fyrirspurnum sem ég hef sett fram til viðskiptaráðherra um málefni Búnaðarbankans og stjórnenda hans. Í fréttum í gær og í morgun segir Gestur að þær séu óvenjulegar og óheppilegar enda kannist stjórnendur bankans ekki við að lög og reglur hafi verið brotin. Þessi ummæli sýna best að erfitt er að átta sig á þeim veruleika sem stjórnendur bankans lifa í og hvernig þeir líta á ábyrgð sína og þau lög og reglur sem þeim ber skilyrðislaust að fara eftir. En um hvað snýst málið. Jú, að fyrir liggja á undanförnum misserum a.m.k. 5-6 ýmist meint eða staðfest brot á lögum og reglum, sem m.a. eftirlitsstofnanir- og aðilar eins og Fjármálaeftirlitið, Samkeppnisstofnun og kærunefnd Jafnréttismála hafa gert alvarlegar athugasemdir við og tveimur málum hefur verið vísað til rannsóknar lögreglunna. Þetta eru staðreyndir sem ekki verður litið framhjá. Þegar lögmaður er farinn að skamma þingmann fyrir að sinna skyldum sínum samkvæmt stjórnarskránni þá er hann kominn á hálan ís.
Meira
Lögfræðingur Búnaðarbankans Gestur Jónsson kveinkar sér undan fyrirspurnum sem ég hef sett fram til viðskiptaráðherra um málefni Búnaðarbankans og stjórnenda hans. Í fréttum í gær og í morgun segir Gestur að þær séu óvenjulegar og óheppilegar enda kannist stjórnendur bankans ekki við að lög og reglur hafi verið brotin. Þessi ummæli sýna best að erfitt er að átta sig á þeim veruleika sem stjórnendur bankans lifa í og hvernig þeir líta á ábyrgð sína og þau lög og reglur sem þeim ber skilyrðislaust að fara eftir. En um hvað snýst málið. Jú, að fyrir liggja á undanförnum misserum a.m.k. 5-6 ýmist meint eða staðfest brot á lögum og reglum, sem m.a. eftirlitsstofnanir- og aðilar eins og Fjármálaeftirlitið, Samkeppnisstofnun og kærunefnd Jafnréttismála hafa gert alvarlegar athugasemdir við og tveimur málum hefur verið vísað til rannsóknar lögreglunna. Þetta eru staðreyndir sem ekki verður litið framhjá. Þegar lögmaður er farinn að skamma þingmann fyrir að sinna skyldum sínum samkvæmt stjórnarskránni þá er hann kominn á hálan ís.
Meira
13. febrúar
Ríkisstjórnin kallar yfir sig nýjan dóm
Mannréttindi hafa einnig verið brotin á öldruðum eins og öryrkjum, sem einungis hafa sér til framfærslu rúmar 18 þúsund krónur vegna tekna maka.
Ætlar ríkisstjórnin af fúsum og frjálsum vilja að færa öldruðum þær greiðslur sem nánast er borðleggjandi að með ólögmætum hætti hefur verið af þeim tekin eða ætlar ríkisstjórnin að senda aldraða eða samtök þeirra til dómsstólana til að sækja rétt sinn?
Meira
Mannréttindi hafa einnig verið brotin á öldruðum eins og öryrkjum, sem einungis hafa sér til framfærslu rúmar 18 þúsund krónur vegna tekna maka.
Ætlar ríkisstjórnin af fúsum og frjálsum vilja að færa öldruðum þær greiðslur sem nánast er borðleggjandi að með ólögmætum hætti hefur verið af þeim tekin eða ætlar ríkisstjórnin að senda aldraða eða samtök þeirra til dómsstólana til að sækja rétt sinn?
Meira
12. febrúar
Brot Búnaðarbankans
Ítrekað hafa mál sem tengjast Búnaðarbankanum þurft að sæta meðferð hjá Fjármálaeftirlitinu og aftur og aftur heyrist að bankinn hafi brotið lög og reglur um verðbréfaviðskipti. Kærunefnd jafnréttismála hefur einnig úrskurðað að Búnaðarbankinn hafi brotið jafnréttislög. Það virðist heyra til algjörra undantekninga ef stjórnendur eða forstöðumenn sem ítrekað eru uppvísir að brotum á lögum og reglum þurfi að sæta ábyrgð gjörða sinna. Í öðrum löndum eru menn látnir fjúka fyrir slík brot. Alþingi verður að láta þessi mál til sín taka, en Búnaðarbankinn er þar nú undir sérstakri smásjá vegna síendurtekinna brota á lögum ýmist meintra eða staðfestra. Beðið er nú svara á Alþingi við fyrirspurn sem lögð hefur verið fyrir viðskiptaráðherra í þeim málum.
Meira
Ítrekað hafa mál sem tengjast Búnaðarbankanum þurft að sæta meðferð hjá Fjármálaeftirlitinu og aftur og aftur heyrist að bankinn hafi brotið lög og reglur um verðbréfaviðskipti. Kærunefnd jafnréttismála hefur einnig úrskurðað að Búnaðarbankinn hafi brotið jafnréttislög. Það virðist heyra til algjörra undantekninga ef stjórnendur eða forstöðumenn sem ítrekað eru uppvísir að brotum á lögum og reglum þurfi að sæta ábyrgð gjörða sinna. Í öðrum löndum eru menn látnir fjúka fyrir slík brot. Alþingi verður að láta þessi mál til sín taka, en Búnaðarbankinn er þar nú undir sérstakri smásjá vegna síendurtekinna brota á lögum ýmist meintra eða staðfestra. Beðið er nú svara á Alþingi við fyrirspurn sem lögð hefur verið fyrir viðskiptaráðherra í þeim málum.
Meira
9. febrúar
Treystu orðum forsætisráðherra
Frá janúar 1998 til september 2000 hefur kaupmáttur almennra launa hækkað um 8.7% en kaupmáttur grunnlífeyris og tekjutryggingar hefur einungis hækkað um 2.13%. Rétt er að skoða þessar staðreyndir í ljósi ummæla forsætisráðherra á Alþingi í desember 1997, þegar hann mælti fyrir ákvæði í almannatryggingalögum þess efnis að lífeyrisgreiðslur almannatryggingu ættu að taka mið af launaþróun. Við það hefur ríkisstjórnin ekki staðið.
Meira
Frá janúar 1998 til september 2000 hefur kaupmáttur almennra launa hækkað um 8.7% en kaupmáttur grunnlífeyris og tekjutryggingar hefur einungis hækkað um 2.13%. Rétt er að skoða þessar staðreyndir í ljósi ummæla forsætisráðherra á Alþingi í desember 1997, þegar hann mælti fyrir ákvæði í almannatryggingalögum þess efnis að lífeyrisgreiðslur almannatryggingu ættu að taka mið af launaþróun. Við það hefur ríkisstjórnin ekki staðið.
Meira
8. febrúar
Kostnaður við að skýra hæstaréttardóma
Ríkisstjórnin hefur í tvígang þegar dómsniðurstaða hefur verið henni óhagstæð talið ástæðu til að skipa sérfræðinga og lögfræðinefndir til að skýra og meta dómsniðurstöðu Hæstaréttar. Það var árið 1998 í dómi Hæstaréttar um stjórn fiskveiða og í nýlegum öryrkjadómi eins og frægt er orði. Ástæða er til að staldra við og meta hver heildarkostnaður skattborgaranna er við að skýra þessa hæstaréttardóma fyrir ríkisstjórninni. Um leið er líka ástæða til að spyrja hvaða reglur gilda almennt um greiðslur fyrir nefndarstörf á vegum ráðuneyta fyrir nefndarmenn eða sérfræðinga innan ráðuneyta annars vegar og sérfræðinga utan ráðuneyta hinsvegar. Í dag lagði ég fram fyrirspurn til forsætisráðherra um kostnað við að skýra hæstaréttardóma.
Meira
Ríkisstjórnin hefur í tvígang þegar dómsniðurstaða hefur verið henni óhagstæð talið ástæðu til að skipa sérfræðinga og lögfræðinefndir til að skýra og meta dómsniðurstöðu Hæstaréttar. Það var árið 1998 í dómi Hæstaréttar um stjórn fiskveiða og í nýlegum öryrkjadómi eins og frægt er orði. Ástæða er til að staldra við og meta hver heildarkostnaður skattborgaranna er við að skýra þessa hæstaréttardóma fyrir ríkisstjórninni. Um leið er líka ástæða til að spyrja hvaða reglur gilda almennt um greiðslur fyrir nefndarstörf á vegum ráðuneyta fyrir nefndarmenn eða sérfræðinga innan ráðuneyta annars vegar og sérfræðinga utan ráðuneyta hinsvegar. Í dag lagði ég fram fyrirspurn til forsætisráðherra um kostnað við að skýra hæstaréttardóma.
Meira
2. febrúar
Fresta á skipan hæstaréttardómara
Eiríkur Tómasson lagaprófessor sagðist í fréttaviðtali nýlega óttast það í kjölfar öryrkjadómsins að farið verði að skipa dómara með pólitískara hætti en gert hefur verið og það væri hættulegt. Sagði hann að þá kannski ræðust mál af því eins og í Bandaríkjunum hver ætti meirihluta Hæstaréttar. Taldi Eiríkur rétt að staldra við og ræða þessa stöðu. Undir þetta er tekið, því reynslan sýnir að þessi hætta er raunverulega fyrir hendi. Hér er því lagt til að frestað verði að skipa nú í stöðu hæstaréttardómara, þar til Alþingi hefur rætt og afgreitt frumvarp þingmanna Samfylkingarinnar á næstu vikum um að dómari verði skipaður að fengnu samþykki 2/3 hluta atkvæða á Alþingi.
Meira
Eiríkur Tómasson lagaprófessor sagðist í fréttaviðtali nýlega óttast það í kjölfar öryrkjadómsins að farið verði að skipa dómara með pólitískara hætti en gert hefur verið og það væri hættulegt. Sagði hann að þá kannski ræðust mál af því eins og í Bandaríkjunum hver ætti meirihluta Hæstaréttar. Taldi Eiríkur rétt að staldra við og ræða þessa stöðu. Undir þetta er tekið, því reynslan sýnir að þessi hætta er raunverulega fyrir hendi. Hér er því lagt til að frestað verði að skipa nú í stöðu hæstaréttardómara, þar til Alþingi hefur rætt og afgreitt frumvarp þingmanna Samfylkingarinnar á næstu vikum um að dómari verði skipaður að fengnu samþykki 2/3 hluta atkvæða á Alþingi.
Meira
31. janúar
Forsætisráðherra forframast
Forsætisráðherra sagði opinberlega um hæstaréttardóminn í öryrkjamálinu að dómurinn væri slys og meirihluti Hæstaréttar hafi tekið þessa pólitísku ákvörðun eins og hann orðaði það. Prófessor í stjórnlagarétti við Óslóarháskóla hélt því fram á ráðstefnu í Reykjavík árið 1998 að fullyrðingar á borð við þessa byggðist á röngum skilningi á því í hverju grundvallarhugmyndir lýðræðis og þrískiptingar ríkisvalds felast.
Meira
Forsætisráðherra sagði opinberlega um hæstaréttardóminn í öryrkjamálinu að dómurinn væri slys og meirihluti Hæstaréttar hafi tekið þessa pólitísku ákvörðun eins og hann orðaði það. Prófessor í stjórnlagarétti við Óslóarháskóla hélt því fram á ráðstefnu í Reykjavík árið 1998 að fullyrðingar á borð við þessa byggðist á röngum skilningi á því í hverju grundvallarhugmyndir lýðræðis og þrískiptingar ríkisvalds felast.
Meira
24. janúar
Dramb valdsins
Einstæð uppákoma varð á Alþingi í gær, þegar brotið var blað í stjórnskipan landins. Það er mikið áhyggjuefni hvernig valdhafar hafa blygðunarlaust grafið undan meginstoðum stjórnskipunar landsins, sem ekki stendur söm eftir. Trúverðugleiki Hæstaréttar hefur beðið alvarlega hnekki og vaktar hafa verið upp spurningar um hvort lýðræði eða einræði ríki á Íslandi. Við þessu verður að bregðast og svara m.a. þeirri spurningu hvort rétt væri að efna til stjórnlagaþings og endurskoða stjórnarskránna og stjórnskipunina til að treysta réttaröryggi borgaranna og styrkja lýðræðið í landinu.
Meira
Einstæð uppákoma varð á Alþingi í gær, þegar brotið var blað í stjórnskipan landins. Það er mikið áhyggjuefni hvernig valdhafar hafa blygðunarlaust grafið undan meginstoðum stjórnskipunar landsins, sem ekki stendur söm eftir. Trúverðugleiki Hæstaréttar hefur beðið alvarlega hnekki og vaktar hafa verið upp spurningar um hvort lýðræði eða einræði ríki á Íslandi. Við þessu verður að bregðast og svara m.a. þeirri spurningu hvort rétt væri að efna til stjórnlagaþings og endurskoða stjórnarskránna og stjórnskipunina til að treysta réttaröryggi borgaranna og styrkja lýðræðið í landinu.
Meira
23. janúar
2100 milljónir í risnu og ferðakostnað á árinu 1999
Ferða- og risnukostnaður ríkisstofnana og ráðuneyta var tæpar 2110 milljónir árið 1999 og hafði hækkað um 220 milljónir króna frá 1998. Þetta kemur fram í sundurliðuðu yfirliti yfir ferða- og risnukostnað sem fjármálaráðherra hefur lagt fram á Alþingi að minni beiðni. Risnukostnaður hækkaði um 23% milli áranna 1998 og 1999 en ferðakostnaði rúm 10%
Meira
Ferða- og risnukostnaður ríkisstofnana og ráðuneyta var tæpar 2110 milljónir árið 1999 og hafði hækkað um 220 milljónir króna frá 1998. Þetta kemur fram í sundurliðuðu yfirliti yfir ferða- og risnukostnað sem fjármálaráðherra hefur lagt fram á Alþingi að minni beiðni. Risnukostnaður hækkaði um 23% milli áranna 1998 og 1999 en ferðakostnaði rúm 10%
Meira
15. janúar
Ráðherrar renna á rassinn
Það er ekkert annað en hrein ósvífni af ríkisstjórninni að óska sérstakrar flýtimeðferðar á Alþingi í dag á lögfestingu á áframhaldandi mannréttindabrotum á öryrkjum. Þessum skerðingum á kjörum öryrkja og margföldu mannréttindabrotum mótmælti stjórnarandstaðan harkalega við upphaf Alþingis í dag, enda öll lagaákvæði til staðar til að fullnægja dómi Hæstaréttar, án þeirrar skerðingar sem stjórnarflokkarnir beita sér fyrir með frumvarpinu. Ósvinna forsætisráðherra og annara stjórnarliða var því stöðvuð í bili, enda féllu þeir frá að þvinga málið í gegn með sérstökum afbrigðum.
Meira
Það er ekkert annað en hrein ósvífni af ríkisstjórninni að óska sérstakrar flýtimeðferðar á Alþingi í dag á lögfestingu á áframhaldandi mannréttindabrotum á öryrkjum. Þessum skerðingum á kjörum öryrkja og margföldu mannréttindabrotum mótmælti stjórnarandstaðan harkalega við upphaf Alþingis í dag, enda öll lagaákvæði til staðar til að fullnægja dómi Hæstaréttar, án þeirrar skerðingar sem stjórnarflokkarnir beita sér fyrir með frumvarpinu. Ósvinna forsætisráðherra og annara stjórnarliða var því stöðvuð í bili, enda féllu þeir frá að þvinga málið í gegn með sérstökum afbrigðum.
Meira
9. janúar
Vaxtahækkunin étur upp alla kjarabót láglaunafólks á árinu
Hækkun vaxta á lánum til leiguíbúða úr 1% í 4.9% gæti að óbreyttu kallað á að leigugreiðslur á 60 fermetra íbúð hækkaði úr 24.791 kr. á mánuði í 41.117 kr. eftir greiðslu húsleigubóta eða um rúmar 16 þúsund krónur á mánuði. Jafnvel þó greiddir yrðu 2ja milljón króna stofnstyrkir með hverri íbúð til framkvæmdaaðila hækkað mánaðargreiðsla leigjenda engu að síður um rúmar 5 þúsund krónur á mánuði. Þetta kemur fram í skýrslu félagsmálaráðherra um leigumarkaðinn sem út kom á s.l. ári. Þessi vaxtahækkun kostar láglaunafólk þrisvar sinum meira en það fær í kjarabætur á þessu ári.
Meira
Hækkun vaxta á lánum til leiguíbúða úr 1% í 4.9% gæti að óbreyttu kallað á að leigugreiðslur á 60 fermetra íbúð hækkaði úr 24.791 kr. á mánuði í 41.117 kr. eftir greiðslu húsleigubóta eða um rúmar 16 þúsund krónur á mánuði. Jafnvel þó greiddir yrðu 2ja milljón króna stofnstyrkir með hverri íbúð til framkvæmdaaðila hækkað mánaðargreiðsla leigjenda engu að síður um rúmar 5 þúsund krónur á mánuði. Þetta kemur fram í skýrslu félagsmálaráðherra um leigumarkaðinn sem út kom á s.l. ári. Þessi vaxtahækkun kostar láglaunafólk þrisvar sinum meira en það fær í kjarabætur á þessu ári.
Meira
6. janúar
Ótrúlega ósvífin vaxtahækkun á láglaunafólk
Ríkisstjórninni er ekki sjálfrátt. Hún vogar sér enn og aftur að níðast á lægst launaða fólkinu með sérstakri vaxtahækkun á húsnæðislán láglaunahópa, sem tók gildi nú um áramótin. Þetta eu forkastanleg vinnubrögð, ósvífni og blaut tuska framan í láglaunafólk sem vart dregur fram lífið á sultarlaunum, sem velferðarþjóðfélagið skammtar þeim. Vextir af tekjutengdum viðbótarlánum sem ætluð eru fólki sem býr við sérstaklega erfiðar aðstæður eru orðnir hærri en húsbréfavextir. Ríkisstjórnin hækkaði þá vexti úr 4.5% um s.l. áramót í 5.7%. Frá áramótum var líka lagður af sérstakur lánaflokkur til leiguíbúða með 1% vöxtum, sem gilt hefur s.l. 25 ár og þeir hækkaðir í 4.9%. Fyrst verk ríkisstjórnarinnar á nýrri öld er því að ráðast með miskunarlausum hætti á lægst launaða fólkið.
Meira
Ríkisstjórninni er ekki sjálfrátt. Hún vogar sér enn og aftur að níðast á lægst launaða fólkinu með sérstakri vaxtahækkun á húsnæðislán láglaunahópa, sem tók gildi nú um áramótin. Þetta eu forkastanleg vinnubrögð, ósvífni og blaut tuska framan í láglaunafólk sem vart dregur fram lífið á sultarlaunum, sem velferðarþjóðfélagið skammtar þeim. Vextir af tekjutengdum viðbótarlánum sem ætluð eru fólki sem býr við sérstaklega erfiðar aðstæður eru orðnir hærri en húsbréfavextir. Ríkisstjórnin hækkaði þá vexti úr 4.5% um s.l. áramót í 5.7%. Frá áramótum var líka lagður af sérstakur lánaflokkur til leiguíbúða með 1% vöxtum, sem gilt hefur s.l. 25 ár og þeir hækkaðir í 4.9%. Fyrst verk ríkisstjórnarinnar á nýrri öld er því að ráðast með miskunarlausum hætti á lægst launaða fólkið.
Meira
2. janúar
Ósigur valdahrokans og sigur réttlætisins
Garðar Sverrisson formaður Öryrkjabandalagsins var vel að því kominn að vera kosinn maður ársins, sem ötull og kraftmikill málsvari öryrkja. Auk þess að vera persónulegur sigur fyrir Garðar og málstað öryrkja, þá endurspeglaði valið einkum tvennt. Ósigur valdahrokans og
sigur réttlætisins.
Meira
Garðar Sverrisson formaður Öryrkjabandalagsins var vel að því kominn að vera kosinn maður ársins, sem ötull og kraftmikill málsvari öryrkja. Auk þess að vera persónulegur sigur fyrir Garðar og málstað öryrkja, þá endurspeglaði valið einkum tvennt. Ósigur valdahrokans og
sigur réttlætisins.
Meira
