Fólk í sárri neyð
Þrátt fyrir að stór hluti íslensku þjóðarinnar búi við bærileg efni býr alltof stór hluti þjóðarinnar við sára fátækt. Það endurspegla langar biðraðir af fátæku fólki nú fyrir jólin við dyr hjálparsamtaka. Þetta fólk er í sárri neyð. Því er skammtað úr hnefa. Laun þess, lífeyrir eða atvinnuleysisbætur eru svo smátt skömmtuð að þau duga ekki fyrir allra brýnustu nauðþurftum. Sama hve mikið er sparað. Sama þó unnin sé fullur vinnudagur. Þetta fólk biður ekki um mikið. Aðeins að geta staðið upprétt og átt sjálft fyrir nauðþurftum. Það vill geta glatt börn sín á jólunum. Gefið þeim smágjöf. Átt fyrir jólamatnum. Betri mat en hina daga ársins. Það spyr áleitinna spurninga; Af hverju getur ein af ríkustu þjóðum heims ekki fært okkur ögn meira? Til að við getum líka átt jól. Án aðstoðar hjálparsamtaka. Veruleikinn er annar
Meira

Nýjar skattsvikaleiðir og róttækar tillögur til úrbóta
Ný skýrsla um umfang skattsvika á Ísland varpar glöggu ljósi á hvernig skipulögð skattsvik hafa aukist og nýjar skattsvikaleiðir bæst við einkum gegnum erlend samskipti. Aðdragandi þessarar skýrslu var tillaga til þingsályktunar sem ég flutti ásamt nokkrum öðrum þingmönnum Samfylkingarinnar og Alþingi samþykkti í maí 2002. Skýrslan sýnir vel hve mikill ávinningur er af öflugu skatteftirliti þegar áætlað er að allt að 35 milljarðar tapist af skattfé landsmenn vegna skattsvik. Þykir mér athyglisvert að hér er um að ræða svipaðar fjárhæðir og fram kom í greinargerðinni með þingsályktunartillögu minni þar sem gert var ráð fyrir að skattsvikin gætu numið um 34 milljörðum króna. Þar var jafnframt lýst að með auknu fjármagnsflæði milli landa hafi skapast möguleikar á að skrá fyrirtæki erlendis og reikningsfæra umsvif fyrirtækja á erlendum vettvangi m.a. til skatthagræðis og undanskota frá skatti.. Því þyrfti að endurmeta nýjar baráttuaðferðir, skattrannsóknir og eftirlit til að mæta nýjum skattsvikaleiðum vegna opnara þjóðfélags og sívaxandi alþjóðavæðingar. Það er kjarninn í niðurstöðu skattsvikanefndarinnar sem vann skýrsluna. Í hennr eru settar fram fjölmargar róttækar tillögur sem munu gjörbreyta allri framkvæmd með skatteftirliti og skila miklu af stolnu fé landsmanna aftur inní ríkiskassann. Ég hef þegar óska eftir umræðum utan dagskrár um skattsvikaskýrsluna, þegar Alþingi kemur saman aftur í janúar.
Meira

Hvílíkt "örlæti"
Hækka á barnabæturnar um 2.4 milljaðra á árunum 2006 og 2007. Vissulega búbót fyrir margar barnafjölskyldur. Rétt er þó að hafa í huga við þetta útspil stjórnarflokkanna að barnabætur hafa lækkað verulega að raungildi frá því sem þær voru á árinu 1995, þegar þessi ríkisstjórn tók við. Á árunum 1995-2004 eru útgjöldin um 10 milljörðum lægri en þau hefðu verið ef raungildi þeirra á þessum árum hefði haldist óbreytt frá því sem það var á árinu 1995. Allt og sumt sem ríkisstjórnin er nú að gera er að á árunum 2006 og 2007 mun hún skila innan við fjórðungi þess sem barnafólk hefur verið hlunnfarið um í barnabótum á s.l. 10 árum. Loforð Framsóknarflokksins frá því í kosningabaráttunni 1999 um ótekjutengdar barnabætur til allra barna er enn úti í kuldanum og hafa líklega endanlega verið svikin.
Meira

Árangurslaust fjárnám uppá 61 milljarð
Fjöldi árangurslausra fjárnáma hjá einstaklingum á árunum 2001 til 15. október 2004 voru 17.336 Skipt milli kynja voru þau 12.508 hjá körlum eða 72% af heildinni en hjá konum 4.828 eða um 28%. Ríkissjóður var stærsti kröfuhafi þessarar fjárhæða en kröfur hans námu 22 milljörðum á þessa einstaklinga. Næstir komu bankar og aðrar lánastofnanir með tæpa 11 milljarða. Þar á eftir komu svo aðrir einkaaðilar og aðrir opinberir aðilar. Í svarinu kemur fram að Íbúðalánasjóður var einungis kröfuhafi hjá einum aðila af tæplega 4.600 kröfuþolum. Áhyggjuefni er að á milli áranna 2001 og m.v. það sem áætla má útfrá árangurslausum fjárnámum á yfirstandandi ári að heildarfjárhæðir krafna á einstaklinga tvöfaldist á þessu tímabili, en í heild námu árangurslaus fjárnám hjá fyrirtækjum og einstaklingum á tæpum 4 árum rúmlega 61 milljarði króna. Heildarfjárhæð árangurslausra fjárnáma var helmingi hærri hjá einstaklingum en fyrirtækjum. Kannske er það athyglisverðast líka að af 42 milljarða heildarfjárhæð krafna áttu karlar 85% þeirra eða 35 milljarða en konur rúma 6 milljarða króna eða einungis 15%.
Meira

Gróði ríkisins af ránsfeng olíufélaganna
Einni hlið af lögbrotum olíufélaganna hefur ekki verið nægur gaumur gefinn. Það er hvað tekjur ríkisins jukust mikið af virðisaukaskatti á eldsneyti vegna samráðs olíufélaganna. Almenningur hlýtur að gera kröfu til þess að ríkið skili aftur þessum stolnu fjármunum sem fóru úr vasa þeirra í ríkissjóð. Nauðsynlegt er að aðili eins og Ríkisendurskoðun eða þar til bærir aðilar geri á því úttekt hvað mikið af ránsfeng olíufélaganna fór í ríkissjóð. Vægt áætlað má gera ráð fyrir að um sé að ræða 550-600 milljónir króna.
Meira

Kvennakvóta í stjórnum fyrirtækja
Svör fjármálaráðherra við fyrirspurn minni um kynjahlutföll í stjórnum hlutafélaga eru athyglisverð. Spurt var um 50 stærstu hluta- og einkahlutafélögin miðað við veltu á árinu 2003. Í svarinu kemur fram að í stjórnum þessara félaga sitja 246 einstaklingar, þarf af 231 karl og 15 konur. Karlar eru því samtals tæplega 94% af stjórnarmönnum 50 stærstu hlutfélganna á atvinnu og fjármálamarkaði en konur 6%. Lífeyrissjóðirnir eru lítið skárri, þó eigendur lífeyrissjóðanna séu jafnt konur og karlar. Í svarinu kemur fram að kynjaskiptingin í stjórnum tíu stærstu lífeyrissjóðanna er þannig að karlar í stjórnum sjóðanna eru tæplega 91% en konur rúmlega 9%. Aðeins ein kona í er stjórnarformaður í þessum 10 lífeyrissjóðum. Það veldur vonbrigðum að fjármálaráðherra telur enga ástæðu til að lögfesta reglur um kynjahlutföll að því er varðar stjórnendur lífeyrissjóða.
Meira

Gríðarlegur niðurskurður á barnabótum
Ríkisstjórnin hefur í góðæri síðustu ára verið duglega við að skerða barnabætur frá því hún settist að völdum fyrir tæpum 10 árum síðan. Að meðaltali hafa barnabætur verið skornar niður um 1 milljarð króna á hverju ári á þessum tíma. Á föstu verðlagi voru útgjöld til barnabóta 6.411 milljarðar á árinu 1995 en á þessu ári eru útgjöld vegna barnabóta 5.430 milljarðar króna. Sem hlutfall af landsframleiðslu voru útgjöld til barnabóta 1.1% á árinu 1995 en yfirstandandi ári eru þau 0.6%. Hlutfall ótekjutengdra barnabóta af heildargreiðslum, sem allir foreldrar fá óháð tekjum var 56% árið 1995 en er komið niður í 19% á þessu ári. Auk þess náðu ótekjutengdar barnabætur til allra barna að 16 ára aldri á árinu 1995 en nú einungis til barna að 7 ára aldri. Þetta er lýsandi dæmi um svik framsóknarmanna við kjósendur, en ennþá hafa þeir ekki staðið við helsta kosningaloforð sitt sem þeir gáfu fyrir þar síðustu kosningar.
Meira

13 milljarða uppgreiðslur hjá Íbúðalánasjóði
Í svari félagsmálaráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi um breytingar á húsnæðismarkaði koma fram athyglisverðar upplýsingar um uppgreiðslur lána hjá sjóðnum frá því bankarnir hófu að bjóða fasteignalán með hagstæðum vöxtum. Frá því 23. ágúst og til septemberloka eða á 5 vikum hafa verið greidd upp eldri lán sem nema 13.2 milljörðum króna eða sem nemur um 2.6 milljörðum á hverri viku. Í svarinu kemur jafnframt fram að nýjar lánveitingar eru um 1 milljarði lægri í september 2004 en september 2003. Brýnt er að fá einnig fram hver hlutur bankanna er í nýjum lánveitingum og uppgreiðslum og verður eftir því leitað.
Meira

Leynd afhjúpuð
Í sumar neitaði úrskurðarnefnd um upplýsingamál DV um að fá upplýsingar um nöfn þeirra sem þáðu í nefndalaun 308 milljónir á árunum 2000-2002. Sú niðurstaða vakti vissulega tortryggni enda hæpin rök að vísa til þess að sanngjarnt og eðlilegt sé að leynd hvíli yfir þessum upplýsingum. Telja verður einnig að það gangi gegn tilgangi og markmiðum upplýsingalaga. Á Alþingi hef ég ásamt þingmönnum úr öllum flokkum lagt fram frumvarp þess efnis að upplýsingar um hverjir fái greiddar þóknanir og nefndarlaun af skattfé verði opinberar.
Meira

Fátækir greiða 2 milljarða í skatt
Á þessu ári greiða 29 þúsund einstaklingar sem eru með tekjur að 100 þúsund krónum á mánuði rúma 2 milljarða í beina skatta fyrir utan virðisaukaskatt og sívaxandi gjaldtökur í heilbrigðiskerfinu. Þetta fólk fær lítið sem ekkert út úr skattalækkunum ríkisstjórnarinn. Aftur á móti fá þeir 25% skattgreiðenda sem hæstar höfðu tekjurnar helming þess sem verja á í tekjuskattslækkun á næsta ári eða 2.5 milljarða króna en einungis um 300 milljónir renna til þeirra 25% sem lægstar höfðu tekjurnar. Í hópi þeirra skattgreiðenda sem taka til sín á næsta ári helming af áformaðri skattalækkun ríkisstjórnarinnar eru þeir sem hafa mestan hluta sinnar framfærslu í fjármagnstekjum. Samkvæmt skattagögnum höfðu 1% ríkustu einstaklingarnir eða rúmlega 500 manns 88% sinna tekna í fjármagnstekjur eða að meðaltali 54 milljónir hver þeirra en einungis 7 milljónir að meðaltali í launatekjur. Þannig greiða þeir að meðaltali aðeins 12% af sínum heildartekjum í skatt en fólk með lágar og meðaltekjur greiðir 25-27%. Þetta er æpandi óréttlæti sem verður að leiðrétta, því enn eina ferðina á að skila auðmönnunum mest af því sem til skiptanna er í þjóðfélaginu.
Meira

Grafið undan Hæstarétti
Eitt það mikilvægasta í þrískiptingu valds í þjóðfélaginu er sjálfstæði Hæstaréttar og að trúverðugleiki þess sé varðveittur. Nú er þessi trúverðugleiki í hættu. Á því bera stjórnarherrarni ábyrgð með pólitískum skipunum sínum að undanförnu á dómurum við Hæstarétt. Sjálfsagt er það einsdæmi í þeim löndum sem við berum okkur saman að hunsað sé faglegt álit Hæstaréttar sem lögum samkvæmt er umsagnaraðili í málinu. Hér er ekki um neitt annað að ræða en pólitíska innrás framkvæmdavaldsins inní Hæstarétt, þar sem valdhafar grímulaust misbeita valdi sínum og grafa með því undan Hæstarétti. Skrípaleikurinn í aðdraganda skipunarinnar var ótrúlegur.
Meira

Öryrkjar og langtímaatvinnuleysi
Allar líkur eru á að samhengi sé milli töluvert mikils atvinnuleysis þar sem viðvarandi 4-6 þúsund manns eru atvinnulausir og stöðugrar fjölgunar öryrkjar. Búast má líka við að öryrkjar séu stór hópur þeirra sem fyllir hóp langtímaatvinnulausra. Langtímaatvinnuleysi (yfir 6 mánuðir) hefur vaxið mikið á undanförnum þremur árum eða úr 19% árið 2002 í 34% í ágúst s.l. Öryrkjum hefur fjölgað verulega eða um 50% frá 1996 til 2002 og er aukningin stöðug fyrir síðasta og yfirstandandi ár. Margt bendir til að auknar kröfur og harka á vinnumarkaðnum bitni ekki síst á hópi öryrkja. Brýnt er að fara í saumana á málinu til að hægt sé að bregðast við með viðeigandi vinnumarkaðasaðgerðum
Meira

Afnám verðtryggingar á fjárskuldbindingum
Verðtrygging á fjárskuldbindingum hefur ekki verið beitt í útlánum lánastofnana til heimila í ríkjum OECD, að Íslandi undanskildu.Um 80% af verðtryggðum útlánum lánastofnana sem námu um 750 milljörðum á s.l. ári eru til einstaklinga. Lækkun vaxta til einstaklinga ber að skoða í því ljósi nú þegar það heyrist að vextir séu orðnir sambærilegir og gerist í nágrannalöndunum. Með verðtryggingu er vextir nú hér á landi yfir 7%. Samfylkingin hefur lagt til að skoðaðir verði kostir þess og gallar að afnema verðtryggingu á inn- og útlánum sem og að lántakendur hafi val um lánskjör með og án verðtryggingar.
Meira

Ríkið étur upp vaxtalækkun húsnæðislána
Stimpilgjald sem ríkið innheimtir er ósanngjarn og óréttlátur skattur sem ber að afnema, en Samfylkingin lagði til árið 2001 að þau yrðu afnumin. Óréttlæti þessarar skattlagningar kemur glöggt í ljóst nú þegar fólki gefst kostur á að endurfjármagna íbúðalán sín með lægri vöxtum. Hér er um að ræða okurskatt til ríkisins, sem fólki er gert að greiða um leið og það að taka á sig miklar fjárhagslegar skuldbindingar með íbúðakaupum. Þá munar fólki um hverja krónu ekki síst ungu barnafólki, sem hefur iðulega þurft að taka rándýr bankalán til að standa undir 2-300 þúsund króna lántöku- og stimpilgjöldum. Ósvífnin er svo fullkomnuð þegar ríkið tekur aftur stimpilgjöld af sama láni og tvöfaldar þannig tekjur sínar af okurskattinum.
Meira

Ólgan í Framsóknarflokknum
Það hefur verið áhugavert að sjá hvernig konurnar í Framsóknarflokknum hafa tekið karlana í flokknum á hné sér og rassskellt þá fyrir að vanvirða konur í flokknum og brjóta jafnréttisáætlanir hans. Nú er bara spurning hvort þetta sé stormur í vatnsglasi hjá konunum eða hvort þær ætli að fylgja málinu eftir. Mun það duga að framsóknarkonur hafa sýnt karla- og hvolpaveldinu í flokknum klærnar til að sjónarmið lýðræðis, jafnréttis og valdreifingar verði virt innan flokksins. Eða gerist það sem líklegra er, að Halldór og hinir svokölluðu strákhvolpar láti þessa útrás kvennanna sem vind um eyrun þjóta?
Meira

Hóflegar fjármagnstekjur skattfrjálsar
Fjármagnstekjustofn hefur hækkað úr tæpum 25 milljörðum á árinu 2000 í 63.837 eða um 158%. Ríkisskattstjóri reiknaði út á árinu 2000 að ef fjármagnstekjuskattur yrði hækkaður úr 10% í 16% og fjármagnstekjuskattur yrði ekki lagður á fjármagnstekjur hjá einstaklingum undir 100 þúsund krónum og hjá hjónum undir 200 þúsund krónum myndi tekjur ríkissjóðs engu að síður aukast um 1.700 milljónir króna á því ári. Jafnframt myndi þeim fækka sem greiða fjármagnstekjuskatt um 56 þúsund manns eða úr 78 þúsund einstaklingum í 22 þúsund einstaklinga.
Meira

Alvarleg þróun í skattheimtu
Sífellt stærri hluti af heildarskattheimtu landsmanna hefur verið fluttur yfir á tekjuskatt einstaklinga og er hann orðinn langtum stærri hluti af þjóðarframleiðslu en hann var fyrir nokkrum árum síðan. Í ítarlega nefndaráliti Samfylkingarinnar frá árinu 2001 þegar lögfestur var 22-23% munur skattlagningu á tekjum eftir uppruna þeirra var varað við afleiðingum þess. Með þessu væri verið að færa skattbyrðina í auknum mæli af fjármagni og eignum yfir á vinnuafl og launatekjur. Auk þess myndi það skapa tilhneigingu til að dulbúa launatekjur sem tekjur af atvinnurekstri og ýta undir gerviverktöku og auka skattasniðgöngu.
Meira

Leynilistinn
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál er það greinilega kappsmál að almenningur fái ekki upplýsingar um þóknanir nefndakónganna og það á all hæpnum forsendum. Rök nefndarinnar fyrir að hafna ósk DV um að fá upplýsingar um nöfn þeirra sem þáðu í nefndalaun 308 milljónir á árunum 2000-2002 eru óskiljanleg og vekja tortryggni. Við nánari skoðun virðast þau ganga gegn tilgangi og markmiðum upplýsingalaga.
Meira

Þökk sé forseta lýðveldisins
Eitt af því sem stendur uppúr eftir deilur sumarsins um fjölmiðlalögin er að ástæða er til að ætla að loksins sé að nást samstaða milli allra stjórnmálaflokka um að tryggja í stjórnarskránni rétt fólks til þjóðaratkvæðagreiðslu. Hér er um kúvendingu að ræða hjá Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki. Í þau átta ár sem ég hef lagt fram og mælt fyrir breytingu á stjórnskipunarlögum til að tryggja fólkinu þennan rétt hefur enginn fulltrúi þessara flokka séð ástæða til að eyða í það einu orði á Alþingi. Þvert á móti hafa þeir kappkostað að svæfa málið og komið í veg fyrir að þaðð fengi umfjöllin í sérstakri nefnd sem Alþingi kaus til að fjalla um frumvarpið.
Meira

Magalending
Hringlandaháttur og brellubrögðin kringum fjölmiðlalögin er með ólíkindum. Niðurstaðan er sú að ríkisstjórnin lenti hreinni magalendingu eftir stríð við þing, þjóð og forseta. Málflutningur stjórnarandstöðunnar, sem skoðanakannanir sýndu að mikill meirihluti þjóðarinnar studdi hafði sigur í málinu. Sigur frjálsrar fjölmiðlunar er líka ótvíræður. Sneypuför ríkisstjórnarinnar og niðurlæging forsætisráðherra er algjör. Málstaður þeirra var ekki sterkari en svo að þegar allt kom til al, þorðu þeir ekki með málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Málinu er þó hvergi nærri lokið. Áfram verður um það deilt hvort stjórnarflokkarnir hafi heimild til þess að grípa með lagasetningu inní staðfestingarferli laga sem forseti lýðveldisins hefur vísað til þjóðarinnar. Ekki er ólíklegt að á það verði látið reyna fyrir dómsstólunum.
Meira

Allt fyrir stólinn
Hrun Framsóknarflokksins sem birtist í skoðanakönnun Fréttablaðsins í dag kemur ekki á óvart. Þeir láta íhaldið niðurlægja sig og beygja í hverju málinu á fætur öðru og virðast una sér bærilega í því hlutverki að vera hækja íhaldsins. Allt fyrir stólinn hans Halldórs 15. september n.k., sem sannarlega er orðinn þjóðinni dýrkeyptur. Nöturlegt er það hlutskipti formanns Framsóknarflokksins að taka við forsætisráðherrastólnum þegar flokkurinn mælist með 7.5% fylgi og það vegarnesti að tæplega 60% kjósenda hans hafa snúið við honum baki. Erlendis hefði það verið óhugsandi að fylgislaus flokkur væri að taka við stjórnartaumum í lýðræðisríki. Enn ömurlegra er það þó fyrir þjóðina að stija uppi með það að nýr forsætisráðherra hefur í aðdraganda valdatöku sinnar gefið þjóðinni langt nef með því að stela af henni lögmætum og stjórnarskrárvörðum rétti til þjóðaratkvæðagreiðslu.
Meira

Uppgjöf stjórnarflokkanna
Uppgjöf stjórnarflokkanna og valdafíkn réði niðurstöðu þeirra krísu sem varð milli stjórnarflokkanna nú um helgina. Ríkisstjórnin hékk á bláþræði, en límið í ráðherrastólunum réð úrslitum. Málstaður stjórnarandstöðunnar sigraði. Stjórnarflokkarnir þorðu ekki með sinn málstað í þjóðaratkvæðagreiðslu. Forsætisráðherra var búin að tapa málinu og Halldór skipti öllu máli forsætisráðherrastóllinn 15. september. Áleitin spurning situr þó eftir. Geta Davíð og Halldór gert að engu ákvörðun forseta Íslands byggða á skýrum ákvæðum stjórnarskrárinnar um að færa þjóðinni æðsta vald í þessu deilumáli.
Meira

Atlaga að mannréttindum og lýðræði
Afstaða fjármála- og dómsmálaráða um að sett verði skilyrði um 44% til 50% atkvæðisbærra manna þurfi að greiða atkvæði gegn fjölmiðlalögunum til að þau falli úr gildi er aldeilis fráleit og beinlínis atlaga að lýðræðinu og mannréttindum fólks. Ráðherrarnir hefðu varla sett svona afdráttarlaust fram sín sjónarmið í málinu, ef ekki væri búið að ákveða þetta á æðstu stöðum í herbúðum íhaldsins. Afstaða þingmanna framsóknarflokksins mun engu máli skipt. Þeir verða teymdir með í þá niðurstöðu nauðugir viljugir ella sé stóll forsætisráðherra í húfi. Þjóðin hlýtur líka, að bregðast hart við ef sú verður raunin, því á grófan hátt er verið að mismuna fólki eftir því hvort það er fylgjandi eða andvígt fjölmiðlalögunum.
Meira

Ráðherrar í jafnréttisfræðslu
Stjórn- og stjórnarandstaða tóku höndum saman í félagsmálanefnd þingsins rétt fyrir þingslit og gjörbreyttu áætlun ríkisstjórnarinnar í jafnréttismálum til fjögurra ára. Niðurstaðan var markviss og vel skilgreind jafnréttisáætlun, með skýrum markmiðum og tímasetningum um framkvæmd. M.a. var tekið inní áætlunina efni þingsályktunartillögu sem þingmenn Samfylkingarinnar fluttu um að undirbúin verði framkvæmdaáætlun um launajafnrétti til að ná fram fullu launajafnrétti kynjanna bæði á almenna og opinbera vinnumarkaðnum. Sett var inní jafnréttisáætlunina að fræðsla í jafnréttismálum nái einnig til pólitískt kjörinni fulltrúa, þ.m.t. ráðherra og að markmið um að hlutföll kynjanna verði sem jöfnust í stjórnum, nefndum og ráðum í lok gildistíma áætlunnar 2008 eða a.m.k. 60:40.
Meira

Kærunefnd jafnréttismála falin skoðun viðbótarlauna
Í nýlegri úttekt sem Ríkisendurskoðun hefur gert á viðbótarlaunum ríkisstarfsmanna í framhaldi af endurskoðun ríkisreiknings fyrir árið 2002 koma fram upplýsingar sem gefa tilefni til að ætla að við ákvörðun viðbótarlauna hjá ríkisstarfsmönnum sé gengið gegn ákvæðum 14. gr. jafnréttislaga sem kveður á um launajafnrétti. Fyrir hönd þingflokks Samfylkingarinnar hef ég í dag farið þess á leit við Jafnréttisstofu og kærunefnd jafnréttismála að tekin verði til sérstakrar skoðunar hvort ákvæði jafnréttislaga hafi verið brotin við ákvörðun forstöðumanna á viðbótarlaunum til ríkisstarfsmanna.
Meira

Valdið í höndum fólksins
Ákvörðun forseta Íslands í gær um að beita synjunarvaldi forsetans skv. 26. gr. stjórnarskrárinnar og vísa fjölmiðlalögunum í þjóðaratkvæðagreiðslu er mikill styrkur fyrir lýðræðið í landinu. Forsetinn sannaði með ákvörðun sinni, að fólkið getur átt skjól hjá forsetanum gegn ólögum og misráðinni valdbeitingu meirihluta þings. Meðan fólkið hefur ekki almennan rétt til þjóðaratkvæðagreiðslu er það lýðræðinu afar dýrmætt að slíkur öryggisventill sé til, sem felst í synjunarvaldi forseta lýðveldisins. Það væri vanhugsað og afar misráðið ef stjórnvöld ætla nú með undanbrögðum að þæfa það að fólkið geti nýtt sér þann rétt sem forseti Íslands hefur nú fært þeim. Stjórnvöld væru með því að kalla yfir sig stríð við þjóðina.
Meira

Óþolandi launamisrétti í ríkiskerfinu
Í nóvember s.l. óskaði ég eftir við Ríkisendurskoðun að gerð yrði sérstök athugun á hvernig háttað væri greiðslum vegna viðbótarlauna til ríkisstarfsmanna og hvernig þær skiptust milli kynja. Úttekt Ríkisendurskoðunar liggur nú fyrir. Þar er staðfest að viðbótarlaunagreiðslur tíðkast hjá opinberum starfsmönnum. Það er þvert á það sem fjármálaráðherra upplýsti í svari til mín um það efni á Alþingi í nóvember s.l., en í svarinu kom fram að ákvæði starfsmannalaga um viðbótarlaun hafi ekki enn komið til framkvæmda og engar reglur gildi um slíkar greiðslur. Viðbótargreiðslurnar koma helst fram í yfirvinnugreiðslum þar sem ekki er krafist vinnuframlags á móti. Nokkrar stofnanir nota þóknanir í einhverjum mæli til greiðslu viðbótarlauna og einnig geta akstursgreiðslur skipt verulegu máli. Ákvarðanir um viðbótarlaun eru oftast byggðar á einhliða ákvörðun forstöðumanns eða persónulegum samningum starfsmanns og forstöðumanns. Sláandi mismunur er á viðbótargreiðslum milli kynja. Forystumenn opinberra starfsmanna hljóta að taka þetta mál upp í komandi kjarasamningum og krefja verður fjármálaráðherra án tafar að setja samræmdar viðmiðunarreglur um viðbótargreiðslur launa.
Meira

Iðrun forsætisráðherra
Meint hótun forsætisráðherra við umboðsmann í tilefni af úrskurði hans vegna embættisfærslu Björns Bjarnasonar við skipan hæstaréttardómara er eitt af mörgum dæmum um valdníðslu og yfirgengilegan hroka í stjórnartíð Davíðs Oddssonar. Líklegt er að þessi makalausu afskipti forsætisráðherra verði í framtíðinni notuð sem kennslubókardæmi í stjórnsýslurétti um hvernig valdhafar geta misnotað vald sitt. Þess vegna er bréfið sem undirritað var af forseta Alþingis, fyrsta varaforseta, umboðsmanni Alþingis og forsætisráðherra stórmerkilegt og sögulegt. Þar hafði umboðsmaður Alþingis fullnaðarsigur. Sennilega er þetta í eina skiptið á löngum valdaferli Davíðs Oddssonar þar sem leiða má að því líkum að hann með undirskrift sinni viðurkennir að valdhrokinn hafi borið hann ofurliði. Slíkt er meira en þjóðin á að venjast af forsætisráðherra, sem í langan tíma hefur tileinkað sér að stjórna með tilskipunum og iðulega gengið svo langt að margir eru farnir að efast um að þeir búi í lýðræðisríki.
Meira

308 milljónir í stjórnar- og nefndarlaun
Verulegir fjármunir skattgreiðenda renna í útgjöld vegna nefnda, ráða og stjórna sem starfa á vegum ríkisins eða rúmlega 308 milljónir á árunum 2001-2003 eða liðlega 100 milljónir á ári. 4.496 manns störfuðu í verkefnanefndum á vegum ráðuneyta þar af 2.897 karlar og 1.599 konur. Sá sem var í flestum nefndunum hafði á sinni könnu 21 nefnd og sá nefndarmaður sem fékk hæstu nefndarþóknunina á þessum tíma var í 7 nefndum og hafði fyrir það liðlega 9.5 milljónir á þessum þremur árum. Þetta kemur fram í svari forsætisráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi.
Meira

Viðskiptaráðherra og tryggingafélögin
Úrskurður Samkeppnisráðs fyrr í þessum mánuði var að tryggingarfélögin hafi brotið samkeppnislög. Fram hefur komið að samkeppnisyfirvöld telja brot tryggingarfélaganna alvarleg en sekta þau ekki vegna þess hve rannsóknin tók langan tíma. Í svari viðskiptaráðherra við fyrirspurn minni kemur fram að ráðherrann hefur enga skoðun á þessu máli og sýnir því fádæma tómlæti. Skattgreiðendur hafa greitt hátt í 40 milljónir vegna þessarar rannsóknar, sem er rúmlega 20% af árstekjum Samkeppnisstofnunar. Það er hreint ótrúlegt að tryggingafélögin þurfi ekki að greiða eina krónu í sekt, þrátt fyrir brot á samkeppnislögum. Ríkisstjórnin ber ekki síst ábyrgð á því, sem haldið hefur Samkeppnisstofunun í fjársvelti með þeim afleiðingum að árum saman dregst að fá niðurstöðu í mikilvæg mál sem varða hagsmuni neytenda miklu.
Meira

Þola fjármál íhaldsins ekki dagsljós?
Forsætisráðherra hefur haft nærri 14 vikur til að svara skýrslubeiðni Samfylkingarinna á Alþingi um fjárframlög til stjórnmálastarfssemi og starfsumhverfi stjórnmálaflokka á Íslandi, en samkvæmt þingsköpum átti hann að skila Alþingi skýrslunni fyrir tæplega mánuði síðan. Eftir að forsætisráðherra var kynnt fyrr í dag að ég myndi krefja hann svara um málið á þingi, kemur bréf frá forsætisráðuneytinu um að ráðuneytið fari fram á frest fram á næsta þing til að skila skýrslunni. Flótti Davíðs og fyrirsláttur til að koma í veg fyrir upplýsta umræðu um fjármál flokkanna og lagasetningu þar að lútandi vekur upp áleitnar spurningar um að fjármál Sjálfstæðisflokksins þoli ekki dagsins ljós. Steininn tekur úr þegar forsætisráðherra með engum málefnalegum rökum og svo augljósum undanbrögðum neitar að svara skýrslubeiðni á Alþingi um málið. Þetta er enn ein valdníðslan gegn þinginu, en valdstjórn ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar gagnvart þinginu yrði hvergi liðin í öðru lýðræðisríki, en Ísland er eitt örfárra lýðræðisríkja sem ekki hafa sett lög um fjármálstjórnmálaflokkanna.
Meira

Davíð ber Gunnar
Líklega þarf forsætisráðherra, að bera Gunnar Birgisson á bakinu út úr þinghúsinu, hvernig sem menn sjá það nú fyrir sér, til að hægt sé að ljúka þingstörfum fyrir sumarið. Nema Davíð berji hann til hlýðni og Gunnar kokgleypi stóru orðin og beygi sig fyrir alvaldinu, sem er líklegri niðurstaða. Gunnar Birgisson hefur hótað því að yfirgefa ekki þinghúsið fyrr en loforð ríkisstjórnarinnar um skattlækkanir hafi verið afgreiddar á Alþingi. Grannt verður fylgst með því hvort þetta sé bara í nösunum á Gunnari eða hvort einhver alvara sé þar að baki. Niðurstaðan verður örugglega sú að Davíð ber Gunnar til hlýðni og reyndar fleiri þigmenn Sjálfstæðisflokksins, en ekki fer á milli mála í þinghúsinu sá óróleiki sem kominn er í ýmsa þingmenn íhaldsins, vegna þess hve forystumenn stjórnarflokkanna draga lappirnir í málinu.
Meira

Björn braut eigin starfsreglur
Furðulegt að það skuli vera sjálfur dómsmálaráðherrann sem segir að gildandi lög í jafnréttismálum séu úrelt og lætur sem hann þurfi þess vegna ekki að fara eftir þeim. Dómsmálaráðherrann brýtur ekki einasta lögin af því þau eru tímaskekkja að hans mati, heldur brýtur hann líka starfsreglur eigin ráðuneytis um jafnréttismál. Í starfsreglum dómsmálaráðuneytisins segir orðrétt: "Sú regla gildir hjá ráðuneytinu og undirstofnunum þess að hafa skal í heiðri jafnrétti kynjanna við stöðuveitingar" Þar höfum við það. En vart er það til eftirbreytni fyrir aðra að í stól dómsmálaráðherra sitji maður sem hvorki virðir lög né reglur í jafnréttismálum. Kannske er staðreyndin bara sú að lögin séu ekki tímaskekkja heldur sé það tímaskekkja að hafa mann eins og Björn í stóli dómsmálaráðherra. Það gæti þýtt stöðnun og afturhvarf til fortíðar. Ég hef nú beðið um utandagskrárumræðu um embættisverk dómsmálaráðherra við skipan hæstaréttardómara og viðbrögð dómsmálaráðherra við úrskurði kærunefndar jafnréttismála.
Meira

Hjálp fyrir heimilislausa þolir ekki bið
Í svari félagsmálaráðherra til mín um aðstæður heimilislausra kemur fram að alls voru 102 fullorðnir taldir heimilislausir í fjórum sveitarfélögum þ.e. Reykjavík, Kópavogi, Hafnarfirði og á Akureyri. Karlar eru 74 en konurnar 28 og í hópnum eru þrjár einstæðar mæður, sem búa á gistiheimili með eitt barn hvert á framfæri. Meginþorri þessa fólks eða 85 þeirra dvelja í Reykjavík og eru þau á aldrinum 20 ára til sjötugs. 37 þeirra eða 36% eiga við fíkniefnavanda að etja, og alls eru 32 taldir geðfatlaðir, eða 22% af hópnum. Ellefu þessara einstaklinga eru taldir hættulegir umhverfi sínu, þar af eru níu í Reykjavík.
Meira

Ríkisendurskoðun í málið
Þingflokkur Samfylkingarinnar fór fram á það í dag með bréfi til forsætisnefndar að Ríkisendurskoðun verði falið að gera úttekt á hvernig staðið var að undirbúningi og framkvæmd við að koma á fót nýju hugbúnaðarkerfi hjá ríkinu, bæði fjárhagslega og faglega. Jafnframt var óskað að stofnunin kannaði hvort Alþingi hafi verið gefna rangar og villandi upplýsingar um verkið og kostnað við framkvæmdina.
Meira

Hækkanir langt umfram verðlag
Verulegar hækkanir hafa orðið umfram verðlag á húsnæðis- menntunarkostnaði og heilbrigðisþjónustu landsmanna frá árinu 1999. Þannig hafa útgjöld vegna menntunar hækkað um 43.1% á sama tíma og verðlag hækkaði um 19.8%. Sama gildir um opinbera þjónustu , heimilistryggingar og ýmsa aðra þjónustu á almenna markaðnum. Þetta kemur fram í svari ráðherra Hagstofu Íslands við fyrirspurn minni um verðbreytingar á vöru og þjónustu umfram verðlag.
Meira

1100 milljónir í tekjur af grænmeti
Í svari landbúnaðarráðherra við fyrirspurn minni um verðmyndun á grænmeti lýsir ráðherrann því yfir að hann sé ekki reiðubúinn að beita sér fyrir frekari lækkun á tollum af grænmeti. Í sama svari segist ráðherrann hafa verulegar áhyggjur af því að í nýlegri könnun Samkeppnisstofnunar komi fram að verð á mörgum grænmetistengdum hafi hækkað frá 14-51%. Innflutningur á grænmeti hefur vaxið töluvert á síðustu árum eða um 37%.
Meira

Vald risanna á fjármálamarkaði
Ógnvekjandi vöxtur hefur orðið á skuldastöðu þjóðarbúsins,en skuldir þess hafa nær tvöfaldast frá árinu 1995-2002 eða á föstu verðlagi úr 1.069 milljörðum króna í 1.983 milljarða króna. Þar af hafa skuldir heimilanna á þessu tímabili vaxið um 85% eða úr 409 milljörðum á árinu 1995 í 759 milljarða í árslok 2002 . Skuldir fyrirtækja hafa aukist enn meira eða úr 422 milljörðum í 973 milljarða. Alvarlegust er þó aukning erlendra skulda, sem er nær 60% á s.l. þremur árum, en aukningin erlendra skulda ein og sér á þessum tíma samsvarar nær tvöföldum fjárlögum íslenska ríkisins.
Meira

Prófsteinn á heilbrigðisráðherra
Það verður prófsteinn á heilbrigðisráðherra hvort hann getur leyst þann hnút sem deilan við starfsfólk heimahjúkrunar er komin í. Það er raunar óskiljanlegt afhverju deilan hafi ekki þegar verið leyst, ekki síst í ljósi þess að ekki er verið að fara fram með auknar kjarabætur, heldur stendur starfsfólkið einungis í varnarbaráttu fyrir þeim kjörum sem það þegar hefur. Ég er sannfærð um að hægt er að leysa þessa deilu ef vilji væri fyrir hendi og ástæða til að gefa heilbrigðisráðherra ráð í því sambandi.
Meira

Mistök í lagasetningu
Fyrir árið 1999 voru heimildarbréf, þ.e. kaupsamningar og afsöl undanþegin stimpilgjöldum, vegna íbúða sem sveitarfélög og félagasamtök kaupa í þeim tilgangi að leigja þær út. Á grundvelli þeirra breytinga sem gerð voru á húsnæðismálum 1998 var aftur farið að krefja um greiðslu stimpilgjalda af kaupum á leiguíbúðum. Svo virðist sem mistök við lagasetningu hafi valdið því að skýr lagaheimild fyrir stimpilfrelsi leiguíbúða féll út frekar en að það hafi verið vilji löggjafans.
Meira

Heyrnarskertum mismunað
Sjö hundruð einstaklingar bíða nú eftir heyrnartækjum, 630 hjá Heyrnar- og talmeinastöðinni og um 70 einstaklingar eru á biðlista hjá Heyrnartækni ehf, en ríkið greiður niður hluta þeirra heyrnartækja sem þessi einkaðili selur. Biðtími eftir heyrnartækjum er 8-10 mánuðir. Þetta kom fram í svari heilbrigðisráðherra við fyrirspurn minni um bið eftir heyrnartækjum, en jafnframt upplýsti ráðherra að um 40 milljónir króna kostar að eyða biðlistunum. Athyglisvert var að fram kom í máli ráðherra að hægt væri að kaupa heyrnartæki án biðtíma, ef þau væru keypt hjá einkaaðilanum.
Meira

Fyrirheit til fátækra
Sú gliðnun sem orðið hefur milli þjóðfélagshópa á s.l. árum, þar sem samhjálp er á undanhaldi en græðgin og ofurlaunin orðið nánast daglegt fréttaefni hefur auðvitað komið hart niður á fátækum. Þeir ríku hafa orðið ríkari og þeir fátæku fátækari. Örvænting, uppgjöf og ótti er daglegt braut þúsund fátækra Íslendinga meðan þeir betur settu lifa í vellystingum. Aðgerðir gegn fátækt er orðið eitt brýnasta samfélagslega úrlausnarefnið, en enn hefur ríkisstjórnin engar tillögur lagt fram í því efni. Í umræðum á Alþingi í vikunni um tillögu mína um aðgerðir gegn fátækt boðaði félagsmálaráðherra þó að innan skamms yrðu lagðar fram á Alþingi tillögur til úrbóta. Ég skora á félagsmálaráðherra á að standa við þessu fyrirheit sín til fátækra og að framsóknarflokkurinn setji nú einu sinni fátæka í fyrirrúm, en elti ekki ávallt sjálfstæðisflokkinn í hygla þeim sérstaklega sem best hafa það í þjóðfélaginu.
Meira

Lög um hæfi og hagsmunaárekstra brotin
Fjármálaeftirlitið hefur kannað setu stjórnarmanna stærstu lífeyrissjóða í öðrum félögum. Niðurstöður þeirrar könnunar gefa til kynna að um 70% stjórnarmanna þessara lífeyrissjóða sitji í stjórnum hlutafélaga eða einkahlutafélaga. Að meðaltali sitja þessir stjórnarmenn í fjórum stjórnum félaga, hlutafélaga eða einkahlutafélaga. Tæplega 40% þeirra sitja í tveimur eða fleiri stjórnum. Fjármálaeftirlitið hefur í nokkuð mörgum tilvikum gert athugasemdir við afgreiðslu lánveitinga til stjórnarmanna, framkvæmdastjóra og aðila tengdra þeim Þetta og fleira kemur fram í svari viðskiptaráðherra til mín sem dreift hefur verið á Alþingi.
Meira

Útgjöld vegna ráðherrabíla
Í svari forsætisráðherra við fyrirspurn minn á Alþingi sem birt var í dag kemur fram að kostnaður skattgreiðenda vegna útgjald á ráðherrabifreiðum nam nálægt 500 milljónum á s.l. 6 árum. Hvarlar að ráðherrunum að hægt sé að spara á þessum útgjaldalið skattborgarana á sama tíma og lögð er til lokun á bráðadeild Landspítalans, neyðarmóttöku í nauðgungarmálum eða að loka endurhæfingardeild fyrir 32 fjölfatlaða einstkalinga í Kópavogi?
Meira

Heilbrigðisútgjöld heimilanna
Heilbrigðisútgjöld hins opinbera hafa hækkað um 103% eða úr 31.720 m.kr. í 64.645 m.kr á sambærilegu verðlagi. frá árinu 1985-2002 . Hlutur heimilanna í heilbrigðisútgjöld hefur hinsvegar á sama tíma hækkað um 159% eða úr 4.748 m.k.r. í 12.336 m.kr á verðlagi ársins 2002, samkvæmt upplýsingum Hagstofu. Heilbrigðisútgjöld heimilanna sem hlutfall af vergri landsframleiðslu voru 0.94% á árinu 1985 en þau voru komin í 1.58% af vergri landsframleiðslu á árinu 2002. Þetta staðfestir það sem nýlega var haldið fram í læknablaðinu að færa megi gild rök fyrir því að útgjöld sjúklinga í íslenska heilbrigðiskerfinu séu komin á varasamt stig og farin að bitna á aðgengi í heilbrigðisþjónustunni
Meira

Vanhæfi þingmanna
Stjórnmálamönnum og þeim sem fara með opinbert vald er mikilvægt að hæfi þeirra og trúverðugleika sé ekki dreginn í efa. Þessi vegna hafa verið settar vanhæfisreglur sem gilda um dómara og sveitastjórnarmenn. Þó slíkar vanhæfisreglur finnist ekki á vettvangi löggjafarvaldsins ætti skylda þingmanna að vera sú sama og annarra valdhafa að gæta þess að trúverðugleiki þeirra við meðferð mála á löggjafarþinginu verði ekki dreginn í efa. Hvað sem líður lögum og reglum er augljóst að Pétri Blöndal ber siðferðilega að segja sig frá því að taka þátt í umfjöllun efnahags- og viðskiptanefndar um málefni SPRON. Nauðsynlegt er að setja siðareglur fyrir alþingismenn líkt og settar hafa verið á öðrum þjóðþingum.
Meira

Sjálfstæðismenn stjórna húsnæðismálunum
Sjálfstæðismenn ráða ferðinni í húsnæðismálum, en ekki framsóknarmenn. Nefnd á vegum fjármálaráðherra hefur lagt til að leggja af húsbréfakerfið og taka upp peningalánakerfi, sem minnir óþægilega mikið á biðraðakerfið frá 1986 sem hrundi, en húsbréfakerfið leysti það af hólmi. Framsóknarmenn stýrðu húsnæðismálum þjóðarinnar þegar biðraðakerfið hrundi. Líka þegar félagslega íbúðakerfið var eyðilagt, sem leiddi til verðsprengingar á fasteigna- og leigumarkaði. Nú er þeim að takast að eyðileggja húsbréfakerfið sem sátt hefur ríkt um. Með þeirri kerfisbreytingu sem nú er boðuð er verið að búa í haginn fyrir það að leggja af opinbera húsnæðislánakerfið, afnema ríkisábyrgð á því og flytja það inní bankana, enda fagna forsvarsmenn bankanna mjög. Ef húsnæðislánakerfið fer inní bankana mun það að sjálfsögðu mala gull fyrir bankana og ástæða til að óttast að húsnæðislánin verði dýrari fyrir almenning.
Meira