Öryggisráðstafanir vegna barnaníðinga

Það þarf ekki að fara mörgum orðum um það að kynferðisbrot gegn börnum eru einn alvarlegasti og andstyggilegast glæpur sem hægt er að fremja, enda er ljóst að kynferðislegt ofbeldi getur eyðilegt líf þolenda um alla framtíða. Ýmsar spurningar hafa vaknað að undanförnu vegna þessa um öryggi borgaranna vegna barnaníðinga annarsvegar þeirra sem afplána hluta dóms utan veggja fangelsis og hinsvegar eftir að afplánun er lokið. Dómsmálaráðherra hefur lagt fram á Alþingi svar við fyrirspurnum mínum þar að lútandi.

Réttaröryggi borgaranna
Alltof oft kemur upp í þjóðfélaginu að barnaníðingar beiti börn kynferðislegu ofbeldi. Því er afar brýnt að taka þessi mál föstum tökum – lagaleg úrræði séu skýr og tryggi eins og kostur er réttaröryggi borgaranna gegn barnaníðinum. Allar nauðsynlegar heimildir til handa lögreglu til eftirlits með öryggi borgaranna verða að vera til staðar- og úrræði vegna afplánunar gerenda eða barnaníðinga verða að vera eins örugg og hugsanlega getur.
Í því sambandi lagði ég nokkrar spurningar fyrir dómsmálaráðherra m.a. hvað hann hyggðist gera til að auka öryggisgæslu fyrir borgarana vegna barnaníðinga.

Rafræn vöktun og notkun tálbeitu
Ráðherra var spurður hvort til greina komi að taka upp rafræna vöktun með barnaníðingum með því að nota öklabönd sem skráir ferðir viðkomandi og viðvörunarbjöllur fara í ganga og gera viðvart í eftirlitsstöð ef reglur um útivist eru brotnar. Þessi leið hefur verið reynd með góðum árangri í okkar nágrannalöndum eins og Englandi, Svíþjóð og Danmörku. Dæmdir kynferðisbrotamenn eru meðal 550 Svía sem afplána dóma heima við með rafrænni vöktun.
Reynslan er sögð vera góð og þykir jafngilda afplánun í fangelsi og hefur t.d. sænska fangelsismálastofnunin notað þetta úrræði með góðum árangari í áratug. Einnig má benda á að barnaníðingar eru oft lagðar í einelti í fangelsi og því er líklegt að rafræn vöktun sé góð leið sem rétt er að skoða. Svar ráðherra var að ekki væri ráðlegt að taka upp rafræna vöktun hér á landi með hliðsjón af miklum kostnaði við uppsetningu miðstöðvar til að stjórna vöktuninni og einnig með hliðsjón af því að kerfi Verndar svipaði mjög til rafrænnar vöktunar. Þetta svar ráðherrans þarfnast nánari skýringar í ljósi þess að barnaníðingur sem gripinn var í kjölfar umræðu á Kompási á Stöð 2 sem lögðu tálbeitu fyrir barnaníðinga var einmitt að afplána hluta refsivistar á áfangaheimili Verndar þegar hann var gómaður.
Varðandi heimild lögreglunnar til að beita tálbeitu við rannsókn mála- þá var svar ráðherrans jákvætt. Innan ráðuneytisins væri verið að vinna að frumvarpi um meðferð sakamála og er þar gert ráð fyrir að ríkissaksóknari verði heimilt að setja reglur um sérstakar aðferðir og aðgerðir lögreglu við rannsókn sakamála. Á þetta m.a. við um notkun tálbeitu.

Ýmsar aðgerðir í undirbúningi
Í svörum ráðherra koma jafnframt fram að í framtíðinni munu fangelsisyfirvöld leggja enn meiri vinnu en áður í að meta hvort hætta sé á að fangi sem framið hefur brot gegn börnum fái að ljúka afplánun sinni utan fangelsis. Einnig væri unnuið að því að auka sérþekkingu rannsóknarmanna á net- og tölvumálum og hugað að gerð upplýsingagrunns um fólk sem hneigist til afbrigðilegrar kynhegðunar, einkum einstaklinga sem leita á börn. Ráðherra var jafnframt spurður um hvort rétt væri að herða og styrkja ákvæði hegningarlaga um öryggisráðstafanir fyrir borgarana gegn dæmdum kynferðisbrotamönnum. Svar ráðherrans var að sérfróðum aðilum hefði verið falið að gera tillögur um breytingar á þessu ákvæði hegningarlaganna. Jafnframt hefur ráðuneytið til skoðunar að beina því til refsiréttarnefndar að taka til athugunar hvort rétt sé að setja í lög sérstakt ákvæði sem heimilar að dæma megi kynferðisbrotamenn sem brjóta gegn börnum til að gangast undir meðferð.