Ávarp Jóhönnu Sigurðardóttur á hátíðarsamkomu Samfylkingingarinnar á Hótel Borg 1.maí 2008

1. maí – baráttudagur verkafólks – er samofin baráttunni fyrir jafnrétti, réttlæti og lýðræði - frelsi og mannréttindindum öllum til handa.

Á þessum alþjóðlega baráttudegi 1. maí í ár er Samfylkingin í fyrsta sinn í ríkisstjórn frá stofnun hennar og hefur setið í ríkisstjórn í tæplega eitt ár. Undir merkjum félagshyggju, jafnréttis og kvenfrelsis var Samfylkingin stofnuð til að vinna hér að samfélagi velferðar og jöfnuðar, þar sem í forgrunni var ábyrg efnahagsstjórn og endurreisn velferðarkersins. Undir merkjum frjálslyndrar umbótastjórnar hefur mátt sjá að jafnaðarmenn eru komnir til valda.

1. maí er nú haldinn í skugga alþjóðlegrar fjármálakreppu sem Ísland hefur ekki farið varhluta af. Fyrirhyggjuleysi og hagstjórnarmistök undangenginn ára verða nú til þess að alþjóðlega fjármálakreppan skellur með harkalegri hætti á íslensku samfélagi en ella hefði orðið og óhjákvæmilega hefur hún áhrif á efnahagslífið í heild, fjármála- og fasteignamarkaðinn sem og heimilin í landinu.

Við þessar aðstæður er meginverkefnið að hemja verðbólguna og verja heimilin og atvinnulífið fyrir frekari áföllum og vísa veginn út úr öldurótinu. Ríkisstjórnin vinnur að því öllum árum og mun gera það sem í hennar valdi stendur til að vinna okkur sem fyrst útúr vandanum. Til þess höfum við alla burði. Innviðir samfélagsins eru sterkir, við höfum á að skipa öflugri ríkisstjórn og forystumenn aðila vinnumarkaðarins hafa sýnt ábyrgð og vilja til að takast á við verkefnið af festu.

Á tímum sem þessum krystallast þörfin fyrir öflugt velferðarkerfi – öryggisnetið sem ávallt þarf að vera til staðar. Það er okkar jafnaðarmanna að efla velferðarkerfið- koma í veg fyrir misskiptingu, óréttlæti og vinna gegn fátækt. Ef við jafnaðarmenn gerum það ekki – gerir það enginn. Fólk sem misrétti og ranglæti er beitt á að eiga skjól hjá okkur.

Þó að á móti blási nú um stundir, þá höfum við það sem þarf til að takast á við vandann, ekki síst vegna þess að Samfylkingin er í ríkisstjórn og hefur á að skipa sterku forystuliði sem hefur sjálfstraust og áræði til að taka á vandanum.
Það er líka gott að finna að styrkleikar formanns Samfylkingarinnar koma ekki síst í ljós þegar erfið mál koma upp við stjórn landsmála.
Undir forystu Ingibjargar Sólrúnar höfum við í Samfylkingunni sýnt að áherslur okkar jafnaðarmanna eru þungamiðjan í verkum ríkisstjórnarinnar undanfarið ár og við munum ekki og ætlum ekki að verða framlenging af Sjálfstæðisflokknum í þessum stjórnarsamstarfi eins og Framsóknarmenn voru í 12 ár. Þvert á móti er það hlutverk og ætlan Samfylkingarinnar að vera burðarásinn í þessu stjórnarsamstarfi.

Samfylkingin hefur einungis verið tæpt ár í ríkisstjórn en samt sem áður hefur margt áunnist á velferðarsviðinu, þrátt fyrir þau óvæntu áföll sem á hafa dunið hafa á - fyrst þorskaflabrestur og nú þrengingar í efnahagslífi og á alþjóðlegum mörkuðum.

Ég fullyrði . hér og nú að aldrei hafa á jafn stuttum tíma orðið eins mikilar breytingar á almannatryggingalöggjöfinn í þágu lífeyrisþega eins og á þessum fáu mánuðum sem við höfum stjórnað þeim málaflokki.
Þær ákvarðanir sem þegar hafa verið teknar í þessum efnum munu skila lífeyrisþegum 9 milljörðum í auknum tekjum á ársgrundvelli þegar þær verða að fullu komnar til framkvæmda á þessu ári. Á þessum fjórum mánuðum sem málefni lífeyrisþega hafa verið í félags- og tryggingamálaráðuneytinu hefur margt áunnist.

Afnám makatengingar hefur verið baráttumál Samfylkingarinnar og hagsmunasamtök lífeyrisþega hafa krafist hennar í áratugi. Makatengingin hefur nú verið afnumin með lögum.

Samfylkingin barðist fyrir því að frítekjumark lífeyrisþega yrði hækkað úr 300 þúsund kr. á ári í 1.200 þúsund Það stefnumál okkar kemur til framkvæmda 1. júlí.

Þann 1. júlí munu síðan 7000 öryrkjar fá hærri bætur vegna frítekjumarks á lífeyristekjur og aldraðir sem hafa minna en 25 þúsund krónur frá lífeyrissjóðum verður tryggð sérstök 25.000 króna kjarabót
Þessi síðasta aðgerð er mikilvæg til að lyfta tekjum þeirra ellilífeyrisþega sem hafa hingað til haft lægsta lífeyrinn og færa þá upp að hlið þeirra sem hafa notið lífeyristekna samhliða lifeyri Tryggingastofnunnar. Þó þessar grunn fjárhæðir séu ekki háar er staðreyndin sú að aldrei á 12 ára valdatíma framsóknarflokksins hafa tekjur þeirra ellilífeyrisþega sem lægstar hafa tekjurnar verið hærri, sem hlutfall af lágmarkslaunum í landinu. Þegar ég segi þetta, tek ég að sjálfsögðu fullt tillit til þeirra hækkana sem urðu á launum og lífeyri í kjölfar nýgerðra kjarasamninga ASÍ og SA.

Þrátt fyrir skamman tíma í ríkisstjórn blasir því við að vera samfylkingarinnar í ríkisstjórn í stað framsóknarmanna hefur reynst ávísun á einhverja mestu kjarabótum lífeyrisþega. Þannig eiga ummerki samfylkingarinnar á þjóðfélagið að vera.

En við erum rétt að byrja. Næsti áfangi er að koma á lágmarksframfærsluviðmiði fyrir lífeyrisþega sem liggja á fyrir 1. júlí og stóra málið er svo framundan - að einfalda og endurreisa almannatryggingakerfið þannig að það veiti viðunandi lífeyri og þjóni betur þeim einstaklingum sem ekki geta séð sér farboða á almennum vinnumarkaði. Við þurfum að skoða samspil lífeyris almannatrygginga og lífeyrissjóða og koma á réttlátu örorkumats- og endurhæfingarkerfi fyrir örykja, sem miði að því að auka færni þeirra á vinnumarkaðnum. Þetta er stóra velferðarmálið og því hefur ekki verið sinnt af ríkisvaldinu undanfarin 12 ár.

Þungamiðjan í því öryggi sem við viljum sjá fyrir lífeyrisþega og sem við jafnaðarmenn eru nú að vinna að er sterkt og traust almannatryggingakerfi samhliða öflugu lífeyriskerfi, sem tryggi að engin þurfa að una fátækt og allir búið við öryggi í afkomu sinni. Hlutverk okkar jafnaðarmanna í þessari ríkisstjórn er líka að standa vörð um öflugt og sterkt heilbrigðiskerfi. Þar er það lykilatriði að heilbrigðiskerfið verði ekki einkavætt og að allir hafi jafnan aðgang að þjónustunni óháð efnahag - þar munum við hvergi hopa.
Tímamót urðu líka i málefnum langveikra barna með nýrri löggjöf fyrir síðustu jól, sem gjörbreytir kjörum og aðbúnaði langveikra barna og foreldra þeirra og áfram er unnið markvisst að því að bæta aðstæður barna í íslensku samfélagi m.a. með breyttri og bættri fæðingarorlofslöggjöf og stórauknum barnabótum.

Ágætu hátíðargestir.
Það er auðvitað alvarleg ógn við nýgerða kjarasamninga ef við náum ekki að hemja verðbólguna og það er og verður eitt meginviðfangsefni okkar á næstu vikum og mánuðum. Í nýgerðum kjarasamningum tókst að lyfta nokkuð lægstu launum og ríkisstjórnin greiddi fyrir þeim samningum meðal annars með umtalsverðri hækkun á skattleysismörkum.

Sem húsnæðismálaráðherra hef ég sérstakar áhyggjur af þróuninni á fasteignamarkaðnum - ekki síst stöðu þeirra sem á síðustu misserum hafa keypt sér húsnæði. Ég hef reyndar áður sagt að ég hef enga trú á því að fasteignaverð falli um 30% eins og Seðlabankinn hefur sett fram og tel afar óheppilegt að reynt sé að tala niður fasteignaverðið með þessum hætti. Það er verkefnið að koma í veg fyrir að spá Seðlabankans verði að veruleika.
Nýverið stigum við mikilvægt skref til að efla leigumarkaðinn og koma þannig meira jafnvægi á húsnæðismarkaðinn. Nálægt 3 þúsund manns eru á biðlistum eftir félagslegum leiguíbúðum og hefur þegar verið samþykkt í ríkisstjórninni að á næstu 4 árum verði veitt niðurgreitt fjármagn til 750 íbúða eða til 3000 félagslegra leiguíbúða. Jafnframt höfum við hækkað verulega húsaleigubætur og sérstakar húsaleigubætur til fólks á almenna leigumarkaðnum. Hækkunin er tæplega 50% og það segir sína sögu um áherslur Samfylkingarinnar í ríkisstjórn að síðustu tvö kjörtímabil hafa húsaleigubætur ekki hækkað neitt.

Ágætu hátíðargestir.
Á þessum degi minnumst við þeirra mörgu, karla og kvenna – alþýðuforingja síðustu aldar, sem lögðu grunninn að velferðarsamfélagi samtímans. Við minnumst verkamannsins og verkakonunnar, sem þræluðu við erfiðar aðstæður fyrir brauðinu og uppbyggingu þjóðfélagins og skópu þann auð, sem lagt hefur grunninn að því þjóðfélagi sem við búum í í dag. Merkjum þessara brautryðjenda eigum við að halda á loft.

Nú þegar Samfylkingin hefur fengið sitt fyrsta tækifæri í ríkisstjórn er það hennar hlutverk að halda á lofti gunnfána jafnréttis og réttlætis bæta fyrir vanrækslusyndir fyrri ríkisstjórna síðustu 12 ára - það er hennar hlutverk að endurreisa velferðarkerfið á nýjan leik. Við þurfum að berjast gegn hinni nýju fátækt á Íslandi, sem aukið misrétti og misskipting hefur leitt af sér, ná fram launajafnrétti kynjanna, bæta stöðu barna og ungmenna í íslensku samfélagi, - efla menntakerfið sem er ein af grunnforsendum bættra lífskjara og koma á sanngirni og réttlæti í skattamálum.
Við þurfum samhliða að taka virkari þátt í alþjóðasamfélaginu og styrkja þannig stoðir efnahags- og atvinnulífsins og bæta með því kjör heimilanna í landinu.

Í þeirri endurreisn velferðarsamfélagsins sem framundan er verða sérhagsmunir að víkja fyrir almannahagsmunum – Ísland á að vera fyrir alla og hér eiga allir að geta lifað með fullri reisn. Það er hlutverk Samfylkingarinnar að vera það afl sem dugar til að lyfta í öndvegi á nýjan leik þeim lífsgildum sem notadrýgst hafa reynst í okkar heimshluta og hyllt eru um allan heim á þessum degi þ.e. lífsgildum jafnaðarmanna.

Það er okkar allra að raungera þessa lífssýn. Við megum aldrei gefast upp fyrir ranglætinu, því réttlætið mun að lokum sigra.

Heitum því á þessum degi - baráttudegi verkafólks.