Austurrísku leiðinni hafnað
Í gær felldu 35 þingmenn, úr öllum flokkum nema VG, tillögu mína um að leiða í lög hina svokölluðu austurrísku leið, sem er veigamikil réttarbót fyrir þolendur heimilisofbeldis. Úrræðið er fólgið í því að lögregla fái heimild til að fjarlægja ofbeldismann af heimili sínu og banna honum heimsóknir þangað og nánasta umhverfi þess í tiltekinn tíma. Hugsunin að baki úrræðinu er sú að réttur þeirra sem þurfa að búa við ofbeldi á heimilum sínum sé meiri en réttur þeirra sem beita ofbeldinu. Eins og málum er háttað í dag hefur lögregla þau einu úrræði, þegar hún kemur inn á heimili þar sem fjölskyldumeðlimur (oftast heimilisfaðirinn) beitir aðra fjölskyldumeðlimi ofbeldi, að fjarlægja fórnarlömbin og koma þeim í skjól, oftast í Kvennaathvarfið. Mikilvægur þáttur í beitingu þessara úrræða er að taka á rótum ofbeldisins og þegar ofbeldismaðurinn er kominn í vörslu opinberra aðila verður hægara um vik að veita honum viðeigandi meðferð og veita fjölskyldunni stuðning til að vinna sig út úr ofbeldinu og afleiðingum þess.
Að svíkjast undan merkjum
Í umræðum í þinginu í gær vakti sérstaka athygli framganga varaformanns allsherjarnefndar og varaformanns Samfylkingar, Ágústs Ólafs Ágústssonar. Hann hefur hingað til verið mikill stuðningsmaður þess að austurríska leiðin verði leidd í lög hér á landi, en var meðal þeirra sem greiddu atkvæði gegn málinu í gær. Hann sagði ástæðuna þá að það þyrfti að skoða betur hvernig úrræðið hefði reynst þar sem það hefur verið tekið upp og að skoða þyrfti orðalagið gaumgæfilega. Þessar ástæður þingmannsins er athyglisvert að skoða í ljósi fyrri ummæla hans um málið. Í þingræðu í janúar 2005 hvatti hann þingheim til að grípa tafarlaust til aðgerða. Hann mælti með austurrísku leiðinni, fullyrti að reynsla Austurríkis, Svíþjóðar og Noregs væri góð og orðrétt sagði hann: og sannar að þetta er leið sem við ættum svo sannarlega að skoða og helst að samþykkja. Þetta er eitt af þeim grundvallaratriðum í mínum huga sem lúta að bæði hugmyndafræði og forgangsröðun. Ágúst Ólafur Ólafsson hefur hvað eftir annað haldið því fram í þingræðum að löggjafinn eigi að beita öllum tiltækum leiðum (orðalag úr ræðu frá í mars 2006) til að vinna gegn heimilisofbeldi. Í mars 2007 hældi hann þeirri sem þetta ritar fyrir baráttuna fyrir austurrísku leiðinni og sagðist hlakka til að verða samferða mér í að innleiða hana. Ekki þáði hann samfylgdina í þessari atrennu og ég harma það.
Ístöðuleysi Samfylkingar
Þeir Samfylkingarþingmenn sem greiddu atkvæði gegn austurrísku leiðinni í þingsal í gær voru auk varaformannsins, sem nefndur hefur verið, formaðurinn Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Ásta R. Jóhannesdóttir, Ellert B. Schram, Guðmundur Steingrímsson, Gunnar Svavarsson, Helgi Hjörvar, Karl. V. Matthíasson, Katrín Júlíusdóttir, Kristján Möller og Lúðvík Bergvinsson. Þetta er enn eitt sorglegt dæmi um ístöðuleysi Samfylkingarinnar. Ef þingmenn hennar hefðu í raun viljað gera þessar sjálfsögðu réttarbætur til handa þolendum ofbeldis þá áttu fulltrúar flokksins í allsherjarnefnd að krefjast þess að fram færi nauðsynleg skoðun á reynslu annarra þjóða og athugun á orðalagi meðan málið var inni í nefndinni. Þau höfðu allan síðasta vetur til þess. M.a.s. Björn Bjarnason hvatti til þess í þingræðu í október 2007, að minni áeggjan, að nefndin léti frara fram nauðsynlega skoðun á málinu. Umsagnaraðilar á borð við Umboðsmann barna, Mannréttindaskrifstofu Íslands og starfsfólk Neyðarmóttöku vegna nauðgana á LSH hvöttu nefndina til að fara austurrísku leiðina. Vitað er að öll kvennahreyfingin styður málið og hefur hvað eftir annað hvatt stjórnvöld til að fara þessa leið. Í ljósi þessarar vissu er niðurstaða atkvæðagreiðslunnar í gær dapurleg. Einnig er alvarlegt til þess að vita að nýsamþykkt aðgerðaáætlun gegn kynbundnu ofbeldi skuli að engu höfð, því samkvæmt henni hefði legið beint við að innleiða úrræðið. Það er von mín að þessi orrusta hafi engu að síður orðið til þess að vekja þingmenn til umhugsunar um það hversu vald okkar er mikið og hversu mikilvægt er að við drögum ekki lappirnar þegar úrbætur til þeirra sem þurfa að þola ofbeldi inni á heimilum sínum eru annars vegar.