Marklaust hjal ráðamanna um samgöngur
Í samgönguviku er mikið fjallað um samgöngumál og fjöldi hugmynda viðraður um hvernig breyta megi samgönguháttum þjóðarinnar. Það vekur athygli hversu margir af „ráðamönnum“ þjóðarinnar vilja nú vera með í umræðunni. Forseti Íslands er verndari ráðstefnu um sjálfbær ökutæki, umhverfisráðherra tjáir sig um mikilvægi almenningssamgangna, iðnaðarráðherra birtir athyglisverða skýrslu um að rafbílar séu fýsilegur kostur á Íslandi og formaður samgöngunefndar skrifar grein hér í blaðið í gær þar sem hún kallar eftir aðgerðum. Hún vill t.d. auka vægi almenningssamgangna m.a. með fjárhagslegri aðkomu ríkisins og breyta fyrirkomulagi bílastyrkja opinberra starfsmanna. Nú er eðlilegt að spurt sé hvort eitthvað sé því til fyrirstöðu að þessum hugmyndum veðri hrint í framkvæmd án mikilla tafa úr því þessir „ráðamenn“ virðast svona jákvæðir í garð breytinga?
Losun frá samgöngum eykst stöðugt
Við höfum því miður sofið á verðinum allt of lengi. Okkur hefur verið það ljóst síðan 1992, þegar loftslagssamningur Sameinuðu þjóðanna var undirritaður, að við þyrftum að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda með markvissum hætti á næstu árum. Jafnframt hefur okkur verð ljóst að einfaldast yrði að byrja á breyttum samgönguháttum, en aðgerðir stjórnvalda hafa látið á sér standa. Nú er svo komið að losun gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum hefur aukist um 60 - 70% frá viðmiðunarári loftslagssamningsins 1990, enda hefur bílafloti landsmanna tvöfaldast á þessu tímabili. Samgönguhegðun okkar er með þeim hætti að 76% allra ferða okkar förum við á einkabíl, vinnandi fólk fer í 88% tilvika til vinnu á einkabíl, 70 – 80% allra einkabíla eru á höfuðborgarsvæðinu og 50% af byggðu borgarlandi fara undir samgöngumannvirki. Það er líka vitað að 27% íbúa á höfuðborgarsvæðinu vinnur í innan við 2ja km. fjarlægð frá heimili sínu. Þeim íbúum kæmi best að fá möguleika á að nota hjól til sinna ferða, en hingað til hefur það reynst afar örðugt að nota hjól sem samgöngutæki á höfuðborgarsvæðinu. Til að breyta þessum staðreyndum þarf meira en góðan vilja, það þarf að gera áætlun um aðgerðir með tölulegum markmiðum og tímasettum. Slíkar áætlanir eru viðurkennd tæki til að leiða samfélagið inn á braut sjálfbærrar þróunar. Stjórnvöld hafa vitað þetta í tæpa tvo áratugi, en ekki aðhafst.
Innihaldslaus loftslagsstefna
Í loftslagsstefnu ríkisstjórnarinnar er sagt að draga skuli úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda um 25 - 40% fyrir árið 2020. Það þurfi að gera til að við leggjum okkar af mörkum til að halda hlýnun jarðar í skefjum. Nú er liðið rúmt ár frá því að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar tók við völdum, en enn bólar ekki á áætlun um það með hvaða hætti hún hyggst ná þessum markmiðum. Meðan þannig er ástatt verður að kalla það marklaust hjal þegar „ráðamenn“ lýsa yfir góðum vilja en varpa frá sér ábyrgðinni á aðgerðum. Gleymum því ekki að hvergi í heiminum eru fleiri einkabílar pr. íbúa en hér og losun gróðurhúsalofttegunda á mann er nú komin í 17 tonn á ári, sem skagar hátt upp í þá sem mest losa. Þar á stóriðjustefnan auðvitað sinn stóra þátt, en hlutur samgangna vegur líka þungt. Það er grundvallarkrafa að almenningssamgöngur verði stórefldar, að fólki verði auðveldað að taka strætó með öllum tiltækum ráðum. Það sama á við um hjólreiðarnar, það þarf að breyta gömlu götunum okkar þannig að gert sé ráð fyrir hjólandi vegfarendum. Það er til vansa að aðgerðir af þessu tagi skuli ekki vera löngu komnar upp á borð ráðamanna.