Efnahagsumræðan séð með kynjagleraugum
Jafnréttisbarátta síðustu áratuga skilar sér hægt og miðar okkur í sumum tilfellum frekar aftur á bak en fram á við. Nýlega bárust fréttir af því að kynbundinn launamunur fari vaxandi, hann hafi aukist um heil 3% á síðasta ári. Þetta gerist þrátt fyrir yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um að stjórnvöld hyggist minnka kynbundinn launamun um helming á kjörtímabilinu og þrátt fyrir jafnréttisáætlanir fyrirtækja og stofnana út um allt samfélagið. Hver getur verið orsök þessarar tregðu og hvernig tengist hún valdahlutföllunum í samfélagi okkar?
Þegar kynjagleraugunum er brugðið upp og horft gegnum þau á þær efnahagsþrengingar sem nú er tekist á við, vekur það athygli að einungis annað kynið skuli sjást á skjám landsmanna eða heyrast á ljósvakanum, -nefnilega karlar. Þegar allt ætlaði um koll að keyra í ráðherrabústaðnum um síðustu helgi, fréttamenn eltu ráðamenn og fjármálamenn upp og niður tröppurnar, þá sáust bara þrjár konur; félagsmálaráðherra, menntamálaráðherra og varaformaður ASÍ. Í umfjöllun um efnahagsmálin og stöðuna í þeim er talað við fjölda hagfræðinga og fjármálaspekinga, sem allir eru karlar. Það er varla að maður sjái Eddu Rós Karlsdóttur lengur bregða fyrir í viðtölum. Bankastjórarnir eru allir karlar, stjórnirnar sem verið er að setja af eru nánast eingöngu skipaðar körlum, svo þegar skilanefndirnar eru skipaðar yfir hina nýju banka, þá tekst mönnum að finna eina konu sem er gjaldgeng til slíkra starfa, allt hitt eru karlar.
Nú er tímabært að staldra við. Okkur er nauðugur einn kostur í þeirri kreppu sem við er að fást og hefur áhrif á bæði kynin jafnt; -bæði kynin þurfa að eiga jafnan þátt í að leysa hana. Konur eru helmingur þjóðarinnar, fjöldi þeirra er með menntun á sviði hagfræði og annarra fjármálafræða, svo það hlýtur að vera lágmarkskrafa að konur verði nú í auknum mæli gerendur á sviði efnahagsmála í stað þess að vera settar til hliðar sem aðgerðarlitlir hlustendur.
Útrásarvíkingarnir hafa verið mærðir undanfarin missiri, en nú þegar ljóst er að útrásin var blaðra sem er að springa í andlitið á okkur þá er óforsvaranlegt að láta þessa sömu karla segja fyrir um lausnir vandamálanna sem útrásin skapaði. Í fréttum Rúv í fyrrakvöld var athyglisvert viðtal við breskan hagfræði prófessor Robert Wade, sem talaði með öðrum hætti en flestir karlarnir sem heyrst hefur í síðustu dagana. Hann sagði aðgerðir íslenskra stjórnvalda einkennast af óðagoti sem leitt geta til þess að eignir bankanna verði seldar á allt of lágu verði, auk þess sem hann gefur íslenskum eftirlitsstofnunum falleinkunn. Þessi stjórnvöld efnahagsmála og þessar efnahagsstofnanir hafa verið í höndunum á körlum og þess hefur ekki verið gætt að konur ættu þar jafn greiðan aðgang að stjórnartaumum.
Allt er þetta með miklum ólíkindum, þegar það er haft í huga að yfirgripsmiklar háskólarannsóknir sýna fram á að stjórnunarstíll kvenna eru með þeim hætti að fyrirtækjum, þar sem konur eru í áhrifastöðum, er öðruvísi stjórnað og BETUR stjórnað en þeim fyrirtækjum þar sem konur ráða litlu eða engu. Það er vitað að konur nálgast fjármál með öðrum hætti en karlar, þær horfa í ríkara mæli til samfélagslegs ávinnings, en körlum hættir til að einblína á einstaklingsbundinn ávinning. Konur horfa á langtímahagsmuni frekar en skammtímahagsmuni og konur vilja gegnsæi í ákvarðanatöku, en karlar aðhyllast frekar að leynd hvíli yfir hlutunum.
Vonandi eigum við eftir að komast heil út úr þeim þrengingum sem nú knýja dyra, en til þess að auka líkurnar á að svo verði hljótum við að gera þá kröfu að bæði kynin séu þátttakendur í að leysa þá hnúta sem við er að glíma.