Lagasafn.  ═slensk l÷g 1. oktˇber 2005.  ┌tgßfa 131b.  Prenta Ý tveimur dßlkum.


Upplřsingal÷g

1996 nr. 50 24. maÝ

Ferill mßlsins ß Al■ingi.   Frumvarp til laga.

Tˇku gildi 1. jan˙ar 1997. Breytt me­ l. 76/1997 (tˇku gildi 1. j˙lÝ 1997) og l. 83/2000 (tˇku gildi 2. j˙nÝ 2000 nema 1. gr. sem tˇk gildi 1. jan. 2001).


I. kafli. Gildissvi­ laganna.
1. gr. Gildissvi­.
L÷g ■essi taka til stjˇrnsřslu rÝkis og sveitarfÚlaga.
L÷gin taka enn fremur til starfsemi einkaa­ila a­ ■vÝ leyti sem ■eim hefur veri­ fali­ opinbert vald til a­ taka ßkvar­anir um rÚtt e­a skyldu manna.
2. gr. Gildissvi­ gagnvart ÷­rum l÷gum og ■jˇ­rÚttarsamningum.
L÷g ■essi gilda ekki um ■inglřsingu, a­fararger­ir, kyrrsetningu, l÷ggeymslu, l÷gbann, nau­ungars÷lu, grei­slust÷­vun, nau­asamninga, gjald■rotaskipti, skipti ß dßnarb˙um e­a ÷nnur opinber skipti, nÚ heldur um rannsˇkn e­a saksˇkn Ý opinberu mßli.
[L÷gin gilda ekki um a­gang a­ upplřsingum samkvŠmt stjˇrnsřslul÷gum. L÷gin gilda heldur ekki um a­gang a­ upplřsingum samkvŠmt l÷gum um persˇnuvernd og me­fer­ persˇnuupplřsinga, nema ˇska­ sÚ eftir a­gangi a­ skj÷lum e­a ÷­rum g÷gnum sem 2. mgr. 3. gr. laga ■essara tekur til. Ůß gilda l÷gin heldur ekki ef ß annan veg er mŠlt Ý ■jˇ­rÚttarsamningum sem ═sland ß a­ild a­.]1)
┴kvŠ­i annarra laga, sem heimila vÝ­tŠkari a­gang a­ upplřsingum, halda gildi sÝnu. Almenn ßkvŠ­i laga um ■agnarskyldu takmarka ekki rÚtt til a­gangs a­ g÷gnum samkvŠmt l÷gum ■essum.
   1)
L. 83/2000, 1. gr.

II. kafli. Almennur a­gangur a­ upplřsingum.
3. gr. UpplřsingarÚttur.
Stjˇrnv÷ldum er skylt, sÚ ■ess ˇska­, a­ veita almenningi a­gang a­ g÷gnum sem var­a tilteki­ mßl me­ ■eim takm÷rkunum sem greinir Ý 4.ľ6. gr.
RÚttur til a­gangs a­ g÷gnum nŠr til:
   
1. allra skjala sem mßl var­a, ■ar me­ talinna endurrita af brÚfum sem stjˇrnvald hefur sent, enda megi Štla a­ ■a­ hafi borist vi­takanda;
   
2. allra annarra gagna sem mßl var­a, svo sem teikninga, uppdrßtta, korta, mynda, ÷rfilma og gagna sem vistu­ eru Ý t÷lvu;
   
3. dagbˇkarfŠrslna sem l˙ta a­ g÷gnum mßlsins og lista yfir mßlsg÷gn.
Stjˇrnv÷ldum er heimilt a­ veita a­gang a­ g÷gnum Ý rÝkari mŠli en kve­i­ er ß um Ý ■essum kafla, nema fyrirmŠli laga um ■agnarskyldu standi ■vÝ Ý vegi.
4. gr. G÷gn undan■egin upplřsingarÚtti.
RÚttur almennings til a­gangs a­ g÷gnum tekur ekki til:
   
1. fundarger­a rÝkisrß­s og rÝkisstjˇrnar, minnisgreina ß rß­herrafundum og skjala sem tekin hafa veri­ saman fyrir slÝka fundi;
   
2. brÚfaskipta stjˇrnvalda vi­ sÚrfrˇ­a menn til afnota Ý dˇmsmßli e­a vi­ athugun ß ■vÝ hvort slÝkt mßl skuli h÷f­a­;
   
3. vinnuskjala sem stjˇrnvald hefur rita­ til eigin afnota; ■ˇ skal veita a­gang a­ vinnuskj÷lum ef ■au hafa a­ geyma endanlega ßkv÷r­un um afgrei­slu mßls e­a upplřsingar sem ekki ver­ur afla­ annars sta­ar frß;
   
4. umsˇkna um st÷rf hjß rÝki e­a sveitarfÚl÷gum og allra gagna sem ■Šr var­a; ■ˇ er skylt a­ veita upplřsingar um n÷fn, heimilisf÷ng og starfsheiti umsŠkjenda ■egar umsˇknarfrestur er li­inn.
5. gr. Takmarkanir ß upplřsingarÚtti vegna einkahagsmuna.
Ëheimilt er a­ veita almenningi a­gang a­ g÷gnum um einka- e­a fjßrhagsmßlefni einstaklinga sem sanngjarnt er og e­lilegt a­ leynt fari, nema sß sam■ykki sem Ý hlut ß. S÷mu takmarkanir gilda um a­gang a­ g÷gnum er var­a mikilvŠga fjßrhags- e­a vi­skiptahagsmuni fyrirtŠkja og annarra l÷ga­ila.
6. gr. Takmarkanir ß upplřsingarÚtti vegna almannahagsmuna.
Heimilt er a­ takmarka a­gang almennings a­ g÷gnum ■egar mikilvŠgir almannahagsmunir krefjast, enda hafi ■au a­ geyma upplřsingar um:
   
1. ÷ryggi rÝkisins e­a varnarmßl;
   
2. samskipti vi­ ÷nnur rÝki e­a fj÷l■jˇ­astofnanir;
   
3. vi­skipti stofnana og fyrirtŠkja Ý eigu rÝkis e­a sveitarfÚlaga a­ ■vÝ leyti sem ■au eru Ý samkeppni vi­ a­ra;
   
4. fyrirhuga­ar rß­stafanir e­a prˇf ß vegum rÝkis e­a sveitarfÚlaga ef ■au yr­u ■ř­ingarlaus e­a nŠ­u ekki tilŠtlu­um ßrangri vŠru ■au ß almannavitor­i.
7. gr. A­gangur a­ hluta skjals.
Ef ßkvŠ­i 4.ľ6. gr. eiga a­eins vi­ um hluta skjals skal veita almenningi a­gang a­ ÷­ru efni skjalsins. Sama regla ß vi­ um ÷nnur g÷gn.
8. gr. Takmarkalaus upplřsingarÚttur a­ tilteknum tÝma li­num.
Veita skal a­gang a­ g÷gnum sem 4. t÷lul. 6. gr. tekur til jafnskjˇtt og rß­st÷funum e­a prˇfum er a­ fullu loki­, nema ßkvŠ­i 5. gr. e­a 1.ľ3. t÷lul. 6. gr. eigi vi­.
Veita skal a­gang a­ ÷­rum g÷gnum sem 4.ľ6. gr. taka til ■egar li­in eru ■rjßtÝu ßr frß ■vÝ a­ g÷gn ur­u til, a­ frßt÷ldum upplřsingum er var­a einkamßlefni einstaklinga, en a­gang a­ ■eim skal fyrst veita a­ ßttatÝu ßrum li­num frß ■vÝ a­ ■au ur­u til. ů1)
   1)
L. 76/1997, 4. gr.

III. kafli. A­gangur a­ila a­ upplřsingum um hann sjßlfan.
9. gr. UpplřsingarÚttur a­ila.
Stjˇrnv÷ldum er skylt, sÚ ■ess ˇska­, a­ veita a­ila sjßlfum a­gang a­ skj÷lum og ÷­rum g÷gnum sem var­a tilteki­ mßl ef ■au hafa a­ geyma upplřsingar um hann sjßlfan.
┴kvŠ­i 1. mgr. gilda ■ˇ ekki:
   
1. um ■au g÷gn sem talin eru Ý 4. gr.;
   
2. um g÷gn sem hafa a­ geyma upplřsingar um mikilvŠga almannahagsmuni er leynt eiga a­ fara skv. 6. gr.
Heimilt er a­ takmarka a­gang a­ila a­ g÷gnum ef ■au hafa jafnframt a­ geyma upplřsingar um einkamßlefni annarra, enda vegi ■eir hagsmunir, sem mŠla me­ ■vÝ a­ upplřsingunum sÚ haldi­ leyndum, ■yngra en hagsmunir ■ess sem fer fram ß a­gang a­ g÷gnunum.
[Um a­gang sj˙klings a­ upplřsingum ˙r sj˙kraskrß fer eftir ßkvŠ­um laga um rÚttindi sj˙klinga.]1)
┴kvŠ­i 3., 7. og 8. gr. gilda, eftir ■vÝ sem vi­ getur ßtt, um a­gang a­ila a­ g÷gnum.
   1)
L. 76/1997, 5. gr.

IV. kafli. Mßlsme­fer­.
10. gr. Bei­ni um a­gang a­ upplřsingum.
Sß sem fer fram ß a­gang a­ g÷gnum skal tilgreina ■au g÷gn sem hann ˇskar a­ kynna sÚr. Ůß getur hann ˇska­ eftir a­ fß a­ kynna sÚr upplřsingar um tilteki­ mßl ßn ■ess a­ tilgreina einst÷k g÷gn sem mßli­ var­a.
Stjˇrnvald getur sett ■a­ skilyr­i a­ bei­ni um a­gang a­ g÷gnum sÚ skrifleg og komi jafnframt fram ß ey­ubla­i sem ■a­ leggur til.1)
Ůegar fari­ er fram ß a­gang a­ g÷gnum um mßl ■ar sem taka ß e­a tekin hefur veri­ ßkv÷r­un um rÚtt e­a skyldu manna skal bei­ni beint til ■ess stjˇrnvalds sem teki­ hefur e­a taka mun ßkv÷r­un Ý mßlinu. Annars skal bei­ni beint til ■ess stjˇrnvalds sem hefur g÷gnin Ý sÝnum v÷rslum.
   1)
Rg. 674/1996.
11. gr. Mßlshra­i og mßlsme­fer­.
Stjˇrnvald skal taka ßkv÷r­un um hvort ■a­ ver­ur vi­ bei­ni um a­gang a­ g÷gnum svo fljˇtt sem ver­a mß. Hafi bei­ni ekki veri­ afgreidd innan sj÷ daga frß mˇtt÷ku hennar skal skřra a­ila frß ßstŠ­um tafanna og hvenŠr ßkv÷r­unar sÚ a­ vŠnta.
Um mßlsme­fer­ fer a­ ÷­ru leyti eftir stjˇrnsřslul÷gum.
12. gr. Ljˇsrit e­a afrit af g÷gnum.
Stjˇrnvald tekur ßkv÷r­un um hvort umbe­in g÷gn skuli sřnd e­a hvort ljˇsrit skuli veitt af skj÷lum e­a afrit af ÷­rum g÷gnum sÚ ■ess kostur.
SÚ fari­ fram ß a­ fß ljˇsrit af skj÷lum skal or­i­ vi­ ■eirri bei­ni, nema skj÷lin sÚu ■ess e­lis e­a fj÷ldi ■eirra svo mikill a­ ■a­ sÚ vandkvŠ­um bundi­.
Ůegar fj÷ldi skjala er mikill getur stjˇrnvald ßkve­i­ a­ fela ÷­rum a­ sjß um ljˇsritun ■eirra. Hi­ sama ß vi­ hafi stjˇrnvald ekki a­st÷­u til a­ ljˇsrita skj÷l. Ůß skal a­ili grei­a ■ann kostna­ sem hlřst af ljˇsritun skjalanna.
ForsŠtisrß­herra er heimilt a­ ßkve­a me­ gjaldskrß1) hva­ grei­a skuli fyrir ljˇsrit sem veitt eru samkvŠmt l÷gum ■essum.
Reglur 2.ľ4. mgr. eiga einnig vi­ um afrit af ÷­rum g÷gnum en skj÷lum eftir ■vÝ sem vi­ ß.
   1)Gjaldskrß 579/1996
.
13. gr. Tilkynning ßkv÷r­unar.
┴kv÷r­un stjˇrnvalds um a­ synja bei­ni um a­gang a­ g÷gnum e­a um ljˇsrit e­a afrit af ■eim skal tilkynnt skriflega ef bei­ni hefur veri­ skrifleg.

V. kafli. ┌rskur­arnefnd um upplřsingamßl.
14. gr. KŠruheimild.
Heimilt er a­ bera synjun stjˇrnvalds um a­ veita a­gang a­ g÷gnum samkvŠmt l÷gum ■essum undir ˙rskur­arnefnd um upplřsingamßl sem ˙rskur­ar um ßgreininginn. Hi­ sama gildir um synjun stjˇrnvalds um a­ veita ljˇsrit af skj÷lum e­a afrit af ÷­rum g÷gnum.
Nefndin er sjßlfstŠ­ Ý st÷rfum sÝnum og ver­ur ˙rskur­um hennar samkvŠmt l÷gum ■essum ekki skoti­ til annarra stjˇrnvalda.
15. gr. ┌rskur­arnefnd um upplřsingamßl.
ForsŠtisrß­herra skipar ■rjß menn Ý ˙rskur­arnefnd um upplřsingamßl til fj÷gurra ßra og jafnmarga til vara. Skulu tveir nefndarmenn og varamenn ■eirra uppfylla starfsgengisskilyr­i hÚra­sdˇmara. Skal annar ■eirra vera forma­ur nefndarinnar en hinn varaforma­ur. Nefndarmenn mega ekki vera fastrß­nir starfsmenn Ý Stjˇrnarrß­i ═slands.
Nefndinni er heimilt a­ kalla sÚr til rß­gjafar og a­sto­ar sÚrfrˇ­a a­ila ef h˙n telur ■÷rf ß.
[Nefndarmenn eru bundnir ■agnarskyldu um allt ■a­ sem fram kemur Ý g÷gnum er nefndinni eru lßtin Ý tÚ. Sama gildir um ■ß sem h˙n kann a­ kve­ja sÚr til a­sto­ar.]1)
   1)
L. 83/2000, 2. gr.
16. gr. Mßlsme­fer­.
Mßl skv. 1. mgr. 14. gr. skal bori­ skriflega undir ˙rskur­arnefnd um upplřsingamßl innan 30 daga frß ■vÝ a­ ■eim sem fˇr fram ß a­gang a­ g÷gnum var tilkynnt um ßkv÷r­un.
Nefndin getur veitt hluta­eigandi stjˇrnvaldi stuttan frest til ■ess a­ lßta Ý tÚ r÷kstutt ßlit ß mßlinu ß­ur en ■vÝ er rß­i­ til lykta. [Stjˇrnvaldi er skylt a­ lßta nefndinni Ý tÚ afrit af ■eim g÷gnum er kŠra lřtur a­.]1)
Ůegar nefndarmenn eru ekki sammßla rŠ­ur meiri hluti ni­urst÷­u mßls. Ef atkvŠ­i eru j÷fn rŠ­ur atkvŠ­i formanns.
Um me­fer­ mßla hjß ˙rskur­arnefndinni fer a­ ÷­ru leyti eftir VII. kafla stjˇrnsřslulaga.
   1)
L. 83/2000, 3. gr.
17. gr. [Birting og a­fararhŠfi ˙rskur­ar.]1)
┌rskur­arnefnd um upplřsingamßl skal birta ˙rskur­ ■eim sem fˇr fram ß a­gang a­ g÷gnum og ■vÝ stjˇrnvaldi sem Ý hlut ß svo fljˇtt sem ver­a mß.
Ef nefndin hefur teki­ til greina bei­ni um a­gang a­ g÷gnum ber stjˇrnvaldi a­ veita a­gang a­ ■eim jafnskjˇtt og ˙rskur­ur hefur veri­ birtur, nema ■ess sÚ krafist a­ rÚttarßhrifum hans ver­i fresta­ skv. 18. gr.
[┌rskur­ur samkvŠmt l÷gum ■essum um a­gang a­ g÷gnum e­a afrit af ■eim er a­fararhŠfur, nema rÚttarßhrifum hans hafi veri­ fresta­.]1)
   1)
L. 83/2000, 4. gr.
18. gr. Frestun ß rÚttarßhrifum ˙rskur­ar.
A­ kr÷fu stjˇrnvalds getur ˙rskur­arnefnd um upplřsingamßl ßkve­i­ a­ fresta rÚttarßhrifum ˙rskur­ar telji h˙n sÚrstaka ßstŠ­u til ■ess. Krafa ■ess efnis skal ger­ ekki sÝ­ar en ■remur d÷gum frß birtingu ˙rskur­ar. ů1)
[Skal frestun ß rÚttarßhrifum bundin ■vÝ skilyr­i a­ stjˇrnvald beri mßli­ undir dˇmstˇla innan sj÷ daga frß birtingu ßkv÷r­unar um frestun rÚttarßhrifa ˙rskur­ar og ˇski eftir a­ ■a­ hljˇti flřtime­fer­. N˙ er bei­ni um flřtime­fer­ synja­ og skal ■ß mßl h÷f­a­ innan sj÷ daga frß ■vÝ a­ bei­ni um ■a­ er synja­.]1)
   1)
L. 83/2000, 5. gr.
19. gr. ┌tgßfa ˙rskur­a.
┌rskur­arnefnd um upplřsingamßl skal ßrlega gefa ˙t ˙rskur­i sÝna e­a ˙tdrŠtti ˙r ■eim.

VI. kafli. A­gangur a­ g÷gnum hjß Ůjˇ­skjalasafni ═slands og ÷­rum opinberum skjalas÷fnum.
20. gr. A­gangur a­ g÷gnum eftir a­ ■au hafa veri­ afhent s÷fnum.
Ůegar g÷gn ■au sem l÷g ■essi taka til hafa veri­ afhent Ůjˇ­skjalasafni ═slands e­a ÷­ru opinberu skjalasafni skal hluta­eigandi safn taka ßkv÷r­un um hvort umbe­in g÷gn skuli sřnd e­a hvort ljˇsrit skuli veitt af skj÷lum e­a afrit af ÷­rum g÷gnum sÚ ■ess kostur.
Ef vafi er um rÚtt til a­gangs a­ g÷gnum getur safni­ afla­ r÷kstuddrar umsagnar ■ess stjˇrnvalds sem afhenti safninu g÷gnin ß­ur en ßkv÷r­un er tekin.
21. gr. KŠruheimild.
Heimilt er a­ bera synjun um a­ veita a­gang a­ g÷gnum, ljˇsrit af skj÷lum e­a afrit af g÷gnum skv. 20. gr. undir ˙rskur­arnefnd um upplřsingamßl skv. 14. gr.

VII. kafli. Skrßning mßla o.fl.
22. gr. Skrßning mßla.
Stjˇrnv÷ldum er skylt a­ skrß mßl, sem koma til me­fer­ar hjß ■eim, ß kerfisbundinn hßtt og var­veita mßlsg÷gn ■annig a­ ■au sÚu a­gengileg.
ForsŠtisrß­herra er heimilt, a­ fengnu ßliti ■jˇ­skjalavar­ar, a­ gefa ˙t regluger­ ■ar sem mŠlt er fyrir um hvernig skjalastjˇrn skuli haga­ Ý stjˇrnsřslu rÝkisins, ■ar me­ tali­ hvers konar t÷lvuhugb˙na­ skuli nota.
23. gr. Skrßning upplřsinga um mßlsatvik.
Vi­ me­fer­ mßla, ■ar sem taka ß ßkv÷r­un um rÚtt e­a skyldu manna skv. 2. mgr. 1. gr. stjˇrnsřslulaga, ber stjˇrnvaldi a­ skrß upplřsingar um mßlsatvik sem ■vÝ eru veittar munnlega ef ■Šr hafa verulega ■ř­ingu fyrir ˙rlausn mßlsins og ■Šr er ekki a­ finna Ý ÷­rum g÷gnum ■ess.

VIII. kafli. Gildistaka o.fl.
24. gr. Gildistaka laganna.
L÷g ■essi ÷­last gildi 1. jan˙ar 1997.
┴kvŠ­i laganna gilda um ÷ll g÷gn ßn tillits til ■ess hvenŠr ■au ur­u til e­a hvenŠr ■au hafa borist stjˇrnv÷ldum.
25. gr. Breytingar ß ÷­rum l÷gum.
ů