Virðulegi forseti. Við erum að ræða frumvarp til laga um breytingu á lögum um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, með síðari breytingum.
Ég hef nokkuð fylgst með þessari umræðu úr fjarlægð enda hefur hún verið tiltölulega hávær í þjóðfélaginu um langan tíma, sérstaklega hvað varðar veiðar á rjúpu en einnig hvað varðar veiðar á öndum, ekki síst eftir að það kvisaðist út í þjóðfélagið að hv. þingmaður og forseti Alþingis, Halldór Blöndal, hygðist leggja fram frumvarp um friðun á einum sjö andartegundum yfir háveturinn, þ.e. að veiði yrði einungis leyfð frá 1. september til 31. desember. Núna er heimilt að veiða þessar endur frá 1. september til 31. mars.
Ég vil fá að lýsa því yfir, frú forseti, að mér líst ágætlega á það frumvarp sem hér er til umræðu þó að ég hafi vissulega nokkrar athugasemdir við það. Mér hugnast ágætlega að hér sé verið að veita heimild til að setja lög sem þá framkvæmdarvaldið, umhverfisráðuneytið, getur beitt fyrir sig til að stjórna veiðum úr fuglastofnum, með tilteknum takmörkunum sem varða sóknargetu einstakra veiðimanna, ef svo má segja. Hér er til að mynda tekið á atriðum hvað varðar notkun farartækja um veiðilendur. Þetta er í sjálfu sér hið besta mál. Kannski er heimild fyrir því í lögunum eins og þau eru í dag en ég hefði gjarnan viljað sjá möguleika til að stýra sókninni í ákveðnar fuglategundir með fleiri breytum, ef svo má segja, til að mynda með notkun þeirra vopna sem menn bera og hafa leyfi til að nota á hverjum tíma, notkun veiðihunda og öðru þess háttar sem á sinn hátt getur aukið afkastagetu veiðimannanna.
Ég hef enga trú á því að menn ætli sér í framtíðinni hér á landi að reyna að stjórna fuglaveiðum með kvótasetningum. Ég tel reyndar að það geti verið mjög varhugavert af mörgum ástæðum. Ein ástæðan er sú að ef menn setja kvóta á veiðar, til að mynda á rjúpu, mun það leiða til þess að svokallaðar svartar veiðar færast í aukana, þ.e. menn munu reyna að smygla veiðinni fram hjá eftirliti, telji ekki veiðina fram. Það er mjög skaðlegt fyrir alla veiðistjórn vegna þess að það leiðir þá til þess að við vanmetum veiðiálagið og þar af leiðandi ruglast öll stjórn á veiðunum. Það er mjög alvarlegt mál. Ég hygg að það sé miklu skynsamlegra að reyna að takmarka sóknargetuna, t.d. eins og gert er hér með farartækjum, vopnum og öðru þess háttar, takmarka vopnanotkun, verkfæranotkun við veiðarnar og hvetja síðan veiðimenn til að telja fram það sem þeir veiða á hverjum tíma og hvar fuglarnir eru veiddir.
Ef við óttumst að gengið sé of nærri einhverjum ákveðnum stofnum má beita viðurkenndum aðferðum, t.d. þeirri að friða ákveðin svæði. Ekki er nefndur sá möguleiki í því frumvarpi sem hér liggur fyrir en mér skilst reyndar að í núverandi lögum séu ákvæði sem eigi jafnvel að duga þannig að umhverfisráðherra geti til viðbótar því sem hér er dregið fram beitt svæðafriðunum.
Hv. þm. Halldór Blöndal lagði til í ræðu sinni áðan þar sem hann var að tala um endurnar að við skoðuðum það mjög vandlega að friða ákveðin svæði, dvalarsvæði eða griðasvæði sem endur notfæra sér yfir veturinn, þ.e. ákveðin vatnasvæði. Ég tel það mjög góða hugmynd. Ég held að þetta sé rétt aðferð til að reyna að hlífa öndum við því að verið sé að veiða jafnvel viðkvæma stofna yfir hávetrartímann. Ég er í sjálfu sér sammála mjög mörgu af því sem hv. þm. Halldór Blöndal hefur verið að segja varðandi friðun á fuglum. Þetta er að sjálfsögðu tilfinningamál og háð gildismati hvers og eins. Sum okkar aðhyllast veiðar og njóta þess að stunda þær. Ég hef fullan skilning á þeim sjónarmiðum en er hins vegar sjálfur ekki veiðimaður og stunda ekki skotveiðar. Ég vil frekar njóta en skjóta. Það er mitt persónulega gildismat. Ég vil gjarnan sjá að fuglarnir séu látnir í friði svo að ég fái notið þeirra úti í náttúrunni. Á hinn bóginn, eins og ég segi, virði ég fyllilega það sjónarmið að sumir vilji stunda veiðar. Kannski er ekkert við því að segja. Ég hygg að þegar upp er staðið hafi veiðar sjaldnast mikil áhrif á þessa stofna. Náttúrulegar sveiflur eru eðlilegar í villtum dýrastofnum og náttúruleg dánartíðni, áföll af náttúrulegum orsökum, er oftast miklu afdrifaríkari fyrir stofnana en veiðar okkar mannanna. Við erum oft og tíðum að veiða fugla að hausti til sem hvort eð er mundu drepast af náttúrulegum orsökum um veturinn.
Í frumvarpinu er ákvæði um bann við sölu á veiðifangi. Ég verð að viðurkenna að ég er hálfskeptískur á nauðsyn þess að banna sölu á fuglum. Það er jú búið að veiða þessa fugla, það er búið að aflífa þá og mér finnst ekki skipta miklu máli hvort einhverjir hafi áhuga á því að selja þá eða ekki. Ég var að hugsa með sjálfum mér hvort ekki fælist í þessu sölubanni tilræði við 75. gr. stjórnarskrárinnar sem kveður á um atvinnufrelsi. Sú grein hljóðar svo, með leyfi forseta:
„Öllum er frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósa. Þessu frelsi má þó setja skorður með lögum, enda krefjist almannahagsmunir þess.“
Ég fæ í raun og veru ekki séð að almannahagsmunir krefjist þess að mönnum sé bannað að koma í verð fuglum sem þeir hafa veitt með annars lögmætum hætti. Mér finnst satt best að segja þetta ákvæði alveg fáránlegt, a.m.k. þar til ég fæ heyrt almennileg rök fyrir því. Það er talað um að þetta ákvæði sé sett til að koma í veg fyrir svokallaða magnveiði, að menn gangi nánast af göflunum, skjóti allt sem fyrir verður og sanki að sér miklu meira af fugli en þeir sjálfir nái nokkurn tíma að torga. Það má vel vera, frú forseti, að þær aðstæður geti komið upp í einhverjum undantekningartilfellum. Ef lagaumhverfið er með þeim hætti að við fáum góðar tölur yfir veiði á hverjum tíma, að veiðimenn sjálfir skrái samviskusamlega það sem þeir veiða og hvar þeir veiða það hverjum tíma hygg ég að hægt sé að bregðast við með friðunarákvæðum ef við teljum að of nærri sé gengið stofnum með veiðum, til að mynda þá með áðurgreindum sóknartakmörkunum, þ.e. að takmarka notkun þeirra verkfæra sem notuð eru við veiðarnar eða hreinlega að friða svæði, annaðhvort allt árið eða á vissum árstímum. Þetta ætti fyllilega að duga til að tryggja það að veiðar séu stundaðar með sjálfbærum hætti.
Þar fyrir utan hef ég í sjálfu sér ekki mikið við þetta frumvarp að athuga. Ég tók eftir því áðan að hv. formaður umhverfisnefndar Alþingis, hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, sat í þingsal og tók glósur af mikilli elju á meðan hv. þingmaður og samflokksmaður hans Halldór Blöndal var í ræðustól. Það er náttúrlega til fyrirmyndar að formenn þingnefnda sem iðulega eru stjórnarþingmenn séu í þingsal þegar verið er að ræða mál sem varða nefndir þeirra. Því miður, virðulegi forseti, hefur allt of mikið borið á því að formenn þingnefnda láti ekki sjá sig í þingsal þegar verið er að ræða mál sem varða þá málaflokka sem tilheyra nefndum þeirra. Þetta atferli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar tel ég, virðulegi forseti, vera til mikillar fyrirmyndar og ég vona að hér verði bót á í framtíðinni þannig að nefndarformenn sjái sóma sinn í því að mæta í þingsal þegar verið er að ræða þau mál sem tilheyra nefndum þeirra.
Það hryggir mig hins vegar að ég varð vitni að því áðan að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson hvarf úr þingsalnum um leið og hv. þm. Halldór Blöndal hafði lokið máli sínu. Hann er samt vonandi enn að hlusta og fylgjast með umræðum annars staðar. Sem betur fer geta þingmenn fylgst með umræðum í þingsal í gegnum sjónvarpstæki víðs vegar í þinghúsinu og á skrifstofum sínum og ég vona að hv. formaður umhverfisnefndar taki athugasemdir mínar til athugunar. Ég veit að hann er mikill maður frelsisins, frelsis til orða og athafna, ekki hvað síst þegar fólk er að afla sér lífsviðurværis. Hann hlýtur að vera svo hlynntur því að fólk fái að stunda atvinnu sína að hann taki til gaumgæfilegrar athugunar þetta með sölubannið. Eins og ég sagði áðan, virðulegi forseti, tel ég koma vel til álita að einmitt það ákvæði brjóti í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar. Ekki viljum við brjóta gegn þeim ákvæðum, svo mikið er víst.