157. löggjafarþing — 13. fundur. fjöldi fulltrúa í sveitarstjórn
sveitarstjórnarlög, 1. umræða.
frv. SÁA o.fl., 81. mál. — Þskj. 81.

[14:55]
Flm. (Sigríður Á. Andersen) (M):

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á sveitarstjórnarlögum, nr. 138/2011. Mál þetta varðar fjölda borgarfulltrúa í Reykjavík. Málið er frelsismál og því er ætlað að veita Reykjavíkurborg heimild til þess að fækka borgarfulltrúum.

Þetta frumvarp er nú lagt fram í þriðja sinn. Það var síðast lagt fram á síðasta þingi en svo sem eðlilegt að það hafi ekki komist á dagskrána í ljósi þess hversu stutt þingið var. Það er sem sagt endurflutt óbreytt. Sú sem hér stendur lagði þetta frumvarp fram hið fyrsta sinn á 155. löggjafarþingi, nánar tiltekið árið 2015. Þá voru borgarfulltrúar Reykjavíkur 15. Lög nr. 138/2011, sveitarstjórnarlögin, voru frá upphafi þannig úr garði gerð að kveðið var á um heimild sveitarfélaga með tiltekinn fjölda, þeim var gefið var ákveðið svigrúm frá 15 og upp í 23 borgarfulltrúa. Það var síðan 19. september 2017 sem borgarstjórn samþykkti að fjölga borgarfulltrúum í 23 á því kjörtímabili sem hófst þar á eftir. Sveitarfélögunum var sem sagt í sjálfsvald sett að nýta þessa spönn. Ég kann að hafa mismælt mig hér á undan, virðulegur forseti, en nú eru hins vegar mörkin þau að lágmarksfjöldi fyrir sveitarfélag eins og Reykjavík er 23.

Fjölgunin á sínum tíma var eingöngu rökstudd með því ákvæði sem hafði verið innleitt með sveitarstjórnarlögunum árið 2011 þar sem gert var ráð fyrir því að mörkin miðuðust við 23. Í 1. mgr. 11. gr. sveitarstjórnarlaganna núna er kveðið á um fjölda sveitarstjórnarmanna í sveitarfélögum og í 4. tölulið málsgreinarinnar segir að þar sem íbúar séu 50.000–99.999 skuli sveitarstjórnarmenn vera 15 hið fæsta en 23 hið flesta. Í 5. tölulið segir að þar sem íbúar séu 100.000 eða fleiri skuli sveitarstjórnarmenn vera 23 hið fæsta og upp í 31 aðalmann, eins og það er orðað. Það er auðvitað augljóst að þessi 5. töluliður var ætlaður Reykjavík. Það er því þannig að samkvæmt sveitarstjórnarlögum er Reykjavíkurborg ekki heimilt að ákveða að borgarfulltrúar verði færri en 23. Það eru þeir núna orðnir og þeir hafa aldrei verið fleiri.

Það er rétt að ég fari örstutt yfir söguna, sem er svo sem rakin í athugasemdum með þessa greinargerð. Á kjörtímabilinu 1978–1982 var ákveðið að fjölga borgarfulltrúum úr 15 í 21 en strax á næsta kjörtímabili ákvað borgarstjórn að fækka þeim aftur, þannig að sú fjölgun kom ekki til framkvæmda. Það hefur ekki verið ástæða að mati Reykjavíkurborgar til að fjölga þeim aftur, eða var það ekki þar til að menn gerðu það árið 2017, og að mínu mati er engin ástæða til þess að með ákvæði eins og þessu sem ég hef rakið í sveitarstjórnarlögum þvingi löggjafinn borgaryfirvöld til þess að hafa að lágmarki 23 borgarfulltrúa. Þeir voru lengst af 15 fram að þessari breytingu. Þess vegna legg ég til að það sama eigi við um Reykjavíkurborg og sveitarfélög sem kveðið er á um í 4. tölulið 1. mgr. 11. gr. sveitarstjórnarlaganna þar sem íbúar eru fleiri en 50.000.

Það er rétt að það komi fram hér að með þessari breytingu sem varð 2017 þá eru í Reykjavík u.þ.b. 6.030 íbúar á hvern borgarfulltrúa. Þetta er mjög hátt í samanburði við aðrar höfuðborgir á Norðurlöndum. Í rauninni er þetta hlutfall langhæst í Reykjavík. Í Kaupmannahöfn eru til að mynda 11.600 íbúar á borgarfulltrúa, í Ósló eru 11.960 íbúar á borgarfulltrúa, í Stokkhólmi eru 9.740 íbúar á hvern borgarfulltrúa og í Helsinki eru þeir 8.081 á hvern borgarfulltrúa. Í Reykjavík er hlutfall borgarfulltrúa því langhæst.

Það er líka vert að athuga að hér í Reykjavík, ólíkt öðrum stórborgum í kringum okkur, eru borgarfulltrúar í fullu starfi og þess utan er fyrsti varamaður fyrir hvern stjórnarflokk einnig á fullum launum þótt það séu eitthvað lægri laun. Ég held að laun fyrir fyrsta varamann hvers stjórnmálaflokks í borgarstjórn séu um 70% af launum borgarfulltrúa en þess utan fær þessi fyrsti varaborgarfulltrúi einhvers konar nefndarálag, þannig að laun fyrsta varaborgarfulltrúa nálgast nú mjög, held ég, full laun borgarfulltrúa. Það má því segja að það sé í rauninni 31 kjörinn fulltrúi á fullum launum í borgarstjórn Reykjavíkur. Bara til samanburðar er fyrsti varamaður okkar þingmanna ekki á neinum launum og varamenn þiggja ekki þingfararkaup nema þegar þeir taka sæti á þingi. Þessu er sem sagt öðruvísi farið í borgarstjórn þar sem fyrsti varaborgarfulltrúi er á þessum föstu launum sem ná, að ég held að mér sé óhætt að fullyrða, hátt í full laun borgarfulltrúa þótt viðkomandi sé ekki kjörinn borgarfulltrúi, svo ég árétti það.

Þetta mál er í sjálfu sér bara frelsismál. Það er verið að leggja hér til að hámarksfjöldi borgarfulltrúa verði færður niður í 23 og að mínu mati er mjög mikilvægt að sveitarfélög hafi sjálfdæmi um fjölda sveitarstjórnarmanna. Þróunin hefur verið í átt til fækkunar sveitarstjórnarmanna en ekki fjölgunar. Það hefur reynst mjög erfitt víða úti á landi að manna fjölmennar sveitarstjórnir. Svo hafa sum sveitarfélög borið gæfu til þess að vega og meta fjölda sveitarstjórnarmanna í ljósi efnahagsástandsins á hverjum tíma í hverju sveitarfélagi fyrir sig. Þannig hafa einhver sveitarfélög verið að fækka sveitarstjórnarmönnum og ég hef ekki heyrt annað en að það hafi bara gengið alveg ágætlega.

Nái þetta mál fram að ganga yrði það hins vegar auðvitað borgarstjórn Reykjavíkur sjálf sem myndi ákveða fjölda borgarfulltrúa. Ég myndi fyrir mitt leyti hvetja borgarstjórn Reykjavíkur til þess að fækka borgarfulltrúum. Ég held að reynslan af þeirri fjölgun sem varð árið 2017 sé ekkert sérstök. Maður heyrir það og greinir það í kringum sig að að fáir borgarbúar þekki borgarfulltrúa með nafni, alla þessa borgarfulltrúa, jafnvel ekki einu sinni borgarfulltrúa þess flokks sem það sem kaus. Svo þegar við bætast varaborgarfulltrúarnir, átta talsins, þá er þetta orðin heilmikil súpa og ég held að þessi fjölgun hafi ekki aukið á heildarsýn borgarfulltrúa á málefni borgarinnar, þá heildarsýn sem hver einasti borgarfulltrúi verður að mínu mati að hafa.

Þegar borgarfulltrúum var fjölgað með þessum hætti var það kannski öðrum þræði gert til þess að menn gætu skipt með sér verkum. Einn borgarfulltrúi hefur augun á íþróttamálum, annar á leikskólamálum, enn annar á samgöngumálum og þar fram eftir götunum. Ég held að þetta sé ekki heppileg þróun þegar kemur að pólitískri stefnumótun í Reykjavík, sem þarf að vera fyrir hendi af því að við höfum síðan starfsmenn í Ráðhúsinu, starfsmenn borgarinnar sem inna þau framkvæmdaratriði af hendi sem liggja fyrir og þarf að gera á hverjum tíma. En pólitískt kjörnir fulltrúar þurfa að geta svarað fyrir pólitíska stefnumótun og hafa pólitíska sýn á öll borgarmálin, ekki bara einstaka þætti borgarmálanna.

Ég held að margir borgarbúar upplifi að það í rauninni beri enginn borgarfulltrúi ábyrgð á einu eða neinu þegar kemur að öllum þeim óteljandi atriðum sem hafa farið úrskeiðis við stjórn borgarinnar á síðustu árum af því að menn vantar þessa heildarsýn. Það er gott og gilt og ég ætla ekki að draga úr því að það er auðvitað mikilvægt að einhverjir borgarfulltrúar sérhæfi sig kannski og þekki betur einstaka málaflokka. En það er ekki gott þegar borgarfulltrúar skýla sér á bak við það að þeirra áherslur liggi bara á einhverju einu tilteknu sviði, einu eða tveimur. Ég held að samtalið við borgarana, Reykvíkinga, hafi síst batnað með fjölgun borgarfulltrúa. Ég held að ég þori að fullyrða að samtal hins venjulega Reykvíkings við borgarfulltrúa hafi jafnvel aldrei verið minna en einmitt núna.

Hér áður fyrr tóku borgarstjórar, a.m.k. einhverjir borgarstjórar, á móti borgarbúum reglulega og menn vissu nákvæmlega hverjir voru borgarfulltrúar og menn hikuðu ekki við að senda borgarfulltrúa erindi til þess að reyna að fá úrlausn sinna mála eða benda á það sem betur mætti fara í borginni. Ég held, og ég heyri það líka frá ýmsum borgarfulltrúum, að þetta sé mjög breytt í dag. Auðvitað getur það verið tíðarandinn að einhverju leyti en ég held að það sé líka öðrum þræði vegna þess að borgarfulltrúarnir hafa fjarlægst Reykvíkinga og veigra sér við að setja nafn sitt og andlit við þau mörgu vandasömu verkefni sem eru til úrlausnar í borginni á hverjum tíma. Það er auðvitað ekkert skemmtilegt að þurfa að svara t.d. fyrir það ástand sem er í leikskólum borgarinnar um þessar mundir eða svara fyrir umferðarhnútana sem eru hér úti um alla Reykjavíkurborg. Það er auðvitað ekki vinsælt en það er bara óhjákvæmilegt að borgarfulltrúar gerir það, svari til saka þegar það á við vegna þess að þetta eru auðvitað ákvarðanir sem þeir bera ábyrgð á. Þetta eru ákvarðanir sem þeir bera ábyrgð á, ákvarðanir um að ráðast ekki í gerð mislægra gatnamóta þar sem er augljós þörf á því. Þar sem Vegagerðin hefur augljóslega bent á þörfina fyrir mislæg gatnamót t.d. þá er það ákvörðun að gera það ekki og á þeirri ákvörðun bera borgarfulltrúar ábyrgð. Þeir skýla sér að mínu mati hver á bak við annan í þessum efnum, það mætti segja það, og það verður auðvitað auðveldara eftir því sem borgarfulltrúar eru fleiri.

Fleiri mál mætti nefna, eins og leikskólamálin. Það er auðvitað ákvörðun borgarfulltrúa að hafa ekki tekið ákvörðun um að brjóta upp þetta forneskjulega og þetta furðulega kerfi sem er ekki að þjóna þörfum borgarinnar í leikskólunum. Það er ákvörðun borgarfulltrúanna að hafa ekki gert nokkurn skapaðan hlut í því nema þrátta um og stagbæta eitthvert gjaldskrárkerfi. Það má öllum vera ljóst að það þarf að gera miklu meira í leikskólamálum í Reykjavíkurborg heldur en að breyta gjaldskrá frá degi til dags og gefa afslætti hægri og vinstri og takmarka tíma, takmarka þjónustu við borgarbúa. Það þarf að gera eitthvað allt annað. Það þarf auðvitað að brjóta þetta kerfi algerlega upp, hugsa það upp á nýtt, fela öðrum en Reykjavíkurborg að reka leikskóla. Það er augljóst að Reykjavíkurborg getur ekki rekið leikskóla. Það er alveg augljóst. Það má öllum vera það ljóst. Það er ákvörðun borgarfulltrúa sem þeir hafa tekið að gera það ekki heldur að velta sér upp úr vandamálunum og stagbæta eða telja sig vera að stagbæta handónýtt kerfi.

Því miður hefur vandamálum sem þessum á sviði samgöngumála, leikskólamála — sem ég þreytist nú reyndar ekki að benda á að er ekki lögbundið hlutverk sveitarfélaga en það er oft talað eins og það sé alfa og ómega sveitarfélaga að reka leikskóla. Það er það ekki og menn þurfa að komast upp úr þeirri villuhugsun að það sé þannig þótt sveitarfélögin eigi að sjálfsögðu að liðka til fyrir rekstri leikskóla og þjónustu við fjölskyldufólk, það á að gera það, með allt öðrum hætti en að vera sjálft að reka leikskóla.

Þetta eru málin; samgöngumálin, leikskólamálin, þjónusta við eldri borgara hér í Reykjavík. Allt eru þetta mál þar sem vandamálin hafa farið vaxandi með árunum þrátt fyrir fjölgun borgarfulltrúa.

Ég hvet Alþingi til að að leggjast á sveif með mér og félögum mínum sem eru meðflutningsmenn, hv. þm. Bergþór Ólason og hv. þm. Þorgrímur Sigmundsson. Ég held mér sé alveg óhætt að upplýsa um það hér að allir þingmenn Miðflokksins styðja málið. Þótt þeir hafi ekki komist á blað hérna út af einhverri prentvillu eða formsatriðum innan þings þá eru allir þingmenn Miðflokksins sem styðja þetta sjálfræði Reykjavíkurborgar til að ákvarða fjölda borgarfulltrúa og ég vænti þess að þingheimur allur geti verið sammála mér um að það eigi að vera í höndum borgarinnar sjálfrar að ákveða þetta og það eigi ekki að hefta frelsi með því að kveða á um lágmarksfjölda, 23 borgarfulltrúa, í löggjöfinni. Svo er það bara borgarfulltrúanna sjálfra í borgarstjórn á næsta kjörtímabili að taka ákvörðun um það hvort þeir vilji halda sig við þessa 23 borgarfulltrúa eða fækka þeim eitthvað, sem ég myndi alltaf mæla með.

Að lokum, virðulegur forseti, þá vísa ég þessu máli til hv. umhverfis- og samgöngunefndar og 2. umræðu.



[15:12]
Jens Garðar Helgason (S):

Virðulegur forseti. Ég vil nú bara koma hérna sérstaklega upp og fagna þessu frumvarpi. Sem sveitarstjórnarmaður í rúm 12 ár þá hef ég tekið eftir þessari þróun. Eins og kemur fram í greinargerð frumvarpsins sem hér um ræðir sem hv. þm. Sigríður Á. Andersen var að mæla fyrir, höfum við séð að það hefur orðin, sérstaklega í Reykjavík, ákveðin verðbólga í fjölda borgarfulltrúa. Vinstri meiri hlutinn 1978–1982 fjölgaði borgarfulltrúum úr 15 í 21 en frá því var horfið strax aftur. Ég held einmitt, og tek undir með hv. þingmanni, að ef við horfum á borgarstjórn í dag, þar sem er búið að fjölga upp í 23, þá sjáum við að það eru í rauninni 31 borgarfulltrúar, að varaborgarfulltrúum meðtöldum, á launum. Ég held að það sé í rauninni ekki til þess að auka yfirsýn eða ákvarðanatöku að vera með svona mikið af kjörnum fulltrúum á launaskrá og vera með 23 manna borgarstjórn. Það er akkúrat það sem hv. þingmaður er að koma hér með, þ.e. að veita sveitarfélögunum sjálfum það frelsi að geta ráðið þeim fjölda sem er í sveitarstjórn og í borgarstjórn.

Ég man eftir því þegar Fjarðabyggð sameinaðist á sínum tíma, þá var ákveðið að fyrsta kjörtímabilið yrðu ellefu í bæjarstjórn og síðan strax kjörtímabilið á eftir var farið niður í níu. Ég get alveg séð fyrir mér að í Fjarðabyggð eða í Múlaþingi, í svona 5.000–6.000 manna sveitarfélögum, séu sjö í sveitarstjórn. Við sem höfum starfað í sveitarstjórnarmálum þekkjum það að fjöldi bæjarfulltrúa er eitt, síðan eru allir sem taka þátt í nefndarstarfi annað. Þeir eru jafnvel ekkert í bæjarstjórn en eru að sinna nefndarstarfi fyrir sinn flokk og fá greitt fyrir það starf sérstaklega en eru annars ekkert í bæjarstjórn. Síðan þekkjum við líka í praxís að það er inni í bæjarráði þar sem öll hin raunverulega vinna fer fram; bæjarráðið hittist í hverri viku og fer mjög ítarlega yfir öll mál sem eru í gangi, þar á hin raunverulega vinna sér stað. Ég nefni Fjarðabyggð sem dæmi: Þar eru bara þrír í bæjarráði, einn frá hverjum flokki, ásamt bæjarstjóra sem situr þá fundi. Það er í rauninni eins og framkvæmdastjórnin og sama má segja um borgarráð.

Það er náttúrlega tilhneiging stjórnmálamanna, ég tek undir með hv. þingmanni, sérstaklega stjórnmálamanna sem eru á vinstri væng stjórnmálanna að búa til þessa verðbólgu og halda að lýðræðið eða skilvirknin eða yfirsýnin eða ég veit ekki hvað, aukist eftir því sem við fjölgum kjörnum fulltrúum. Ég held að það sé bara alls ekki þannig. Ég held að reynslan hafi sýnt okkur að frá 1978–1982 var ekki skilvirkari borgarstjórn eða betri yfirsýn, það var meiri kostnaður. Fara bara niður í 15 aftur, sem við vorum með alveg þangað til 2017 en þá ákvað vinstri meiri hlutinn í borgarstjórn að fara í þessa verðbólguvegferð og fjölga borgarfulltrúum aftur í 23 en í praxís, í raunveruleikanum, að vera með 31 á launaskrá. Það er ansi vel í lagt. Ég held að í þessum málum sé það mjög mikilvægt að við gefum sveitarstjórnunum — þetta er frelsismál eins og hv. þingmaður nefndi og við eigum að gefa sveitarstjórnum eins mikið svigrúm og við getum til þess að ráða fjölda og ekki að fara að setja gólf á fjölda þegar þeirra íbúafjöldi er kominn yfir einhverja ákveðna stærð. Það getur bara munað einum, tveimur, þá er þetta allt í einu komið í það að þú þarft að fara að fjölga í sveitarstjórninni. Það hefur í rauninni ekkert breyst en þú þarft að fara að fjölga.

Ég held að þetta sé mál sem ég get fullyrt að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í umhverfis- og samgöngunefnd, sá sem hér stendur og hv. þm. Ólafur Adolfsson, munu styðja og tala fyrir inn í umhverfis- og samgöngunefnd. Ég fagna þessu máli.



[15:18]
Bryndís Haraldsdóttir (S):

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir að flytja þetta mál hér sem ég styð heils hugar. Ég hef reyndar líka stutt frumvörp sem ganga lengra en þetta, sem taka líka á öðrum sveitarfélögum vegna þess að í lögunum segir að þar sem íbúafjöldi er frá 10.000–49.999 þá eigi bæjarfulltrúarnir að vera 11–15. Ég var ósammála þessu á sínum tíma þegar það var verið að setja inn þessi mörk og eins og fram hefur komið í ræðum hér þá held ég nefnilega að markmiðið hafi átt að vera að virkja fólk, þetta átti að snúast einhvern veginn um lýðræði og það væru þá fleiri bæjarfulltrúar, það þýddi einhvern veginn fleiri raddir inn í bæjarstjórnunum og annað. Ég hef hreinlega ekki séð það gerast. Ég hef verið talsmaður þess að við þurfum ekki að hafa svona marga borgarfulltrúa eða bæjarfulltrúa og í rauninni lagt frekar áherslu á það að þessir aðilar hafi svigrúm til að fjalla um öll mál sem snerta sitt sveitarfélag á dýptina.

Eins og hv. þm. Sigríður Á. Andersen kom inn á þá er auðvitað hlutverk sveitarfélaganna mjög fjölþætt. Það þýðir það að bæjarfulltrúar, þeir sem sitja í æðstu stjórnum, sem eru kosnir af íbúunum sjálfum, þurfa að hafa þekkingu og þeir þurfa að hafa svigrúm í sinni dagskrá til að kynna sér málin til hlítar. Og þetta eru engin smámál. Hér voru nefnd skipulagsmálin, það er auðvitað hægt að taka grunnskólamálin, leikskólamálin eins og voru rædd hér en þetta geta verið mál tengd heilbrigðismálum, þetta geta verið mál tengd samgöngumálum, málefnum eldri borgara og málefnum fatlaðra. Málaflokkarnir eru ansi margir og miklir og hætta á því þegar bæjarfulltrúar eru margir og hjá langflestum utan Reykjavíkur er þetta hlutastarf sem fólk er að sinna öðrum störfum meðfram því að sitja í sveitarstjórn, sem þýðir auðvitað að fólk hefur kannski takmarkað svigrúm til að sökkva sér ofan í þau málefni sem þarna eru undir. Ég held að það geti oft leitt til þess að embættismannakerfið verði enn stærra og ákvarðanir séu mjög oft teknar af embættismönnum og mögulega stimplaðar af kjörnum fulltrúum. Ég styð því þetta mál hér heils hugar sem fjallar þá í rauninni bara um Reykjavík vegna stærðar þess sveitarfélags. Ég ætla að segja það að sú sem hér stendur og hefur fylgst með pólitík í töluverðan tíma gæti ekki talið upp alla borgarfulltrúa í Reykjavík. Ég ætla að leyfa mér að efast stórkostlega um það að kjósendur í Reykjavík viti almennt hverjir sitja í borgarstjórn Reykjavíkur, vita mögulega hver er oddvitinn og kannski hver er borgarstjórinn þó að það hafi nú verið aðeins breyting á því og öðru. Ég er algerlega sannfærð um það að þessi vegferð, ef hún átti að vera einhvern veginn þannig að borgarbúar ættu að hafa frekara aðgengi að sínum fulltrúa og eitthvað slíkt, hafi algerlega misheppnast, algerlega misheppnast.

Ég minnist þess líka að rökin sem voru notuð á sínum tíma fyrir þessu væru að þetta ætti ekki að þurfa að vera meiri kostnaður, einmitt vegna þess að það væri svo ríkur kostnaður við það að kalla inn varaborgarfulltrúa. Ef ég man rétt, þá var það þáverandi borgarstjóri, Dagur B. Eggertsson, sem fjallaði einmitt um þetta með þessum hætti. Mér skildist einhvern veginn að borgarfulltrúar fengju einhver aukalaun þegar þeir voru kallaðir inn á borgarstjórnarfundi. Almennt er það auðvitað þannig að varabæjarfulltrúar fá greitt þegar þeir sitja fundi og í sumum tilfellum eru líka einhvers konar hlutföll og eins og hv. þm. Sigríður Á. Andersen kom inn á þá er fyrsti varaborgarfulltrúi í Reykjavík, held ég, með 70% af launum borgarfulltrúa og svo trappast það niður. Ég hef fullan skilning á því vegna þess að ef þú ert fyrsti varaborgarfulltrúi, ég tala nú ekki um þegar þú ert kannski mögulega eini varaborgarfulltrúinn, þá þarftu að vera mjög inni í málum þannig að ég held að það sé alveg eðlilegt að hafa einhvers konar launakjör fyrir slíkt. En ég ætla að leyfa mér að fullyrða að þessi vegferð, að vera með svona mikinn fjölda af borgarfulltrúum sem eru allir í fullu starfi, hafi ekki skilað sér í betri rekstri í Reykjavíkurborg. Ég held að ég þurfi í rauninni ekki að færa nein rök fyrir því í máli mínu, ég held að það blasi við að rekstur Reykjavíkurborgar er þaðan af síður betri núna eftir að borgarfulltrúum fjölgaði. Ég get heldur ekki séð að Reykjavíkurborg hafi ráðið eitthvað betur við þau verkefni sem þau hafa verið að ráðast í með þessum fjölda borgarfulltrúa. Ég held að það sjái líka hver maður.

Virðulegur forseti. Mig langaði líka aðeins að fá að skjóta hérna inn í umræðuna almennt um þetta mikilvæga stjórnsýslustig sem mér finnst við gjarnan ræða allt of lítið hér í þessum sal. Ég hef mikinn hug á því að við getum einhvern veginn talað af meiri virðingu um mikilvægi sveitarstjórnarstigsins sem veitir nærþjónustu til íbúanna vegna þess að nú boðar hæstv. ráðherra málaflokksins frumvarp þar sem á að þvinga sveitarfélög til sameiningar. Sú sem hér stendur hefur alltaf stutt sameiningar sveitarfélaga og tel reyndar mjög mikilvægt að það sé gerð gangskör að því. Þetta kom til umræðu á nýlegri fjármálaráðstefnu sveitarfélaganna þar sem hæstv. ráðherra Eyjólfur Ármannsson var að fara yfir þessi mál. Þar var líka hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra sem skaut inn í þá umræðu að ef það ætti að ná fram raunverulegri hagræðingu þá ætti kannski að skoða stærri sveitarfélögin. Ástæðan fyrir því að ég nefni þetta er sú að á sínum tíma þegar ég gaf mér góðan tíma í að skoða þessa hluti, og ég var nú að reyna hér áðan í tölvunni að yfirfara það, að ef ég skil Árbók sveitarfélaganna rétt, sem er samantekt á ársreikningum sveitarfélaganna, þá er til að mynda langstærsta sveitarfélag okkar ekki betur rekið, alls ekki betur rekið en önnur sveitarfélög sem eru eitthvað minni. Kostnaðurinn, hvort sem það eru leikskólamál, heilbrigðismál eða aðrir málaflokkar, er ekkert endilega miklu lægri á íbúa í stóru sveitarfélögunum heldur en í minni sveitarfélögunum. Þegar þú kemur í mun minni sveitarfélög þá skiptir það auðvitað máli, en stærsta málið sem hefur alltaf verið nefnt í þessu er t.d. borgarstjóri eða bæjarstjórar, fjöldi sveitarstjórnarfulltrúa og slíkur stjórnsýslukostnaður, en hann er ekki lægri á hvern íbúa í Reykjavík en í öðrum stórum sveitarfélögum. Mér finnst bara svo mikilvægt, herra forseti, að þetta sé haft í huga í allri umræðu um sveitarstjórnarstigið sem mér finnst, og ítreka það, að við eigum að tala af mikilli virðingu um það og við eigum að tryggja miklu betri og öflugri samskipti milli löggjafans og sveitarstjórnarstigsins þar sem það er einmitt fólkið, kjörnu fulltrúarnir sem eiga svo að útfæra þau lög sem hér eru samin. Því miður er það ítrekað þannig að hér er hlustað allt of lítið á sveitarstjórnarstigið. Ég get bara nefnt mjög nýlegt dæmi frá síðasta sumri þar sem ég las hér ítrekað upp umsagnir frá kjörnum fulltrúum vítt og breitt um landið á sveitarstjórnarstiginu í umræðu um veiðigjöldin þar sem lítið sem ekkert var hlustað á þau sjónarmið.

Virðulegur forseti. Ég ítreka stuðning minn við þetta mál. Ég myndi líka leggja til að hv. umhverfis- og samgöngunefnd myndi velta fyrir sér öðrum fjöldamörkum sem eru í þessari grein laganna. Ég er ekki sannfærð um það að um leið og sveitarfélag er orðið stærra en 10.000 íbúar sé nauðsynlegt að það séu 11 bæjarfulltrúar eins og er til að mynda staðan í mínu sveitarfélagi, Mosfellsbæ. Ég sé ekki ástæðu til þess að svo sé, heldur miklu frekar að sveitarstjórnarfulltrúar gætu verið færri en þá fengið sæmilegar greiðslur fyrir að sinna þessum störfum sínum og þannig greiðslur sem gæfu í auknum mæli tækifæri til að sinna því starfi mikið á dýptina.



[15:27]
Flm. (Sigríður Á. Andersen) (M):

Virðulegur forseti. Mig langar að þakka fyrir ágæta umræðu sem hefur spunnist hér í þingsal um þetta frumvarp mitt sem ég mælti fyrir. Ég fagna þeim stuðningi sem ég heyri frá þeim hv. þingmönnum sem hafa tekið til máls. Ég vil hins vegar í lokin árétta að þetta mál talar svo sannarlega inn í samtímann. Ég tel að það væri þjóðráð fyrir Alþingi að afgreiða þetta mál. Í ljósi þess að sveitarstjórnarkosningar verða næsta vor þá held ég að það sé tækifæri núna til að breyta sveitarstjórnarlögum eins og þetta frumvarp kveður á um. Ég hvet hv. umhverfis- og samgöngunefnd til að hafa það í huga við þinglega meðferð málsins þegar málið kemur þangað inn. Hér hefur tekið til máls hv. þm. Jens Garðar Helgason sem situr í þeirri nefnd og ég hvet nefndarmenn alla til að hafa það í huga.

Ég vil líka vegna orða hv. þm. Bryndísar Haraldsdóttur nefna það að ég tæki því að sjálfsögðu fagnandi ef menn hafa áhuga á að leggja fram breytingartillögu við málið þannig að þessi breyting sem frumvarpið felur í sér nái til fleiri sveitarfélaga. Ég tek undir það sem hún sagði í sinni ræðu; það er auðvitað fráleitt að stærri sveitarfélög, og hún nefndi sitt sveitarfélag, Mosfellsbæ, í þessu sambandi, hafi ekki svigrúm til að hafa færri en ellefu bæjarfulltrúa. Það er gólf sem sett er í lögunum í tengslum við sveitarfélög af þeirri stærð. Ég myndi bara fagna því hafi menn áhuga á því að koma með breytingartillögu að þessu leyti.

Að lokum vil ég hins vegar ítreka það og vænti þess að hv. þingmenn axli ábyrgð í þessu máli í ljósi sveitarstjórnarkosninga sem verða næsta vor. Nái þetta frumvarp fram að ganga þá myndi það ekki eiga við næstu borgarstjórn en það myndi gefa næstu borgarstjórn svigrúm til að taka þessa ákvörðun um að fækka, kjósi borgarstjórn hin nýja að gera það.