157. löggjafarþing — 16. fundur.
fsp. 2.

[13:47]
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (M):

Frú forseti. Ég efast ekki um að hæstv. forsætisráðherra taki undir með mér og fjölmörgum þjóðarleiðtogum og fagni friðarsamkomulagi í Palestínu og vonist til þess að þetta muni leiða til áframhaldandi uppbyggingar og friðar í Mið-Austurlöndum og að það fólk sem hefur flúið Palestínulönd geti snúið aftur til síns heima og tekið þátt í uppbyggingu þar. En það var óneitanlega áhugavert að sjá hversu miklu máli aðkoma Bandaríkjanna skipti við að ná þessari niðurstöðu. Nú er Ísland í þeirri stöðu að vera með einstakt samband við Bandaríkin með tvíhliða varnarsamning við þetta öflugasta herveldi heims sem nú hefur aftur fest sig í sessi sem leiðandi ríki í alþjóðamálum á heimsvísu.

Spurning mín lýtur að því með hvaða hætti hæstv. forsætisráðherra og ríkisstjórnin hyggst vinna að því að efla tengsl Íslands við Bandaríkin og styrkja samstarf við þau í sessi. Mér skilst að hæstv. forsætisráðherra, eða fulltrúar þessarar ríkisstjórnar, hafi ekki enn leitast við að ná beinu talsambandi við forseta Bandaríkjanna. Verður gerð bragarbót á því? Verður forseta Bandaríkjanna jafnvel boðið til Íslands? Hér á Íslandi eru margir áhugaverðir golfvellir, á sumrin er hægt að spila miðnæturgolf. Ég held að það færi vel á því að bjóða Bandaríkjaforseta til Íslands, veita honum kannski einhver verðlaun og efla og styrkja samstarf þessara ríkja. Ekki veitir af að hafa öfluga bandamenn þegar við horfum upp á vandræðagang vina okkar í Evrópu. Þá veitir ekki af að hafa öfluga bandamenn fyrir vestan haf og treysta (Forseti hringir.) það sem Jónas Jónsson frá Hriflu kallaði Leifslínuna, taugina milli Íslands og Norður-Ameríku.



[13:49]
forsætisráðherra (Kristrún Frostadóttir) (Sf):

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Bandaríkin leika stórt hlutverk á alþjóðavísu og hafa kannski ekki aftur fest sig í sessi, þau hafa alltaf verið mjög stór partur í alþjóðamálum. Það gera sér allir grein fyrir því, hvort sem við erum að tala um stöðuna eins og hún hefur verið á Gaza eða í Úkraínu, að öll þau alþjóðleg samskipti sem við höfum átt hafa alltaf falið í sér að við höfum horft vestur um haf. Meira að segja þegar fókusinn hefur líka verið á evrópskum fundum eru allir leiðtogar sem eru í okkar nánasta umhverfi meðvitaðir um að Bandaríkin séu gríðarlega mikilvægur bandamaður. Þau eru sérstaklega mikilvægur bandamaður fyrir Ísland, rétt eins og hv. þingmaður benti á, í ljósi þess að við höfum átt mjög farsælt samband við Bandaríkin hingað til, og eigum enn þá, á sviði varna sérstaklega.

Við höfum ekki enn þá átt tvíhliða formlegan fund með Bandaríkjaforseta. Ég hef hins vegar hitt Bandaríkjaforseta í tvö skipti og átt í stuttum samræðum við forsetann og nefnt þar sérstaklega áhuga okkar á frekari samskiptum, frekari viðskiptum, frekari fjárfestingu og að styrkja varnarinnviði hér. Skilaboðin sem hafa komið frá íslenskri stjórnsýslu og líka pólitíkinni, ef við tökum þessi samtöl með, hafa verið mjög skýr. Þau hafa verið að við viljum áfram starfa mjög náið með Bandaríkjamönnum. Það að við séum að starfa náið með þjóðum sem eru í Evrópu, þjóðum sem eru utan Evrópusambandsins eins og Noregi, útilokar einmitt ekki þessi samskipti við Bandaríkin. Við höfum mikinn hug á því að efla tengslin líka hér á svæðinu sem er okkar bakgarður, norðurslóðum, og þess vegna hef ég verið í virku sambandi við Færeyinga og Grænlendinga og átti nú síðast tvíhliða fund með forsætisráðherra Kanada þar sem við vorum einmitt að ræða möguleika þess að fá fleiri lönd inn í fjárfestingar og innviðauppbyggingu á svæðinu og Bandaríkin eru velkomin þar með.



[13:51]
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (M):

Frú forseti. Ég er ekki alveg viss um að það dugi í samskiptum Íslands við Bandaríkin að segja að Bandaríkjunum sé velkomið að vera með ef þau vilja í sambandi okkar við Færeyjar og Grænland og aðra. Það virðist vera einhver skortur á veruleikatengingu hjá þessari ríkisstjórn sem boðaði það nýverið að Ísland ætti að verða leiðandi í varnarmálum á norðurslóðum. Er ekki orðið tímabært að ná raunveruleikatengingu hjá þessari ríkisstjórn, gera sér grein fyrir því að Bandaríkin hafi jú aftur fest sig í sessi með fyrri hætti sem leiðandi afl á alþjóðavísu, voru kannski dalandi sem slíkt um tíma en hafa rækilega stimplað sig inn aftur. Þá dugar ekki að spjalla við menn sem menn hitta á göngunum á alþjóðafundum eða halda lyftufund og segja að Ísland vilji gjarnan vinna vel með Bandaríkjunum. Hvaða frumkvæði ætlar ríkisstjórnin og hæstv. forsætisráðherra að sýna í því að treysta samstarf Íslands og Bandaríkjanna?



[13:53]
forsætisráðherra (Kristrún Frostadóttir) (Sf):

Frú forseti. Ég veit satt best að segja ekki eftir hverju hv. þingmaður er að fiska hérna. Við erum vinir Bandaríkjanna. Ég hef ekkert á móti sterkari og öflugri samskiptum við Bandaríkin. Öll samskipti sem hafa átt sér stað á öllum lögum íslenskrar stjórnsýslu hafa verið jákvæð gagnvart Bandaríkjunum. Það að ég sem forsætisráðherra sé ekki komin með fund í Hvíta húsinu — já, það er kannski miður. (SDG: Símtal.) Það er ekki sérstök staða að finna sig í enda er langt síðan íslenskur forsætisráðherra fór einsamall á tvíhliða fund Bandaríkjaforseta og það veit fyrrum forsætisráðherra vel sjálfur. (SDG: Símtal.) Það er ekki mér á móti skapi að eiga frekari samskipti við Bandaríkin. Öll okkar samskipti hafa verið jákvæð og allar þær línur sem hafa borist því lagi stjórnmálanna í Bandaríkjunum hafa verið jákvæðar. Hér verður ekki fiskað upp úr þeirri tjörn að þessari ríkisstjórn sé eitthvað í nöp við Bandaríkin. Það er mjög jákvætt að eiga í samskiptum við þau. Við munum efla þau nánar. (SDG: Með símtali.) Við spyrjum bara að leikslokum hvernig það fer. (Forseti hringir.) Það liggur inni beiðni um fund með Bandaríkjaforseta og við fylgjum því fast á eftir, hv. þingmaður.

(Forseti (ÞSv): Forseti minnir hv. þingmenn á að vera ekki með framíköll (SDG: … forseta.) þegar ræðuhöld eru í gangi.)



[13:54]
Forseti (Þórunn Sveinbjarnardóttir):