aðgerðir vegna fíkni- og geðvanda barna.
Spyrjandi var .
Frú forseti. Málið er mjög einfalt. Börn eru að deyja. Þetta er einfalt fyrir foreldra sem horfa upp á börnin sín hingað og þangað, neytandi harðra fíkniefna. Við getum ekkert beðið eftir einhverjum byggingum. Í Covid náðum við á tíu dögum að byggja upp sérhæfða og flókna þjónustu, sérdeild á tíu dögum. Hvers vegna í ósköpunum er ekki hægt að gera eitthvað í þessum málum núna? Er það vegna þess að við hérna, efsta lagið í samfélaginu, þingmenn, fólk í sveitarstjórnum, tengjum ekki við þennan veruleika, að eiga börn sem fólk veit ekki hvar er á nóttunni, eiga börn þar sem þú veist ekki hvort næsta símtal sé frá sjúkrahúsi, að barnið liggi þar á milli lífs og dauða? Að hlusta hér á hæstv. ráðherra segja að við ætlum að bíða eftir úrræðum sem eru í byggingu, það séu laus pláss, þess vegna sé fólk að fara erlendis að leita sér þjónustu, hunsa hvað foreldrarnir segja, láta sér það í léttu rúmi liggja — það er hægt að taka næsta flug út. Það eru einn til tveir dagar að komast í meðferð. Í stað þess er þessu bara rutt á undan sér og áhyggjur foreldra eru bara látnar lönd og leið. Í boði hvers er þetta? Það er ekkert hægt að horfa til baka og segja: Auðvitað er ástandið búið að vera vont lengi. Eigum við bara að láta fleiri deyja á leiðinni? Það þarf að bregðast við núna strax. Ég vona að enginn hér inni eigi börn sem eru í fíknivanda. Ég þekki það úr mínu starfi að þegar slíkt er þá eru ekki bara fjölskyldurnar heldur stórfjölskyldan öll undir og vinir og vandamenn. Ég hvet ráðherra til að svara þeirri spurningu: Hvernig í ósköpunum erum við ekki löngu byrjuð að byggja bráðabirgðaúrræði fyrir börn í miklum fíkni- og geðvanda? Og hvers vegna er ekki hægt að nýta meðferð erlendis þar sem eru tilbúnar þjónustustofnanir?
Virðulegur forseti. Ég vil bara endurtaka það að ég skil ofboðslega vel það fólk sem er í þessum vanda með börnin sín. Ég hef kallað fólk inn í ráðuneytin til að tala við það einmitt út af þessum vanda og ég er að bregðast við því. En að fara að hlaupa í einhverjar bráðabirgðalausnir erlendis — ég er ekki að skoða það. Ég tel mig vera að ganga frá því þannig hér heima og einbeita mér að því hvað er hægt að gera þannig að við komumst á þann stað að við getum sagt að við séum þá alla vega á réttri leið. Það er númer eitt, tvö og þrjú að koma á starfsemi í Gunnarsholti og það er á lokametrunum. Við erum að tala um bara innan við einn, tvo mánuði. Það er það sem við erum að gera. Ég veit að þessi svör duga kannski ekki öllum, sérstaklega ekki þeim sem hafa misst trúna á þetta kerfi. En við verðum að snúa þessari þróun við svo að fólk telji sig ekki þurfa að leita til útlanda eftir þessari þjónustu. Það er það sem ég er að reyna að gera, einbeita mér að númer eitt, tvö og þrjú. Það er auðvitað sárara en tárum taki, sú aðstaða að fólk þurfi að fara erlendis með börnin sín til meðferðar og mér finnst það ofboðslega leitt. En þau hafa þennan rétt og eru að nýta hann. Það er þeirra ákvörðun og ég skil þau vel. Það eina sem ég get gert í stöðunni er að koma hlutunum í lag hér innan lands og það er það sem ég er að einbeita mér að númer eitt, tvö og þrjú. Við erum á réttri leið. Það er í alvöru þannig. En við þurfum samt að spýta virkilega í til að ná Gunnarsholti inn og ég, eins og ég segi, er jafnvel að vonast til að við getum tekið það í notkun að hluta til, sem ég er búinn að vera að skoða, til þess einmitt að vera tilbúin og geta hjálpað þessum börnum.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Þetta er mjög sérstakt. Það eina sem hæstv. ráðherra segist geta gert er að reyna að bjarga einhverju hér innan lands. Hugsum okkur, ef við snúum þessu við, að það sé einhver með lífshættulegan sjúkdóm á Íslandi. Það eru engin úrræði til við honum. Það er til úrræði í Svíþjóð og hæstv. heilbrigðisráðherra segir: Nei, við höldum honum hérna. Það er bara dagaspursmál hvenær eitthvað hræðilegt gerist en við ætlum bara að horfa inn á við. Það er það eina sem ég get gert sem ráðherra. Að láta þetta út úr sér í pontu Alþingis, að láta fólk, foreldra sem eiga börn í þessari stöðu heyra þetta — ég veit ekki alveg hvert við erum komin á Alþingi fyrst staðan er þessi. Það er í lögum um sjúkratryggingar að það er hægt að fara erlendis ef það er ekki í boði þjónusta eða ef það er ekki tími fyrir hana hér.
Þetta er mér hjartans mál og þetta er hjartans mál öllum þeim foreldrum sem eru úti um land allt, sem eru miklu fleiri en koma fram í fjölmiðlum, miklu fleiri. Að þetta skuli ráðherra bera á borð fyrir þjóðina í pontu Alþingis er gjörsamlega óþolandi. Ég spyr því ráðherra: Það er hægt að bregðast við einstaka tilfellum einn, tveir og þrír með því að senda fólk erlendis og í Covid var hægt að búa til sérhæfða og (Forseti hringir.) sértæka sjúkrastofu á 10–12 dögum. Hvers vegna er það ekki hægt í þessum málaflokki?
Virðulegur forseti. Við verðum einfaldlega að fara að lögum og reglum. Það er það sem ég er að gera. Ég skil þennan vanda og ég verð að segja alveg eins og er að okkur ber skylda til að gera allt sem við getum hér innan lands til þess að hjálpa þessum börnum. Það er það sem ég er að gera. Að bera þetta saman við það að einhver fari til Svíþjóðar í læknismeðferð, það er bara allt annar hlutur. Það er búið að reyna það margoft en þessi úrræði hafa ekki verið reynd. Ég skil það óskaplega vel og ég mun alltaf skilja það að fólk geri allt sem það getur til að hjálpa börnunum sínum og koma þeim út úr þessum vanda. Þess vegna er ég að einbeita mér að því að þau geti fengið þessi úrræði hér heima. Það er það sem ég er að einbeita mér að. Eins og ég segi: Við erum að ná Gunnarsholti, þar sem við getum tekið við átta drengjum í langtímaúrræði, inn innan tveggja mánaða. Við erum þegar komin með Skálatúnið í Mosfellsbæ og við erum þar af leiðandi með laust pláss á Stuðlum. Við munum taka Stuðla í gegn og þá verða 13 öryggisrými til.