Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fæðingar- og foreldraorlof og lögum um sorgarleyfi. Frá gildistöku laga um fæðingar- og foreldraorlof hafa breytingar á fjárhæðum greiðslna til foreldra í fæðingarorlofi almennt miðað við fæðingardag barns eða þann dag sem barn var frumættleitt eða tekið í varanlegt fóstur. Hafi fjárhæðum innan fæðingarorlofskerfisins verið breytt hafa þeir foreldrar sem eignuðust barn rétt áður en hækkunin tók gildi ekki átt rétt á þeirri hækkun heldur einungis þeirri fjárhæð sem var í gildi þegar barnið fæddist.
Með frumvarpinu er stefnt að því að breyta þessu núgildandi fyrirkomulagi greiðslna í fæðingarorlofi þannig að breytingar á greiðslum í kerfinu eigi framvegis við um alla foreldra sem nýta rétt sinn á sama tíma eða eiga inni ónýttan rétt, óháð því hvenær barnið þeirra fæðist, er frumættleitt eða tekið í varanlegt fóstur. Auk þess er í frumvarpinu lagt til að fjárhæðir greiðslna á grundvelli laga um sorgarleyfi skuli eiga við um alla foreldra sem nýta rétt sinn samkvæmt lögunum óháð því hvenær barnsmissir, andvanafæðing, fósturlát eða makamissir á sér stað. Foreldrar og makar í sorgarúrvinnslu eiga ekki að þurfa að hafa áhyggjur af afkomu sinni í viðbót við sorgina sem þeir eru að glíma við. Með fyrirhuguðum breytingum er leitast við að tryggja betur afkomuöryggi foreldra í fæðingarorlofi og sorgarleyfi og eyða óvissu þeirra um hverjar fyrirhugaðar tekjur verði á því tímabili í lífinu. Með þessum breytingum mun jafnræði milli foreldra í fæðingarorlofi jafnframt verða betur tryggt og samræmi aukast í greiðslum til þeirra.
Áætluð fjárhagsáhrif á ríkissjóð vegna frumvarps þessa, verði það óbreytt að lögum, eru aukin tímabundin útgjöld um 480 millj. kr. vegna breytinga á lögum um fæðingar- og foreldraorlof og falla þau til á árunum 2026 og 2027. Kemur sú útgjaldaaukning til vegna hækkunar á hámarksfjárhæð greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði sem þegar hefur verið ákveðin, þ.e. úr 800.000 kr. í 900.000 kr., og mun taka gildi þann 1. janúar næstkomandi. Til stóð að sú hækkun næði til foreldra barna sem fæðast, eru frumættledd eða tekin í varanlegt fóstur eftir 1. janúar 2026, en nú verður það sem sagt að lögum 1. janúar næstkomandi. Verði frumvarp þetta að lögum mun hækkunin hins vegar taka til allra foreldra sem eiga rétt á slíkum greiðslum sem og ónýttan rétt innan kerfisins þegar breytingin tekur gildi, óháð því hvort barn fæðist fyrir eða eftir áramót. Búið er að fjármagna þær breytingar sem frumvarpið boðar í fjárlagafrumvarpi ársins 2026 sem nú er í meðförum þingsins. Fyrr á árinu kom til umræðu að gera sams konar breytingar og þær er frumvarp þetta leggur til milli umræðna í öðru máli, um að efla fæðingarorlofsrétt fjölburaforeldra. Þá lá ekki fyrir hvernig fjármögnun yrði háttað og því var ákveðið að geyma þessar breytingar og taka fyrir á haustþingi. Nú eru þær komnar fram í frumvarpsformi, fullfjármagnaðar, og ég á virkilega von á því að málið fái góðar undirtektir þingheims.
Ég er stolt af því að mæla fyrir þessum breytingum hér í dag sem ég tel vera mikið framfaraskref fyrir foreldra og fjölskyldur og styðja enn betur við fólk þegar það stendur á tímamótum, gleðistundum nýrrar fjölskyldu eða erfiðustu augnablikum sorgarinnar. Ég bind miklar vonir við að þingið sameinist um að styðja þessa mikilvægu réttarbót.
Virðulegi forseti. Að lokum legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. velferðarnefndar að lokinni þessari umræðu.
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna og fyrir að koma loksins fram með þetta mál. Eins og hæstv. ráðherra er kunnugt um þá skapaðist töluverð umræða um þetta á síðasta vorþingi og var þetta eitt af því sem hæstv. forsætisráðherra Kristrún Frostadóttir nefndi í stefnuræðu sinni að ætti að gera og var þá mars nefndur. Nú er kominn nóvember og þetta mál er hér fram komið. Mig langar fyrst og fremst að spyrja hæstv. ráðherra: Af hverju var það ekki komið fram fyrr? Því var lofað í stefnuræðu forsætisráðherra í mars síðastliðnum og meirihlutaflokkarnir felldu breytingartillögu sem sneri að nákvæmlega þessum atriðum og var lögð fram við 1. umræðu í sambærilegu máli, um breytingar á Fæðingarorlofssjóði, síðasta vor. Þannig að fyrsta spurningin er: Af hverju var þetta mál ekki komið fram fyrr? Það lá alltaf fyrir að þetta myndi taka gildi 1. janúar eða hafa áhrif á þá sem myndu eignast börn eftir þann tíma, er það ekki? Hér sé ég að fjárhagslega matið er um 480 millj. kr. vegna þessara breytinga, fannst peningurinn ekki fyrr en núna með haustinu? Var ríkisstjórninni ekki ljóst hver kostnaðurinn yrði við þessar breytingar sem þau höfðu þó boðað í sinni stefnuræðu? Ég tek líka eftir því að málið hafði ratað inn á samráðsgátt stjórnvalda 10. október síðastliðinn en við vorum að ræða þetta hérna í júní, þannig að stóra spurningin mín er bara: Af hverju var þetta ekki komið fyrr?
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Ástæðan fyrir því að þetta var ekki komið fyrr er að ráðherranefnd um ríkisfjármál ákvað að það ætti skilyrðislaust að vera búið að fjármagna þetta og taka inn í okkar fyrstu fjárlög sem nú eru til vinnslu á Alþingi Íslendinga. Það er nú aðalástæðan. Fyrir utan það get ég alveg sagt það hér með góðri samvisku að hv. þingmaður var einmitt í góðu samtali við okkur í vor og kom með sína breytingartillögu sem við ræddum mjög svo vel þá. Ég veit að hv. þingmaður skilur einnig að þegar við erum að koma með einhver mál sem kosta mikla fjármuni þá viljum við og vönduð ríkisstjórn vill venjulega alltaf vera búin að fjármagna hlutina áður en þeir eru samþykktir á hinu háa Alþingi.
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin og hef alveg skilning á því og mikilvægi þess að aðgerðir séu fjármagnaðar. Ég verð engu að síður að fá að vísa í það að við erum nýbúin að fjalla hér um lögfestingu samnings Sameinuðu þjóðanna um málefni fatlaðs fólks þar sem sveitarfélögin hafa verulegar áhyggjur og það hefði farið ágætlega á því ef þar hefði verið vandað eins til verka og fjármunum úthlutað sérstaklega til sveitarfélaganna til að standa undir því sem í þeim samningi felst.
En að þessu máli, virðulegur forseti. Það segir sig sjálft að ég styð málið að sjálfsögðu, enda lagði ég fram breytingu þar að lútandi hér síðasta vor þegar við vorum að fjalla um þennan lagabálk. Ég fagna því að málið sé loksins komið inn en verð samt að fá að lýsa yfir vonbrigðum yfir því að okkur hafi ekki tekist að spara hæstv. ráðherra þessi spor sem hún er að feta núna þegar við erum komin langt inn í nóvember. Það er mjög stutt fram að áramótum og það er nú almennt ágætt að hafa aðeins meiri tíma til stefnu þegar verið er að fjalla um lagafrumvörp. Hér var komin breytingartillaga í vor og í ljósi þess sem hæstv. forsætisráðherra hafði sagt í sinni stefnuræðu og þess hvernig þingmenn meiri hlutans höfðu talað hér hefði átt að vera stuðningur við þá breytingartillögu. Og í ljósi þess að hæstv. ráðherra vísar í fjármögnun og svona þá langar mig líka að vísa til samvisku þingmanna og hæstv. ráðherra um að við förum vel með fjármagn og tíma og segi: Við hefðum getað verið búin að afgreiða þetta. Ef við hefðum öll lagst á eitt hefði hv. velferðarnefnd getað gert þessa einföldu breytingu á því frumvarpi sem lá hér fyrir vorþinginu og hæstv. ráðherra hefði getað verið að eyða tíma sínum í eitthvað annað akkúrat núna. Þeir foreldrar sem eiga von á barni væru þá vissir um hvað þeir fengju í greiðslur og biðu ekki örlaga sinna til að sjá hvort okkur takist að afgreiða þetta fyrir jólafrí.
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar og vil bara segja að þessi hæstv. ráðherra er sérlega sporlétt og hefur virkilegt yndi af því að koma hingað til ykkar og mæla fyrir góðum málum. Ég tel að með t.d. stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra, sem hv. þingmaður vísar til, þá standi það eins og stafur á bók. Ef það er vilji Alþingis að hlutirnir gangi hratt og vel fyrir sig þá efast ég ekkert um að þetta verði orðið að lögum fyrir áramót, a.m.k. vænti ég þess. Ég trúi því að málið sé það gott og kærleiksríkt að þingheimur muni ekki standa í vegi fyrir því.
Hins vegar finnst mér svolítið dapurt að ætla að fara að líkja þessu við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks sem þegar hefur verið fullgiltur og þegar hefur réttur fatlaðs fólks verið tryggður. Við erum bara að festa þennan samning í sessi í fyrsta lagi og í öðru lagi erum við í góðu samtali og munum vera í góðu samtali við sveitarfélögin. Við höfum öll gefið það út, þessi ríkisstjórn, að sveitarfélögin okkar eru hluti af Íslandinu okkar góða. Við erum ráðherrar og ríkisstjórn allrar landsbyggðarinnar, sveitarfélaganna hverju og einu fyrir sig. Við munum aldrei láta það koma fyrir eða gerast að við séum að sökkva sveitarfélögunum okkar sem nú þegar eru mörg hver að glíma við fjárhagsvanda og hafa verið að taka í fangið mjög mikið af verkefnum sem ríkisvaldið á undan okkur setti í þeirra fang. Við erum bara algerlega meðvituð um það. Við höfum tekið á okkur þriðja stigs þjónustu, mjög þung mál, sveitarfélaganna. Við höfum tekið að okkur 15% greiðslu sveitarfélaganna inn í uppbyggingu hjúkrunarheimila og nú eru hvorki meira né minna en hátt í 1.500 hjúkrunarrými á teikniborði þessarar ríkisstjórnar. Staðreyndin er sú að fyrir lok þessa kjörtímabils munum við vera búin að útrýma öllum biðlistum eftir hjúkrunarrýmum. Þessi ríkisstjórn er verkstjórn, hún er að vinna fyrir landið allt og ég er stolt af því.
Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir sína framsögu og þátttöku í umræðum í þingsal um þetta mál og raunar önnur líka. Þetta er gott mál sem við styðjum að sjálfsögðu. Hér er verið að auka jafnræði sem er hið besta mál. Mig langar til að eiga orðastað við hæstv. ráðherra um fæðingarorlofskerfið í heild sinni, hvernig ráðherrann sér fyrir sér að það þróist. Hver eru næstu skref í að betrumbæta núverandi kerfi? Ég tel fulla ástæðu til að ganga í þá vinnu. Fæðingarorlofsfyrirkomulagið er náttúrlega risastórt jafnréttismál, eitt stærsta jafnréttismálið sem það er svona handhöfn ríkisvaldsins sjálfs. Því langaði mig til þess að spyrja ráðherrann einmitt út í það hvort hæstv. ráðherra telji tilefni til að fara að huga að næstu breytingum og eftir atvikum hverjar þær ættu að vera, að mati ráðherrans. Ætti að fara að endurskoða skiptingu orlofsins, til að mynda á milli foreldra, þ.e. að foreldrarnir fái sjálfir meira sjálfræði um það hvernig þeir skipta þessum rétt á milli sín? Eða styður ráðherrann núverandi fyrirkomulag þar sem íslenska ríkið er að ákveða hvenær mæður eigi til að mynda að fara út af heimilunum?
Annað atriði sem skiptir líka mjög miklu máli eru tekjuviðmiðunarmörk í lögunum, hvort ástæða sé til að að breyta þeim. Eins og ráðherrann veit þá er í raun og tekjuviðmiðið 18 mánuðir fyrir fæðingardag barns sem ræður fæðingarorlofsréttinum. Það er býsna langur tími og hefur verið bent á það, til að mynda í ágætri grein sem Guðfinna Kristín Björnsdóttir skrifaði á Vísi í dag um þessi málefni, að best væri t.d. fyrir nemendur að bíða í 18 mánuði frá útskrift fram að fæðingardegi barns. Ég hlakka til að heyra hvað ráðherranum finnst um þessi atriði.
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða fyrirspurn. Þetta fæðingarorlofskerfið okkar hefur tekið breytingum. Hjá fyrri ríkisstjórn var, held ég, réttur foreldra til fæðingarorlofs aukinn tvívegis þar sem var lengt í tímanum sem foreldrar gátu vænst þess að fá greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði til að vera heima með börnum sínum. Ég hef alltaf sagt að mér hefur þótt frekar — á ég segja hræðilegt orð? — hallærislegt í rauninni að vera alltaf með þessa fyrirhyggju hvað lýtur að því að einstaklingar geti ráðið sínum ráðum sjálfir. En þá kom mér nú ótrúlega á óvart að fá — af því að ég hafði talið það og hef heyrt ýmsar frásagnir af því að feður hafi í rauninni nýtt sér réttinn illilega og þeir hafi hreinlega misst af þó nokkuð stórum hluta. En á þriggja ára tímabili þar sem var verið að gera úttekt á þessu, þar sem hafði verið fjölgað úr sinn hvorum fjórum mánuðunum í sinn hvora fimm mánuði eða eitthvað slíkt, þá hvorki meira né minna nýttu foreldrar 99%, 98% og 96%. Þetta er á þriggja ára tímabili. Það kom mér á óvart því að þá höfðum við fengið ónákvæm gögn í rauninni sem sýndu að þetta voru alveg bara ótrúlega margir mánuðir sem feður fullnýttu ekki. En þegar betur var að gáð þá höfðu þeir kannski ekki fullnýtt nema 29 daga í mánuðinum, það voru kannski bara einn eða tveir dagar í mánuði sem féllu út og þá var bara einfaldlega sagt að mánuðurinn væri algjörlega vannýttur. Útkoman varð sú að maður fór að hafa verulegar áhyggjur af því að þetta væri bara ósanngjarnt þar sem sérstaklega feður sátu eftir og voru ekki að nýta þessi réttindi sín. Ég á eftir að koma með enn frekari, betri og skýrari upplýsingar vegna þess að ég er að láta vinna það núna í mínu ráðuneyti að við sjáum raunverulega hvernig þessi staða er. Ég vil absalút (Forseti hringir.) að foreldrar fái að ráða ráðum sínum sjálfir um það hvernig þeir ráðstafa sínum fæðingarorlofsrétti.
Ég kem svo með í seinna andsvari pínulítið í viðbót.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ágætt svar. Það er auðvitað gleðilegt að heyra að við ráðherrann séum sammála um það að forræðishyggja hvað varðar barneignir, skiptingu innan heimilis, um foreldrahlutverkið og annað af hálfu ríkisins sé ekki af hinu góða. Ég held að það sé full ástæða til að rýna vel í þessi mál öllsömul og hef raunar beitt mér fyrir því í nefndastörfum hér á þingi að þessi mál séu tekin til athugunar hvað viðkemur framkvæmdaáætlun um jafnrétti kynjanna sem er til vinnslu. Þarna er held ég verk að vinna og áhugavert einmitt að fá skýrari gögn og tölur um nákvæmlega hvernig þessu er hagað því að tilfinningin er sú, og ákallið sem maður heyrir, að þetta sé að valda foreldrum vandræðum. Þar kemur auðvitað margt til, annars vegar fæðingarorlofskerfið sem við búum við og hins vegar skortur á dagvistunarúrræðum barna. Þetta vegur allt saman og gerir ungum foreldrum sérstaklega erfitt fyrir að fara í gegnum þessi fyrstu ár í lífi barnsins sem er akkúrat hið gagnstæða við það sem við viljum; við viljum auðvitað styðja við foreldra, hvetja fólk til barneigna og gera því mögulegt að framfleyta sér efnahagslega á meðan þessu stendur.
Þá skiptir einmitt þetta atriði máli sem ég vildi ræða við hæstv. ráðherra, fyrst við höfum nokkurn tíma, það eru tekjuviðmiðunarmörk. Það hefur verið bent á að það sé í grunninn hvati í kerfinu til að láta lengra líða á milli barneigna akkúrat vegna þess að foreldrar geta náð upp tekjum áður en þau fara í næstu umferð. Það væri áhugavert að heyra meira frá ráðherranum hvað þetta varðar.
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Ég held að við séum bara algerlega á sama máli. Ég er algerlega sammála hv. þingmanni. Við þurfum að koma með algjöra heildaryfirsýn. Hv. þingmaður talar um tekjuviðmið og tekjumörkin sem við erum með hér, 18 mánuði fyrir töku fæðingarorlofs eða fæðingu, þegar við lítum til landanna í kringum okkur þá virðist vera svolítið meiri losarabragur þar á mörgum stöðum, kannski jafnvel allt niður í það að ekki er verið að líta til nema eins, tveggja mánaða undangenginna til að miða við launin. En gögnin skulum við fá og það er sannarlega þess virði. Ég þakka hv. þingmanni, hann mun bara halda áfram að fylgja málunum okkar eftir. Við höfum ekki verið að reka hér fjölskylduvæna stefnu, svo það sé bara sagt, undangengin ár og undangengnar ríkisstjórnir hafa sofið á verðinum hvað lýtur að búsetuöryggi og að efla í raun ekki stuðning við ungt fólk og barnafjölskyldur. Við erum að dragast saman í orðsins fyllstu merkingu, nú er ríflega barn á hverja konu. Það er af sem áður var og það er bara út af því að það er orðið erfitt og þungt í búi fyrir ungt fólk og fjölskyldufólk að búa á fallega landinu okkar. Það er staðreynd þannig að betur má ef duga skal. Þess vegna þurfum við að halda áfram að koma með hvata í kerfið.
Þótt hv. þingmaður sé alls ekki að spyrja mig að þessu þá hefur maður litið líka til landanna í kringum sig. Hvað eru þeir að gera í Finnlandi og hingað og þangað, jafnvel Kanada? Af hverju skyldum við ekki koma með hvata inn í kerfið og veita kannski ungum foreldrum stuðning á fyrsta árinu með því að gefa þeim barnavagn og bleiur, bara svo eitthvað sé nefnt? Þetta er svona fram hjá öllu öðru og alls ekki í spurningunni, en ég er að segja: Við viljum efla fjölskylduformið og styðja við unga fólkið okkar og barnafjölskyldur. Ég segi bara: Áfram veginn. Við viljum fjölga okkur miklu hraðar og betur þannig að allir geti líka vel við unað.
Virðulegur forseti. Þetta var skemmtilegt andsvar hjá hæstv. ráðherra. Ég bíð spennt eftir breytingum á fjárlögum þegar ríkið ætlar að fara að kaupa bleiur og barnavagna, það verður áhugaverð og skemmtileg umræða hér í þingsal. (Menntmrh.: Það var nú ekki það sem ég sagði, hv. þingmaður. )En, virðulegur forseti, hæstv. ráðherra nefndi þetta svona í framhjáhlaupi, einhvers konar hvata til barneigna. Ég ætla að taka undir þessar spurningar og vangaveltur sem hv. þm. Sigurður Örn Hilmarsson kom hér með varðandi tímabilið sem tekið er til þess að leggja mat á það hvaða greiðslur eiga að fást út úr sjóðnum. Þetta veldur vandkvæðum og ég ætla að fá að segja það aftur, virðulegur forseti, að það hefði kannski farið ágætlega á því ef þetta þing hefði sameinast um að samþykkja nákvæmlega það sem við erum að ræða núna síðasta vor og hæstv. ráðherra hefði þá getað notað tímann til að skoða einmitt þetta atriði, því það er líka mjög mikilvægt. Og ef það er spurning um forgangsröðun hér, virðulegur forseti, þá hefði kannski forgangsröðunin verið réttari því ég heyri að ég og hæstv. ráðherra getum verið sammála um ýmislegt þegar kemur að þessum málum.
Virðulegur forseti. Ég vildi líka taka til máls því að hæstv. ráðherra sagði eitthvað á þá leið að hér hefði ekki verið vel að verki staðið hjá fyrrverandi ríkisstjórn. Hér væri bara of erfitt að eignast börn og ala upp börn. Ég hef farið ágætlega yfir það í ræðum um þessa löggjöf og breytingar sem hafa verið gerðar á henni hvað ég er stolt af því að hafa verið þátttakandi í því að breyta lögum um fæðingarorlof. Fæðingarorlofslögin íslensku eru mjög góð að mjög mörgu leyti. En ég vil vera best í heimi þegar kemur að þessu, best í heimi. Ég hvet hæstv. ráðherra til að skoða öll góð fordæmi á Norðurlöndunum eða í Kanada eða hvar sem það kann að vera og keppa að því að við komumst nákvæmlega þangað. En frjósemisfrelsi, virðulegur forseti, er mikilvægt í þessu samhengi.
Það er vissulega ákveðin áskorun að konur eignast færri börn en áður var og hér hef ég haldið ræður um það og reynt að hvetja til barneigna. Ég ætla nú að vara samt við þeim leiðum að fara einhvern veginn að kaupa fólk í þeim efnum. Fólk á að hafa frelsi til að ákveða það sjálft hvort það vill eignast börn og þá hversu mörg. En, virðulegur forseti, það er full ástæða til þess að hið opinbera geri fólki það eins auðvelt og hægt er, til að mynda með niðurgreiðslu frjósemismeðferða fyrir þá sem eiga í erfiðleikum með það, með lengingu fæðingarorlofs og hækkun þaks eins og við erum hér að fjalla um og mögulegar breytingar á reiknireglum sem lúta að því hvaða fyrirvari er þegar viðmið er tekið. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður kom inn á áðan og benti á þessa ágætu grein sem var á Vísi í dag og hefur fengið mikla útbreiðslu, það er svona ákveðin reikniformúla fyrir ungt fólk hvenær það er raunverulega best að eignast barn. En því miður þá virkar náttúran ekki svoleiðis, þannig að jafnvel þó að þú notir reikniformúluna til að vita hvað þú getur fengið greitt úr Fæðingarorlofssjóði er alls óvíst að náttúran muni svara því kalli og vera sammála því hvernig þetta er reiknað út.
Virðulegur forseti. Ég styð allar góðar breytingar en verð líka ítrekað að það hafa átt sér stað mikilvægar og góðar breytingar á síðustu árum. Ég er stolt af því að hafa verið þátttakandi í því. Það er margt mjög gott í okkar kerfi en það er ýmislegt sem má betur fara. Viljum við horfa sérstaklega til barnafjölskyldna og gera þeim eins auðvelt fyrir og hægt er, þá er, fyrir utan að horfa á fæðingarorlofskerfið sem er mikilvægt og er á okkar borði, ekki hægt að skauta fram hjá umræðunni um leikskóla. Hæstv. ráðherra kom inn á það í andsvari við mig áðan hversu ofboðslega góðu samstarfi þessi ríkisstjórn væri í við sveitarfélögin í landinu og hér myndi nú örugglega ekkert fara úrskeiðis í þeim efnum í framhaldinu. Þá vil ég hvetja hæstv. ráðherra til að taka upp þetta samtal við sveitarfélögin, að það sé hægt að tryggja að hægt sé að veita þjónustu frá eins árs aldri eða þegar fæðingarorlofi sleppir í leikskólum sveitarfélaganna í þessu landi. Sum sveitarfélög standa sig alveg ofboðslega vel en önnur síður og við þekkjum þá umræðu.
Virðulegur forseti. Einnig er ekki hægt að láta hjá líða að nefna það að skattar hafa mikil áhrif á heimilisrekstur. Þessi ríkisstjórn sem fór þannig fram í kosningabaráttunni og ætlaði ekki að hækka skatta á venjulegt fólk og venjulegar fjölskyldur er að gera einmitt það. Ef við hæstv. ráðherra getum sammælst um mikilvægi þess að gera ungu fólki eins auðvelt og kostur er að eignast börn, ef þau það kjósa, þá held ég að það væri bara ástæða til að fara yfir fjárlagafrumvarpið eða öllu heldur bandorminn sem fylgir fjárlagafrumvarpinu og fara bara yfir þessa þætti, hvernig við gætum gert yngra fólki barneignir auðveldari. Þar eru allmörg dæmi. Ég efast ekki um að við í Sjálfstæðisflokknum séum tilbúin að koma með breytingartillögur og það verður spennandi að sjá hvernig greidd verða atkvæði um þær þegar við afgreiðum fjárlagafrumvarpið fyrir jól. Eins og ég segi, virðulegi forseti, það er af ýmsu að taka þar og við höfum ítrekað bent á það í þessum þingsal. Ég hvet hæstv. ráðherra til að taka þær hugmyndir okkar heim í ráðuneytið og sjá hvort þær séu ekki nýtilegar til að ná fram þessu markmiði sem hæstv. ráðherra virtist hafa og ég get tekið undir: Gerum ungu fólki á Íslandi, ungum fjölskyldum, eins auðvelt og mögulegt er að eignast börn ef þau það kjósa.
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hennar ræðu sem var náttúrlega alveg frábær. Ég get tekið undir orð hennar að flestu leyti. Ég ætla ekkert endilega að tína út úr það sem ég ætla ekki að samþykkja en ég get alla vega nefnt það að í Danmörku eru t.d. hæstu greiðslur í fæðingarorlofi frá danska ríkinu, eða því kerfi, 384.000 kr. Þar er kerfið öðruvísi vegna þess að þar koma vinnuveitendurnir meira að því heldur en það er hér hjá okkur, danska ríkið greiðir 384.000 kr. Ég veit ekki alveg hversu lengi en hér erum við með þessi tvö ár, þetta tveggja ára svigrúm, fyrir foreldra til að taka orlofið sitt. Ég held að við getum gert miklu betur. Ég finn þessa hugsjón hjá hv. þingmanni og báðum hv. þingmönnum sem á undan hafa komið, hv. þm. Sigurði Erni — ég sé því miður svo illa að ég get ekki séð hvers son hann er. (Gripið fram í: Hilmarsson. )Hv. þm. Sigurður Örn Hilmarsson, svo maður haldi nú öllu til haga, og hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir. Ég held að við eigum að geta gert miklu betur og að við séum bara á þeirri vegferð. Mér líður vel að koma með mál þar sem maður finnur svona hlýju og utanumhald og skynja þennan góða vilja til verksins. Ég vil þakka hv. þingmönnum báðum tveim, Sigurði Erni Hilmarssyni og Bryndísi Haraldsdóttur, fyrir þeirra góða innlegg í þessa umræðu.
Virðulegi forseti. Ég þakka andsvarið sem ég hélt reyndar að væri ræða hjá hæstv. ráðherra. Ég sé að þegar ég og hæstv. ráðherra eigum samtal hér í gegnum þetta púlt þá getum við bara oft sammælst um ýmsa hluti. Ég held að við ættum kannski líka að skoða það sem við Sjálfstæðismenn höfum verið að benda á, þessa breytingu er varðar skattþrepin þar sem er verið að taka af þessa tekjutengingu hjóna. Ég held að það sé t.d. eitt sem við höfum ítrekað bent á. Það er oft þannig að barnafjölskyldur eru einmitt að nýta þetta, þ.e. sá sem er með hærri tekjur getur nýtt það sem eftir er á miðþrepi hins aðilans sem kannski er heimavinnandi eða vinnur minna. Það er nú eitt.
Hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttir, sem var einmitt flutningsmaður þessarar breytingartillögu, sem við erum að sjá núna í frumvarpi hæstv. ráðherra, hefur líka lagt fram frumvarp varðandi persónuafslátt barna. Við höfum velt fyrir okkur virðisaukaskatti á barnavörum og öðru þannig að við getum nefnt mýmörg dæmi og við gætum kannski bara sest yfir það, ég og hæstv. ráðherra, er varða skattalækkun og/eða að taka í burtu skattahækkanir sem þessi ríkisstjórn hefur boðað.
Frumvarpið gengur til 2. umr.
Frumvarpið gengur til velfn.