Frsm. meiri hluta (Ragnar Þór Ingólfsson) (Flf):

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka nefndarmönnum fjárlaganefndar fyrir vinnu sína allt frá því að frumvarpinu var vísað til nefndarinnar í september. Í allan þann tíma hefur nefndin fjallað um frumvarpið á fjölmörgum fundum og ráðherrar komu og gerðu grein fyrir helstu fjárhagsstærðum í tengslum við þau málefnasvið og málaflokka sem undir þá heyra. Í kjölfarið tók nefndin á móti fjölmörgum af þeim umsagnaraðilum sem fjölluðu um veigamikil málefnasvið fjárlaganna. Umsagnir þar sem fjallað var um veigamikla þætti frumvarpsins bárust frá samtals 44 aðilum. Að auki bárust nefndinni fjölmörg önnur erindi þar sem gerðar voru athugasemdir við einstök framlög og eftir atvikum óskað eftir hækkun framlaga í tiltekin verkefni. Einnig hafa ráðuneyti og umsagnaraðilar svarað fjölmörgum spurningum nefndarmanna með minnisblöðum sem birt eru á vef Alþingis.

Ég vil líka nota tækifærið og þakka öllum umsagnaraðilum fyrir sína vinnu sem er ómetanleg og gefur nefndinni innsýn í forsendur á bak við talnagrunn fjárlaganna. Fjármálaskrifstofur ráðuneyta hafa einnig aðstoðað með því að svara fjölmörgum spurningum nefndarinnar og þar hefur skrifstofa opinberra fjármála og skrifstofa skattamála hjá fjármála- og efnahagsráðuneyti gegnt lykilhlutverkum.

Það hefur komið fram nú við 2. umræðu gagnrýni á það að ekki liggi allar tölur fyrir til hliðsjónar en það skal sagt að nefndin fékk kynningu á helstu stærðum og forsendum og þeim breytingum sem efnahags- og viðskiptanefnd er að leggja til, þó að auðvitað muni ég koma inn á það í nefndarálitinu. Mögulega mun þurfa að gera breytingar við 3. umræðu þar sem bandormur tvö er ekki endanlega afgreiddur úr nefnd.

Aftur að vinnunni sem gekk afskaplega vel og ég vil hrósa bæði minni og meiri hluta fyrir málefnalega og uppbyggilega vinnu. Öll áætlun stóðst hjá okkur, fyrir utan auðvitað þau efnahagsáföll sem áttu sér stað bæði bilanir hjá Norðuráli, lokun á Bakka og fall flugfélagsins Play, sem urðu til þess að við þyrftum að bíða eftir uppfærðri þjóðhagsspá. Það seinkaði vinnunni sem gekk annars mjög vel og hefur síðan væntanlega haft áhrif á framlagningu bandorma eitt og tvö einnig.

Áður en ég fer yfir helstu áhersluatriði meiri hlutans og breytingartillögur hans þá vil ég vekja athygli á því að meiri hluti nefndarinnar mun breyta verklagi vegna margvíslegra styrkbeiðna sem nefndinni berast. Á undanförnum árum hefur fest í sessi verklag sem núverandi nefnd fylgdi að þessu sinni, eins og fyrri nefndir, varðandi beiðnir um fjárstuðning. Í því felst að kallað er eftir afstöðu og rökstuðningi ráðuneyta vegna einstakra fjárbeiðna sem beint er til nefndarinnar. Meiri hlutinn tók síðan afstöðu til erindanna í kjölfar svara ráðuneytanna eins og verið hefur á undanförnum árum.

Meiri hluti nefndarinnar telur fullt tilefni til að breyta verklaginu og koma slíkum framlögum í góðan farveg í landshlutasamtökum sveitarfélaga og eftir atvikum viðkomandi fagráðuneytum. Lög um opinber fjármál, nr. 123/2015, gera ekki sérstaklega ráð fyrir því að fjárlaganefnd veiti framlög til einstakra félagasamtaka eða lögaðila. Reynsla af sóknaráætlunum landshluta spannar 12 ár og er góð að mati fjölda umsagnaraðila og nefndarinnar. Almenn sátt ríkir um verklagið sem færir aukin völd og aukna ábyrgð heim í hérað. Í sóknaráætlanasamningunum er kveðið á um að samningsaðilar, ríki og sveitarfélög, skuldbindi sig til að vinna að því að auka ráðstöfunarfé til samningsins á samningstímanum. Meiri hlutinn beinir því til landshlutanna að taka við hinum ýmsu minni beiðnum sem koma til nefndarinnar um styrkveitingar til einstakra verkefna sem eðlilegra er að metin séu í héraði fremur en af fjárlaganefnd, að fengnum umsögnum. Til að fjármagna þessi verkefni er gerð tillaga um 400 millj. kr. tímabundið framlag til sóknaráætlana. Það er hækkun um 280 millj. kr. milli ára.

Mikilvægt er að reglur ráðuneyta og stýrihóps sóknaráætlana útiloki ekki borgarsvæði frá fjárveitingum fjárlaga til sóknaráætlana, líkt og brögð hafa verið að. Mótun þróunaráætlana borgarsvæðanna á grunni nýsamþykktrar borgarstefnu er eitt af mikilvægum verkefnum næstu ára. Ljóst er að þau verkefni kunna að verða fjármögnuð af fjármunum úr sóknaráætlun. Því er kallað eftir að mótaðar verði gagnsæjar reglur sem tryggi jafnræði allra landshluta.

Áður en kemur að breytingartillögum meiri hlutans er rétt að rifja upp og gera stuttlega grein fyrir helstu markmiðum frumvarpsins sjálfs. Frumvarpið grundvallast á II. kafla laga um opinber fjármál þar sem fjallað er um frumvarp til fjárlaga og fjárheimildir. Í 16. gr. laganna er tilgreint hvernig tölugrunnur frumvarpsins skuli byggður upp og settur fram. Í 14. gr. kemur fram að frumvarpið skuli vera í samræmi við markmið gildandi fjármálaáætlunar.

Ríkisfjármálastefna ríkisstjórnarinnar kemur fram í fjármálastefnu og fjármálaáætlun fyrir árin 2026–2030, sem samþykktar voru á Alþingi síðastliðið vor. Þar komu fram skýr markmið um að stöðva hallarekstur ríkissjóðs árið 2027 og markmið um niðurgreiðslu skulda ríkissjóðs, samhliða því sem forgangsraðað var í þágu innviðafjárfestingar. Meginmarkmiðið var þó að tryggja sjálfbærni ríkisfjármála og ný meginregla sem innleidd var með breytingum á lögum um opinber fjármál var svokölluð stöðugleikaregla sem kom í stað afkomureglu. Einnig var skuldareglu breytt.

Í frumvarpinu var áætlað að afkoma ríkissjóðs yrði neikvæð um rúma 15 milljarða kr. á næsta ári, sem er 48 milljarða kr. betri afkoma en áætlað er í fjárlögum yfirstandandi árs. Áætlaður halli var 0,3% af vergri landsframleiðslu. Frumjöfnuður, sem er afkoman án fjármagnstekna og gjalda, er áætlað að verði jákvæður um 77 milljarða kr. sem er 59 milljarða bæting frá fjárlögum fyrir árið 2025.

Í tekjuáætlun frumvarpsins er áætlað að heildartekjur verði 1.591 milljarður kr. sem er 170 milljarða kr. hækkun frá fjárlögum yfirstandandi árs. Þar af eru 28 milljarðar kr. sem tengjast skattbreytingum, bæði þeim sem eru nú þegar lögfestar sem og þeim sem gert er ráð fyrir að lögfestar verði fyrir jól. Mestu frávik milli ára koma fram vegna virðisaukaskatts, eða hækkun um 45 milljarða kr. enda nemur skatturinn um þriðjungi af heildarskatttekjum ríkissjóðs. Tekjur af kílómetragjaldi hækka um 32 milljarða kr. milli ára en á móti vega lækkanir vegna olíugjalda og niðurfelling vörugjalda af bensíni.

Heildargjöld ríkissjóðs voru áætluð 1.606 milljarðar kr. í frumvarpinu. Þegar frá eru taldar launa- og verðlagsbreytingar upp á 43,5 milljarða kr. aukast gjöldin um tæplega 80 milljarða kr. milli ára. Það er 5,4% raunaukning heildargjalda. Í breytingum milli ára vegur einna þyngst 20 milljarða kr. hækkun vegna nýs greiðslukerfis örorkulífeyris sem gerbyltir fyrra kerfi.

Með breytingum á lögum um opinber fjármál síðastliðið vor varð sem fyrr segir breyting á fjármálareglum laganna. Stöðugleikaregla kom í stað eldri afkomureglu. Einnig var reglu um niðurgreiðslu skulda breytt. Nýju reglunni er m.a. ætlað að hafa þau áhrif að útgjöld ríkisins vaxi jafnar en áður og ekki umfram það svigrúm sem leiðir af langtímavexti hagkerfisins og ákvörðunum um tekjuöflun. Útlit er fyrir að aðhaldsstig ríkisfjármálanna verði því sem næst hlutlaust gagnvart hagsveiflunni á næsta ári.

Þá um breytingar á efnahagshorfum frá því að frumvarpið var lagt fram. Efnahagslegar forsendur frumvarpsins byggjast á þjóðhagsspá Hagstofu Íslands frá því í sumar. Ný spá var birt 14. nóvember og í kjölfarið hefur fjármála- og efnahagsráðuneytið endurmetið tekjustofna og einstaka gjaldaliði sem byggjast á uppfærðri spá. Breytingar á tekjuhlið fjárlaga sem meiri hlutinn leggur til byggjast nær alfarið á þessu endurmati ráðuneytisins. Eina undantekningin er gert er ráð fyrir lækkun tekna vegna innviðagjalds á skemmtiferðaskip sem nemur 258 millj. kr.

Ljóst er að hægst hefur á vexti í efnahagslífinu eftir kröftugan hagvöxt á árunum 2021–2023. Þegar frumvarpið var lagt fram var gert ráð fyrir 2,2% hagvexti í ár og 2,6% árið 2026. Aftur á móti hafa hagvaxtarhorfur versnað nokkuð frá framlagningu frumvarpsins en í uppfærðri spá er nú gert ráð fyrir 1,8% hagvexti árið 2026. Ýmsir erfiðleikar í atvinnulífinu hafa valdið því að hagvaxtarhorfur hafa versnað, sem birtist fyrst og fremst í minni vexti í útflutningi. Í upphaflegu hagspánni var reiknað með að útflutningur myndi aukast um 2,5% á næsta ári en nú er reiknað með að nánast enginn vöxtur verði í útflutningi á næsta ári.

Uppfærða hagvaxtarspáin frá Hagstofu Íslands fyrir árið 2026 er nokkuð undir meðaltali þegar litið er til efnahagsspár helstu greiningaraðila, en meðaltalið er um 2,1% hagvöxtur. Þrátt fyrir að hagvaxtarspáin hafi lækkað þá er ekki gert ráð fyrir lækkun á vergri landsframleiðslu á næsta ári í milljörðum talið en áætlað er að landsframleiðslan á næsta ári muni nema um 5.287 milljörðum kr. Ástæðan fyrir því að landsframleiðslan lækkar ekki miðað við fyrri spá, þrátt fyrir lækkun á hagvexti, er að teknar eru inn endurskoðaðar verðlagsbreytingar til hækkunar sem vega þar upp á móti. Það skýrir m.a. óverulega breytingu á áætluðum tekjum ársins 2026 frá því að frumvarpið var lagt fram.

Þrátt fyrir hóflegan hagvöxt á næsta ári er enn reiknað með aukningu í einkaneyslu eða um 2,4%. Aukin einkaneysla skilar sér í auknum tekjum ríkissjóðs og þá sérstaklega í virðisaukaskatti. Í álitinu eru helstu efnahagsforsendur frumvarpsins bornar saman við nýjustu spá Seðlabanka Íslands og uppfærða spá Hagstofu Íslands fyrir árið 2026.

Gangi spáin um hagvöxt eftir er útlit fyrir að meðalhagvöxtur á árunum 2024–2026 verði einungis um 0,8% en á árunum 2021–2023 var meðalhagvöxtur 6,4%. Með miklum vexti og umsvifum í hagkerfinu fylgir oft verðbólga en á árunum 2021–2023 var ársverðbólga að meðaltali um 7,2% en áætlað er að ársverðbólga á tímabilinu 2024–2026 verði að meðaltali um 4,5%. Hagkerfið leitar því í jafnvægi þar sem verðbólga fer lækkandi. Þó hefur verðbólgan lækkað hægar en gert hefur verið ráð fyrir þrátt fyrir mjög aðhaldssamt taumhald Seðlabanka Íslands í peningastefnunni.

Hagkerfið stefnir nú í betra jafnvægi. Hagstofan spáir því að á næstu árum eftir árið 2026 verði hagvöxtur á bilinu 2–3% og að verðbólgan fari niður fyrir verðbólgumarkmið, sem er 2,5%. Nýjasta verðbólgumæling Hagstofunnar frá því í lok nóvember, þar sem ársverðbólgan lækkar úr 4,3% í 3,7%, bendir til þess að þróunin sé í átt að verðbólgumarkmiðinu. Það samrýmist einnig greiningu Seðlabanka Íslands um að dregið hafi úr spennu í þjóðarbúinu og lækkaði bankinn meginvexti lítillega við síðustu vaxtaákvörðun. Þá bendir Hagstofan á að hægst hefur á fólksfjölgun og fjölda starfandi á vinnumarkaði. Eftirspurn eftir vinnuafli hefur minnkað sem bendir til þess að vinnumarkaðurinn sé að færast nær jafnvægi eftir tímabil mikillar spennu. Þó er ekki gert ráð fyrir því að atvinnuleysi aukist verulega á næsta ári miðað við yfirstandandi ár.

Helstu óvissuþættir í efnahagsspánni samkvæmt Hagstofunni eru spenna í alþjóðasamskiptum og stríðsátök, alþjóðlegar efnahagshorfur og viðskiptastríð, verðlagsþróun og náttúruhamfarir á Reykjanesi.

Þegar horft er til framtíðar hvað varðar velmegun og hagvöxt er mikilvægt að huga að atvinnustefnu og framleiðni. Hagvöxtur er aukning á verðmætasköpun í hagkerfinu yfir tíma og er oftast mældur sem breyting á vergri landsframleiðslu. Framleiðni lýsir hins vegar hversu mikið magn framleiðslu næst úr hverri einingu aðfanga, t.d. vinnuafli, fjármagni eða tækni. Þegar framleiðni eykst getur hagkerfið skapað aukin verðmæti án þess að auka samsvarandi magn aðfanga, sem gerir framleiðnivöxt að undirstöðu fyrir sjálfbæran hagvöxt til lengri tíma litið. Það undirbyggir einnig sjálfbærni í ríkisfjármálum er varðar afkomu og skuldir.

Eftir fjármálahrunið hefur einn helsti drifkraftur í hagvexti á Íslandi verið sífellt stærri hlutur ferðaþjónustu og hugverkaiðnaðar. Þótt framlag ferðaþjónustu til hagvaxtar hafi verið umtalsvert þá skal því haldið til haga að aðrar atvinnugreinar hafa þar einnig komið til, svo sem fiskeldi og hugverkaiðnaður, t.d. lyfjaiðnaður og ýmsar tæknigreinar. Sé litið til fjölda ferðamanna þá hefur í raun ekki verið neinn verulegur vöxtur í ferðaþjónustu frá árinu 2018. Horfur eru á að vöxtur í ferðaþjónustu sé hóflegri en á árunum 2010–2018 og því þarf að horfa til annarra atvinnugreina sem gætu undirbyggt hagvöxt á Íslandi til framtíðar.

Til lengri tíma litið eru það fyrst og fremst fjárfestingar og útflutningur sem þurfa að vera undirstaða hagvaxtar en ekki til að mynda einkaneysla. Með styrkri atvinnustefnu sem hefur það að leiðarljósi eru ýmis tækifæri til staðar. Styðja má við atvinnulífið með vönduðum innviðafjárfestingum og vel útfærðu vísinda- og nýsköpunarstarfi ásamt öflugu menntakerfi.

Mikilvægt er að líta til framleiðni þar sem framleiðslugeta íslenska hagkerfisins nýtist einna best til að undirbyggja hagvöxt. Ein vísbending um framleiðniþróun er hagvöxtur á mann. Sérstaklega er vert að líta á hagvöxt á mann þar sem undanfarin ár hefur verið mikil fólksfjölgun á Íslandi, en árleg fólksfjölgun hefur sum undanfarin ár verið um og yfir 2%. Það er mun meiri fólksfjölgun miðað við önnur vestræn ríki á sama tímabili og er það helst vegna fjölda aðfluttra af EES-svæðinu til Íslands.

Þrátt fyrir mikinn hagvöxt árin 2015–2024, sem að meðaltali nam 3,1% á ári, var hagvöxtur á mann mun lægri eða um 1,2%. Til samanburðar hefur annars staðar á Norðurlöndunum á sama tímabili einungis í Danmörku verið meiri hagvöxtur á mann. Var hann að meðaltali um 1,9% en hagvöxtur hinna Norðurlandanna á mann var lægri eða um og undir 1%. Ljóst er að við aðstæður þar sem vinnumarkaður á Íslandi hefur mikla þörf á aðfluttu vinnuafli er mikilvægt að hagvöxtur sé verulegur til að halda í við fólksfjölgun. Samkvæmt tölum frá Hagstofunni hefur dregið nokkuð úr fjölda aðfluttra umfram brottfluttra sem styður við forsendur í efnahagsspánni um að tekið sé að hægja á fjölgun á vinnumarkaði.

Með góðri atvinnustefnu sem byggist á hugvitsdrifnum hagvexti ásamt aukinni framleiðni eru þó tækifæri til að viðhalda ágætum hagvexti og framleiðslugetu þjóðarbúsins. Það mun áfram undirbyggja svigrúm ríkissjóðs til að viðhalda og bæta almannaþjónustu en það svigrúm raungerist m.a. í nýrri stöðugleikareglu í lögum um opinber fjármál. Í stöðugleikareglunni er kveðið á um að útgjöld A1-hluta ríkissjóðs megi vaxa að hámarki um 2% að raunvirði á ári. Þetta hámark byggist á mati á horfum í framleiðslugetu þjóðarinnar að jafnaði til lengri tíma litið, en gert er ráð fyrir að endurskoða þetta viðmið fyrir hámark útgjaldavaxtar á fimm ára fresti, ef tilefni er til þess, á grundvelli opinberrar spár um meðalvöxt framleiðslugetu þjóðarbúsins til lengri tíma litið.

Þá um breytingartillögur meiri hluta nefndarinnar. Meiri hlutinn gerir margar tillögur við sundurliðun 1, þ.e. tekjuáætlun frumvarpsins, um 7,5 milljarða kr. hækkun tekna og við sundurliðun 2, sem eru gjaldaheimildir málefnasviða og málaflokka, um samtals 19,6 milljarða kr. til hækkunar gjalda. Sundurliðun kemur fram á sérstökum breytingartillöguskjölum og heildargjöld og tekjur breytast til samræmis við þetta.

Í álitinu er birt tafla þar sem heildarfjárhæðir koma fram á svokölluðum GFS-reikningshaldsgrunni sem er sambærilegur því sem finna má í 1. gr. fjárlaga. Heildarniðurstaðan er sú að nú er áætlað að heildartekjur verði 1.599 milljarðar kr. en heildargjöldin 1.626 milljarðar kr. á næsta ári. Heildarafkoma er því neikvæð um 27,5 milljarða kr. í stað 15,3 milljarða kr. eins og stefnt var að við framlagningu frumvarpsins.

Það er rétt að bæta því við að þessi breyting er í takt við gildandi fjármálaáætlun eins og hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra kom inn á í ræðu sinni undir óundirbúnum fyrirspurnum áðan.

Breytingartillögur á tekjuhlið fjárlaga. Fjármála- og efnahagsráðuneyti hefur endurmetið tekjuáætlun fjárlaga í kjölfar nýrrar þjóðhagsspár Hagstofu Íslands sem birt var 14. nóvember. Eins og fram kemur í kaflanum um breyttar efnahagshorfur er nú gert ráð fyrir 0,8 prósentustiga lægri hagvexti heldur en í frumvarpinu. Áætlað er að heildartekjur nemi 1.599 milljörðum kr., en heildarhækkun tekna frá frumvarpinu er áætluð 7,5 milljarðar kr. sem skiptist þannig að frumtekjur hækka um 6,4 milljarða kr. og vaxtatekjur um 1,1 milljarð kr. Hækkunin er innan við 0,5% af áætlun frumvarpsins og í hlutfalli við verga landsframleiðslu eru tekjur ríkissjóðs áætlaðar 30,2%. Hlutfallið lækkar örlítið frá frumvarpinu þegar það var áætlað 30,4%.

Í fjárhæðum talið munar mest um virðisaukaskatt, 2,6 milljarða kr., sem er þó aðeins 0,5% hækkun frá frumvarpinu. Þrátt fyrir neikvæðar endurmetnar efnahagshorfur þá vegur spá um aukna verðbólgu það upp í áætlun um innheimtu virðisaukaskatts. Tekjuskattur einstaklinga lækkar um 1,6 milljarða kr. vegna minni umsvifa á vinnumarkaði, auk þess sem hækkun verðbólguspár leiðir til hækkunar persónuafsláttar og þrepamarka tekjuskatts. Á móti vegur að ætla má að afnám samnýtingar skattþrepa muni auka tekjur um 2,8 milljarða kr. Endurmat á innheimtu erfðafjárskatts í ljósi þróunar á þessu ári leiðir til 2,1 milljarðs kr. hækkunar á innheimtu á næsta ári. Einnig er áætlað að tekjuskattur lögaðila hækki um 1,5 milljarða kr. en aðrar tekjubreytingar vega minna.

Öll frumvörp sem tengjast forsendum fjárlaga og þeim tekjutillögum sem lagðar eru til í sérstöku skjali um breytingar á ríkistekjum eru komin fram á Alþingi. Nefndin hefur aflað sér upplýsinga um stöðu mála hjá efnahags- og viðskiptanefnd og byggjast tillögur um lækkun tekna vegna innviðagjalds á skemmtiferðaskip og hækkun sóknargjalda á þeim upplýsingum. Ef í ljós kemur að endanlegar tölur og tillögur nefndarinnar víkja frá fyrri fyrirætlunum þá mun meiri hlutinn bregðast við því fyrir 3. umræðu frumvarpsins.

Breytingartillögur á gjaldahlið fjárlaga. Áætlað er að heildargjöld ríkissjóðs verði 1.626 milljarðar kr. og hækki um 19,6 milljarða kr. frá frumvarpinu. Frumgjöld ríkissjóðs aukast um 15,7 milljarða kr. Vaxtagjöld aukast um 4 milljarða kr. frá frumvarpinu. Hækkun vaxtagjalda má að mestu rekja til hærri verðbóta þar sem uppfærð þjóðhagsspá gerir ráð fyrir hærri verðbólgu en í forsendum frumvarpsins.

Frumgjöldin aukast um 15,6 milljarða kr. Annars vegar er tilefni til endurmats á forsendum frumvarpsins vegna nýrrar þjóðhagsspár og hins vegar eru ný útgjaldatilefni. Endurmat á launa- og verðlagsforsendum leiðir til 6,6 milljarða kr. hækkunar gjalda. Þar af er 3 milljarðar kr. vegna hækkunar á bótum almannatrygginga sem skýrist af hækkun launavísitölunnar um 1 prósentustig.

Ný útgjaldatilefni og endurmat til lækkunar á nokkrum liðum leiðir til um 15,3 milljarða kr. hækkunar en því er að hluta til mætt með lækkun almenns varasjóðs á móti. Lögbundið lágmark sjóðsins er 1% af fjárheimildum. Því er mögulegt að draga úr fjárveitingunni um 6,2 milljarða kr.

Af nýjum útgjaldatilefnum vegur langþyngst að fallið er frá niðurfellingu framlags til jöfnunar á örorkubyrði lífeyrissjóða og hækka gjöld vegna þess um 4,9 milljarða kr. á næsta ári. Næstmest vegur endurmat á almannatryggingum vegna endurhæfingar, um 3 milljarðar kr. Lögð er til 2 milljarða kr. hækkun vegna öryggisvistunar en sett verður á fót ný stofnun um öryggisráðstafanir. Einnig er veitt sérstök fjárveiting vegna endurbóta og uppbyggingar á neyðarvistun Stuðla upp á 1,1 milljarð kr. Gert er ráð fyrir rúmlega 1 milljarði kr. tímabundinni fjárveitingu til að efla stofnanir sem vinna gegn fíknivanda og til að auka endurhæfingu. Veittar eru rúmlega 600 millj. kr. vegna málefna Grindavíkur og fjárheimildir Rannsóknasjóðs og Tækniþróunarsjóðs eru auknar um 1 milljarð kr. samtals. Tækjakaup í nýbyggingu endurhæfingardeildar á Grensásvegi fá 1 milljarð kr. og aðgerðarþjarki á Landspítala 400 millj. kr.

Þessar tillögur vega einna þyngst í fjárhæðum talið en þær, sem og nær allar tillögur á gjaldahlið, eru skýrðar í sérstökum kafla í álitinu og verður ekki farið sérstaklega yfir í þessari ræðu frekar heldur vísast til álitsins.

Fjármála- og efnahagsráðuneytið leggur til breytingar sem eru millifærslur milli málaflokka og málefnasviða og tillögur um breytingar á svokallaðri hagrænni skiptingu gjalda. Meiri hlutinn gerir þær tillögur að sínum en ekki er gerð sérstaklega grein fyrir þeim í álitinu. Ekki er heldur gerð sérstök grein fyrir fjölda tillagna sem eingöngu fela í sér hækkun gjaldaheimilda vegna spár um aukna verðbólgu og breytingar á gengi krónunnar.

Ábendingar meiri hluta nefndarinnar. Meiri hlutinn vekur athygli á nokkrum málum sem fengið hafa umfjöllun á vettvangi nefndarinnar og umsagnaraðilar hafa eftir atvikum vakið sérstaklega máls á. Í nokkrum tilfellum leggur meiri hlutinn til breytingar á frumvarpinu í tengslum við þessi mál.

Varnartengd verkefni. Meiri hlutinn hvetur til að áætlanagerð um varnartengda innviði og varnartengd verkefni verði flýtt þannig að meginlínur um þá aukningu til næstu ára sem stjórnvöld hafa kynnt liggi fyrir við undirbúning fjármálaáætlunar til næstu ára. Vandaður undirbúningur tryggir að fjármunir nýtist sem best til að styrkja lykilþætti og innviði, sem styrkir áfallaþol og varnartengdan viðbúnað, svo sem heilbrigðisþjónustu, löggæslu, almannavarnir, Landhelgisgæslu o.fl.

Nokkur aukning er í fyrirliggjandi frumvarpi til öryggis- og varnarmála en ljóst er að frekari útgjöld og uppbygging þarf að byggjast á vandaðri áætlanagerð, markmiðum um öryggi þjóðarinnar og þeim skuldbindingum sem Ísland hefur undirgengist á vettvangi NATO.

Leyfisskyld lyf og lækningatæki. Í frumvarpinu eru leyfisskyld lyf hækkuð um 700 millj. kr. vegna raunvaxtar og fjölgunar krabbameinstilfella. Lyfjanefnd Landspítala hefur bent á tíu ný lyf sem nú bíða innleiðingar hér á landi. Hér er einkum um að ræða ný krabbameinslyf sem hafa verið innleidd annars staðar á Norðurlöndunum. Þessi lyf geta skipt sköpum fyrir þá einstaklinga sem þau nýta. Ljóst er að hvorki er svigrúm til að taka upp ný lyf né samþykkja nýjar ábendingar nema frekari breytingar verði á fjárheimildum. Er því beint til heilbrigðisráðuneytisins og ríkisstjórnarinnar að rýna framkomin gögn og leggja mat á nauðsyn frekari fjárveitinga vegna þessa.

Í vinnu nefndarinnar kom einnig fram að umtalsverð endurnýjunarþörf er á spítölum og heilbrigðisstofnunum vegna tækjakaupa. Þarfir Landspítala eru þar mestar, m.a. stærðar starfseminnar vegna og ljóst að flutningur starfseminnar í nýtt húsnæði kallar einnig á endurnýjun tækja. Umtalsverð uppsöfnuð þörf er einnig á Sjúkrahúsinu á Akureyri. Þörf fyrir endurnýjun er umfangsminni annars staðar þótt hún sé einnig fyrir hendi. Hvetur meiri hluti nefndarinnar til þess að gerð verði áætlun til næstu ára um úrbætur á þessu sviði til undirbúnings tillögugerðar í fjármálaáætlun.

Stafræn heilsa og stafræn umbreyting. Meðal þess sem er millifært eru fjárveitingar innan málefnasviða heilbrigðisráðuneytisins vegna nýrrar miðlægrar einingar undir heitinu Stafræn heilsa. Einingin verður hluti af ráðuneytinu en tekur við verkefnum sem áður hafa verið dreifð í því skyni að styrkja stjórnun stafrænnar heilbrigðisþjónustu. Samtals eru 1.680 millj. kr. millifærðar af Landspítala, Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins og embætti landlæknis og mynda þær fjárheimild verkefnisins um stafræna heilsu.

Meiri hluti nefndarinnar vill hvetja til þess að stafræn umbreyting á þjónustu ríkisins verði gerð markvissari og samræmdari, m.a. að þessari fyrirmynd. Verkefni þessu tengd og innkaup á upplýsingatækni eru dreifð víða en mikilvægt er að ná slagkrafti og hagræðingu og auka sérhæfingu og fagmennsku við undirbúning og innleiðingu á þróun verkefna og innkaupa á þessu sviði.

Kjarasamningar lækna og annarra heilbrigðisstétta. Á fundum nefndarinnar hefur umsagnaraðilum verið tíðrætt um kostnaðaráhrif af kjarasamningum lækna. Áhrifin koma bæði fram sem beinn kostnaðarauki stofnana en einnig sem skortur á starfsfólki sem myndast ekki síst með verkefninu um styttingu vinnutíma. Heilbrigðisstofnanir og Sjúkrahúsið á Akureyri reyna að fylla stöður lækna bæði með aukavinnu lækna af höfuðborgarsvæðinu sem og læknum sem koma erlendis frá. Útgjöld vegna þessa eru langt umfram hefðbundnar launa- og verðlagshækkanir. Laun heilbrigðisstétta og sérstaklega lækna eru nú orðin mjög samkeppnishæf við laun lækna t.d. í Svíþjóð en engu að síður sér ekki fyrir endann á mönnunarvanda. Nám á heilbrigðissviðum verður stöðugt sérhæfðara og skortur á starfsfólki er að miklu leyti alþjóðlegt vandamál.

Meiri hlutinn bendir á nauðsyn þess að fyrirkomulag á samningagerð og útfærslu kjarasamninga við heilbrigðisstéttir verði tekið til gagngerrar endurskoðunar. Brýnt er að bæði fjármála- og efnahagsráðuneytið og heilbrigðisráðuneytið setji þessi mál í algeran forgang. Nefndin hefur óskað eftir ítarlegum upplýsingum um kostnaðarmat vegna kjarasamnings ríkisins við lækna sem skrifað var undir í nóvember 2024 og hvernig því er mætt í fjárreiðum heilbrigðisstofnana.

Efling íslensku. Efling íslensku er stórt og mikilvægt mál. Efling tungumálsins kemur víða við sögu. Í erindum til fjárlaganefndar hefur lækkun á Bókasafnssjóði höfunda m.a. verið gagnrýnd og vill meiri hlutinn koma til móts við það með 80 millj. kr. hækkun fjárveitingar til hans. Handritaútgáfa Hins íslenska fornritafélags er að hluta til einnig ófjármögnuð, líkt og undanfarin ár. Verður að beina því til menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytisins að koma því í betra horf. Gerð er tillaga um að verkefnið fái tímabundið 14 millj. kr. framlag en gert er ráð fyrir að ráðuneytið fjármagni verkefnið um 7 millj. kr. og að framvegis verði föst framlög í ramma ráðuneytisins.

Eitt af stóru samfélagslegu verkefnunum, sem jafnframt er vanrækt, er aðgengi innflytjenda og umsækjenda um alþjóðlega vernd að íslenskukennslu. Hlutfall innflytjenda í ríkjum OECD sem telja sig hafa sæmilega færni í tungumáli landsins þar sem þeir búa er hvergi lægra en á Íslandi, eða innan við 20%, en er tæp 45% í Finnlandi, tæp 50% í Danmörku, um 55% í Noregi og um 60% í Svíþjóð. Meðaltalið í ríkjum OECD er tæp 60%. Kallar nefndin eftir ítarlegri og rökstuddri tillögugerð viðkomandi ráðuneyta í þessu efni en gerir tillögu að 284 millj. kr. fjárveitingu til að taka markviss skref í að efla kennslu í íslensku sem öðru máli, m.a. með því að styrkja stoðir og umgjörð íslenskukennslu til framtíðar en einnig með námskeiðum og átaki sem beint verði að atvinnuleitendum af erlendum uppruna.

Ráðgjöf og réttindavernd leigjenda og heilbrigðari húsnæðismarkaður. Aukin stofnframlög til uppbyggingar óhagnaðardrifinna húsnæðisfélaga og aukin hlutdeildarlán voru hluti af fyrsta húsnæðispakka ríkisstjórnarinnar og eru þessum áherslum tryggðir fjármunir í fjárlögum. Til að auka réttindavernd leigjenda er gerð tillaga um að veita 50 millj. kr. til Neytendasamtakanna til að auka réttindavernd og þjónustu við fólk á leigumarkaði. Þá vill meiri hlutinn minna á að sérstakar fjárveitingar hafa verið veittar til sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til að efla eftirlit með Airbnb samkvæmt sérstökum samningi. Telur nefndin mikilvægt að því verkefni verði fylgt markvisst eftir og að þessum fjármunum sé ekki varið til annarra verkefna innan embættisins.

Meðferðarúrræði við fíknivanda. Fjármagn var aukið til meðferðarúrræða við fíknivanda í fjáraukalögum sl. vor um 350 millj. kr. Þessi aukning fór til SÁÁ, Stuðla, Hlaðgerðarkots, Krýsuvíkursamtakanna, Rauða krossins og Landspítala. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að fjárheimild málaflokksins hækki um 425 millj. kr. vegna eflingar meðferðarúrræða við fíknivanda. Á móti er gerð hagræðingarkrafa sem nemur um 100 millj. kr. og tímabundnar fjárveitingar falla niður. Meiri hlutinn gerir tillögu um að bæta tímabundið 345 millj. kr. við fjárlög næsta árs til þess að viðhalda og halda áfram uppbyggingu meðferðarúrræða við fíknivanda, einkum til að auka dag- og göngudeildarþjónustu SÁÁ og gera samninga við samtökin um meðferð við spilafíkn og sálfræðiþjónustu barna, en einnig til að styrkja áfram starf annarra meðferðarstofnana, svo sem Krýsuvíkursamtakanna og Hlaðgerðarkots. Gert er ráð fyrir að heilbrigðisráðuneytið forgangsraði og annist samninga við viðkomandi stofnanir til að fjármunirnir nýtist sem best, eftir atvikum með aðkomu Sjúkratrygginga. Meiri hluti nefndarinnar telur upphæð þessa dekka metna umframfjárþörf til að halda úti óbreyttri og óskertri þjónustu þessara mikilvægu þjónustuúrræða.

Endurhæfing. Endurhæfingarþjónusta er mikilvæg fyrir samfélagið og sparar kostnað til lengri tíma. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að endurhæfingarstofnanir taki á sig almenna aðhaldskröfu ólíkt öðrum heilbrigðisstofnunum og fái ekki reiknaðan raunvöxt eins og sjúkrahús. Meiri hlutinn telur það vera órökrétt þar sem þörf fyrir endurhæfingu vex í takti við fjölgun íbúa og aukna sjúkdómabyrði. Í fjárlögum yfirstandandi árs var veitt tímabundið 245 millj. kr. framlag til endurhæfingarstofnana.

Fjárframlög til Ljóssins í fjárlögum síðustu ára hafa hvorki tekið hækkunum til samræmis við vísitölu launa og neysluverðs né til samræmis við fjölgun skjólstæðinga en endurhæfingarstofnanir hafa ekki fengið reiknaðan raunvöxt. Aftur á móti hefur Ljósið tvívegis fengið tímabundið framlag frá fjárlaganefnd, annars vegar 40 millj. kr. árið 2024 og hins vegar 195 millj. kr. árið 2025. Ljósið er aðeins nefnt sem dæmi í þessu tilfelli.

Fjölmargir aðrir aðilar sem sinna árangursríkri endurhæfingarþjónustu og -meðferð af alúð beindu erindum til fjárlaganefndar. Þeirra á meðal eru Ljósið, NLFÍ, Reykjalundur endurhæfing, Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra, Alzheimersamtökin, og Parkinsonsamtökin. Umbeðin framlög eru talsvert umfram það svigrúm sem fjárlög ársins leyfa. Meiri hlutinn gerir þó tillögu um 700 millj. kr. tímabundið framlag til að mæta aukinni þörf fyrir endurhæfingarþjónustu. Eðlilegt er að heilbrigðisráðuneytið forgangsraði þessari fjárhæð og geri samninga við viðkomandi aðila, eftir atvikum með aðkomu Sjúkratrygginga. Meiri hlutinn telur þessa upphæð dekka metna fjárþörf til að halda úti óbreyttri og óskertri þjónustu.

Styrking sjúkraflutninga og heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni. Sjúkraflutningar eru mikilvægur og vaxandi hluti heilbrigðisþjónustu. Til að tryggja jafnara og öruggara aðgengi að heilbrigðisþjónustu um land allt þarf að efla sjúkraflutninga og endurskoða niðurgreiðslu ferðakostnaðar. Samþjöppun heilbrigðisþjónustu hefur aukið ferðakostnað og álag á íbúa í dreifbýli. Almenn aukning vegna raunvaxtar í sjúkraflutningum kallar á 37 millj. kr. framlag til að efla almennt þann þátt heilbrigðisþjónustu. Nauðsyn er að styrkja sjúkraflutninga og menntun sjúkraflutningafólks auk hjúkrunarfræðinga og sjúkraliða í neyðarþjónustu, sérstaklega í dreifbýli þar sem fyrstu viðbrögð skipta mestu. Meiri hlutinn leggur til að auka tímabundið framlag um 100 millj. kr. til að efla þjálfun og menntun og til að styðja við lækna og annað starfsfólk á vettvangi verði haldið áfram að þróa þjónustu fjarskiptalæknis með 70 millj. kr. árlegu framlagi til að tryggja læknisfræðilega ráðgjöf við bráðatilfelli um land allt frá 8 að morgni til miðnættis alla daga ársins. Úttekt verði gerð á reynslu af verkefninu í árslok 2026. Samtals verða settar 207 millj. kr. í aukið aðgengi að öruggri heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni sem eykur þjónustu og jafnar aðstöðu um allt land.

Ferðasjóður ÍSÍ. Meiri hlutinn vill vekja sérstaklega athygli á því að gerð er tillaga um að ferðasjóður ÍSÍ verði hækkaður um 100 millj. kr. til að koma til móts við hækkandi ferðakostnað félaga og fjölskyldna, einkum á landsbyggðinni, og jafna þannig aðstöðumun til þátttöku í íþróttum og keppni.

Annar stuðningur við fjölskyldur og börn. Lagt er til að 2 milljörðum kr. verði bætt við rekstrarheimild til öryggisúrræða. Sett verður á fót ný stofnun, Miðstöð um öryggisráðstafanir. Fjárhæðin var vistuð á almennum varasjóði í frumvarpinu en er nú færð á viðeigandi kostnaðarstað. Tillagan er unnin í samstarfi við önnur ráðuneyti sem hafa aðild að málinu. Einnig er lagt til 1,1 milljarða framlag til Barna- og fjölskyldustofu til endurbóta og uppbyggingar á húsnæði Stuðla. Er þá í vísað í atvik sem þar átti sér stað haustið 2024. Hækkun á framlagi er til að koma til móts við áætlaðan kostnað við endurbætur og uppbyggingu húsnæðisins. Gerð er tillaga um 120 millj. kr. tímabundið framlag til Samtaka um kvennaathvarf, Einhverfusamtakanna, Landssamtakanna Þroskahjálpar og málefna þolendamiðstöðva.

Meiri hluti nefndarinnar vill einnig vekja sérstaklega athygli á tillögu um 40 millj. kr. tímabundið framlag til Afstöðu, félags fanga og annarra áhugamanna um bætt fangelsismál og betrun.

Einnig er gerð tillaga um 100 millj. kr. framlag til flugþróunarsjóðs. Sjóðurinn vinnur að því að styðja uppbyggingu nýrra flugleiða og koma á reglulegu millilandaflugi um alþjóðaflugvellina á Akureyri og Egilsstöðum til þess að sækja ný verkefni og styrkja ferðaþjónustu og atvinnuuppbyggingu á Norðausturlandi. Heilsársferðaþjónusta og dreifing ferðamanna um allt land er mikilvæg og eins að flugþróunarsjóður fái aukið fjármagn. Er áætlað að um 100 millj. kr. sé að ræða til að vinna að því að sækja ný verkefni og viðhalda þeim sem nú eru.

Varðandi fjármögnun framhaldsskóla og háskólastigs. Meiri hlutinn telur að huga þurfi að fjármögnun framhaldsskóla- og háskólastigsins. Framhaldsskólar hafa verið reknir með halla undanfarin ár án þess að ráðist hafi verið í endurskoðun á fjármálum þeirra. Hið sama má segja um háskólastigið og kallar meiri hlutinn eftir því að tekið verði sérstaklega á því í yfirstandandi vinnu við stefnumörkun fyrir háskóla á Íslandi.

Jöfnunarsjóður sveitarfélaga og framlög til tónlistarskóla á framhaldsskólastigi. Meiri hlutinn benti á það í tengslum við samþykkt fjármálaáætlunar sl. vor að fjárveitingar til tónlistarskóla á framhaldsstigi sem njóta stuðnings ríkisins hefðu dregist saman miðað við launaþróun frá því að samningur um skyldur ríkisins að þessu leyti var fyrst gerður árið 2012. Fyrir vikið hefur rekstur þeirra verið mjög erfiður, skólagjöld hafa stórhækkað og nemendum í þessu mikilvæga námi fækkað. Leiðréttingu á þessu er ekki að finna í frumvarpinu. Meiri hlutinn telur brýnt að huga að úrbótum í þessum efnum við undirbúning næstu fjármálaáætlunar og fjárlaga næstu ára þótt ekki sé gerð tillaga að beinum fjárveitingum að þessu sinni. Nauðsynlegt er að tryggja betur jafnrétti til náms um leið og fjárhagur skólanna er styrktur.

Bandalag íslenskra listamanna og Rithöfundasambandið bentu á að listamannalaun og ritlaun virtust að einhverju leyti vera undir sömu sök seld og er því beint til viðkomandi ráðuneyta að huga að leiðréttingu í því efni.

Undirbúningur fjárfestinga og varnartengd verkefni. Samdráttur í hagkerfinu, uppbygging varnartengdra innviða og innviðaskuld kalla á auknar fjárfestingar ríkisins. Þjóðarhöll í innanhússíþróttum í Laugardal er í góðum farvegi og undirbúningi. Áætlun verkefnisstjórnar gerir ráð fyrir að fjárþörf verkefnisins lækki árið 2026 frá framlögðu fjárlagafrumvarpi. Nefndin leggur til að nýta svigrúm sem við það myndast á fjárfestingarlið til að undirbúa og hraða undirbúningi lykilverkefna á sviði opinberra fjárfestinga.

Samgöngumál, samgöngusáttmáli og nýtt innviðafélag. Þingsályktunartillaga að samgönguáætlun fyrir árin 2026–2040 ásamt fimm ára aðgerðaáætlun verður lögð fyrir Alþingi í desember. Í henni mun birtast tillaga að forgangsröðun verkefna í samgöngumálum til næstu ára. Ekki er búist við því að tillagan verði afgreidd af Alþingi fyrir jól. Jafnframt verða lögð fram áform og síðar frumvarp um innviðafélag sem tryggja á framgang og fjármögnun mikilvægra samgönguinnviða um land allt. Sem stendur er samgönguáætlun fyrir árin 2020–2034, þingsályktun nr. 41/150, sem samþykkt var 29. júní 2020, enn í gildi en fimm ára aðgerðaáætlun hennar gilti fyrir árin 2020–2024. Ný samgönguáætlun hefur ekki náð fram að ganga sl. fimm ár. Sama staða var því uppi á yfirstandandi ári fyrir utan að þá lá ekki fyrir þingsályktunartillaga að samgönguáætlun.

Meiri hlutinn telur ekkert því til fyrirstöðu að Vegagerðin, í samráði við innviðaráðuneytið, geti gert samninga við verktaka eins og í hefðbundnu árferði um þau verkefni sem þegar eru á samþykktri áætlun. Heildarframlög til nýframkvæmda á vegakerfinu hækka milli ára, og verða um 34,3 milljarðar kr. á næsta ári. Meðal stærstu framkvæmda í samgöngumálum verða framkvæmdir við Fossvogsbrú og aðra hluta fyrstu lotu borgarlínu. Lokaáfangar Arnarnesvegar standa yfir og jafnframt umfangsmikil stígagerð á höfuðborgarsvæðinu. Þá stendur undirbúningur Sundabrautar sem hæst, en ráðgert er að framkvæmdin verði fjármögnuð með innheimtu veggjalda. Helstu framkvæmdir á vegakerfinu verða á Vestfjörðum, m.a. á Dynjandisheiði og í Gufudalssveit, og einnig verður byggð ný Ölfusárbrú. Þess má geta að ekki er einsdæmi að samgönguáætlanir til skamms tíma liggi ekki fyrir tímanlega. Það gerðist bæði árið 2015 og í skamman tíma árið 2019.

Arðgreiðslur og framsetning stöðugleikareglu. Meiri hlutinn fagnar því að fjármálaráðherra hafi lagt línur varðandi eðlilegar arðgreiðslur félaga í eigu ríkisins. Þær eru annars vegar að fylgja arðgreiðslustefnu þar sem hún er fyrir hendi að fullu og hins vegar að félög greiði að jafnaði 50% af hagnaði fyrra árs þegar arðgreiðslustefna er ekki fyrir hendi. Eðlilegt er að gera þá kröfu til félaga í ríkiseigu að þeim sé sett arðgreiðslustefna og eigendastefna í samræmi við góða stjórnarhætti. Í tengslum við undirbúning þess er jafnframt eðlilegt að marka skýra sýn á góða fjármagnsskipan og kröfu um arðsemi af eigin fé. Mikilvægt atriði í útfærslu stöðugleikareglunnar er að þar skuli taka tillit til tekjuráðstafana við útreikning á 2% hámarkinu á raunaukningu útgjalda. Það þýðir að ef ríkissjóður sækir nýjar og hærri tekjur þá eykst svigrúmið til útgjalda. Í frumvarpinu er sett fram tafla með slíkum tekjuráðstöfunum sem reiknaðar eru inn í stöðugleikaregluna. Athugandi er hvort þar eigi að bæta við áætlaðri hækkun á arðgreiðslum og hluta af tekjum B-hluta fyrirtækja. Samkvæmt frumvarpinu er þar um að ræða 3 milljarða kr. sem skapa aukið útgjaldasvigrúm samkvæmt reglunni. Meiri hlutinn gerir þó ekki tillögu um að það svigrúm sé nýtt í þessum tillögum en hafa ber í huga að þar sem þetta eru fyrstu fjárlög innan nýrrar stöðugleikareglu ber að skoða þessa hluti.

Breytingar á 5. og 6. gr. gera ráð fyrir tillögu um lántökugrein frumvarpsins þar sem Byggðastofnun er heimilað að taka allt að 5 milljarða kr. lán á árinu 2026. Gerðar eru samtals 11 tillögur um viðbætur við 6. gr. frumvarpsins um heimildir ráðherra til að ráðstafa eignum ríkisins auk annarra heimilda. Þar af eru átta tillögur um að selja hús eða lóðir. Auk þess er heimild til að þiggja gjafir, tvær kirkjur og fasteignir til varðveislu hjá Þjóðminjasafni Íslands.

Loks er annars vegar gerð tillaga um að heimila samruna Farice ehf., Öryggisfjarskipta og hluta Neyðarlínunnar. Hins vegar að ganga til samninga við Kirkjugarða Reykjavíkur um rekstur nýrrar bálstofu til allt að 12 ára í samstarfi við Samband íslenskra sveitarfélaga. Eins og ég nefndi áður þá tel ég ekki þörf á að skýra allar breytingartillögur í ræðu heldur vísa til nefndarálits meiri hlutans í því sambandi og vil ítreka þessar helstu áherslur meiri hlutans sem snúa að endurhæfingu, meðferð við fíknivanda, íslenskunni og sérstakri áherslu á landsbyggðina.

Ég vil að lokum ítreka þakkir mínar til nefndarmanna í fjárlaganefnd fyrir ákaflega gott samstarf, lærdómsríkt samstarf, á þessu haustþingi. Vinnan var mjög málefnaleg. Hún var uppbyggileg, bæði af hálfu meiri og minni hluta. Undir nefndarálit meiri hlutans rita hv. þingmenn Ragnar Þór Ingólfsson formaður, Dagur B. Eggertsson varaformaður, Arna Lára Jónsdóttir, Eiríkur Björn Björgvinsson og Ingvar Þóroddsson.

Forseti. Ég hef lokið máli mínu.