Virðulegur forseti. Já, við ræðum hér enn og aftur skattaorm ríkisstjórnarinnar, ekki kannski beint fyrir fullum þingsal. Ég vil þó hrósa hv. þm. Pawel Bartoszek fyrir að sitja hér með okkur undir þessari mikilvægu umræðu.

Virðulegur forseti. Þetta er, held ég, þriðja ræða mín. Í síðustu ræðum hef ég verið að ræða það að mér finnst þetta nefndarálit meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar ekki gott. Ég velti hreinlega fyrir mér hvort breytingartillögur þeirra séu þingtækar. Ég fór stóran í því að hneykslast á því að hæstv. fjármálaráðherra hefði ekki dug í sér til að koma hér inn með útfærslu á þessu hvað vörugjaldið varðar en sendi í staðinn inn eitthvert minnisblað sem nefndin túlkar einhvern veginn eins og formlegar breytingartillögur og fer að vinna eftir því. En vegna þess að það er svo margt annað í þessu máli verð ég að komast að í því líka og þá langar mig að byrja á verðlagsuppfærslu krónutöluskatta, eins og það er orðað í nefndarálitinu.

Virðulegur forseti. Ég ætla að fá að vísa í nefndarálit meiri hlutans. Hér segir:

„Hækkunin er 3,7% í samræmi við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarps fyrir árið 2026. Miðað er við áætlaða tólf mánaða breytingu á vísitölu neysluverðs árið 2025 sem er 3,7% samkvæmt þjóðhagsspá Hagstofu Íslands.

Í umsögnum sem bárust nefndinni kom fram það viðhorf að krónutöluskattar ættu ekki að hækka umfram 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands.“

Virðulegur forseti. Hér ætla ég að fá að skjóta inn að það er einmitt tillaga okkar Sjálfstæðismanna og það er það sem við höfum verið að praktísera á síðustu árum, að horfa á verðbólgumarkmiðið þegar verið er að fara í þessar krónutöluuppfærslur.

Ég ætla að halda áfram og vitna hér í nefndarálitið, með leyfi forseta:

„Meiri hlutinn tekur undir rökstuðning fjármála- og efnahagsráðuneytis sem fram kemur í minnisblaði þess, dags. 28. október 2025. Þar segir að umrædd gjöld muni með þessu halda verðgildi sínu milli ára í stað þess að rýrna að raunverði.“

Virðulegur forseti. Þessu hafa hv. stjórnarliðar haldið statt og stöðugt fram: Það er svo mikilvægt að skattarnir haldi verðgildi sínu og þeir rýrni nú alls ekki að raunverði.

Virðulegur forseti. Hæstv. forsætisráðherra, þegar hún var hér þingmaður í stjórnarandstöðu, fór stórum orðum um það hvað þessar krónutöluhækkanir sem við ræðum hér væru ömurlegar, þetta væru flötustu skattarnir sem til eru. Ég ætla að vísa í ræðu sem hæstv. forsætisráðherra flutti hér við fjárlögin 2023 og þetta kom fram í mörgum gagnrýnum hennar á fjárlög almennt. Hún segir, með leyfi forseta:

„Af því leiðir að tekjuhátt fólk sem á miklar eignir finnur minnst fyrir þeim og þau sem hafa lítið á milli handanna hlutfallslega mest.“

Virðulegur forseti. Ég vona að þetta skiljist hér. Núna er þessi ríkisstjórn, undir forsæti hæstv. ráðherra Kristrúnar Frostadóttur, að leggja til að allar krónutöluuppfærslur séu í samræmi við verðbólgu en ekki verðbólgumarkmið þrátt fyrir að hafa gagnrýnt fyrrverandi ríkisstjórnir fyrir þessar krónutöluhækkanir vegna þess að hæstv. ráðherra hafði svo miklar áhyggjur af því að þær bitnuðu mest á þeim sem minnst hafa. Hvað hefur breyst? Ekkert hefur breyst nema viðkomandi er orðinn ráðherra og nú skal ná í hverja krónu. Það má alls ekki rýrna að raungildi en þá skulum við velta fyrir okkur: Er eitthvað annað sem er þá að rýrna að raungildi?

Virðulegur forseti. Í athugasemdum við þennan skattaorm sem hér er og fjárlagafrumvarpið þá benti til að mynda Alþýðusamband Íslands á að gert sé ráð fyrir óbreyttum útreikningsreglum og viðmiðunarfjárhæðum barnabóta sem leiði til þess að fjárhæðin muni ekki halda verðgildi sínu.

Virðulegur forseti. Barnabótakerfið, sem var eitt af því sem Samfylkingin gagnrýndi hvað mest á síðasta kjörtímabili, sem fyrrverandi ríkisstjórn fór í umtalsverðar breytingar á og hækkaði, er ekki að halda verðgildi sínu í þessu fjárlagafrumvarpi en það er mikilvægt að krónutöluhækkanirnar haldi nú örugglega verðgildi sínu.

Ég gæti haldið áfram, virðulegur forseti. Það er hér verið að leggja til að sóknargjöldin verði þau sömu og þau voru á síðasta ári eftir að þáverandi hv. efnahags- og viðskiptanefnd breytti þeim. En er þar verið að gera ráð fyrir verðbólgu? Nei. Þau eiga ekki að halda verðgildi sínu. Skattar skulu halda verðgildi sínu en greiðslur til barnafjölskyldna í landinu eða til sókna skulu ekki halda verðgildi sínu. Þetta er nú það sem hæstv. ríkisstjórn leggur hvað mest til. (Forseti hringir.)

Virðulegur forseti. Ég á enn eftir að ræða eitt af mínum uppáhaldsmálum hér sem er samsköttun hjóna og sambúðarfólks og verð því að óska eftir því að fá að fara aftur á mælendaskrá.

Herra forseti. Eftir að hafa mælt með nefndaráliti hv. þm. Nönnu Margrétar Gunnlaugsdóttur þá hef ég tekið þetta saman aðeins í stuttu máli hvað hér er um að ræða. Það eru nokkur atriði sem ég vil árétta og nefna. Frumvarpið ber með sér ýmsar lagfæringar og breytingar á lögum og innleiðingu skatta á margvíslegum sviðum, þar á meðal vörugjald, kílómetragjald og samnýtingu skattþrepa, ónýttan persónuafslátt og vörugjöld og fleira. Það er kannski of langt mál að fara yfir þetta allt saman í stuttri ræðu.

Ég ætlaði aðeins að nefna sóknargjöldin. Það voru áform um það í upphaflegu frumvarpi að lækka þau niður í 1.133 kr. Miðflokkurinn styður þá breytingu sem lögð er fram í málinu núna af hálfu meiri hlutans, þ.e. að sóknargjöldin verði óbreytt að krónutölu, 1.221 kr. Þau hafa ekki hækkað á milli ára og tel ég það miður. Ég tel að við eigum að standa á bak við sóknirnar í landinu, kirkjurnar, þannig að þær grotni ekki niður og sóknirnar geti haldið áfram sínu öfluga starfi og við séum ekki að stuðla að því að það koðni niður eftir því sem þetta sóknargjald lækkar miðað við verðlagsbreytingar. Ég tel það vera mjög mikilvægt að við styðjum við bakið á kirkjunni eins og við framast getum en við styðjum sem sagt að þetta gjald verði ekki lækkað eins og upphaflegar áætlanir gerðu ráð fyrir.

Ég ætla aðeins að tala um vörugjöldin. Þarna er lögð til hækkun vörugjalda á bifreiðar, mjög rífleg hækkun, herra forseti, svo rífleg að venjulegur fólksbíll mun hækka um einhvers staðar á milli 10% og 20%. Við erum að tala um að venjulegur fjölskyldubíll, kannski 5 eða 7 millj. kr. virði, muni hækka um hálfa til eina milljón og jafnvel meira. Þetta mun náttúrlega hafa í för með sér gífurleg áhrif úti í samfélaginu. Fjölskyldur eiga þá erfiðara með að endurnýja sína bíla og halda áfram að aka á sinni gömlu druslu. Þetta mun koma harðast niður á þeim sem minnstar hafa tekjurnar. Þeir munu hanga lengur á sínum gömlu bifreiðum sem eru kannski þá vanbúnari og minna öryggi í því fólgið að sjálfsögðu. Þetta kemur auðvitað niður á einmitt því fólki sem ríkisstjórnin hefur talað sem mest um að hún væri að standa við bakið á. Þetta mun hafa gífurlegar afleiðingar í ferðaþjónustunni, alveg eins og kílómetragjaldið. Kílómetragjaldið og vörugjaldið til samans munu hafa mikil áhrif á samkeppnishæfni ferðaþjónustunnar á Íslandi.

Ég hef kannski ekki komið inn á það svo mikið hingað til en að sjálfsögðu munu ferðamenn hugsa sig tvisvar um þegar þeir skipuleggja sínar ferðir til norðurslóða sem svo vinsælt er, eins og norðurljós og fleira sem fólk er að sjá hérna, hreint loft og svalara, Noregur og Finnland og Ísland o.s.frv. Að velja á milli þessara kosta þegar Ísland er að hækka mun valda því að það gæti orðið slaki í komu ferðamanna. Þarna erum við þá að ganga ákveðið einstigi sem er hættulegt. Við gætum hrasað á leiðinni og það er auðvitað áhættutaka ríkisstjórnarinnar að fara út í það — þegar mjólkurkýrin okkar, ferðamaðurinn, er að gefa okkur mest í þjóðarbúið til að við getum haldið uppi góðu velferðarkerfi — að taka þá áhættu að hækka gjöldin á þessu sviði sem ég nefndi, sem gæti hugsanlega orðið til þess að ferðamenn komi hingað í minna mæli og þegar þeir koma þá eyði þeir minna. Þetta er auðvitað áhættutaka, frú forseti. — Ég myndi gjarnan vilja halda áfram með þetta. Ég var ekki alveg búinn og óska eftir því við herra forseta að setja mig aftur á mælendaskrá.

Virðulegur forseti. Í fyrri ræðu minni hér um þetta frumvarp, bandorminn, mál nr. 2, stóra bandorminn eins og hann er kallaður, þá fór ég aðeins yfir athugasemdir sem ég og Miðflokkurinn gerum við tillögur þar að lútandi sem fela í sér mikla skattahækkun á venjulegt fólk. Ég nefndi sérstaklega samsköttun hjóna og fór aðeins yfir það og nefndi líka hækkun á vörugjöldum á bifreiðar en náði ekki kannski alveg að fara yfir það. Það hafa verið fluttar ágætar ræður um efni bandormsins að öðru leyti og margt í því sem hægt er að gera athugasemdir við. Auðvitað eru óhjákvæmilegar hækkanir sem settar eru þar fram á ýmsum gjöldum og sköttum með tilliti til verðlags og þess háttar og bara skattar sem hækka með tilliti til þess. Við í Miðflokknum höfum reyndar bent á það að hér er verið að hækka að einhverju leyti þessa krónutöluskatta og gjöld umfram verðbólgumarkmið Seðlabankans og við gerðum athugasemdir við það.

Mig langar að einbeita mér hér að þessari miklu hækkun á vörugjöldum á bifreiðar. Eins og ég hef bent á þá er þetta kannski sú hækkun sem er til að æra óstöðugan í ljósi þess að bifreiðaeigendur bera nú þegar mikla skattbyrði og þeim verður ekki kennt um ástand vegakerfisins. Þessi hækkun sem hér er lögð til, og kemur inn sem breytingartillaga frá meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar, hefur verið réttlætt með því að það þurfi að fjármagna endurbætur á vegum landsins. Við séum komin í innviðaskuld og það þurfi að fjármagna þessar bætur. Mér finnst mikilvægt að það liggi skýrt fyrir hér að bifreiðaeigendur bera nú þegar skatta og standa undir tekjum ríkissjóðs upp á 78–79 milljarða kr. Áætlað fjármagn til vegakerfisins er svona 49 milljarðar. Bifreiðaeigendur eru nú þegar skattlagðir langt umfram það sem menn hafa verið að leggja í vegina og jafnvel umfram það sem menn áætla að leggja í vegina á næstu árum, langt umfram það. Við höfum rætt hér kílómetragjaldið sem er mál af sama toga og felur í sér skattahækkun á bifreiðaeigendur en vörugjöldin eru hér sérstaklega tekin fyrir í þessu frumvarpi og kveðið á um mikla hækkun.

Í þessari umræðu heyri ég marga hv. þingmenn vísa til hreinorkubíla sem mótvægis við bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti. Ég hef ekki komist til að gera athugasemdir við þessa orðanotkun hv. þingmanna, ég hef ekki haft tök á að vera hér í andsvörum við þá sem þetta hafa haft uppi. Menn hafa nefnt að kílómetragjaldið er t.d. nú þegar lagt á það sem þessir hv. þingmenn nefna hreinorkubíla. Mér finnst mikilvægt að menn hafi það í huga eða þurfi að svara því hvaða bílar eru hreinorkubílar. Ég hef ekki vitað til þess að nokkrir bílar séu skilgreindir sem hreinorkubílar og með lítið kolefnisspor. Í þessu sambandi er þá sem sagt vísað til hækkunar vörugjalda á eldsneytisbíla; hér er um það að ræða, það er bara verið að hækka vörugjöld á bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti, ekki aðra, ekki rafmagnsbíla eða vetnisbíla. Menn hafa vísað til þess að þetta væru bílar með svo lítið kolefnisfótspor. Það kemur á óvart að menn skuli tala svona vegna þess að framleiðendur rafmagnsbíla og vetnisbíla tiltaka það sérstaklega og hafa sérstakan fyrirvara uppi þegar þeir selja þessa bíla að þessir bílar hafi mjög hátt kolefnisfótspor. Framleiðsla þessara bifreiða hefur hærra kolefnisfótspor heldur en framleiðsla bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti. Framleiðendum, eins og t.d. Volvo, hefur fundist þeir þurfa að taka þetta fram til að forða a.m.k. einhverjum kröfum á hendur þeim ef menn ætla að gera það og eru líka auðvitað að leggja sitt lóð á vogarskálarnar í þessari umræðu svo að upplýsingaóreiðan fari ekki úr böndum.

Mig langar, virðulegur forseti, aðeins að víkja að þessu fyrirbæri sem vörugjöld á bifreiðar eru almennt. Nú hafa vörugjöld almennt verið lögð af á Íslandi. Þeir sem eru ekki mjög ungir muna það að vörugjöld voru lögð hér á eiginlega allar vörur. Áður en við tókum þátt í EES-samstarfinu þá voru lagðir tollar á ýmsar vörur. Þegar við gengum inn í EES-samninginn og EES-svæðið þá lögðum við af tollana en tókum í staðinn upp vörugjöld og þá á allar vörur, bæði þær vörur sem koma frá Evrópusambandinu og utan þess og líka vörur utan EES-svæðisins líka. Þetta vörugjald, eins og aðrir skattar og gjöld, hafði tilhneigingu til að hækka og var í mörgum tilfellum orðið mjög hátt. Menn höfðu kannski höfðu enga tolla á sumum vörum en há vörugjöld. Ég get nefnt bara húsgögn, fatnað, skó og ýmsa hluti. Allt báru þessir hlutir, þessar nauðsynjavörur, vörugjöld og í mörgum tilfellum mjög há vörugjöld.

Á síðasta áratug hefur okkur borið gæfa til að afnema vörugjöld á þessum vörum. Síðustu almennu vörugjöldin fóru af fatnaði og skóm fyrir kannski tæpum tíu árum síðan, eitthvað svoleiðis. Það var fagnaðarefni að þingið og þáverandi ríkisstjórn báru þá gæfu til að afnema þessi vörugjöld. Tekjur af vörugjöldum af nýjum bílum hafa verið u.þ.b. 15–17 milljarðar. Vörugjöldin valda því að bifreiðar á Íslandi kosta út úr búð mjög mikið og bílaverð hér er einna hæst í öllum heiminum, samt í landi þar sem við vitum að allir þurfa að nota bílinn. Þess vegna velti ég fyrir mér, þegar menn ákváðu að taka upp kílómetragjald, af hverju menn báru ekki gæfu til þess þá að einfalda kerfið, einfalda þessa skattlagningu á bifreiðaeigendum og afnema vörugjöldin af bifreiðum?

Ég held að það sé kominn fyrir löngu tími til þess að afnema vörugjöldin af bifreiðum almennt. Telji ríkið sig þurfa einhvern veginn að mæta þessum skatttekjum eftir sem áður þá þurfum við að gera það að mínu mati með öðrum hætti og líka með því að dreifa þessum byrðum á fleiri en bara þá einstaklinga sem kaupa bifreiðar. Öll notum við bifreiðar, líka þeir sem ekki hafa bílpróf, börnin, ungmennin og aldraðir sem hægt er að keyra. Öll erum við háð bílnum um grundvallarþjónustu og grundvallarþarfir hér.

Virðulegur forseti. Í þessu frumvarpi á að bæta við 7,5 milljörðum í þennan skatt. Áætlað er að við þær tekjur sem hafa verið 15–17 milljarðar bætist 7 milljarðar. Hins vegar liggur það fyrir að heildartekjur á næsta ári verða ekki nema um u.þ.b. 10 milljarðar þrátt fyrir þessa miklu hækkun vegna þess að áformin um það og loforðið um að hækka þessa skatta hafa hrundið af stað kaupbylgju bæði fyrirtækja og almennings. Menn hafa verið að tryggja sér bifreiðar á, eins og alltaf var talað um í gamla daga, gamla genginu, gamla vörugjaldsverðinu. Það er alveg fyrirsjáanlegt og má öllum vera ljóst að bílasala verður ekki svipur hjá sjón á næsta ári og þar af leiðandi ekki tekjur af vörugjöldum heldur. (Forseti hringir.)

Hér er að mínu mati, virðulegur forseti, um vonda aðgerð að ræða sem ríkisstjórnin þyrfti að endurskoða og fresta.

Virðulegur forseti. Þessi bandormur, sem er tekjuöflunarfrumvarp og er náttúrlega ekki annað en skattormur frá skattormunum, er með þeim hætti að það er svo margt um að ræða að ég ætla að nýta þennan stutta tíma sem ég hef hér núna til að tala um það sem er ekki í honum og var ákveðið að hafa ekki í þessum skattormi. Það er séreignarsparnaðurinn, framlengingin á honum. Það kom fram á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun að ríkisstjórnin hefur ekki enn þá samið eða útfært framtíðarfyrirkomulag á séreignarsparnaðarleiðinni sem var kynnt í svokölluðum húsnæðispakka fyrr í vetur þar sem var talað um að ætti að framlengja séreignarsparnaðarleiðina, sem var náttúrlega enn einn orðaleikur þessarar ríkisstjórnar þar sem það átti aðeins að framlengja það fyrir þá örfáu sem hafa ekki fullnýtt sér tíu árin nú þegar eða hafa tíu ára réttindi sem fyrstu íbúðarkaupendur. Sú yfirlýsing dugði bara fyrir mjög afmarkaðan hóp af þeim sem eru að nýta sér séreignarsparnaðinn. En í ljósi þeirra upplýsinga sem komu fram hér í morgun að þetta mál sé allt á byrjunarstigi — þrátt fyrir að þetta hafi verið kynnt í húsnæðispakkanum er þetta enn þá algjörlega óútfært atriði. Því tel ég einboðið að við hér á Alþingi samþykkjum þá breytingartillögu sem við Sjálfstæðismenn höfum lagt fram við þetta frumvarp sem við erum að ræða hér í dag, mál nr. 2, bandorminn, tekjuöflunarfrumvarpið, að framlengja séreignarsparnaðarleiðina þá bara um eitt ár. Á meðan getum við gefið stjórnvöldum tækifæri á því að útfæra framtíðarfyrirkomulag þessa úrræðis, að greiða hluta af séreignarsparnaðinum skattfrjálst inn á íbúðalánin, sem ég tel vera eina þá skynsamlegustu ráðstöfun sem við höfum komið með í húsnæðiskerfinu, af því að séreignarsparnaðarleiðin hvetur fólk til að taka þátt í þeirri sparnaðarleið, hvetur til sparnaðar. Það er aðeins smá hlutfall greitt skattfrjálst inn á íbúðalánin og þetta dregur þá úr vaxtabótakostnaði ríkissjóðs. Þetta dregur úr kostnaði ríkissjóðs, að fólk greiði niður. Þetta styrkir efnahagslega stöðu Íslands sem heildar, að heimilin skuldi minna. Þetta gerir íslenskan efnahag áfallaþolnari og þetta hvetur fólk til aukins sparnaðar til framtíðar, þannig að fólk mun eiga meiri lífeyrissjóð í framtíðinni í gegnum fasteignirnar og það eru meiri líkur á að fólk komi fyrr inn í séreignarsparnaðarúrræðið og nýti það lengur. Þannig mun ríkissjóður fá auknar skatttekjur í framtíðinni og öflugri lífeyrisþega, betur stadda, þannig að það er allt sem mælir með því að framlengja þetta kerfi. Mín draumsýn væri að það væri bara varanlegt, af því að þetta er sparnaðarhvetjandi og gott fyrir alla.

Virðulegur forseti. Ég mælist til þess að breytingartillaga okkar verði samþykkt um að framlengja þetta um eitt ár. Það er ekki kostnaðarsamt og það gefur ríkisstjórninni svigrúm til þess að útfæra þetta. Ég átti von á því að það sem var kynnt í húsnæðispakka ríkisstjórnarinnar kæmi tilbúið hér fyrir þinglok. En ef við framlengjum þetta ekki um þetta ár sem við erum að leggja til, sem er bara skynsamleg tillaga og gefur þá stjórnvöldum svigrúm til að gera þetta, þá kemur gat í þetta, þá eru einhverjir sem hætta í einhverja mánuði að greiða inn á lánið og svo þegar búið er að framlengja þetta og ríkisstjórnin hefur komið sér saman um hvernig hún ætlar að hafa þetta þá þarf að fara að gera þetta afturvirkt og leiðrétta og það verða flóknir og miklir útreikningar. Séreignarsparnaðarleiðin er mikilvæg fyrir heimilin í landinu, fyrir fjölskyldurnar sem er hart sótt að af þessari ríkisstjórn, það er farið í einhvern einasta vasa hjá fjölskyldumeðlimum eftir meiri tekjum fyrir útþenslu ríkisstjórnarinnar en hér er þá eitt kostnaðarlítið atriði, að framlengja þetta um eitt ár, virðulegi forseti.

Virðulegur forseti. Hér er á ferðinni ríkisstjórn sem eyðir meiru en hún aflar. Það eru svo sem ekki nýjar fréttir fyrir þá sem hafa fylgst með stjórnmálum síðastliðin ár og áratugi að það er eðli vinstri stjórna að eyða meiru en þær afla. Það er eðli þeirra að sækja eyðsluna að hluta til og jafnvel dreifa henni nokkuð jafnt í meiri skuldsetningu og halla og síðan á skattgreiðendur, á heimilin í landinu, íbúa þessa lands, heimilin og fyrirtækin í landinu. Það er fáheyrð önnur eins útgjaldaaukning og nú er, 143 milljarðar. Það er nefnilega merkilegt, virðulegur forseti, að verkstjórnin, sem hún kallar sig sjálf, verkstjórnin sjálfkallaða, sagðist ætla að ganga til verka, fara í einhvers konar tiltekt en það er ekki hægt að sjá það á óráðsíunni og skattahækkunum og álögunum sem er verið að setja hér á almenning í landinu. Hún var nú samt ekki með meira plan en það og kannski til að dreifa málum þá var auglýst eftir tillögum frá fólkinu í landinu. Almenningur var beðinn um að koma með tillögur um það hvernig mætti hagræða í ríkisrekstrinum. Almenningur brást vel við. Inn komu að mig minnir um 10 þúsund hagræðingartillögur. Hvar eru þær? Hvar eru þessar hagræðingartillögur? Jú, það var skipaður einhver starfshópur til að vinna úr þessu og síðan hefur hæstv. forsætisráðherra lýst því hér yfir oftar en einu sinni úr pontu að það eigi að hagræða í rekstri ríkisins um 100 milljarða á kjörtímabilinu, einungis á kjörtímabilinu. Nú er þetta fyrsta ár liðið og hvergi bólar á hagræðingunum. Þá veltir maður fyrir sér hvort þetta séu þá 33 milljarðar næstu þrjú árin í hagræðingu í ríkisrekstri. Eða, virðulegur forseti, á þetta að vera einhvers konar bókhaldsfiff, að lækka hér varasjóð eða annað til að geta sýnt fram á það að hér hafi verið stundaður einhver sparnaður í rauninni án þess að taka á því að reyna að spara í ríkinu?

Ég sagði hér í fyrri ræðu minni að þetta væri fullkomin uppgjöf fyrir verkefninu af því að það er ekki verið að taka á ríkisrekstrinum. Við erum hér með fjárlög upp á 1.600 milljarða og það bólar bara hvergi á hugmyndum um að reyna að skera fituna af í rekstri ríkisins. Í atkvæðagreiðslu nú á dögunum eftir 2. umræðu um fjárlög, sem tók um sjö klukkustundir og ekki síst út af öllum breytingartillögum Sjálfstæðisflokksins, þá kom Sjálfstæðisflokkurinn heldur betur með tillögur fyrir hæstv. ríkisstjórn um hvernig mætti hagræða í rekstri ríkisins upp á tugi milljarða ásamt eignasölu sem hefði skilað sér í 30–35 milljarða minni vaxtakostnaði fyrir ríkið. Samtals hefði því ríkið getað sparað í útgjöldum og vaxtakostnaði um 100 milljarða, ekki á kjörtímabilinu, virðulegur forseti, heldur á ári, þannig að á heilu kjörtímabili væru þetta um 400 milljarðar. Reyndar komu á móti tillögur líka um að lækka skatta og gjöld á íbúa þessa lands um 33 milljarða. Allt var þetta fellt, þetta var allt fellt. Það er alveg sama hvaða tillögur þetta voru, jafnvel pínulitlar tillögur sem maður hefði talið að þarna hlytu þau að sjá að það væri hægt að hagræða. Tillögur sem voru í raun alveg sjálfsagðar. En nei, það var allt fellt. Það er búið að gefa línuna. Þá fór maður að velta því fyrir sér: Er uppgjöfin algjör? Er það bara einhvern veginn eðli vinstri mannsins að þenja út báknið, steypa ríkissjóði í enn frekari skuldir? Og fyrir hluta af þessu öllu saman á að senda heimilunum og fyrirtækjunum í landinu reikninginn. Það er meira að segja ekki einu sinni verið að horfa, t.d. eins og í krónutöluhækkunum, til þess að það sé þá miðað við verðbólgumarkmið. Nei, það er 3,7% sem er verðbólguhvetjandi. Eins og ég las upp áðan færslu Vilhjálms Birgissonar þar sem hann talar um allar þessar hækkanir sem munu hafa áhrif á leiguverð og hvaða áhrif kílómetragjaldið og vörugjöldin munu hafa og eru það um 20 milljarðar sem verðtryggðar skuldir heimilanna munu hækka um. Það er nú jólagjöfin í ár frá hæstv. ríkisstjórn, tvöföld jólagjöf, skatta- og gjaldahækkanir ásamt því að skuldir heimilanna hækka, vaxtabyrðin hækkar. Þetta er alveg frábær sending, virðulegur forseti, fyrir heimilin í landinu og íbúa þessa lands.

Þegar við tölum um afnám á samsköttun hjóna þá hefur því verið haldið hér fram í ræðustól af hv. þingmönnum stjórnarinnar og hæstv. ráðherrum ef út í það er farið að þetta eigi einungis við ríkasta fólkið í landinu. Það eru um 15 þúsund heimili sem verða fyrir búsifjum, tekjumissi af þessari ráðstöfun. Allt þetta fólk er harðduglegt vinnandi fólk og ungt fólk sem vinnur mikið. Það er að verða fyrir þessum búsifjum. En hér er þetta látið hljóma eins og þetta sé eitthvert ríkasta prósentið eða eitthvað svona og það séu bara þeir allra ríkustu sem njóti góðs af þessu þegar á daginn kemur að þetta eru 15 þúsund heimili vinnandi fólks, harðduglegt vinnandi fólk sem verður fyrir barðinu á þessu. Það er í raun alveg ótrúlegt, alveg sama hvernig á þetta er bent. Það sama á við um kílómetragjaldið, þær umsagnir sem hafa komið þar inn eru allar neikvæðar. Umsagnir varðandi hækkun á vörugjöldum á bifreiðar, allar neikvæðar eða varað við áhrifum sem hríslast út um allt efnahagskerfið. Það er alveg sama hvar niður er borið, allt ber þetta að sama brunni. Þá fer maður að velta því fyrir sér: Hvað gengur eiginlega hæstv. ríkisstjórn til? Hvað gengur hæstv. ríkisstjórn til og hvernig ríkisstjórn er það sem — jú, fólk getur fengið slæma hugmynd, ríkisstjórnir geta fengið slæmar hugmyndir en þegar allir eða eins og sagt er, þegar allir og amma þeirra koma og segja að þetta sé ekki góð hugmynd og hún muni hafa þessi og þessi áhrif, þá berja menn bara höfðinu við steininn.

Það er sorglegt, virðulegi forseti, að horfa upp á það hvernig þessum málum er háttað núna og eins og hér hefur verið bent á og ég hef bent á er þessi svokallaða stöðugleikaregla, sem er í rauninni skattaregla, er löngu fallin. Hún er kolfallin. Þessi fjárlög og þessir skattormar eru hvorki fugl né fiskur. Þeir munu hafa gríðarlega slæm áhrif á stöðu heimilanna og fyrirtækjanna í landinu. Það verður ekki til góðs fyrir okkur Íslendinga núna inn í nýtt ár að burðast með þessar klyfjar líka af því að hæstv. ríkisstjórn hafði ekki þá burði að takast á við það verkefni að reyna að skera niður, skera fituna af. (Forseti hringir.) Nei, þá er þægilegra að hækka bara skatta og þenja allt báknið út.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Jens Garðari Helgasyni, hv. afmælisbarni, fyrir prýðisræðu. Hann vék í máli sínu aðeins að því sem verkalýðsleiðtoginn Vilhjálmur Birgisson hefur verið að tjá sig um. Þar er hann, ef ég hef skilið hv. þingmann rétt, að svara í raun ákveðnum áróðri, ef við getum kallað það svo, frá Samfylkingunni á netinu þar sem er fullyrt um fimm vaxtalækkanir á einu ári, minnstu verðbólgu frá 2020 og helmingi minni halla á fjárlögum ríkisins. Það er ótrúlegt að lesa þetta, hv. þingmaður, þegar verið er að auka opinber útgjöld um 143 milljarða, fara í skattahækkanir upp á 28 milljarða og láta ökutækin í landinu taka stóran hluta af því og hin hefðbundnu íslensku fjölskyldugildi einnig og vísa ég þar til afnáms samsköttunar hjóna. Vissulega er sameiginleg skattaleg ábyrgð eftir sem áður skilin eftir. Þetta minnir svolítið á þegar verðtryggingin var afnumin af launum en skilin eftir á lánum. Hér verður til afleiða sem er ekki gott að spá fyrir um hvaða afleiðingar muni hafa að öðru leyti en því að það liggur fyrir að heimilin hafa ekki sama svigrúm þegar aðilar hafa verulega mismunandi tekjur.

Ég vil byrja á spurningu til hv. þingmanns varðandi þær fullyrðingar sem Samfylkingin er þarna að setja fram og ég myndi þá kannski nýta, frú forseti, seinna andsvar mitt í að fara betur yfir það með hvaða hætti Vilhjálmur Birgisson verkalýðsleiðtogi svarar þeim.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir. Það sem Vilhjálmur Birgisson var einmitt að ræða í þeirri færslu sem ég vitnaði til eru hver áhrifin eru eins og af vörugjöldunum. Ríkissjóður mun ekki innheimta þessa 7,5 milljarða en það mun samt fara út í verðlagið sem þýðir það, ásamt leigunni og fleiru, að verðbólgan mun hækka um 1% sem þýðir að verðtryggðar skuldir heimilanna munu hækka um 20 milljarða. Þetta er svona auka jólaglaðningur frá ríkisstjórninni til fólksins í landinu. Varðandi það hvernig staðan er þá var rétt í þessu Jóhannes Þór Skúlason, framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar, að setja inn færslu á fésbókinni sem ég ætla að fá að lesa, með leyfi forseta, út af kílómetragjöldunum:

„Það er með hreinum ólíkindum hversu forhertir ríkisstjórnarþingmenn eru í þessu máli. Það er búið að leggja fyrir þá gögn bæði frá SAF og fyrirtækjunum sjálfum um það augljósa milljarða tjón sem þetta mál mun valda bílaleigum og ferðaþjónustu. Enginn hefur hrakið þessi gögn. Þeim hefur meira að segja varla verið andmælt að ráði. Ekkert tillit er tekið til þess að aðeins er beðið um fyrirvara á málið, aðlögunartíma til að takmarka tjónið. Þingmenn meiri hlutans kjósa frekar að horfa í hina áttina.“

Þetta er bara enn eitt dæmið, virðulegur forseti, um það hvernig hæstv. ríkisstjórn skellir við skollaeyrum um öll varnaðarorð. Meira að segja þegar Samtök ferðaþjónustunnar eru komin í einhvers konar nauðasamninga um vont mál, einhverja skaðaminnkun, þá er ekkert hlustað. Það er í rauninni ótrúlegt að horfa upp á upplýst fólk, upplýsta hv. þingmenn, einhvern veginn bara ekki hlusta á þá sem hafa meira vit á þeim mörgu málum sem um er að ræða.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið og tek auðvitað undir með því sem hann kemur hér að varðandi það sem við vorum að afgreiða núna milli 2. og 3. umræðu, kílómetragjöldin, að það er þyngra en tárum taki að þrátt fyrir allar þær fjölmörgu umsagnir frá hinum ýmsu aðilum, mjög vel rökstuddar sem hafa verið raktar hér í þessum ræðustóli, að ríkisstjórnin kjósi og meiri hlutinn að daufheyrast við þessum varnaðarorðum, rétt eins og allir séu búnir að gleyma því sem gerðist þegar innviðagjaldið var tilkynnt á skemmtiferðaskipin.

Mig langar hér í restina, hv. þingmaður, að nefna að Vilhjálmur Birgisson rekur nokkrar stærðir. Hann telur að hér verði að horfa til þess hverjir njóti þessarar lækkunar og hverjir ekki. Fyrir heimili með verðtryggð húsnæðislán hafi engin vaxtalækkun átt sér stað. Vilhjálmur Birgisson segir, með leyfi forseta:

„Í desember 2024 voru grunnvextir verðtryggðra lána 4% og viðbótarvextir 5%. Ári síðar eru vextirnir óbreyttir hjá Landsbankanum, ríkisbanka í eigu almennings. Á sama tíma hefur verðbólga lækkað úr 4,8% í 3,7%. Þetta þýðir að raunvextir verðtryggðra lána hafa hækkað, þrátt fyrir lægri verðbólgu og lægri stýrivexti. Bankarnir hafa hvorki skilað stýrivaxtalækkunum né ávinningi af minni verðbólgu til heimilanna. Á meðan þetta gerist hefur fólk verið þvingað úr óverðtryggðum lánum yfir í verðtryggð lán vegna óbærilegrar vaxtabyrði. Afleiðingin er sú að skuldir heimilanna í verðtryggðum lánum nema nú rúmum 2.000 milljörðum króna.“

Svo tek ég að sjálfsögðu undir með Vilhjálmi Birgissyni varðandi það að þetta er ekki náttúrulögmál. En hvernig, hv. þingmaður, megum við eiga nokkra von til þess að á okkur verði hlustað í þessu máli úr því að það var ekki tekið tillit til yfirgripsmikillar og vandaðrar umfjöllunar um kílómetragjaldið því í fáum málum sem koma hingað inn var málið, ef ég leyfi mér að segja, frú forseti, eins svarthvítt í umsögnum og það mál?

Virðulegur forseti. Við erum hér með ríkisstjórn sem hlustar ekki á einn eða neinn, hlustar ekki á verkalýðshreyfinguna, hlustar ekki á hin og þessi hagsmunasamtök. Það er alveg sama hvar ber niður. Þetta er líka ríkisstjórn sem skreytir sig eiginlega með stolnum fjöðrum. Fimm vaxtalækkanir út af fjárlögum sem þau gerðu ekki einu sinni sjálf, út af vaxtalækkunarferli sem var í rauninni hafið þegar þau voru ekki tekin við. Ég velti fyrir mér hvort þessi hæstv. ríkisstjórn sem nú situr og er að þenja út ríkisbáknið um 143 milljarða, auka á skuldsetningu, skattheimtu og gjaldheimtu á alla landsmenn muni fá fimm vaxtalækkanir á sínu fyrsta ári og sínum fyrstu fjárlögum. Þau fjárlög sem nú eru í gildi eru ekki fjárlög hæstv. ríkisstjórnar en þau skreyta sig með því að hafa náð fram þessum vaxtalækkunum sem hafa bara ekkert með þau að gera, en ætla að koma núna og skreyta sig með því af því að það er fátt annað sem hægt er að skreyta sig með fyrir hæstv. ríkisstjórn af því að þau hlaupa bara undan þegar það á að fara að ræða hér skatta og gjöld á fólk í landinu.

Virðulegur forseti. Ég hef ýmislegt við þetta skattafrumvarp að athuga og bara svo því sé til haga haldið þá tel ég vinnubrögð bæði hæstv. fjármálaráðherra og hv. efnahags- og viðskiptanefndar ekki til eftirbreytni. Mér finnst það gunguháttur hjá ráðherra að mæta ekki hér og mæla fyrir frumvarpi um hækkun vörugjalda heldur lauma því einhvern veginn inn í nefndina með einhverju minnisblaði og nefndin taki það svo og geri að sínum tillögum. Þetta gerir alla þessa lagasetningu mjög ógagnsæja.

Ég var líka í ræðu áðan að fara yfir svokallaðar krónutöluhækkanir, skatt sem hæstv. núverandi forsætisráðherra gagnrýndi mjög og sagði að bitnaði hvað helst á þeim sem lægstar hefðu tekjurnar. Þessi ríkisstjórn ætlar samt að passa sig á því að það verði nú engin rýrnun á skatttekjunum og vill hækka þetta um verðbólguna en ekki verðbólgumarkmiðin eins og við í Sjálfstæðisflokknum höfum lagt til og höfum reyndar praktíserað á síðustu árum en auðvitað á ekki að tryggja að það verði ekki rýrnun á sóknargjöldum eða barnabótum.

En núna ætla ég að fara yfir í samsköttunina, virðulegur forseti. Það er eitthvað sem við í Sjálfstæðisflokknum höfum rætt ítrekað frá því að þessi fyrirætlun ríkisstjórnarinnar kom fram. Það er alveg með ólíkindum hversu langt er farið í því að reyna að færa rök fyrir því að þetta sé ekki skattahækkun á venjulegt fólk.

Virðulegur forseti. Það sem ríkisstjórnin er að leggja til og meiri hlutinn virðist ætla að keyra í gegnum þingið gengur út á það að sambúðarfólk geti ekki lengur nýtt miðjuþrepið ef annar aðilinn er ekki að fullnýta það. Þetta, virðulegur forseti, er skattahækkun. Íbúar í þessu landi munu sjá minni fjármuni í vasanum eftir þessa framkvæmd meiri hlutans.

Virðulegur forseti. Það er alveg kostulegt minnisblað frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu sem birtist með þessu máli öllu þar sem er verið að reyna að færa rök fyrir því að þetta sé ríka fólkið í landinu og að það sé engin ástæða til þess að verja hagsmuni þessa fólks og meira að segja gengið svo langt að það er verið að greina hvar þetta fólk býr.

Virðulegur forseti. Þá get ég bara með stolti staðið hér því að þetta virðast meira og minna vera kjósendur í mínu kjördæmi, þ.e. hlutfall þeirra íbúa sem njóta þessarar ívilnunar er hvað hæst á Seltjarnarnesi og í Garðabæ, reyndar líka Snæfellsbæ, Grýtubakkahreppi, Vestmannaeyjum, Fjarðabyggð, Mosfellsbæ, Kópavogi, Bolungarvík og svo mætti lengi telja.

Virðulegur forseti. Af hverju ætli sveitarfélögin hérna í kringum okkur séu há þarna? Jú, vegna þess að fjölskyldufólk hefur flúið Reykjavík. Í þessum sveitarfélögum býr fjölskyldufólk með fjölda barna á framfæri. Þarna erum við að horfa á það að þetta eru ekkert miklar tekjur sem fólk þarf að hafa. Þetta eru ekki háar tekjur. Ef litið er til þess hver meðallaunin í landinu eru þá er bara fullt af sérfræðingum, við getum nefnt skólastjórnendur eða deildarstjóra í skólum, framhaldsskólunum, við getum nefnt hjúkrunarfræðinga, ljósmæður, sem almennt hafa kannski hærri laun en 1.325.000 kr. á mánuði.

Virðulegur forseti. Fyrr í dag vorum við að samþykkja breytingar á fæðingarorlofslöggjöfinni, mjög góðar breytingar sem við Sjálfstæðismenn styðjum heils hugar. Þetta voru reyndar engar stórkostlegar breytingar því að það eru kannski breytingarnar sem gerðar voru á síðasta kjörtímabili, annars vegar þegar fæðingarorlofið var lengt og hins vegar þegar þakið í fæðingarorlofinu var hækkað. En það sem við vorum að samþykkja núna er að það sé óháð því hver fæðingardagur barnsins er, þ.e. að fjölskyldur sem hafa verið að eignast barn á síðustu mánuðum og eru þá í fæðingarorlofi munu njóta þess um áramótin að þakið hækki í 900.000. Þú þarft að vera með um 1.100.000 kr. á mánuði til að fara upp í þetta þak. Með tekjur yfir 1.100.000 kr. þá ertu að fara upp í þakið því þú færð bara 80% af því sem þú ert alla jafna með í laun. Ætlar einhver að segja mér að það sé ekki fjöldi ungra barnafjölskyldna sem eru einmitt í þessari stöðu að fá núna kannski eftir áramót, þökk sé þessum breytingum sem verið er að gera, 900.000 kr. í laun, eru þá ekki að fullnýta annað þrepið sitt, og hversu eðlilegt væri það þá að hinn makinn fengi að nýta það þrep? Hvernig stendur á því að það sé hægt að færa rök fyrir því að þarna eigi að taka peningana af því að þetta sé einhvers konar skattaleg ívilnun (Forseti hringir.) og það sé fyrst og fremst hátekjufólk sem sé að njóta þessa skattafsláttar eins og hæstv. ríkisstjórn kynnir þetta?

Virðulegur forseti. (Forseti hringir.) Þetta er ekki hægt. Þetta er ekki boðlegt (Forseti hringir.) og ég óska eftir því að fara í aðra ræðu því að ég er langt frá því búin að ljúka máli mínu í þessu mikilvæga skattamáli.

Virðulegi forseti. Mig langar að fara með þessa umræðu aðeins aftur í tímann og velta því upp hver nálgun hinna mismunandi stjórnmálaflokka er á þessi mál þegar þeir eru við stjórn. Mig langar að fara tíu ár aftur í tímann, til 2015–2017. Þá vorum við Sjálfstæðismenn í ríkisstjórn sem var nýtekin við eftir vinstri stjórnina sem lét af völdum 2013. Strax fyrir það kjörtímabil, sem var nú mikið endurreisnarkjörtímabil þar sem við vorum virkilega að taka til eftir hrakfarir vinstri stjórnar, þar sem ríkissjóður var náttúrlega rekinn með halla og það þurfti að snúa þessu við, þá fórum við í skattalækkanir. Við fórum í að afnema vörugjöld og tolla á öllum vöruflokkum sem snúa að rekstri og neyslu heimilanna nema búvörum. Mér reiknast til að framreiknað hafi þetta numið, þ.e. frá 2017 en þetta hófst nú þegar 2015, þetta var gert í ákveðnum skrefum, skattalækkunum á þeim tíma um 18–19 milljarða á heimilin. Við vorum á sama tíma, eins og ég sagði áðan, að ná jöfnuði í ríkisútgjöldum, taka til eftir vinstri stjórn. Að mönnum dytti í hug að fara í skattahækkanir? Nei, það var farið í þetta.

Á þessum tíma lækkuðu stór heimilistæki; sjónvörp, þvottavélar, ísskápar og slíkir hlutir um 20%. Við munum það alveg mörg hver hvað það var á sínum tíma mikil fjárfesting að kaupa sér þvottavél eða ísskáp og hvernig við horfum á það í dag. Það tekur því varla í mörgum tilfellum að láta gera við þessa hluti. Það var oft talað um eftir að við framkvæmdum þessar skatta- og tollalækkanir að verslunin hefði ekki skilað þessu til sín en samkeppnisumhverfið sem verslunin lifir í sýndi svo sannarlega að þessum lækkunum var skilað til neytenda. Í skýrslu sem var unnin í framhaldi af þessu, það var Hagfræðistofnun Háskóla Íslands sem vann hana, sagði í stuttu máli:

„… lækkaði smásöluverð þeirra vara sem hér voru til skoðunar um leið og fyrirkomulagi neysluskatta var breytt. Svo virðist sem lækkun gjalda hafi að mestu skilað sér í vasa neytenda. Álagning kaupmanna lækkaði á flestum vörunum í krónum talið. Þar sem mæld álagning jókst yfir tímabilið fæst ólík niðurstaða eftir því hvaða mælikvarði er notaður á smásöluverð.“

Með öðrum orðum: Lækkunin skilaði sér. Minni fjárbinding af hálfu verslunarinnar í vöruinnflutningi leyfði líka minni álagningu. Þetta gerbreytti öllu samkeppnisumhverfi verslunarinnar í landinu. Fatnaður sem bar 15% toll, gjarnan ofan á toll sem hafði verið tekinn í Evrópusambandinu, hvarf. Sama átti við um öll þessi vörugjöld af þessum stóru og smáu tækjum.

Það er fróðlegt, virðulegur forseti, að bera þetta saman við áherslur núverandi ríkisstjórnar. Veltum aðeins fyrir okkur aðstæðum ríkisstjórna á kjörtímabilinu 2013–2016 annars vegar, þar sem var verið að koma út úr þessu vinstristjórnaráfalli sem við urðum fyrir 2009–2013 og búinu sem ríkisstjórnin tekur við í dag, þar sem kaupmáttur launa hefur aukist stórkostlega, aldrei eins í lýðveldissögunni, þar sem skuldahlutfall heimilanna og fyrirtækja er það lægsta sem hefur verið, eignastaða heimilanna er sú sterkasta sem nokkru sinni hefur verið, vanskil í bankakerfinu heyra til undantekninga, hafa aldrei verið lægri — núverandi ríkisstjórn reyndi þegar hún kom til valda að tala það upp að hún væri að taka við svo erfiðu búi. Niðurstaða ríkisreiknings frá síðasta ári sýndi svo ekki verður um villst að búið var alveg stórkostlega gott. Raunverulegur halli á ríkissjóði var bara rétt eitthvað á annan tug milljarða. Það var öldin önnur 2013–2015 þegar við réðumst í þessar umfangsmiklu skattalækkanir.

Það vill svo til að þessir sirka 20 milljarðar sem við tókum ákvörðun um að lækka skatta um, til að örva atvinnulíf, efla verslun og samkeppni og lækka verðbólgu og koma heimilunum til hjálpar, er svipuð tala og þessi ríkisstjórn er að reyna að hækka skatta um. Það getur ekki verið meiri augljós munur, virðulegur forseti, á því hvað það skiptir miklu máli hvaða flokkar eru við völd. Þetta er stórkostlega skýr mynd.

Það er alveg magnað að þessir flokkar sem komust til valda undir þeim loforðum að hækka ekki skatta, fyrirheit sem voru ítrekað gefin í aðdraganda kosninga, skuli núna vera á þessari vegferð. Það er merkilegt að fólkið sem er úr þessum vinstri flokkum skuli ekkert læra. Það tekur nefnilega tíma fyrir þá sem taka við af þessum vinstri flokkum, þegar þessi vinstri stefna hefur fengið að grassera, að hreinsa til. Við fórum yfir það hér í dag með þessi kílómetragjöld hvers lags vágestur er hér á ferð. Það er ekki hlustað á einn einasta umsagnaraðila, það er eins og umsagnarferli og annað sem lögbundið er hér á Alþingi, þar sem við eigum að fá hagsmunaaðila og aðra til að segja sínar skoðanir á málunum — þá er magnað að það er ekki ein einasta umsögn sem er jákvæð gagnvart þessu. Aðilar vinnumarkaðarins, hvort sem er í verkalýðshreyfingu eða Samtökum atvinnulífsins, leggjast allir á sömu árarnar, a.m.k. að þessu verði frestað, a.m.k. að þetta verði skoðað betur.

Það sama á við um vörugjöldin sem við erum að tala um núna. Einhverjir hafa haldið því fram að þetta séu ekki álögur á fólkið í landinu þegar venjulegur heimilisfólksbíll fer úr því að hækka bara eins og Yarisinn um 850.000 upp í svona miðlungsjeppling eins og Toyota Rav um 1.250.000. Þetta eru upphæðir sem skipta fólk máli. Þetta skiptir gríðarlegu máli. Þjóðhagslega skiptir máli að þessi viðskipti séu örari, bílaleigurnar geti blómstrað, að við getum verið að stefna að því að vera með yngri bílaflota.

Niðurstaðan af þessu, virðulegur forseti, er að við alls ekki sambærilegar aðstæður, miklu erfiðari aðstæður á kjörtímabilinu 2013–2016, þar sem við Sjálfstæðismenn vorum með stjórn í fjármálaráðuneytinu og lækkuðum skatta, lækkuðum tolla og vörugjöld sem nam nálægt 20 milljörðum á ári, þá er ríkisstjórnin sem er núna við völd við miklu betri aðstæður að hækka skatta á heimilin í landinu og atvinnulífið um sambærilega tölu, 20 milljarða.

Virðulegur forseti. Við stöndum hér og ræðum þetta að vanda á aðventunni, fjárlögin, og skattapakkana. Það er auðvitað von okkar í minni hlutanum með þessum erindum okkar hér (Forseti hringir.) að með einhverjum hætti fáum við fólk til að íhuga betur þau hættulegu skref sem er verið að stíga. (Forseti hringir.) Það er von okkar. Við munum halda áfram eitthvað (Forseti hringir.) en síðan er það auðvitað á ábyrgð þessara flokka sem hér eru í ríkisstjórn að fylgja þessu eftir og láta fólkið finna fyrir skattahnefanum í aðdraganda jóla.

(Forseti (EÁs): Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutíma.)

Frú forseti. Já, þetta er sannarlega heilmikil skattastjórn. Þessir skattar sem koma núna í aðdraganda jólanna — það verður nóg um að tala, frú forseti, í jólaboðunum sem fram undan eru. Vörugjaldahækkun á bíla, 7,5 milljarðar. Niðurfelling samnýtingar skattþrepa milli hjóna, 2,8 milljarðar. Niðurfelling á ónýttum persónuafslætti til greiðslu fjármagnstekjuskatts, 700 milljónir. Kílómetragjaldið, 3,3 milljarðar. Það er af nógu að taka.

Ég held, frú forseti, að í jólaboðunum muni mest vera talað um kílómetragjaldið. Þótt það sé kannski ekki hæsta upphæðin þá held ég að fólk sé mest andsnúið kílómetragjaldinu. Ég held að gamla fólkið, frú forseti, verði svolítið hrætt og sé svolítið hrætt við þetta. Það er hrætt við umstangið, álagninguna, áætlanirnar, leiðréttingarnar og samskipti sín við skattinn og þá aðila sem skrá þessa stöðu niður. Þetta er gert 12 sinnum á ári þannig að ég er hræddur um að þetta gæti orðið svolítið þungt í vöfum, sérstaklega fyrir fólk sem er ekki fært á tölvur. Ég held að það geti verið svolítið kvíðvænlegt fyrir þetta fólk að fá á sig álagningar sem eru kannski langt umfram það sem viðkomandi er að keyra.

Kílómetragjaldið, frú forseti, hvert á það að renna? Það á að renna í uppbyggingu vega, innviða eins og sagt er. En það var líka sagt hér í sumar, frú forseti, þegar lagðar voru auknar álögur á sjávarútveginn, 7 komma eitthvað milljarðar. Þá var viðkvæðið að þetta myndi fara til innviðauppbyggingar um landið, sérstaklega í þeim byggðum og nálægt þeim byggðum sem væru að greiða þetta gjald. Og hvað er nú að marka loforð ríkisstjórnarinnar að þessu leytinu til?

Ég er hérna með bókun frá bæjarráði Vestmannaeyja frá fundi þess í dag eða í gær sem þingmönnum Suðurkjördæmis og ríkisstjórninni var send þar sem segir, með leyfi frú forseta:

„Samgönguáætlun ber þess ekki merki í formi verkefna að aukin veiðigjöld skili sér til baka í innviða- og samgönguuppbyggingu í þeim sveitarfélögum þar sem aukin gjaldtaka kemur þyngst niður.“

Frú forseti. Samgönguáætlun ber ekki með sér að þessi aukna gjaldtaka í sjávarútvegi renni til innviða. Þetta segja Vestmannaeyingar. Síðan segir, með leyfi frú forseta:

„Bæjarráð lýsir vonbrigðum með að uppbygging samgönguinnviða skuli ekki vera í samræmi við þau loforð sem gefin hafa verið m.a. þau að hækkun veiðigjalda yrðu nýtt í að bæta samgönguinnviði á þeim svæðum þar sem mest hækkun varð.“

Svikin loforð, frú forseti. Við erum að horfa upp á svolítið svoleiðis. Ég minni bara á að Viðreisn og Samfylking lofuðu því fyrir kosningar að þau myndu ekki hækka skatta og bættu svo við á venjulegt fólk. Það fer nú að vera leitun að þessu venjulega fólki því mér sýnist þessir skattar lenda á næstum öllum; eins og vörugjaldið lendir á öllum þeim sem kaupa sér bifreiðar því að bifreiðar munu hækka um 10–20%. Kílómetragjaldið sem hækkar um 3,3 milljarða lendir á öllum þeim sem aka. Samnýting skattþrepa sem á að fella niður lendir á öllum þeim sem eru með misjafnar tekjur og hafa hingað til nýtt sér ónýtt skattþrep tekjulægri maka. Það er þá ekki venjulegt fólk heldur. Nú ónýttur persónuafsláttur til greiðslu fjármagnstekjuskatts á að skila 700 milljónum. (Forseti hringir.) Þetta er greinilega ekkert venjulegt fólk. Við þurfum því að fara að auglýsa eftir því hvaða fólk það er.

Virðulegur forseti. Við erum enn þá að ræða svokallaðan bandorm sem hv. þm. Vilhjálmur Árnason kallar réttilega skattaorm því skattatillögurnar sem hér er verið að leggja á borð fyrir þingheim og almenning eru æðimargar, ótrúlega margar í raun miðað við þau kosningaloforð sem voru viðhöfð mjög skýrt hér í aðdraganda kosninga og á nú svona hressilega ekki að standa við þegar ekki er lengra liðið á kjörtímabilið en raun ber vitni. Það vekur ákveðna undrun núna þegar jólasveinarnir eru að koma til byggða að þá þramma þeir hér um sali þingsins, skattastaur, gjaldagaur og fleiri góðir almenningi eflaust ekki til mikillar gleði en við reynum að standa hér og benda á að hér er verið að ganga of langt og of geyst. Hér er verið að svíkja mjög skýr loforð sem eru rétt rúmlega ársgömul þannig að það veldur áhyggjum. Við vitum að það er ekki með svona plástrabyrðum á almenning sem við búum til ákjósanlegt umhverfi, hvorki fyrir ríkissjóð né samfélagið allt í heild, þannig að við höfum í þessari umræðu bæði verið að koma á framfæri okkar gagnrýni á hvað blasir við að verði til mikils skaða, þá kannski sérstaklega fyrir ferðaþjónustuna. Það var sjávarútvegurinn sem fékk að finna fyrir því af hálfu ríkisstjórnarinnar í sumar og núna er komið að ferðaþjónustunni. Síðan er það bara hið venjulega fólk í þessu landi sem fær að finna fyrir því. Við höfum því reynt að koma með tillögur sem við teljum að væru til batnaðar í þessu samhengi. Mig langar að reifa þær tillögur sem 2. minni hluti efnahags- og viðskiptanefndar, sem er sú sem hér stendur og hv. þm. Vilhjálmur Árnason, hefur komið fram með, því auk þess að gagnrýna harðlega áform meiri hlutans um þessar óhóflegu skattahækkanir, þá höfum við lagt fram þessar breytingar. Þær breytingar er að finna í breytingartillögu við 2. umræðu á þskj. 256 fyrir áhugasama. Þar er lagt til að fallið verði frá því að afnema heimild hjóna og sambúðarfólks til samnýtingar á skattþrepum, enda sé það ekkert annað en aðför að fjölskyldum í landinu. Tilgangur breytingartillögunnar er að tryggja að hjón og sambúðarfólk geti áfram samnýtt skattþrep því óumdeilt er að samnýtingin létti undir með fjölskyldum og veiti þeim svigrúm til að takast á við áskoranir hversdagsins. Það er jafnframt lagt til að einstaklingar geti áfram nýtt hluta ónýtts persónuafsláttar til greiðslu fjármagnstekjuskatts og að heimild til skattfrjálsrar ráðstöfunar á séreignarsparnaði inn á húsnæðislán verði framlengd um eitt ár fyrir alla að svo stöddu þar til það er vonandi hægt að finna varanlegra fyrirkomulag. Þá er lagt til að stimpilgjöld af kaupum einstaklinga á íbúðarhúsnæði verði afnumin.

Það er ljóst, frú forseti, að kílómetragjald og hækkun vörugjalda af ökutækjum munu leiða til færri nýskráninga ökutækja á næsta ári og frekari verðhækkana á útleigu ökutækja. Það er ljóst að samkeppnishæfni ferðaþjónustunnar mun skaðast mjög ef af þessum áformum ríkisstjórnarinnar verður með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á fjölda ferðamanna og verðmætasköpun hér á landi í ferðaþjónustu og tengdum greinum. Í umsögn Samtaka verslunar og þjónustu kemur fram að það hljóti að teljast einsdæmi að ráðist sé í svo viðamiklar breytingar á skattkerfi með svo þröngan skattstofn svo skömmu fyrir áramót og hér er gert. Það er lágmarkskrafa að stjórnvöld gæti að því að fyrirtæki í landinu búi við fyrirsjáanleika, sérstaklega gagnvart svo viðamiklum breytingum, ella verði neikvæð áhrif breytinganna mun meiri. Skattahækkunin sem boðuð er með hækkun vörugjalda nemur 7,5 milljörðum kr. á ári, eða hátt í 67% hækkun tekna af vörugjöldum milli ára og samsvarar 19% hækkun tekna af skattlagningu ökutækja og eldsneytis, hvorki meira né minna. Ef tekið er tillit til tekjuáhrifa frumvarps til laga um kílómetragjald er heildarskattahækkun á ökutæki og eldsneyti um 11 milljarðar kr. milli ára.

Við vitum að hærri skattar hafa áhrif á verð til hækkunar sem síðan hefur áhrif á eftirspurn eftir þeirri vöru sem um ræðir. Áhrif skattahækkana á verð og eftirspurn sjást nú glögglega í þeirri tölfræði sem liggur fyrir um sölu nýrra bifreiða á síðustu mánuðum, þar sem fólk og fyrirtæki keppast við að tryggja sér eintak á „gamla verðinu“, þ.e. áður en skattahækkanir koma til framkvæmda. Við í 2. minni hluta lýsum áhyggjum af áhrifum þeirra miklu skattahækkana sem boðaðar eru í frumvarpinu á verðbólgu í landinu. Í því sambandi má nefna að vísitala neysluverðs er þannig samsett að verð nýrra bifreiða hefur talsverð áhrif á vísitöluna. Þá er í frumvarpinu gert ráð fyrir að krónutölugjöld, svo sem áfengisgjöld, hækki um 3,7% í samræmi við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins þrátt fyrir að verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands sé 2,5%. Að okkar mati mun þessi ákvörðun stuðla að enn meiri verðbólgu. Það er rétt að staldra aðeins við þennan punkt, frú forseti, því ég held að það sé óhætt að fullyrða að síðustu kosningar snerust ekki hvað síst um að kjósendur þessa lands vildu gjarnan sjá fram á einhverja ábyrga afstöðu gagnvart því risaverkefni að ná niður verðbólgu og vöxtum. Það er eitt stærsta hagsmunamál allra heimila á Íslandi. Það er með nokkrum ólíkindum að ríkisstjórnin sem með sínum loforðum um að hækka ekki skatta og loforðum um að ná tökum á verðbólgu og vöxtum skuli í sínu fyrsta fjárlagafrumvarpi koma með frumvarp sem mun að öllum líkindum, svo ekki sé fastar að orði kveðið, valda meiri verðbólgu. Það er eiginlega með ólíkindum að það sé staðan en það er engu að síður staðan.

Varnaðarorð Sjálfstæðismanna hafa þegar borið árangur og það er vel. Meiri hlutinn hefur séð að sér og dregið til baka áform sín um stórfelldar breytingar á erfðafjárskatti sem voru bæði skaðlegar og illa útfærðar. Þeim viðsnúningi ber að fagna. En betur má ef duga skal og vonast sú sem hér stendur til þess að fallist verði á þær breytingartillögur sem lagðar voru fram af hálfu fulltrúa 2. minni hluta í efnahags- og viðskiptanefnd. Það eru kannski ekki alltaf jólin í þeim efnum en það er hægt að leyfa sér að vona.

Mig langar í lokin að fá að nefna örstutt að það er líka mikilvægt að bregðast við þeirri stöðu sem ríkir nú á húsnæðismarkaði með aðgerðum sem auðvelda fólki að eignast íbúðarhúsnæði. Því höfum við lagt áherslu á að stimpilgjald vegna kaupa einstaklinga á íbúðarhúsnæði verði afnumið. Stimpilgjald, sem er hreinn og beinn skattur á fasteignaviðskipti, hækkar viðskiptakostnað, dregur úr framboði og rýrir hlut kaupenda og seljenda.

Frú forseti. Allar þær skattahækkanir sem ríkisstjórnarflokkarnir leggja hér til þýða að seilast á dýpra í vasa skattgreiðenda, þ.e. venjulegs fólks, fjölskyldna og fyrirtækja. Ríkisstjórnarflokkarnir velja að fara leið skattpíningar þar sem þeir geta ekki komið sér saman um hagræðingaraðgerðir þrátt fyrir mikinn blaðamannafund þess efnis í byrjun árs og treysta sér að öllum líkindum ekki heldur til að draga úr útgjaldavexti ríkisins því útgjaldavöxtur ríkisins á milli ára er ótrúlegt en satt heilir 143 milljarðar sem er með ólíkindum mikið og það er með ólíkindum að það eigi að leyfa sér að senda reikninginn fyrir þessum útgjaldaauka, ekki öllum en hluta af honum, til venjulegs fólks í þessu landi með auknum sköttum. Ég tala nú ekki um þegar allt bendir til þess að það muni auka verðbólgu í þessu landi þegar við megum síst við því.

Virðulegur forseti. Ég nefndi það í annarri ræðu minni að vörugjöld hafa almennt verið afnumin af vörum. Það sem eftir var af vörugjöldum var almennt af fatnaði og skóm og þau vörugjöld voru afnumin fyrir kannski tæpum tíu árum síðan. Það er fagnaðarefni og það var gæfuspor að afnema vörugjöldin sem voru angi af gamalli tíð þegar vörur hér voru tollaðar upp í rjáfur og hindruðu þannig verslun og viðskipti á milli landa og gerðu ekkert annað en að leggja byrðar á heimilin í landinu.

Vörugjöldin voru afnumin en eftir standa vörugjöld af bifreiðum. Það á að afnema vörugjöld af bifreiðum alveg eins og við afnámum vörugjöld af fatnaði og skóm fyrir tæpum tíu árum og öðrum vörum líka, húsgögnum og þessari almennu neysluvöru. Það á að afnema vörugjöldin af bifreiðum. Hvernig vilja menn fara með bíla? Bara nákvæmlega eins og með allar aðrar vörur. Það á að leggja virðisaukaskatt á bifreiðar og til að mæta tekjutapi sem ríkið vill hafa af bifreiðum þá er sjálfsagt að skattleggja bifreiðar miðað við notkun þeirra. Slíkt er a.m.k. ein leið. En það verður að láta af þessari gerræðislegu skattlagningu sem nú stendur yfir á hendur heimilisbílnum sem felst í vörugjöldum og mikilli hækkun vörugjalda með þessu frumvarpi, ofan á ofurskatta í formi bifreiðagjalds, eldsneytis og nú síðast, sem verður innleitt hér um áramótin, kílómetragjalds. Þetta er ekkert annað en ofurskattlagning á bifreiðaeigendur, ofurskattlagning á venjulegt fólk. Allir landsmenn eiga bíla eða nota bíla í nokkuð ríkum mæli með beinum eða óbeinum hætti. Þetta er auðvitað ekkert annað en skattlagning á venjulegt fólk.

Til að setja þetta í eitthvert samhengi þá vil ég nefna að jafnvel þótt vörugjöldin væru felld niður, eins og ég er að óska eftir og hef barist fyrir í öllu mínu pólitíska lífi, þá væru bílaeigendur samt að greiða miklum mun meira en sem nemur kostnaði við vegina, af því að þessi hækkun sem hér er boðuð er réttlætt af hálfu ríkisstjórnarinnar með því að það þurfi að fjármagna vegina. Í dag eru beinar tekjur af bifreiðaeigendum tæpir 80 milljarðar en það er ekki áformað annað en að tæpir 50 milljarðar fari til vegagerðar á árinu.

Í því sambandi hefur líka verið nefnt af hálfu ríkisstjórnarinnar að þessi hækkun á vörugjöldum sem nú er boðuð um 7,5 milljarða skili þeirri niðurstöðu að vörugjöldin séu 1,7% af vergri landsframleiðslu. Þetta eru ný rök sem ég hef ekki áður heyrt fyrir skattheimtu, að hún þurfi að haldast í einhverju ákveðnu hlutfalli af vergri landsframleiðslu. Ég hlýt auðvitað að spyrja: Á það bara við alveg sama hvernig gengur í þjóðfélaginu, hvernig gengur í hagkerfinu? Á alltaf að núa skattgreiðendum um nasir að verg landsframleiðsla hækki og þá þurfi að hækka skatta og ef hún lækki þá þurfi hún að lækka? Ég veit ekki hvaðan þessi hagfræði kemur að það þurfi að binda skattlagningu og það sé eðlilegt að binda skattlagningu við verga landsframleiðslu. Það er í hæsta máta óeðlilegt að binda skattlagningu með þessum hætti og rígbinda sig í það að þetta hlutfall, 1,7%, sé hið rétta hlutfall. Skattgreiðendur, jafnvel líka þeir sem enga skatta borga nema óbeina kannski, eiga að njóta þess þegar vel gengur í hagkerfinu og í efnahagslífinu og eiga ekki að þurfa að sæta því að skattar verði hækkaðir (Forseti hringir.) og árangur í efnahagslífinu þannig tekinn frá hinum venjulega manni með því að leggja hærri skatta á hinn venjulega mann eins og þessi ríkisstjórn boðar núna.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir prýðisgóða ræðu eins og hennar er von og vísa. Ég tek undir vangaveltur hennar varðandi verga landsframleiðslu og tengingu við álögur á bifreiðar eða jafnvel eldsneyti. Hið opinbera er að leggja á svokallaða krónutöluskatta sem eru 3,7%, mun hærri en t.d. verðbólgumarkmið Seðlabankans. Nú hefur stigið fram á sviðið m.a. verkalýðsleiðtoginn Vilhjálmur Birgisson og bent á það hvaða áhrif þetta getur í rauninni haft á þróun verðbólgu og hvaða áhrif þetta hefur t.d. á skuldir heimilanna. Hann bendir réttilega á að ríkið sitji ekki við sama borð og aðrir hvað það varðar. Ég vil t.d. nefna að í þeim bransa sem ég er í höfum við stundum verið að semja við ríkið af því að í lyfjabransanum getur þú hvorki ákveðið heildsölu- né smásöluverð á lyfjum. Það er ákvarðað með opinberum hætti en um ansi langan tíma hefur ríkið neitað að hækka til þess að gjaldskráin haldi í raun í við verðbólgu. Er þetta ekki óttalegur tvískinnungur hjá ríkinu eins og venjulega, að það sem gildir um almenning og jafnvel fyrirtæki eigi ekki við um ríkið? Er það ekki dálítið undarleg afstaða í ljósi þess að það eru nákvæmlega sömu rök notuð þegar t.d. er verið að gera samninga við opinbera starfsmenn?

Virðulegur forseti. Þetta er alveg rétt hjá hv. þingmanni. Menn þekkja þetta hugtak, höfrungahlaup, í kjarasamningum. Við sem erum a.m.k. í stjórnmálum og höfum það verkefni að móta stefnuna til framtíðar viljum ekki bara taka ákvarðanir byggðar á ástandinu nákvæmlega í dag heldur viljum við reyna að hafa einhvern fyrirsjáanleika og marka stefnu til framtíðar, ekki síst stjórnvöld á hverjum tíma. Hvaða ríkisstjórn sem situr á hverjum tíma hefur auðvitað goldið varhug við því að menn fari í höfrungahlaup í kjarasamningum og elti hver annan vegna þess að menn vita að launahækkanir sem ekki er innstæða fyrir í efnahagslífinu valda verðbólgu sem veldur síðan rýrnun kaupmáttar sem aftur kallar á kröfu um hækkun launa. Það er skynsamlegt af stjórnvöldum á hverjum tíma að halda þessu á lofti og líka skynsamlegt fyrir stjórnmálamenn í hvaða flokki sem er að reyna að tempra þetta, sjá til þess að svona víxlverkun eigi sér ekki stað.

Sömu lögmál eiga við um skattheimtu ríkisins. Ef ríkið gengur á undan með því fordæmi sem það er að gera hér, að hækka gjöld umfram t.d. verðbólgumarkmið Seðlabankans eða jafnvel bara hækka gjöld — það á auðvitað ekki að vera náttúrulögmál að krónutölugjöldin sem við þekkjum úr bandorminum þurfi að hækka. Það er ekki náttúrulögmál. Ríkið á að ganga á undan með góðu fordæmi og slaka á þessari gjaldheimtu og búa þannig til slaka í hagkerfinu þannig að það sé ekki þrýstingur á hækkun launa og þar fram eftir götunum. En því miður virðist þessi ríkisstjórn ekki bara ætla að halda í við eitthvert verðlag heldur er hún að hækka þessa krónuskatta umfram það sem ætti í raun að vera að gera ef miðað væri við verðbólgumarkmið Seðlabankans.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin og er hjartanlega sammála henni hvað þetta varðar. Mig langar að spinna þennan þráð aðeins áfram. Þetta er fyrsta fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar og það hafa verið ansi margar afsakanir, t.d. á síðasta þingvetri þar sem var í raun verið að kvarta undan því að menn hefðu verið að taka við mjög slöku búi, og ég ætla að leyfa mér að segja, afsökuðu kannski ákveðið metnaðarleysi með því að ætla að nota þá áætlun sem lá fyrir hjá fyrri ríkisstjórn. Ef við munum rétt þá var gert sérstakt hlé á samningaviðræðum ríkisstjórnarinnar til þess að taka stöðuna vegna þess að það hafði komið í ljós að rekstur ríkisins var mun lakari en þau höfðu talið eða réttara sagt, það mátti skilja á þeim eins og hefði verið gefið upp, sem mér fannst nú reyndar ótrúlegt því það lá alveg fyrir hvernig stefna þeirrar ríkisstjórnar væri. Þó að það megi margt neikvætt segja um þá ríkisstjórn þá var engu að síður gert ráð fyrir því að hægja verulega á útgjaldaaukningunni og nýta aukinn kraft í atvinnulífinu til að greiða upp skuldir eða minnka halla.

Ég ætla að athuga með hv. þingmann því nú er þetta fyrsta fjárlagafrumvarp þessarar ríkisstjórnar og maður skilur það alveg með Samfylkinguna að hún skuli leggja svona mikla áherslu á skattana en ég verð að lýsa því yfir og fá álit hv. þingmanns á því: Hvað er að gerast með Viðreisn? Hvernig stendur á því að Viðreisn er nákvæmlega á þessum stað að það má hreinlega segja að þau séu komin ótrúlega langt til vinstri? Hér voru t.d. kynntar sparnaðartillögur, maður sér enga af þeim í þessu fjárlagafrumvarpi, bara ekki nokkra.

Virðulegur forseti. Það hvarflaði að mér að bílstjórinn í þessari þjóðarrútu sem ríkisstjórnin er sé formaður Flokks fólksins sem birti af sér myndskeið á Facebook og samfélagsmiðlum þar sem hún sat í, ekki reyndar bílstjórasætinu heldur í farþegasætinu af því hún er með bílstjóra og keyrir svo sem ekki sjálf, en hún sat í farþegasætinu og gaf út skipanir til ríkisstjórnarflokkanna, til samflokka sinna, um útgjaldafrumvarp, eitt tiltekið útgjaldafrumvarp sem Flokkur fólksins hefur haft á heilanum, eitt af mörgum. Það eru öðrum þræði kannski bara þessi útgjaldafrumvörp sem eru að renna hérna í gegn sem valda því auðvitað að ríkisstjórnin og hæstv. fjármálaráðherra hefur ekkert svigrúm til þess t.d. að taka tillit til þeirra breytingartillagna sem liggja fyrir í þessum bandormi eða öðrum útgjaldamálum hér. Hann hefur ekki svigrúm vegna þess að boginn er spenntur svo hátt í fjárlagafrumvarpinu þegar kemur að útgjöldum að það er ekkert svigrúm til að bregðast við jafnvel alvarlegustu ábendingum og ábendingum um galla á einstökum málum sem koma hér fram og ekki einu sinni ábendingum og hóflegum óskum um að fresta sumum útgjaldamálum. Nei, það er ekki viðlit og Viðreisn og Samfylkingin láta þetta yfir sig ganga til þess, ég veit það ekki, að límið í þessari ríkisstjórn haldi, sem er augljóslega Flokkur fólksins sem leggur ekkert til hér nema útgjöld á útgjöld ofan.