Frú forseti. Ég hef farið ágætlega yfir þá galla sem mér finnst vera á máli um nýja kílómetraskatta. Ég hef þó fengið fyrirspurnir um hvaða áhrif þetta hafi nákvæmlega, þ.e. af hverju er ekki hægt að samþykkja þetta 1. janúar 2026, eftir fimm og hálfan virkan dag? Skatturinn hefur nú verið í tvö ár að innheimta kílómetragjöld af rafmagnsbifreiðum en enn eru miklir annmarkar á kerfinu og flækjustig er mikið. Hins vegar ætlar Skatturinn að reyna að vera tilbúinn með reikninga sem koma 1. febrúar. Er þá sanngjarnt að fyrirtækjum úti í bæ sé gert að vera tilbúin með sín kerfi á fimm og hálfum virkum degi þegar fyrir liggur að þar inni eru jólahátíðarnar þegar margir eru í fríi?
Nú hef ég stuttan tíma og langar mig því að fara yfir nokkur atriði fyrir fólk til að átta sig á. Ég ætla að einbeita mér að fyrirtækjunum en ég er búin að fara aðeins yfir einstaklingana. Til að mynda hefur þetta eðlilega mikil áhrif á bílaleigurnar. Þær eru með mörg þúsund bíla. Hvað gerist eftir að bílaleigurnar og viðskiptavinir þeirra hafa fyllt tankana fyrir áramót? Kannski leigir einhver bíl 27. desember og skilar honum 4. janúar. Á þá að vera tvöföld skattheimta? Á bæði að borga fyrir bensínið með öllum gjöldum fyrir áramót og svo nýja kílómetraskatta eftir áramót? Ein bílaleiga hér í bæ er búin að reikna út hvað þetta muni hugsanlega kosta: 30 milljónir.
Svo getum við til að mynda talað um kílómetrastöðuna. Þessir bílar eru í útleigu. Það er ekki gefinn mikill tími til að hagræða því hvernig best sé að lesa af bílunum. Hvernig á bílaleiga með mörg þúsund bíla, til að mynda er ein með 8.000 bíla, að gera þetta? Hún fékk ekki skýr svör. Ráðuneytið vissi það ekki og Skatturinn taldi vænlegast að hringja bara í alla þessa aðila en var samt ekki alveg viss ef ég skil málið rétt. Ef bílaleigan finnur einhverja til að hringja þessi 8.000 símtöl fyrir sig 1. janúar, mun Skatturinn taka það gilt? Það er svolítið mikilvægt að það liggi fyrir vegna þess að í þessu frumvarpi eru sektarheimildir, ef ég man rétt, fyrir 100 milljónir ef réttum upplýsingum um kílómetraskatt er ekki skilað. Það er ógerningur fyrir flest fyrirtækin, mörg þeirra sem eru með flestu bílana, að fylgja þessum lögum. Við getum því ekki leyft okkur að setja lög á Alþingi sem við vitum að er ekki hægt að fylgja. Þó að Skatturinn væri mögulega tilbúinn akkúrat núna, þótt hann hafi ekki verið það síðustu tvö ár, eru olíufélögin tilbúin? Nú liggur fyrir að nótur frá olíufélögunum verða að sýna sundurliðun á gjöldum. Hvernig eiga olíufélögin að vera tilbúin 1. janúar að framfylgja þessum lögum? Vissulega er flækjustigið mikið fyrir einstaklinga en fyrir lögaðila er það ógerningur, það liggur fyrir. Bara það að innheimta þessa nýju skatta fyrir ríkið mun kosta fyrirtækin tugmilljónir ef ekki hundruð milljóna í færslugjöld. Nú eru bílaleigurnar auðvitað búnar að leigja út bíla og geta ekki bætt við þessum sköttum á bifreiðarnar. Ég er með heilan lista sem ég hef fengið sendan víða að þar sem bent er á gallana í þessu kerfi. Ein bílaleiga sendi mér til að mynda upplýsingar um bifreið þar sem búið var að rukka fyrir einn bíl, rafmagnsbifreið, 20 milljónir of mikið sem tók yfir mánuð að fá endurgreitt. — Ég er því miður runnin út á tíma.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Ég átta mig á því að hún hefði viljað hafa hana mikið lengri. Þrátt fyrir að við séum að ræða þetta mál í 3. umræðu, og við erum búin að ræða það mikið, er alltaf að renna betur og betur upp fyrir manni hvurs lags óskapnaður þetta mál er í framkvæmd. Í mínum huga er þetta algjört dellumál. Ef menn hefðu viljað, eins og vinstri menn eru, hækka skatta og gjöld hefði það verið mjög auðveld framkvæmd, í staðinn fyrir að fara í það flækjustig að senda reikninga á 300.000 ökutæki á landinu með hundruð milljóna kostnaði fyrir bílaleigurnar, að hækka verðið á dælunni, hækka bara olíugjaldið. Það hefði ekki kostað það að [email protected] brynni yfir af tölvupóstum frá fyrirtækjum og einstaklingum sem voru að finna út úr því hvernig þeir ættu að skrá þetta kílómetragjald o.s.frv. Það hefði ekki þýtt að bílaleigurnar tækju á sig tugi og hundruð milljóna í vangreidd kílómetragjöld frá notendum sínum á næsta ári. Mig langar að spyrja hv. þm. Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur: Er hv. þingmaður ekki sammála þessari nálgun? Við erum löngu hætt að berjast fyrir því að hér verði lækkaðir skattar og gjöld, það virðist vera algerlega lífsins ómögulegt með þessa ríkisstjórn, en ef hún ætlar að hækka skatta, er hv. þingmaður ekki sammála mér í því að best hefði verið fyrir hana að hækka olíugjaldið á dælunni og auðvelda lífið fyrir alla landsmenn og fyrirtækin í landinu?
Frú forseti. Jú, ég er sammála því. Það hefði verið einfaldast að halda óbreyttu kerfi. Í því kerfi borga þeir sem nota. Ef þú ert á stórum trukk þá þarftu meira bensín eða dísil og þú borgar fyrir það. Það kerfi hefði átt að fá að renna sitt skeið og ástæða er fyrir því að ekkert annað land hefur tekið upp kílómetragjald með viðlíka hætti. Þess vegna tek ég heils hugar undir þetta og langar að benda á að gjalddagi Skattsins verður oft áður en til að mynda bílaleigur, af því að um þær er rætt, fá greitt fyrir þjónustu sína. Bílaleigurnar leigja bílinn og þurfa að borga skattinn, búið er að skila bílnum en svo kemur kortauppgjörið mögulega seinna. Það er flækjustig á öllum sviðum. Auðvitað hefði þetta átt að vera á dælunni. Ef þau ætla að fara í þessa vegferð hefði átt að vera lykilpunktur að fyrirtæki geti framfylgt lögunum. Það er lykilpunktur ef þau ætla að fara í þessa slæmu vegferð. Það er ekki hægt að fara í hana vitandi það með opin augu að fyrirtækin sérstaklega geta ekki fylgt lögunum. Nú er alveg á hreinu að það er ekki hægt. Svo liggur líka fyrir að einstaklingar, eins og sagt var áðan, sem keyra til að mynda á bílunum sínum í Evrópu þurfa að borga kílómetraskatt fyrir það hér heima og veggjöld úti. Því er fullt af alls konar tvísköttun í frumvarpinu eins og það er núna.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur fyrir fyrra svar hennar. Nú held ég að búið sé að selja 400.000–500.000 bílaleigudaga á næsta ári og kílómetragjaldið er ekki inni í því. Svo eru þessi vandkvæði fyrir bílaleigurnar, eins og fram hefur komið, þegar rafbílaflotinn er í kringum 6–8% af bílaleigubílum, að innheimtan á kílómetragjöldunum á rafbílana er á milli 70% og 90%. Það er reynslan og nú á að setja alla bílana undir. Vandamálið er að senda þarf reikning eftir á og ekki er hægt að færa þetta af Visa-kortinu sem var gefið upp þegar bíllinn var leigður. Þá getur viðkomandi ferðamaður verið kominn til Kaliforníu eða Ástralíu og hugsað með sér að hann þurfi ekkert að borga þennan reikning. Miðað við þá reynslu sem bílaleigurnar hafa munu þær taka á kassann, beint á eigin reikning 70–90%.
Mig langar að spyrja hv. þingmann um alvarleika þess að allar þessar hækkanir, vörugjöld á bifreiðar, kílómetragjaldið ásamt hækkun á húsaleigu og annað, muni líklega verða til þess að vísitala neysluverðs hækki um 1% og hafi þar af leiðandi áhrif á verðtryggðar skuldir heimilanna. Kílómetragjaldið er hluti af þessu. Finnst hv. þingmanni það ekki ábyrgðarhluti þegar settir eru svona gríðarlega háir skattar á heimili og fyrirtæki að hugsa ekki út í hliðarafleiðingarnar sem hafa áhrif til hækkunar á verðbólgu og verðtryggðar skuldir heimilanna?
Jú, það er mikill ábyrgðarhluti og við öll vorum blekkt með því að ríkisstjórnin ætlaði að setja það í forgang að ná niður vöxtum og verðbólgu. Meira og minna öll mál sem hingað koma stuðla að hinu gagnstæða, eins og þetta. Það er eiginlega sorglegt. Til að koma aðeins inn á það sem hv. þingmaður sagði um tapaðar kröfur þá ætlar ríkið ekki að taka neitt af þeim á sig. Beinn kostnaður bílaleigna á Íslandi er ekki talinn í tugum milljóna heldur fer sennilega yfir einhverja milljarða. Beinn kostnaður ríkisins verður mörg hundruð milljónir. Þetta kostar olíufélögin eitthvað og einstaklinga. Það er meiri kostnaður við stærra bákn. Ég vil minna á að í þessu frumvarpi eru ekki bara kílómetraskattar heldur einnig skattar á sjávarútveginn. Ég velti því fyrr upp hvort það geti verið að ríkisstjórnin, sem við vitum að er ekkert sérstaklega vel við sjávarútveginn, sé að fela einhverja kolefnisskatta á sjávarútveginn inni í þessu og því bitni það á öllum landsmönnum, öllum bifreiðaeigendum, að verið sé að reyna að ná meiru af sjávarútveginum. Væri ekki nær að skipta þessu upp? Skipin keyra ekki um á vegunum. Það má vera á hreinu nú þegar sjávarútvegurinn á undir verulega mikið högg að sækja þannig að fólk sjái hvað ríkisstjórnin er raunverulega að gera. Það held ég að væri nær af því að álögur á sjávarútveginn eru að verða, eins og kolefnisskattar, eins og einn togari á ári. Á hverjum bitnar þetta? Ekki bara á sjávarútveginum heldur öllum bifreiðaeigendum á landinu af því að nú er komið með eitthvert nýtt kerfi, svo flókið að ekki verður hægt að framfylgja því.