samgöngusáttmáli höfuðborgarsvæðisins.
Spyrjandi var .
Frú forseti. Nýverið var kynnt samgönguáætlun hér í þinginu sem nú er til meðferðar í umhverfis- og samgöngunefnd. Þar er raunar margt sem kallar á frekari skýringar en fram koma í áætluninni eins og hún liggur fyrir, m.a. það sem varðar óstofnað innviðafélag og þau verkefni sem stjórnvöld ætla sér að láta það félag eða þau félög halda á. Framkvæmdirnar sem falla undir eru eðli málsins samkvæmt jafn ófjármagnaðar og stór hluti samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins eins og hann liggur fyrir eftir síðustu kostnaðaruppfærslu. Sama á við um þær framkvæmdir sem eftir atvikum falla undir sérstaka löggjöf um samvinnuverkefni en verða ekki innan innviðafélags, verði það niðurstaða stjórnvalda. Allt þetta er hálf- eða alófjármagnað þótt ráðherrar haldi öðru fram. Já, krakkar mínir, það er alveg greinilegt að Miðflokkurinn hefur ekki verið við stjórnvölinn á sveitarstjórnarstiginu á höfuðborgarsvæðinu, enda væri þá staðan önnur og betri.
Borgarlínan er síðan kapítuli út af fyrir sig þótt verkefnið sé innan samgöngusáttmálans. Stórkostlegur hallarekstur sem yfirvofandi er verður nú borinn af ríkissjóði að þriðjungi, þrátt fyrir að sérstaklega hafi verið um það samið að ríkissjóður kæmi í engu að rekstri borgarlínunnar. Allar kostnaðaráætlanir verkefna sem tengjast borgarlínu hafa sprungið í loft upp og sér ekki fyrir endann á slælegri áætlanagerð með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á ríkissjóð og þá sem munu borga tafagjöldin m.a. sem ætlunin er að standi undir hluta framkvæmda við borgarlínu.
Getur hæstv. ráðherra upplýst mig um eftirfarandi: Hvar er að finna aðkomu Alþingis að samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins? Hvernig á t.d. að fjármagna 130 milljarða kr. í borgarlínuvitleysuna? Síðan er það Fossvogsbrúarvitleysan. Upphafleg kostnaðaráætlun var ríflega 2 milljarðar kr. en stendur nú í 11 milljörðum kr. fyrir gangandi, hjól og borgarlínu, ekki fyrir einkabílinn. Finnst ráðherra þetta forsvaranlegur fjáraustur? Síðan er það þetta: Hvernig tengist samgöngusáttmálinn inn í samgönguáætlun? Er gert ráð fyrir skuldbindandi fjárframlagi af hálfu Alþingis í gegnum samgönguáætlun eða beint með fjárlögum?
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Varðandi samgönguáætlun, að hún sé ófjármögnuð, þá er hún innan ramma fjármálaáætlunar. Aðgerðaáætlun samgönguáætlunar 2026–2030 tónar við fjármálaáætlun. Varðandi nýframkvæmdirnar og þær framkvæmdir sem fara inn í innviðafélag, t.d. Sundabraut, þá verða þær greiddar með veggjöldum. Við erum að skoða fjármögnunarmódelið varðandi innviðafélagið og sjálfbærni þess félags og það mun koma frumvarp í þingið um innviðafélag þar sem tekið verður á þessum hlutum. Sundabraut mun fara þarna inn í, líklega Fljótagöng, Ölfusárbrú og fleiri mannvirki. Við Ölfusárbrú eru veggjöld og það verða líklega veggjöld á Fljótagöngum en það mun að sjálfsögðu ekki greiðast upp vegna lítillar umferðar.
Varðandi almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu er í gildi samningur ríkis og sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um samgönguframkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu. Að sjálfsögðu mun ríkið standa við þann samning. Aðkoma þingsins að því samkomulagi er að sjálfsögðu varðandi fjármögnunina, í gegnum fjárlög, og líka varðandi umræðu um samgönguáætlun. Ég vil taka fram að það er endurskoðunarákvæði þar sem kveðið er á um að árangurinn af þeim framkvæmdalotum sem farið er í hverju sinni verði endurskoðaður. Ég vona og hef haldið því fram að það sé gríðarlega mikilvægt að árangurinn af hverri lotu komi fram sem allra fyrst, m.a. varðandi Fossvogsbrú og aðrar framkvæmdir. Miklabraut fer í jarðgöng, Sæbraut í stokk. Þá er gert ráð fyrir varðandi þessi flýtigjöld, eða svokölluð tafagjöld, að tekið verði upp gjaldakerfi hvað það varðar. En það eru gríðarlega stórar framkvæmdir, það eru jarðgöng frá Grensásvegi vestur yfir Landspítala.
Þetta er stórt verkefni og samanlagt skila verkefni samgöngusáttmálans og Sundabrautar ríflega 1.330 (Forseti hringir.) milljörðum kr. í samfélagslegan ábata. Sundabraut mun minnka umferð á höfuðborgarsvæðinu, á Íslandi, um 150.000 km á hverjum einasta degi.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin sem eru svona frekar frasakennd. Það er þannig að innan við helmingur áætlaðs ríkisframlags er utan samþykktrar fjármálaáætlunar þannig að það er ekki samþykkt af Alþingi. Það koma náttúrlega upp í hugann hugmyndir um veggjöld, tafagjöld og sala Keldnalandsins. Meint gjaldtaka er hins vegar í meginatriðum órædd hér á Alþingi. Staðreyndirnar tala sínu máli. Samgöngusáttmáli höfuðborgarsvæðisins er ekki fullfjármagnaður og aðkoma Alþingis ansi takmörkuð. Síðan man ég ekki betur en að áður en hæstv. innviðaráðherra varð ráðherra var hann andvígur Fossvogsbrúnni, bara þannig að því sé haldið til haga.
En ég vildi koma aðeins inn á farnetsþjónustuna þar sem hún tengist einnig samgönguáætlun. Það eru miklar áhyggjur af útfösun 2G og 3G fyrir 4G og 5G. Það er sammerkt með þeim sem hafa komið fyrir umhverfis- og samgöngunefnd að hafa þungar áhyggjur af verri tengingum sem skapar óöryggi, ekki síst á landsbyggðinni. Mig langar að spyrja ráðherrann: Af hverju er svona nauðsynlegt að slökkva á 2G og 3G um leið og 4G og 5G er innleitt (Forseti hringir.) með öllum þeim óþægindum sem þetta hefur í för með sér fyrir hinar dreifðu byggðir landsins. Af hverju eru meiri holur í dreifikerfinu nú en áður? (Forseti hringir.) Finnst ráðherra þessi staða ekki óásættanleg? Hvað ætlar hann að gera í málinu?
Virðulegur forseti. Hvað ætla ég að gera í málinu? Ég ætla að bjarga málunum, svo það liggi fyrir. Varðandi sáttmála höfuðborgarsvæðisins og samgönguframkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu eru þær fjármagnaðar. (IngD: Nei.) Þær eru meira að segja þannig fjármagnaðar að þær eru verðtryggðar. Framlög til Betri samgangna eru verðtryggð. Framlög til almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu eru verðtryggð. Það eru hins vegar aðrar vegasamgöngur í landinu ekki. Það er stórkostlegur munur þar á, svo það liggi fyrir. Fjárveitingavaldið er hjá Alþingi. Allar framkvæmdir sem er verið að fara í núna og eru í gangi núna eru fjármagnaðar og munu verða fjármagnaðar áfram. Ríkið setti Keldnalandið inn á sínum tíma og það er gríðarleg eign, gríðarlega stór eign upp á tugi milljarða króna og það má jafnvel efast um það hvort það hafi verið rétt ákvörðun á sínum tíma, hvort ekki hefði mátt fá meira fyrir peninginn þar. En svona var þetta og ég tel að halda því fram að höfuðborgarsáttmálinn sé ekki fjármagnaður eða ekki rétt að honum staðið — þá er mjög eðlilegt að hafa svona höfuðborgarsáttmála vegna þess að sveitarfélagavegirnir og þéttbýlið kalla á samninga milli ríkis og sveitarfélaga. Þetta er að erlendri fyrirmynd. (Forseti hringir.)
Varðandi 2G og 3G þá er verið að taka upp 5G og það eru fyrst og fremst fjarskiptafyrirtæki sem eru að vinna í því. Ríkisvaldið er að koma þar inn í þar sem eru markaðsbrestir, m.a. á stofnvegum og líka á tengivegum, (Forseti hringir.) og við stefnum að því að það verði 5G-samband á öllum stofnvegum landsins á þessu kjörtímabili.