þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu, frh. síðari umræðu.
Virðulegur forseti. Þá er þessi þingsályktunartillaga komin í 2. umræðu og eins og nefnt hefur verið hér í dagskrárliðnum fundarstjórn forseta, áður en þessi umræða hófst hér í dag, þá sýnist sitt hverjum um umræðuna og í raun þær upplýsingar sem hafa staðið þingmönnum til boða í þessari umræðu. Ég hef nefnt það að í sjálfu sér eru þessi nefndarálit sem liggja fyrir í málinu, annars vegar frá meiri hluta utanríkismálanefndar og hins vegar frá þremur minni hlutum í utanríkismálanefnd, ásamt áliti eða umsögn hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar til utanríkismálanefndar, alveg ágæt svo langt sem þau ná og málefnaleg að flestu leyti. Vandinn við þessa umræðu er hins vegar að þessi nefndarálit hafa varpað fram fleiri spurningum en þau sjálf svara. Er það þó tilgangur og markmið með nefndarálitum að kjarna málið og velta upp og svara þeim spurningum sem hafa verið settar fram um meðferð málsins í viðkomandi nefndum. Það vantar nokkuð upp á það, a.m.k. í þessu nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar.
Minni hlutinn hefur búið við þá afleitu stöðu, minni hlutinn í hv. utanríkismálanefnd á ég þá við, að geta ekki kynnt sér öll gögn málsins af því að, eins og bent var á fyrr í dag undir liðnum fundarstjórn forseta, tiltekin gögn hafa verið undanþegin aðgengi almennings að þeim og liggja eingöngu frammi fyrir hv. þingmenn í utanríkismálanefnd en ekki aðra þingmenn og jafnvel með þeim skilyrðum að þeir þingmenn sem hefðu áhuga á að kynna sér þessi gögn geti ekki gert það öðruvísi en með trúnaði. Það er ekki einu sinni um það að ræða, þótt ég hefði áhuga á því sem formaður þingflokks Miðflokksins að senda þar inn fulltrúa flokksins í utanríkismálanefnd, að hann gæti síðan komið og kynnt þingflokknum þau gögn sem hann myndi kynna sér eða fá aðgang að í þessu leyniherbergi. Þetta er auðvitað afleit aðstaða fyrir þingmenn og kemur ekki oft upp hér með þessum hætti. En í þessu máli er það sérstaklega bagalegt því að þetta er heilmikið hitamál. Hvað sem mönnum kann að finnast um þetta mál þá er þetta miklu umfangsmeira mál en svo að hér sé bara verið, eins og sumir hverjir úr stjórnarflokkunum hafa talað um, að varpa því til þjóðarinnar að taka afstöðu til þess hvort menn eigi að fá að kynna sér hin og þessi sjónarmið Evrópusambandsins. Þetta er miklu stærra mál en það. Þetta mál lýtur hreinlega að aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Það þarf enginn að reyna eitthvað að draga úr því og þeir sem raunverulega styðja aðild að Evrópusambandinu eiga bara að vera stórir í sér með það og viðurkenna að þetta er fyrsta skrefið í átt að aðild að Evrópusambandinu og getur ekki verið neitt annað. Þetta er ekki spurning um stóra skoðanakönnun meðal þjóðarinnar. Hvað vill þjóðin? Það liggur reyndar fyrir breytingartillaga frá meiri hluta nefndarinnar, sem ég held að allir eða flestir sammælist um, um að breyta spurningunni sem á að leggja fyrir þjóðina. Menn hafa fallist á það og einnig á það sem minni hlutinn hefur bent á frá upphafi, þ.e. að spurningin eins og hún var orðuð hafi ekki verið málefnaleg og í raun blekkjandi um eðli þessa máls. Sú leið er því farin að sníða a.m.k. einhverja vankanta af þeirri spurningu þótt það hefði mátt gera það enn skýrar.
En mig langar í þessari fyrstu ræðu minni í þessu máli að fjalla annars vegar um formið í þessu og hins vegar um efnið. Og formið skiptir máli, það skiptir verulegu máli; formið á allri þessari þinglegu meðferð og því sem kemur í framhaldinu og ég tala nú ekki um það sem kann að koma fram í framhaldinu. Það er kannski það fyrsta sem þingmenn þyrftu að spyrja sig að hér, spyrja sjálfa sig, og ég hlýt að spyrja þingið: Hverjir hér inni styðja aðild Íslands að Evrópusambandinu? Það er grundvallarspurning. Í því stjórnskipulagi sem við höfum hér á Íslandi, þar sem þjóðkjörnum fulltrúum er falið að móta stefnu fyrir Ísland og setja landinu lög, þá er grundvallarspurningin sú hverjir hér inni á þingi, inni á Alþingi, vilja ganga í Evrópusambandið. Ég get svarað fyrir mitt leyti: Ég vil ekki ganga í Evrópusambandið. Ég mun ekki styðja inngöngu Íslands í Evrópusambandið og ekki einu sinni viðræður við Evrópusambandið um aðildarviðræður enda eru aðildarviðræður einn þáttur í aðild að Evrópusambandinu. Ég get svarað þessu fyrir mitt leyti. Ég get ekki svarað því fyrir hönd annarra þingmanna en öllum má vera ljóst, og ég held það, að þingmenn í stjórnarminnihluta styðji almennt ekki inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Svo hefur það komið á daginn í óundirbúnum fyrirspurnum til ráðherra að einn ríkisstjórnarflokkurinn leggst gegn aðild að Evrópusambandinu, leggst gegn aðildinni. Þá finnst manni nú blasa við að ekki sé meiri hluti á Alþingi Íslendinga fyrir því að Ísland gangi í Evrópusambandið. Þetta finnst mér vera grundvallarforsenda fyrir áframhaldi á þessu máli og jafnvel bara fyrir umræðu almennt hér á þinginu. Er meiri hluti fyrir aðildarviðræðum fyrir aðild Íslands að Evrópusambandinu? Þegar svo er ekki þá þurfa menn að spyrja sjálfa sig, eða a.m.k. klóra sér í kollinum yfir því, af hverju verið er að hefja viðræður um aðild að Evrópusambandinu.
Í þessari umræðu er öllu snúið á hvolf. Því miður hefur það verið þannig að almenningur er látinn halda að hann hafi forræði á því hvort Ísland gangi í Evrópusambandið eða ekki, að það verði almenningur sem ætlar að bera ábyrgðina á því að sækja um aðild að Evrópusambandinu, að það verði almenningur sem ætlar að taka afleiðingum af slíkum samningi reynist hann ekki heilladrjúgur fyrir íslenska hagsmuni. Það er ekkert þannig. Almenningur hefur hvorki nein réttindi né neina skyldu til að axla slíka ábyrgð. Ábyrgðin er öll hjá Alþingi í þessum efnum, hjá þjóðkjörnum fulltrúum sem hljóta að þurfa að koma sér saman um, eða a.m.k. meiri hluti þeirra, aðild að Evrópusambandinu ef Ísland á að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það getur ekki verið neitt öðruvísi. Það kom mér þess vegna undarlega á óvart — það er margt sem kemur manni á óvart en maður er oft ekkert hissa á því sem kemur manni á óvart hér á þinginu, en það var undarlegt að heyra hæstv. innviðaráðherra, sem er nú löglærður, svo að ég haldi því til haga, svara hér í óundirbúnum fyrirspurnum fyrr í dag spurningum um afstöðu hans flokks, sem er Flokkur fólksins, til aðildar að Evrópusambandinu. Hann svaraði því á þann veg — og að ég held réttilega, að því er ég hef heyrt og séð ritað af formanni hans flokks, öðrum hæstv. ráðherra í þessari ríkisstjórn — að flokkurinn legðist alfarið gegn aðild að Evrópusambandinu. Það voru að sjálfsögðu ekki nýjar fréttir en það kom mér á óvart að heyra hann spinna þetta tiltekna þingmál þannig. Það væri samt sem áður svo ofboðslega gott að varpa þessu máli í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna þess að það væri allt í einu orðin stefna hans flokks, Flokks fólksins, að senda hin og þessi mál í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég hef aldrei heyrt þetta áður og ég hef aldrei heyrt þennan málflutning frá neinum stjórnmálaflokki hér vegna þess að þeir sem aðhyllast slíkar skoðanir — jú, þær hafa verið til staðar á fyrri þingum en þeir sem hafa haldið slíku fram hafa verið kosnir út af þingi. Það getur alveg verið sjónarmið út af fyrir sig en þá eru menn bara að tala um allt öðruvísi stjórnskipan á Íslandi en hér er. Hér byggjum við ekki og tökum ekki ákvarðanir um sérstök mál án þess að þingið hafi ráðið þau til lykta með einum eða öðrum hætti eða tekið ákvörðun um þau. En hér tala sem sagt ráðherrar Flokks fólksins á þá leið að hér eigi að taka upp einhvers konar þjóðaratkvæðagreiðsluræði og varpa þannig ábyrgðinni á almenning í hinum ýmsu málum, m.a. í þessu máli. En gott og vel, þetta kom á óvart en það var ágætt að heyra hæstv. innviðaráðherra staðfesta það að flokkurinn og hann sjálfur legðust gegn aðild að Evrópusambandinu.
Þá kemur maður að þeirri spurningu og þeirri furðulegu stöðu sem upp getur komið hér ef þjóðin myndi nú álpast til þess að greiða þessum aðildarviðræðum atkvæði sitt í ágúst, eða einhvern tímann síðar ef það myndi tefjast um einhverja daga. Þjóðin myndi álpast — og ég segi álpast vegna þess að ég held að það væri mjög misráðið. Það er mín skoðun eftir að hafa skoðað þessi mál í mörg ár. Það væri mjög misráðið að fara í slíkar viðræður við Evrópusambandið. En segjum sem svo að þjóðin myndi vilja gera það, hver yrði þá staðan ef eftir slíkar aðildarviðræður lægi fyrir samningur, aðildarsamningur, sem þinginu hugnaðist ekki en almenningur væri býsna sáttur við af einhverjum ástæðum? Hver yrði staðan þá? Er Flokkur fólksins tilbúinn að víkja frá því þingræði sem við búum við og fulltrúalýðræðinu og láta það yfir sig ganga og greiða atkvæði á þingi um stjórnarskrárbreytingar sem kjörnum fulltrúum hugnaðist ekki en bara af því að í þjóðaratkvæðagreiðslu um einhvern samning, sem meiri hluti þjóðarinnar myndi kannski ekki einu sinni taka þátt í að fjalla um, kæmi fram einhver stuðningur við þann samning? Þetta eru spurningar, svona stjórnskipulegar spurningar, sem hafa án efa komið upp í umræðu í nefndum, í utanríkismálanefnd og stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, hygg ég, ég geri bara ráð fyrir því. En það er engin umfjöllun um þessi atriði, um svona atriði eins og í þessum nefndarálitum. Og svo er það stóra spurningin: Af því að þeirri sem hér stendur er núið því um nasir, ásamt fleiri þingmönnum úr minni hlutanum, að vilja ekki leyfa þjóðinni að ráða, af því að hér stend ég og leggst gegn því að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram um aðildarviðræður, leggst gegn því að farið verði í aðildarviðræður við Evrópusambandið og gegn því að Ísland gangi í Evrópusambandið, þá er því stillt þannig upp að menn séu á móti því að þjóðin fái að ráða. En hvað hefur komið á daginn í þessum takmörkuðu umræðum sem hafa verið leyfðar hér um þetta mál og í þeirri afskaplega takmörkuðu viðveru sem hæstv. ráðherrar hafa haft hér við umræðu í þessu máli? Hvað hefur komið fram þar? Í óundirbúnum fyrirspurnum hefur það komið fram hjá fleiri en einum, og að ég hygg fleiri en tveimur hæstv. ráðherrum, síðast í svari hæstv. umhverfisráðherra við óundirbúinni fyrirspurn minni hér á föstudaginn, að þessi ríkisstjórn, sem er að efna til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður, þessi ríkisstjórn sem vill fara í aðildarviðræðurnar, hyggst ekki leggja aðildarsamning fyrir þjóðina, ekki einu sinni kynna aðildarsamning fyrir þjóðinni sem út úr þessum viðræðum fengist, ef hún sjálf, þessi sama ríkisstjórn, fílar ekki samninginn. Ef þessari ríkisstjórn hugnast ekki samningurinn ætlar hún ekki að kynna almenningi hvað kom út úr þessum viðræðum. Það er nú allt lýðræðið. Það eru nú öll skilaboðin til þjóðarinnar. Þjóðin fær að ráða þangað til að ríkisstjórnarflokkunum hugnast eitthvað annað. Það er markmið og þetta er verklagið sem á að vera í þessum aðildarviðræðum. En gott og vel, rökræðunnar vegna skulum við bara fallast á þetta vinnulag og verklag. Þá hlýtur maður að spyrja: Hvernig verður aðildarsamningur eftir aðildarviðræðurnar að líta út til að hinum háu herrum í þessari ríkisstjórn, ríkisstjórnarflokkunum, hugnist að leggja slíkan samning fyrir þjóðina? Hvað þarf að vera í slíkum samningi? Hvað þarf að vera í slíkum samningi til að menn meti það sem svo að þeir vilji bera hann undir þjóðina?
Um þetta hefur verið spurt ítrekað. Hæstv. ráðherrar voru spurðir hér í þessum örfáu óundirbúnu fyrirspurnatímum sem hefur verið boðið upp á undir meðferð þessa máls og örlítið í aðdragandanum. En það er ekkert um svör. Þingmenn hafa enga tilfinningu fyrir því á hverju þessi ríkisstjórn myndi láta steyta. Ég get t.d. sagt bara fyrir mitt leyti hér úr þessum ræðustól, bara strax, svo ég nefni eitthvað — ég get nefnt mörg atriði, ég get nefnt eitt, þ.e. að mér fyndist aldrei koma til greina að ganga í Evrópusambandið og það er ekki bara út af þessu atriði, einu atriði. Það er ekkert eitt atriði sem veldur þar. Það eru mörg atriði en ég myndi segja að hvaða ríkisstjórn sem er væri algerlega veruleikafirrt og ósvífin ef hún myndi hugleiða það að ganga til samninga við Evrópusambandið um einhvers konar afsal á fullveldi þjóðarinnar í sjávarútvegi, á öllum auðlindum hafsins og öllum öðrum auðlindum líka. En ég nefni sérstaklega auðlindir hafsins. Komi út úr viðræðum við Evrópusambandið einhver ádráttur eða einhverjar hugmyndir um að Ísland gangist með einhverjum hætti undir sameiginlega sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins eða einhvers konar afsal á fiskveiðistjórn þeirri sem við höfum eða einhvers konar aðgang útlendinga, aðildarríkjanna, að fiskveiðilögsögunni og fiskveiðum hér á landi eða fjárfestingum í sjávarútvegi hér á landi þá væri það skýr útgangspunktur af minni hálfu. Ég ætti ekki erfitt með að segja það. En jafnvel þetta — og ég hygg nú að meiri hluti þjóðarinnar sé mér sammála um þetta, að það komi ekki til greina að draga eitthvað úr því fulla forræði sem Íslendingar hafa á öllum auðlindum hafsins. Ég held, virðulegur forseti, að almenningur hljóti að geta sammælst um þetta. Þrátt fyrir það hafa ríkisstjórnarflokkarnir og einstakir ráðherrar ríkisstjórnarflokkanna, utanríkisráðherra þar á meðal, ekki getað svarað þessu með þessum hætti, ekki getað veitt þingmönnum, þingheimi, fullvissu fyrir því að það verði gengið til aðildarviðræðna þannig að ekki verði rætt um neitt annað en varanlegar undanþágur í þessum málum, í sjávarútvegsmálum, varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins, sem hefðu þá stöðu sem stofnsáttmálar Evrópusambandsins hafa, þ.e. rétthæð yfir öll önnur lög og reglur Evrópusambandsins þannig að ekki væri hægt að breyta og raska þessari varanlegu undanþágu með almennum lögum eða tilskipunum eða reglugerðum Evrópusambandsins síðar, jafnvel ekki einu sinni eftir tíu ár eða 15 eða 20 ár.
Virðulegur forseti. Nú sé ég að tími minn er senn liðinn og er ég ekki nema rétt nýbyrjuð að fara yfir formið á þessari þingsályktunartillögu. Ég bið virðulegan forseta að setja mig aftur á mælendaskrá.
Herra forseti. Hér ræðum við þingsályktunartillögu utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu vegna aðlögunarviðræðna að Evrópusambandinu sem hún vill fara í. Í þessari annarri ræðu minni langar mig að ræða aðeins hvernig mér finnst hafa verið farið á bak við þing og þjóð í öllu þessu ferli og fara yfir nokkur atriði til umhugsunar um samskipti, aðallega utanríkisráðherra, við þing og þjóð, eða öllu heldur ekki-samskipti hæstv. utanríkisráðherra við þing og þjóð. Utanríkismálanefnd fékk fyrir nokkru yfirlit um samskipti utanríkisráðherra við ráðamenn í Evrópusambandinu og aðildarríki þess vegna fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðlögunarviðræðnanna.
Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur var vart tekin til starfa þegar utanríkisráðherra hóf að ræða nýtt aðildarferli Íslands að Evrópusambandinu við norræna ráðamenn og framkvæmdastjórn ESB. Þetta var gert áður en Alþingi kom saman og löngu áður en þjóðaratkvæðagreiðslan var kynnt til sögunnar þannig að hér var byrjað strax á því að fara á bak við þing og þjóð. Samkvæmt þessum gögnum hófust þessi samskipti þegar 6. janúar 2025 og aðeins níu dögum síðar, 15. janúar, átti ráðherra fundi í Brussel með æðstu ráðamönnum Evrópusambandsins þar sem fyrirætlanir um þjóðaratkvæðagreiðslu voru kynntar. Á þessum tíma hafði ekki nokkur skapaður hlutur verið kynntur hér á Íslandi fyrir þingi eða þjóð. Í framhaldinu voru haldnir tugir funda þar sem rætt var um tímalínur, stöðu samningskafla frá 2013 og mögulegt framhald viðræðna. Af þessu yfirliti, sem er hægt að finna sem betur fer í gögnum málsins, sést að fjallað var um tímasetningar, sviðsmyndir og stuðning einstakra ríkja áður en málið kom til formlegrar meðferðar á Íslandi. Þetta finnst mér, herra forseti, stórlega ámælisvert. Ég get ekki kallað þetta annað en að fara á bak við þing og þjóð. Hvað er hægt að kalla þetta öðru nafni en að fara á bak við þing og þjóð?
Málið kom síðan fyrst á Alþingi Íslendinga í byrjun mars 2026. Auðvitað vekur þessi tímaröð upp spurningar. Það er bara eðlilegt að það að fara á bak við þing og þjóð, eins og ég vil kalla það, veki upp spurningar. Það er líka eðlilegt að spurt sé: Á þetta að vera ný venja við stjórnarframkvæmd mikilvægra mála? Er þetta ný venja? Ég vona ekki. Það er ekki til eftirbreytni að undirbúningur eigi sér stað í samtali við erlenda aðila áður en Alþingi og íslenska þjóðin fái málið til umfjöllunar. Það er bara vægast sagt mjög óeðlilega staðið að þessu máli. Fyrst er það rætt við vini hæstv. utanríkisráðherra í Brussel og síðan er það kynnt fyrir þingi og þjóð. Mér finnst þetta algjörlega óviðunandi og ég verð bara að lýsa þungum vonbrigðum með hvernig þetta mál kemur allt saman til sögunnar. Svo eru stjórnarandstöðuþingmenn, þegar þeir spyrja spurninga, sakaðir um alls kyns óheilindi, sem er náttúrlega fáránlegt að bera hér á borð. En maður veltir líka fyrir sér hvort það sé einhver ný skýring sem felist í þessu, í hverju trúnaður utanríkisráðherra, t.d. við utanríkismálanefnd, er falinn. Er trúnaður þess utanríkisráðherra sem nú situr enginn við utanríkismálanefnd eða þingið eða þjóðina?
Þá verð ég líka að vekja athygli á því að á sama tíma og þessi víðtæku samskipti áttu sér stað lá fyrir að Evrópusambandið var að undirbúa refsitolla. Evrópusambandið var að undirbúa refsitolla á járnblendi, á EES-ríkin Ísland og Noreg, á nákvæmlega sama tíma og þetta snertir íslenska hagsmuni eðlilega beint. Mig langar að vitna til orða fyrrverandi bæjarstjóra á Akranesi, Haraldar Benediktssonar, með leyfi forseta: „Norsk stjórnvöld hófu þegar undirbúning að hagsmunagæslu.“ Aftur er haft eftir fyrrverandi bæjarstjóranum Haraldi Benediktssyni, með leyfi forseta: „Þegar ég fékk upplýsingar um málið um sumarið komst ég að því að íslensk hagsmunagæsla var veik. Ég aflaði mér upplýsinga, m.a. frá Noregi.“
Virðulegur forseti. Þetta er náttúrlega fáránlegt. Hvar liggur fyrsta skylda stjórnvalda í slíkum aðstæðum? Fyrsta skyldan hlýtur að vera sú að verja íslenska hagsmuni. Þess vegna er von að spurt sé hvort áhyggjur séu af hagsmunagæslu fyrir Ísland. Samkvæmt stjórnarskrá bera ráðherrar ábyrgð á allri stjórnarframkvæmd, ekki bara formlegri ákvarðanatöku heldur einnig undirbúningi mála og framsetningu þeirra gagnvart þinginu og almenningi. Þegar um er að ræða mál af þessari stærðargráðu verður að gera ráð fyrir að meðferð þess fari fram á formlegum vettvangi ríkisstjórnar, í nefndum Alþingis og fundarsölum þess, þar sem ábyrgð er skráð og rekjanleg. Hvers vegna liggja þá fyrir ítarleg gögn um samskipti og undirbúning málsins á alþjóðavettvangi áður en það kemur til efnislegrar meðferðar á Alþingi? Það er líka eðlilegt, nú þegar þessi gögn hafa verið særð fram, að þau veki allt venjulegt fólk til umhugsunar varðandi trúnað utanríkisráðherra gagnvart þingi og þjóð, ekki síst utanríkismálanefnd sem ráðherranum ber að upplýsa. Ég verð að segja þessu tengt að það er búið að ræða mikið hérna í dag um leynigögnin í leyniherberginu sem engir mega sjá nema nefndarmenn í utanríkismálanefnd gegn því að vitna ekki til þeirra og tjá sig ekki um þau. Hvaða gagn er þá í því?
Með vísan til fyrri aðlögunarviðræðna, og ég hef vakið á þessu athygli áður, hefur fyrrverandi utanríkisráðherra, Gunnar Bragi Sveinsson, ítrekað óskað eftir gögnum frá utanríkisráðuneytinu varðandi sínar eigin embættisfærslur, varðandi samskipti hans og þáverandi embættismanna við embættismenn í Brussel. En nei, utanríkisráðuneytið hefur ítrekað hafnað því að veita utanríkisráðherranum fyrrverandi afrit af þessum gögnum. Hann hlýtur að bera ráðherraábyrgð en hann fær ekki afrit af gögnum. Þetta er allt saman með miklum ólíkindum.
Þar sem tíminn er að verða frekar skammur langar mig að ræða sérstaklega það sem kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans varðandi landbúnaðinn. Það veldur mér alveg ofboðslegum vonbrigðum vegna þess að það sem kemur fram hvað varðar landbúnaðinn í nefndaráliti meiri hlutans segir mér þetta: Það er betra heima setið en af stað farið. Það kemur nefnilega fram í nefndaráliti meiri hlutans að tollvernd á landbúnaðarvörur frá öðrum aðildarríkjum myndi falla niður með aðild að tollabandalagi ESB. Það er eins og meiri hlutinn í utanríkismálanefnd átti sig ekki á því hversu mikilvæg tollvernd er fyrir íslenskan landbúnað, fyrir innlenda matvælaframleiðslu og fæðuframleiðslu og byggð í þessu landi. Mér finnst þetta vera alger óraunveruleikatenging meiri hlutans. Fyrir mér er þetta ein ástæða af mörgum fyrir því að hér er miklu betur heima setið en af stað farið. Við eigum ekki að fara í þessa vegferð. Við eigum miklu betra skilið.
Herra forseti. Við ræðum hér á fjórða degi tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Svona til að fyrirbyggja allan misskilning ætla ég nú að lýsa því hér yfir strax í upphafi að ég er ekki mótfallinn því að íslenska þjóðin fái að greiða atkvæði um þessa vegferð. Ég held reyndar, herra forseti, að það hefði á sínum tíma — þegar sú þingsályktunartillaga sem í gildi er, eða ekki, herra forseti, og var hér teflt fram á kjörtímabilinu 2009–2013 af ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna á þeim tíma — verið skynsamlegra, vil ég leyfa mér að segja, að spyrja þjóðina einmitt nákvæmlega hvort það væri hennar vilji að fara í þá vegferð sem valið var að fara í á þeim tíma. Hefði sú atkvæðagreiðsla orðið þannig að yfirgnæfandi meiri hluti hefði sagt já, viljað hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið, þá tel ég næsta víst að þeir flokkar sem þá voru við völd hefðu haft eitthvert veganesti til að taka með sér í þennan leiðangur en sátu hins vegar undir gagnrýni allt það kjörtímabil vegna þess að það lá í raun ekki fyrir vilji þjóðarinnar til að fara í þessa vegferð. Reyndar var í sjálfu sér ekki þingmeirihluti fyrir því að ganga í Evrópusambandið, að ég tel, því að ég vil leyfa mér að um margt hafi verið sama ástand uppi þá og nú er hér í þinginu þegar Vinstri græn voru, alla vega í orði kveðnu, mótfallin því að ganga í Evrópusambandið en vildu sjá samning. Að einhverju leyti er sama upp á teningnum nú, það er ekki meiri hluti hér í þingsal fyrir aðild að Evrópusambandinu, að ég tel, og í raun langur vegur frá.
Reyndar hefur einn ríkisstjórnarflokkurinn verið mjög ákafur í baráttu sinni gegn aðild að Evrópusambandinu. Það hefur verið eitt af þeim málum, þar er ég að tala um Flokk fólksins, sem sá flokkur hefur haldið vel til haga og farið endurtekið fram á að sú umsókn sem send var á sínum tíma yrði dregin til baka. Þess vegna verð ég að segja að ég óttast að með sama hætti og gerðist 2009–2013 þá verði ekki eining þegar til kastanna kemur í ríkisstjórninni og það geri það að verkum að henni muni ekki takast ætlunarverk sitt að þessu sinni.
Ég vil líka nefna í þessu samhengi að það er verið að gera ráð fyrir því að við greiðum atkvæði 29. ágúst. Verði niðurstaðan já hjá meiri hluta þjóðarinnar og þingið ákveður að fara þessa vegferð þá ætla ég að leyfa mér að vekja athygli á því að í þessari ríkisstjórn eru þrír ráðherrar Flokks fólksins. Ég velti fyrir mér hvernig þeir ráðherrar ætla þá að halda á því starfi sem væntanlega fer fram í þeirra ráðuneytum og snýr að því að aðlaga regluverk og ferla að því sem gerist í Evrópusambandinu. Ætla ráðherrar Flokks fólksins að stýra þeirri vinnu í sínum ráðuneytum eða verða fengnir einhverjir staðgenglar, herra forseti, í þeim málum? Ég sé það alla vega ekki ganga upp að ráðherrar Flokks fólksins muni vinna að því, miðað við fyrri yfirlýsingar sínar um andstöðu við inngöngu í Evrópusambandið, að þeir hefji hér einhvers konar aðlögun á sínum ráðuneytum í tengslum við málaflokka sem þeir halda á.
Ég ætla að lýsa því yfir að ég hef verið um margt ánægður með þessa umræðu sem hefur verið hér um þessa tillögu. Ég vil meina að hún hafi verið að mestu málefnaleg. Það var augljóst í upphafi að það var gott rými til endurbóta á frumvarpi ráðherrans og ég verð að segja, herra forseti, að það hefði að sjálfsögðu átt að fara í samráðsgátt. Þó að það sé kannski að forminu til þá held ég að það hefði gert töluvert fyrir þetta frumvarp og væntanlega hefði því verið breytt og þá hefði sá tími sem við höfum haft í þinginu og nota bene er ákveðinn af framkvæmdarvaldinu — framkvæmdarvaldið er að skammta okkur þennan tíma, það er verið að gera ráð fyrir því í frumvarpinu að við þurfum að vera búin að ákveða þetta fyrir lok þessa mánaðar til að það sé hægt að halda þessa dagsetningu sem utanríkisráðherra hefur valið fyrir þessar kosningar.
Ég nefndi það og vil ítreka að umræðan hefur verið málefnaleg að mestu. Ég vil meina að t.d. nefndarálitin séu hvert á sinn hátt upplýsandi gagnvart niðurstöðum nefndarinnar og mörgu haldið til haga. Það voru gríðarlega margir sem sendu inn athugasemdir. Margar þeirra eru mjög góðar og ég vænti þess nú að þær lifi áfram í umræðunni í tengslum við það þegar almenningur fer að setja sig í þær buxurnar að fara að taka ákvörðun í þessu máli eða kjósa, þá vænti ég þess nú að margt af þessum gögnum muni nýtast landsmönnum. Ég ætla líka að segja að væntanlega mun það efni sem landskjörstjórn mun skila og miðla til landans í tengslum við kosninguna — við vonum að það verði gott og sé þannig um hnútana búið að það sé auðvelt fyrir fólk að horfa á hvað um er að ræða og komast að niðurstöðu um hvað sé skynsamlegt að kjósa.
Ég hef reyndar velt því fyrir mér, kannski sérstaklega á undanförnum dögum, af hverju við erum yfirleitt að velja þessa vegferð. Ég hafði ákveðinn skilning á því hér 2009–2013 og það var auðvitað ákveðið tækifæri á þeim tíma, herra forseti, í ljósi þess að efnahagsaðstæður voru slæmar á Íslandi, við vorum nýbúin að ganga í gegnum fjármálakrísu, og efnahagshrun í raun, þannig að það var alveg freistandi að skoða þessa vegferð á þeim tíma fyrir marga, geri ég ráð fyrir. En ég næ engan veginn upp af hverju við erum að leggja í þessa vegferð núna þegar ég ætla að leyfa mér að segja að stærstur hluti íslensku þjóðarinnar hafi aldrei haft það betra, alveg sama á hvaða mælikvörðum það er skoðað. Ef við erum að horfa t.d. til lífsgæða, jafnréttis o.s.frv. erum við alls staðar meðal efstu þjóða og ekki annað að sjá en að okkur hafi tekist það án þess að vera í Evrópusambandinu. Því velti ég fyrir mér af hverju menn leggja þetta út núna. Kannski var ákveðið tækifæri í tengslum við breyttar áherslur í tengslum við nýja ríkisstjórn. Þar er samt sú staða uppi, og ég vil leyfa mér að segja, að það var ekki óskað eftir þessu umboði í síðustu alþingiskosningum. Ég man það þegar ég var hér að skottast um allt Norðvesturkjördæmi að ekki á einum einasta stað sem maður kom á var þetta efni til umræðu og ekki heldur þegar maður fór að spyrja eftir því hvað aðrir flokkar hefðu verið að ræða. Það var hvergi minnst á Evrópusambandsaðild og ég ætla að leyfa mér að segja að það hafi ekki verið kosið um það í síðustu kosningum. Engu að síður er þetta niðurstaðan og við verðum auðvitað að mæta því eins og það er.
Mér finnst vera dálítill asi á þessu máli og ég vil leyfa mér að segja að ég sé ekki fyrir mér að við munum ná að klára. Þó að það verði kosið 29. ágúst og niðurstaðan verði já þá sé ég ekki fyrir mér að við munum ná að klára það sem fyrir liggur varðandi þá stöðu að geta verið komin með samning fyrir lok þessa kjörtímabils. Ég vil leyfa mér að segja að það sé mikil bjartsýni. Ég vil líka segja það að mér finnst í rauninni afstaða hv. þm. Pawels Bartoszeks, formanns utanríkismálanefndar, miklu raunsærri með það að það muni taka þrjú til fjögur ár að semja við Evrópusambandið fremur en væntingar utanríkisráðherra sem mér sýnist miðast við eitt og hálft ár eða svo þannig að það náist að klára þetta á þessu kjörtímabili. Ég ætla að leyfa mér að segja að það sé óraunhæft mat.
Það er rétt sem stjórnarliðar hafa sagt að við erum í dag að innleiða hluta af regluverki Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn. Ég hef ekki orðið var við að menn séu sérstaklega óánægðir með frammistöðuna þar gagnvart því að halda á hagsmunum Íslands gagnvart Evrópusambandinu. Því spyr maður sig — það þarf alla vega að sýna mér það með skýrum hætti af hverju Evrópusambandsaðild ætti að gera betur í þeim efnum. Það er alveg ljóst að Ísland hefur staðið sig betur í því að gera milliríkjasamninga, fríverslunarsamninga, heldur en Evrópusambandið, svo því sé haldið til haga. Reyndar hafa Íslendingar staðið sig ágætlega í þeim efnum.
Svo vil ég einnig leyfa mér, frú forseti, að velta því upp hér af hverju við þurfum að ganga þessa vegferð alla þegar fyrir liggur að við munum aldrei skrifa undir samning og ekki samþykkja neinn samning ef niðurstaðan er sú að við getum ekki fengið fullt og óskorað forræði yfir auðlindum þjóðarinnar. Vil ég þar sérstaklega nefna sjávarútveginn. Eins og ég hef náð að lesa í gegnum heimildir varðandi Evrópusambandsaðild þá er ekkert land undanþegið því að vera í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og ekki gefin nein ágrip um það að við Íslendingar getum vísað í eitthvað sérstakt hvað það varðar, ekki loforð, ekki hugmyndir, ekki neitt í raun um að við munum mæta einhverju öðru. Nú segja stjórnarliðar: Ja, töpum við eitthvað á því að skoða hvort við getum raunverulega fengið varanlegar óskoraðar undanþágur frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni? Þá spyr maður sig að því í raun: Hvað er það sem Ísland er að færa Evrópusambandinu sem myndi gera það að verkum að sambandið væri tilbúið til að fara þessa leið? Að Ísland, eitt landa, fengi að standa utan við sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna og það væri skrifað að einhverju leyti inn í samninginn, inn í samkomulagið og inn í rauninni sáttmála Evrópusambandsins? Að öðrum kosti erum við ekki með þetta í hendi. En hvað er það sem Evrópusambandið væri þá að sækjast eftir? Af hverju erum við svo eftirsóknarverð að þau væru tilbúin til að gera þetta? Ég hef ekki fengið svar um hvað það gæti verið en af því að tala við marga af stjórnarliðum þá upplifir maður það eins og við séum í gríðarlega góðri samningsstöðu og staðan sé í rauninni þannig að Evrópusambandið vilji bara hreinlega fá okkur inn þannig að það sé tilbúið til að ganga þessa vegferð. Ég hef ekki heyrt þau rök í hverju það ætti að vera fólgið. Það hefur enginn stjórnarliði alla vega getað sannfært mig um að það sé eitthvað sem við munum þá færa sérstaklega Evrópusambandinu ef við erum ekki að fara að gefa eftir neitt varðandi okkar auðlindir sem ég hefði haldið að væri þá kannski eftirsóknarverðast fyrir Evrópusambandið að komast í.
Í þessari umræðu hefur einnig verið vikið að upplýsingagjöf. Ég ætla að leyfa mér að hafa nokkrar áhyggjur af því hvernig þessari kosningabaráttu mun vinda fram ef maður horfir bara nú þegar á miðlana og veltir fyrir sér þeim falsfréttum sem þar eru komnar fram nú þegar. Það gæti orðið mjög erfitt fyrir hinn almenna Íslending að gera sér grein fyrir því hvað eru réttar upplýsingar og hvað eru rangar upplýsingar. Hér hafa menn rætt t.d., ég vil leyfa mér að segja það, um það að evran muni færa Íslendingum lága vexti. Dæmi var tekið af húsnæðislánunum, að þau muni snarlækka og vextir og verðbólga muni lækka. Nú er það þannig, frú forseti, að við þurfum sjálf að vinna fyrir því að fá evruna ef um það væri að ræða. Það felur þá í sér að við þurfum að bregðast við og taka afstöðu til nákvæmlega sömu hluta og blasa við okkur í dag sem áskoranir. Ég verð að segja, frú forseti, að mér finnst eins og við séum að flýja hér einhvern veruleika og meiri hlutinn hér í þinginu og ríkisstjórnin séu í raun búin að gefast upp á verkefninu. Það verður ekki annað lesið úr sögunni en að ríkisstjórnin treysti sér einfaldlega ekki til þess að taka á þessum verkefnum og þurfi að hafa einhvers konar fyrirmæli annars staðar frá til þess að ná tökum á vöxtum og verðbólgu. En þá held ég að væri bara heiðarlegt fyrir ríkisstjórnina að víkja nú frá verkefninu og fela þeim sem eru tilbúnir að fara í það að ná niður vöxtum og verðbólgu bara lyklavöldin að nýju. Ég verð að segja að það sem hefur heyrst frá stjórnarliðum varðandi þessi efni hefur ekki verið sannfærandi og ég hef ákveðnar efasemdir um að ríkisstjórnin ráði hreinlega við þetta verkefni. Ég verð að nefna það hér.
Varðandi þessa umræðu þá ætla ég að leyfa mér aftur, frú forseti, að þakka fyrir hana og sérstaklega þann þátt sem hefur verið hvað málefnalegastur. Ég vona svo sannarlega að við berum gæfu til þess, ef það verður niðurstaðan hér í þinginu að það verði hér þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst, að upplýsa þjóðina um það hvað hún er að velja þegar hún ákveður að segja já og það verður að vera hið sama um það að þjóðin viti nákvæmlega hvað það þýðir ef hún er að segja nei.
Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ólafi Adolfssyni fyrir prýðisgóða ræðu að venju. Eins og hann þá hef ég svolítið verið að skottast í Norðvesturkjördæmi, einnig fyrir síðustu alþingiskosningar. Ég, eins og hann, varð ekki vör við að þetta mál væri mikið á dagskrá, ef eitthvað, fyrir síðustu alþingiskosningar. Það var reyndar alla vega forsætisráðherra sem beinlínis sagði að þetta væri ekki á dagskrá. En hvað um það. Hér er þetta komið inn í þingsal og er á dagskrá og við erum að fara að eiga afdrifaríka þjóðaratkvæðagreiðslu, líklega í lok ágúst en það á reyndar eftir að koma í ljós.
Þingmaðurinn fór um víðan völl í sinni ræðu en sjálfri hefur mér orðið tíðrætt hér í dag um leyndarhyggjuna, sem mér finnst arfaslæm. Ég er þeirrar skoðunar að í svona viðamiklu máli eigi ríkisstjórnarflokkarnir að sjá sóma sinn í því að hafa allt uppi á borðum, þó ekki væri nema til að eyða tortryggni. Mig langar að spyrja þingmanninn hvort hann telji þinginu stætt á því að afgreiða þessa tillögu (Gripið fram í: Já. ) án þess að þing og þjóð fái aðgang að þessum leyniupplýsingum sem hér eru í einhverju herbergi í þinghúsinu sem ég hef ekki séð þar sem ég er ekki í utanríkismálanefnd. Finnst þingmanninum það boðlegt að þetta verði afgreitt, svona risastórt mál, án þess að menn hafi allt uppi á borðum?
Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ingibjörgu Davíðsdóttur fyrir andsvarið. Leyndarhyggja, segir hv. þingmaður. Ég get tekið undir að það er auðvitað bagalegt ef það er svo að til staðar eru upplýsingar sem varða þetta mál og þar innan um eru upplýsingar sem verða að fara leynt, þ.e. ég skil það þannig, og þá meina ég af svörum stjórnarliða hér, að það varði kannski ekki akkúrat þau atriði sem snúa að þessu máli sérstaklega. En þá spyr maður sig: Er ekki hægt að hylja þau spor og láta þá liggja hér fyrir bara þær upplýsingar sem varða þetta mál og teljast varla til leyndarmála nema mögulega ef þetta eru einhvers konar varnartengd atriði? Nei, ég tel að það sé ekki góður bragur á því ef niðurstaðan er sú að hér upplifi þingmenn að þeir geti ekki treyst því að um sé að ræða gögn sem þeir vilji bera vitneskju um en geti ekki sagt frá, þá skil ég vel þá afstöðu þingmanna að vilja ekki búa yfir þeim upplýsingum. Ég held að það sé alveg rétt hjá hv. þingmanni að ef þetta væru slík atriði þá væri örðugt fyrir þingmenn að afgreiða þessa tillögu. En þetta snýst auðvitað alltaf um það hvað er í þessum gögnum. Ég er talsmaður þess að við reynum frekar að draga gögn fram í dagsljósið heldur en að fela þau og að það sé þá bara verkefni meiri hlutans á hverjum tíma eða utanríkisráðuneytisins að sverta þær upplýsingar sem varða ekki beinlínis málið og eru bundnar trúnaði.
Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ólafi Adolfssyni fyrir svörin og mér heyrist við vera frekar sammála. Mig langar aðeins að ræða við hann í seinna andsvari um landbúnaðinn. Við erum bæði þingmenn kjördæmis þar sem eru mikil landbúnaðarhéruð og það vekur athygli mína að í nefndaráliti meiri hlutans kemur fram að, með leyfi forseta, „tollvernd á landbúnaðarvörur frá öðrum aðildarríkjum myndi falla niður með aðild að tollabandalagi ESB.“ Tollvernd á landbúnaðarvörur fellur niður. Fyrir mér er þetta fullkomlega óásættanlegt og mér finnst bara verið að kasta handklæðinu inn áður en til kastanna kemur. Ég geri mjög alvarlegar athugasemdir við þetta tiltekna atriði í nefndaráliti meiri hlutans vegna þess að verði þetta gert þá eru alvarlegar áhyggjur uppi um að þetta geti hreinlega gert út af við íslenskan landbúnað, þetta geti hreinlega gert út af við byggð á tilteknum svæðum. Þá langar mig að spyrja þingmanninn Ólaf Adolfsson: Finnst honum, með tilliti til þess sem ég sagði hér og þess sem kemur fram í áliti meiri hlutans, það boðlegt að fella niður tollvernd á landbúnaðarvörur frá Evrópusambandslöndum, þ.e. ef við göngum þar inn? Finnst honum það tikka í það box að stuðla hér að innlendri matvælaframleiðslu og fæðuöryggi? Ég tel það orka þveröfugt.
Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ingibjörgu Davíðsdóttur fyrir sitt seinna andsvar. Mér finnst í rauninni frábært að hún hafi ákveðið að bera hér upp spurningu varðandi landbúnaðinn af því að ég lét alveg hjá líða að ræða það í minni ræðu, enda hefur það verið rætt þó nokkuð hér í tengslum við þessa tillögu. Við vitum hversu mikilvæg tollverndin er fyrir íslenskan landbúnað og ég er sammála hv. þingmanni um það að íslenskur landbúnaður hafi kannski verið hornsteinninn í því að halda uppi búsetu um allt land. Við getum alla vega vísað t.d. til dýraheilbrigðis og sérstæðis íslensks landbúnaðar. Nú er augljóst að við munum í einhverjum tilfellum fara halloka af því að það er ódýrara að framleiða ákveðna vöru erlendis heldur en hér. Eins og ég skil málflutning meiri hlutans er það þannig að við getum ákveðið að styrkja íslenskan landbúnað sérstaklega, það sé ákveðin heimild til þess. En miðað við upplýsingar sem ég hef haft og eru frá Finnlandi sýnist mér nú að landbúnaðurinn fari tiltölulega halloka og hafi í rauninni átt á brattann að sækja um langa hríð og ég óttast að það gæti orðið að einhverju leyti hlutskipti íslensks landbúnaðar. Auðvitað er það þannig, alla vega ef við hlustum á það sem verið er að segja af hálfu meiri hlutans, að það er möguleiki á að fá sérlausnir í íslenskum landbúnaði en ég veit ekki í hverju þær felast, hvort það sé sama fordæmið í raun og við vorum að sjá varðandi fiskinn, að það þekkist ekki. Það sem ég veit til þess að hafi verið gert snýr að norðlægum slóðum og eins og ég segi, miðað við niðurstöðuna í Finnlandi er það ekki fýsilegt fyrir okkur.
Forseti. Ég kem aðallega hérna upp til að svara spurningu hv. þm. Ólafs Adolfssonar sem hann varpaði hér fram, af hverju við værum eftirsóknarverð. Við getum auðvitað öll haft okkar skoðanir á því en ég ræddi nýverið við nokkra Evrópuþingmenn og það var alveg á hreinu af hverju þeir vilja að við göngum í Evrópusambandið. Mér var sagt að þeir væru mjög spenntir vegna þess að loksins kæmi land sem borgaði meira inn en það tæki út. Að sama skapi, ef þú ræðir við óbreytta þingmenn, hvort sem er í Bandaríkjunum eða í Evrópu, þá er stemningin yfirleitt þannig að við erum spurð: Af hverju í ósköpunum eruð þið að sækja um að fara í Evrópusambandið? Þannig að þetta er orðin svolítið sérstök umræða en þetta snýst auðvitað bara um hver borgar inn og svo um náttúruauðlindir okkar að mínu mati.
En mig langaði að nota tækifærið og spyrja hv. þingmann. Nú erum við búin að fá að ræða þetta, óbreyttir þingmenn, í tvo hálfa daga. Ég sagði hér einn og hálfan áðan en þetta er nær því að vera tveir hálfir dagar. Núna eru, held ég, yfir tíu manns á mælendaskrá að fara í fyrstu ræðu. Pressan er slík að það lítur út fyrir það að þingmenn meiri hlutans, meira að segja þeirra flokka sem eru stofnaðir utan um Evrópusambandið eins og Viðreisnar, skrái sig ekki á mælendaskrá þannig að við getum ekki átt samtöl við þá vegna þess að tíminn er svo knappur.
Mig langar því að spyrja: Skiptir það einhverju máli að atkvæðagreiðslan sé þann 29. ágúst eða viku seinna að mati hv. þingmanns, ef við fáum í staðinn, ef það verður kannski viku seinna, gögnin úr leyniherberginu og við fáum smá meiri tíma í umræðu til að varpa ljósi á málið? Er þá ekki ein vika eitthvað sem skiptir engu máli í stóra samhenginu að mati þingmannsins?
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég ætla að taka undir með hv. þingmanni og ég er sammála henni í því að við munum — og kannski yrði það tilbreyting fyrir Evrópusambandið — borga inn í til sambandsins. Við erum nettógreiðendur. Þó að það hafi stundum verið látið líta þannig út að við gætum í rauninni fengið ansi margt frá Evrópusambandinu þá held ég að það sé óumdeilt að við munum verða nettógreiðendur inn í sambandið og svo geta menn karpað um hver sú tala er en það á nú væntanlega eftir að koma betur í ljós þegar menn fara að kafa ofan í þetta.
Varðandi ræðutímann sem ætlaður er í þetta mál þá hefur dagskráin komið frá ríkisstjórninni. Það liggur fyrir hverjar væntingar eru um þennan dagafjölda. Hvort það er vika til eða frá myndi í mínum huga í sjálfu sér ekki miklu breyta varðandi umræðuna. Það verklag sem er viðhaft, mér sýnist alla vega að meiri hlutinn sé tiltölulega ánægður með það. Svo er það auðvitað okkar í minni hlutanum að meta hvort okkur finnist komið nægilega vel að þeim vafaatriðum og því sem mögulega mætti betur fara. Auðvitað er það alltaf þannig, að ég ætla að leyfa mér að segja það, að meiri upplýsingar eru betri en minni en nú geta menn samt endalaust deilt um hvað sé skynsamlegur tími í þessu. Ég held hins vegar að þessi umræða sé alveg með knappasta móti. Ég held að utanríkismálanefnd hafi þurft að halda mjög vel á spöðunum til að koma að öllum þessum aðilum sem þar komu til að veita umsögn og ég vil meira að segja hrósa nefndinni fyrir að hafa náð öllum þessum aðilum, en það var klárlega pláss fyrir fleiri.
Forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Það sorglega var reyndar að utanríkismálanefnd náði ekki að taka á móti öllum og hefur verið að fá gögn eftir að málið var farið út úr nefnd. Ég hef reynt að ná fram og fá svar við einu en enginn virðist einhvern veginn geta svarað mér. Ég ætla að athuga hvort hv. þm. Ólafur Adolfsson geti gert það. Hér er mikið talað um að það verði bara kosið um hvort við viljum kíkja í pakkann í ágúst. Nú liggur það fyrir að það hefur ekkert land fengið til að mynda varanlega undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni, ekkert land. Varanlegar undanþágur eru ekki í boði. Það var maður, ég held hann heiti Guy Verhofstadt, sem kom að heimsækja Viðreisn í fyrra. Hann fór vel yfir það að Evrópusambandið væri þannig að þetta væri ekki matseðill þar sem þú getur pikkað út hitt og þetta. Samt eru þessir sömu þingmenn úr Viðreisn og Samfylkingunni að halda því fram að þetta sé einhvers konar kíkja í pakkann-dæmi. En það eru engar varanlegar undanþágur. Hins vegar snýr samningurinn að því hvernig við aðlögum okkur að Evrópusambandinu. Núna erum við komin á seinni hluta þessarar umræðu og enn þá er verið að halda þessu fram. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Lítur hann svo á að Ísland eitt ríkja nái þeim árangri? Telur hann líklegt að Ísland nái þeim árangri að þegar ekkert land hefur fengið varanlegar undanþágur undanfarið geti Ísland geti látið Evrópusambandið aðlaga sig að Íslandi og allt í einu þegar Ísland sækir um verði varanlegar undanþágur út um allt? Þetta er auðvitað óboðlegur málflutningur sem er verið að bera hérna á borð. En ég spyr: Getur hv. þingmaður útskýrt hvort það sé eitthvað raunhæft í þessu kíkja í pakkann-dæmi?
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir sitt seinna andsvar. Ég vil bara segja strax að ég hef ekki trú á því að við fáum varanlegar undanþágur. Það væri þá alla vega mjög ánægjulegt ef til þess kæmi. En mér finnst hv. þm. Pawel Bartoszek, formaður utanríkismálanefndar, hafa verið mjög raunsær í því sem hann nefndi hér í pontu um að það væri kannski ekki mikið að sækja varðandi það að fá undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Ég held að það sé alveg hárrétt hjá hv. þingmanni. Þó að maður telji að niðurstaðan verði sú að það náist ekki neitt fast frá Evrópusambandinu í þessum efnum er það nú samt þannig að héðan fer væntanlega samninganefnd sem hefur það markmið að ná þessu fram. Svo er bara spurning hvort hún nær árangri eða ekki, sú nefnd, hvort hún nær þessu. En ég held að það hefði í rauninni verið skynsamlegra af okkar hálfu bara einfaldlega að spyrjast sérstaklega fyrir um þetta og velta því þá upp af því að eins og ég nefndi í ræðu minni þá hef ég stundum á tilfinningunni að Evrópusambandið sé í rauninni að bjóða okkur að koma og vilji í rauninni leggja eitthvað extra af mörkum til þess að við verðum aðilar. Við þurfum þá að fá að heyra nákvæmlega hvað það er. Ég get ekki heyrt það á því sem hér hefur komið fram og það hafa engin loforð verið nefnd. Þvert á móti, eins og ég nefndi, þá finnst mér t.d. formaður utanríkismálanefndar hafa verið mjög raunsær í sinni afstöðu í þeim efnum.