1992. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.

116. löggjafarþing. – 511. mál.

1026. Svar

samgönguráðherra við fyrirspurn Guðna Ágústssonar um flugrekstur.

Hversu lengi verður frestað framkvæmd greinar 9.1.2 í reglugerð um flugrekstur nr. 381/1989, sbr. reglugerð nr. 624/1991, er kveður á um að tveir flugmenn skuli vera í flugstjórnarklefa í atvinnuflugi?

Grein 9.1.2 í reglugerð um flugrekstur nr. 381/1989 um tvo flugmenn í atvinnuflutningum með farþega átti að taka gildi 1. janúar 1992. Gildistöku þessa ákvæðis var frestað um tvö ár til 1. janúar 1994 með hliðsjón af því að í millitíðinni hafði Ísland gengið í JAA, Joint Aviation Authorities eða Evrópusamtök flugmálastjórna, og því talið rétt að bíða sameiginlegra reglna þessara landa í málinu. Vænta má þessara sameiginlegu evrópsku reglna um flugrekstur í tæka tíð fyrir 1. janúar 1994 og mun Ísland þá væntanlega taka upp þær reglur í samræmi við skuldbindingar sínar gagnvart JAA.

Er talin ástæða til að setja strangari reglur en þær sem þegar eru í gildi um lágmarksafkastagetu flugvéla þar sem einn flugmaður er við stjórnvölinn?

Nei, ekki frekar en þegar hefur verið gert og nú er í gildi.

Hefur Loftferðaeftirlitið veitt undanþágur til notkunar flugvéla í atvinnuflutningum við aðstæður þar sem reglugerð um lágmarksafkastagetu þeirra er ekki fullnægt? Ef svo er, hverjir hafa fengið undanþágur, hve lengi og á hvaða forsendum?

Já, í samræmi við 7. gr. reglugerðarinnar sem gerir ráð fyrir því að unnt sé að veita tímabundnar undanþágur. Allmargar undanþágur hafa verið veittar frá því að reglugerðin var sett 1986 en þeim hefur stöðugt farið fækkandi með árunum. Nú eru aðeins í gildi undanþágur til tveggja flugvalla, Bíldudals og Flateyrar. Þær undanþágur þarf þó ekki að nýta að jafnaði heldur aðeins endrum og eins. Undanþágur eru veittar á þeim forsendum að þeirra sé tímabundin þörf og veiting þeirra stofni ekki flugöryggi í hættu að mati Loftferðaeftirlitsins.

Hvernig er háttað eftirliti samgönguráðuneytis og Loftferðaeftirlits með daglegum rekstri flugrekenda og að þeir uppfylli settar öryggiskröfur varðandi þjálfun, þekkingu, vinnutíma og vinnuaðstöðu starfsmanna sinna?

Í samræmi við lög um loftferðir, nr. 34/1964, og reglugerð um flutningaflug nr. 641/1991, með síðari breytingum, veitir samgönguráðuneytið leyfi til flutningaflugs, svokallað flugrekstrarleyfi.

Flugmálastjórn/Loftferðaeftirlit hefur með höndum tæknilegt og rekstrarlegt eftirlit með flugrekendum og öryggi flugstarfseminnar í landinu. Hjá Loftferðaeftirlitinu eru í fullu starfi eða í hlutastörfum sérfræðingar á þeim helstu sviðum sem til þarf, þar á meðal flugvélaverkfræðingar, flugvirkjar og flugvélstjórar, flugstjórar og flugmenn, læknar og ýmsir aðrir sérfræðingar. Eftirlitið fer fram samkvæmt alþjóðlegum venjum og stöðlum og í samræmi við íslensk lög og reglugerðir.

Á vegum samgönguráðuneytisins starfar flugeftirlitsnefnd. Í reglugerð um flutningaflug segir um þessa nefnd:

Samgönguráðherra skipar fjóra menn í flugeftirlitsnefnd, einn samkvæmt tilnefningu Flugmálastjórnar, einn samkvæmt tilnefningu Verðlagsstofnunar og tvo án tilnefningar og skal annar þeirra vera starfsmaður samgönguráðuneytisins. Nefndin annast eftirlit með þjónustu leyfishafa, svo sem með far- og farmgjöldum, tímaáætlunum o.fl., tekur til afgreiðslu hvers kyns rökstuddar kvartanir og gerir tillögur til ráðherra um úrbætur, áminningar eða leyfissviptingar. Ráðherra setur nefndinni starfsreglur og getur falið henni ýmis önnur verkefni sem varða starfsemi leyfishafa."

Er ásættanlegt frá öryggissjónarmiði að flugmannsstarfið sé í sumum tilfellum þannig að flugrekandi ræður flugmann til einstakra ferða og greiðir honum mun lægri laun fyrir vinnu sína en stéttarfélag flugmanna hefur samið um fyrir sambærilega vinnu og flugmannsstarfið verði þar af leiðandi illa launað ígripastarf án allra viðurkenndra réttinda launþega?

Flugmálastjórn/Loftferðaeftirlit gerir þá kröfu að flugmenn fullnægi settum öryggiskröfum, þar með talið þeim er varða þjálfun, reynslu, heilbrigði og réttindi, sem og öðrum laga- og reglugerðarákvæðum. Það er ásættanlegt samkvæmt gildandi lögum og reglum. Æskilegt er að flugmenn njóti atvinnuöryggis en Loftferðaeftirlitið getur ekki sett fram kröfur um kaup og kjör flugmanna. Flugmálastjórn er ekki kunnugt um orsakasamhengi milli flugöryggis og launa flugmanna.

Er löglegt að starfsmenn eða eigendur flugfélaga, sem hagsmuna eiga ða gæta, sitji í flugráði?

Í lögum um stjórn flugmála, nr. 119/1950, segir svo í 1. gr.:

Flugráð, skipað fimm mönnum, hefur á hendi stjórn flugmála undir yfirstjórn ráðherra. Þrír þeirra skulu kosnir hlutfallskosningu í sameinuðu Alþingi til fjögurra ára. Ráðherra skipar í ráðið tvo menn með sérþekkingu á flugmálum, annan til 8 ára og hinn til 4 ára, og sé hinn fyrrtaldi formaður ráðsins. Með sama hætti skulu kosnir og skipaðir fimm varamenn í flugráð.

Þóknun til flugráðsmanna skal ákveðin af ráðherra og greiðist hún úr ríkissjóði."

Vakin skal athygli á að þeir tveir fulltrúar, sem ráðherra skipar, skulu hafa sérþekkingu á flugmálum. Þeirrar sérþekkingar verður trauðla aflað nema viðkomandi starfi að flugmálum á einn eða annan hátt.

Rétt er einnig að benda á 14. gr. starfsreglna fyrir flugráð nr. 235/1976, en þar segir svo:

Flugráð skal í starfi sínu hafa sem nánast og best samstarf við íslensk flugfélög um öll mál, er þau varða, og gefa trúnaðarmönnum þeirra kost á að tjá sig um og fylgjast með meðferð þeirra mála, er ætla má að flugfélög telji snerta hagsmuni sína að verulegu leyti eða óska eftir að fylgjast með."

Hvernig hefur sl. þrjú ár verið staðið að uppgjöri þeirra opinberu gjalda sem Flugmálastjórn hefur innheimt af flugrekendum? Má ætla að í slíku uppgjöri hafi falist mismunun flugrekenda?

Eftirfarandi er greining á tekjum Flugmálastjórnar og hvernig staðið er að innheimtu þeirra.

Sértekjur Flugmálastjórnar: Lendingargjöld, húsaleiga, rafmagn, hiti og ræsting.

Reikningar eru skrifaðir út mánaðarlega og sendir út með gíróseðli með gjalddaga mánuði seinna. Ef ekki er greitt er skrifað innheimtubréf og ef ekki er innt af hendi greiðsla eru reikningarnir sendir til innheimtu hjá lögfræðingi.

Sértekjur Flugmálastjórnar: Skoðunar- og eftirlitsgjöld flugvéla og flugrekenda.

Reikningar eru skrifaðir út tvisvar á ári (maí og nóvember) og sendir út með gíróseðli og gjalddagi er mánuði seinna. Sé ekki greitt er skrifað innheimtubréf og ef því er ekki sinnt eru reikningar sendir til innheimtu hjá lögfræðingi.

Flugvallagjald og eldsneytisgjald: Er innheimt 15. dag mánaðar eftir skilagrein frá flugrekendum um farþegatölu eða frá olíufélögunum um eldsneytissölu. Ef ekki er greitt á gjalddaga er sent bréf með hótun um lokun á fyrirtæki skv. 13. gr. í II. kafla laga um fjáröflun til framkvæmda í flugmálum. Þrisvar hefur verið gripið til aðgerða af þessu tagi en aldrei hefur komið til lokunar.

Sömu innheimtuaðgerðum er beitt við alla viðskiptaaðila Flugmálastjórnar og ekki mismunað við uppgjör.