1996. – 1066 ár frá stofnun Alþingis.

121. löggjafarþing. – 165. mál.

271. Svar

iðnaðarráðherra við fyrirspurn Kristins H. Gunnarssonar um Landsvirkjun.

Hver hafa verið framlög eigenda Landsvirkjunar til fyrirtækisins frá upphafi hvers um sig og samtals, sundurliðað eftir árum á verðlagi hvers árs og á verðlagi í nóvember 1996? Hvernig skiptast framlög hvers eiganda hverju sinni í fjárframlög og eignarhluta í framlögðum eignum og hverjar voru þær eignir?

Framlög eigenda Landsvirkjunar hafa verið greidd með tvennum hætti, annars vegar með peningaframlögum og hins vegar með framlögum í formi mannvirkja. Samtals nema framlög eigenda Landsvirkjunar 7.213.470 þús. kr. á verðlagi í árslok 1995, en þar af nema eiginfjárframlög 2.148.908 þús. kr. á sama verðlagi. Eiginfjárframlög hvers eiganda um sig eru sem hér segir:

Þús. kr.

Ríkissjóður	1.074.454

Reykjavíkurborg	956.801

Akureyrarbær	117.653

Framlög eigenda Landsvirkjunar önnur en bein fjárframlög fólust í eftirtöldum eignum:

Við stofnun Landsvirkjunar árið 1965 yfirtók fyrirtækið eignir og skuldir Sogsvirkjunar sem var sameign Reykjavíkurborgar og ríkissjóðs að jöfnu. Að auki lagði ríkissjóður fram undirbúningskostnað við Búrfellsvirkjun ásamt vatnsréttindum í Þjórsá og Reykjavíkurborg lagði fram varastöð við Elliðaár. Eru þetta hin svonefndu stofnfjárframlög.

Þegar Akureyrarbær gerðist meðeigandi í Landsvirkjun árið 1983 lögðu ríkissjóður og Akureyrarbær fram sem viðbótarstofnfjárframlög til Landsvirkjunar allar eignir og skuldir Laxárvirkjunar sem þá sameinaðist Landsvirkjun. Við sameininguna var samið um eignarhlutföll eigenda í Landsvirkjun eins og kveðið var á um í hinum nýja sameignarsamningi sem gerður var árið 1981 og tók gildi 1. júlí 1983. Framlög eigenda samkvæmt viðauka við þann samning voru bæði mannvirki á matsverði (stofnfjárframlög) og peningaframlög (eiginfjárframlög). Að auki var tiltekin fjárhæð endurgreidd Reykjavíkurborg til að jafna reiknað eiginfjárframlag að eignarhlutföllum.

Hér á eftir verða sýnd framlög eigenda á nafnvirði (verðlag hvers tíma) og svo á verðlagi í árslok 1995.

A. Framlög eigenda, fjárhæðir á verðlagi hvers tíma.

Ár	Ríkissjóður	Reykjavík	Akureyri

1965	2.264.000	2.264.000

1966	150.000	150.000

1972	1.254.304	1.254.304

1974	580.000	580.000

1975	620.000	620.000

1976	550.000	550.000

1979	1.800.000	1.800.000

1980	2.630.000	2.630.000

1981	3.820.000	3.820.000

1982	5.220.000	5.220.000

1983	269.209.356	198.750.000	89.896.700

1984	-24.096.642

B. Framlög eigenda, verðlag í árslok 1995.

Ár	Ríkissjóður	Reykjavík	Akureyri

1965	1.636.639.626	1.636.639.626

1966	97.154.494	97.154.494

1972	351.375.508	351.375.508

1974	76.940.127	76.940.127

1975	59.894.109	59.894.109

1976	42.293.816	42.293.816

1979	44.011.207	44.011.207

1980	40.822.337	40.822.337

1981	40.843.781	40.843.781

1982	34.242.972	34.242.972

1983	1.182.492.052	873.001.959	394.867.901

1984	-85.327.704

Samtals	3.606.710.029	3.211.892.232	394.867.901

Heildarframlög eigenda á verðlagi í árslok 1995	7.213.470.162

Með sameignarsamningi dags. 27. febrúar 1981, sem tók gildi 1. júlí 1983, náðist samkomulag eignaraðila um skiptingu eigin fjár á grundvelli endurmats sem fram fór á eignum Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar. Lögum um Landsvirkjun var breytt til að staðfesta þetta samkomulag og er eignarhluturinn tilgreindur í 1. gr. laganna. Landsvirkjun er sameignarfélag ofangreindra eignaraðila og var bókfært eigið fé Landsvirkjunar í árslok 1995 25,7 milljarðar kr. Nýlegt óháð mat á markaðsverði hefur verðlagt fyrirtækið á um 24 milljarða kr. Vegna umræðna um eignarhlut í fyrirtækinu má benda á að skv. 17. gr. laga nr. 42/1983, um Landsvirkjun, er öllum sveitarfélögum, samtökum þeirra og sameignarfélögum heimilt að gerast eignaraðilar að Landsvirkjun að tilteknum skilyrðum uppfylltum, m.a. að þeir leggi fram verðmæti er nemi minnst 1% af endurmetnum höfuðstól Landsvirkjunar í upphafi þess árs er af eignaraðild verður. Við mat á eign hvers eiganda fyrirtækisins hefur verið miðað við eigið fé þess. Nýtur slík eign stjórnarskrárverndar.

Hversu háar fjárhæðir hefur Landsvirkjun veitt til eigenda fyrirtækisins hvers um sig og samtals:

í formi afsláttar á orkuverði og

með sérsamningum sem leiða af sér lægra orkuverð en sambærilegum orkukaupendum stóð til boða,

sundurliðað eftir árum og á núvirði?

Ekki hefur verið veittur sérstakur afsláttur af verði á raforku til almenningsrafveitna í eigu eigenda Landsvirkjunar og engir sérsamningar hafa verið gerðir sem leiða af sér lægra orkuverð til þeirra en annarra. Landsvirkjun selur lögum samkvæmt raforku í heildsölu eftir sömu gjaldskrá hvar sem er á landinu. Sérstök kjör sem í boði hafa verið á undanförnum árum hafa staðið öllum til boða.

Hve háum fjárhæðum nema greiðslur Landsvirkjunar á ábyrgðargjaldi til eigenda fyrirtækisins hvers um sig og samtals á núvirði, sundurlið eftir árum?

Landsvirkjun hefur frá árinu 1987 greitt eigendum sínum ábyrgðargjald sem nemur 0,25% af útistandandi lánum fyrirtækisins á hverjum tíma en eigendur eru í einfaldri ábyrgð fyrir þeim. Ábyrgðargjald til ríkisins er greitt samkvæmt lögum en til Reykjavíkurborgar og Akureyrar samkvæmt samþykkt stjórnar Landsvirkjunar svo að jöfnuður yrði milli eigenda. Greiðslur ábyrgðargjaldsins eru sem hér segir og eru fjárhæðir í millj. kr. á verðlagi ársins 1995:

Ár	Ríki	Reykjavík	Akureyri	Samtals

1987	24	22	3	49

1988	49	44	5	98

1989	49	44	5	98

1990	45	40	5	90

1991	48	42	5	95

1992	49	43	5	97

1993	58	52	6	116

1994	59	52	6	117

1995	56	49	6	111

Samtals	437	388	46	871

Hverjar hafa verið arðgreiðslur Landsvirkjunar frá upphafi til eigenda fyrirtækisins hvers um sig og samtals á núvirði, sundurliðað eftir árum, og hvernig hafa þær arðgreiðslur verið reiknaðar og greiddar?

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 42/1983, um Landsvirkjun, skal fyrirtækið greiða eigendum sínum arð af eiginfjárframlögum þeirra og þá með hliðsjón af afkomu fyrirtækisins. Stjórn Landsvirkjunar ákveður arðgreiðsluna. Um er að ræða framlög eigenda í peningum en uppreiknuð með byggingarvísitölu. Hér að neðan eru sýndar arðgreiðslur Landsvirkjunar frá upphafi í millj. kr. og á verðlagi í árslok 1995:

Ár	Ríki	Reykjavík	Akureyri	Samtals

1979	18	18	0	36

1985	60	53	7	120

1988	42	38	5	85

1989	42	38	5	85

1990	42	38	5	85

1991	42	38	5	85

1992	42	38	5	85

Samtals	288	261	32	581