123. löggjafarþing 1998–99.

Þskj. 243 — 166. mál.

Svar

sjávarútvegsráðherra við fyrirspurn Gísla S. Einarssonar um smábátaútgerð.

Í fyrirspurninni er miðað við 15 smálesta báta og minni. Undanfarið hafa átt sér stað nokkrar breytingar á mælikvörðum sem notaðir eru til að mæla skip og báta. Undanfarin ár hefur aðallega verið miðað við hugtakið brúttórúmlestir, en síðustu missirin hefur einingin brúttótonn verið tekin upp í samræmi við alþjóðlegar samþykktir. Hugtakið smálest hefur verið notað um sömu einingu og brúttórúmlest og er því miðað við 15 brúttórúmlestir (brl.) í svarinu.

Fiskifélag Íslands hefur unnið flest þau gögn sem safnað var til að svara fyrirspurninni, en einnig var leitað til Fiskistofu og Þjóðhagsstofnunar.

1.	Hve margir einstaklingar byggja afkomu sína á rekstri smábátaútgerðar á Íslandi miðað við 15 smálesta báta og minni?

Erfitt er að gera grein fyrir hvenær aðili byggir afkomu sína á rekstri smábátaútgerðar nema með aðgangi að skattskýrslum sem sjávarútvegsráðuneytið hefur ekki. Auk þess er fyrirsjáanlegt að þrátt fyrir slíkan aðgang yrði erfitt að skilgreina hvenær aðilar byggja af komu sína á starfseminni þar sem einn aðili getur haft miklar tekjur af rekstrinum, en þær verið minni hluti heildartekna hans. Enn fremur getur aðili haft litlar tekjur af rekstrinum, en þær verið einu tekjur hans.

Leitað var til Þjóðhagsstofnunar um svör við þessum lið en ekki reyndist unnt að gefa ákveðið svar við honum. Út frá tölum um skiptingu báta eftir aflamagni og aflaverðmæti þeirra (sjá töflu 1) má gera sér nokkra grein fyrir því hve þýðingarmikil útgerð þessara báta er fyrir þá sem hana stunda. Þess ber að geta að flestir þessara báta eru krókabátar minni en 6 brl. Fiskveiðiárið 1995/1996 voru bátar með krókaleyfi 1.082, 1996/1997 voru þeir 1.009 og 1997/1998 852. Á krókabátum eru yfirleitt einn til tveir menn, en tveir til þrír á stærri bátum.

Tafla 1. Bátar 15 brl. og minni, sem lönduðu afla,

flokkaðir eftir heildarafla og aflaverðmæti.

1995/1996	1996/1997	1997/1998
Skipting eftir aflamagni	Fjöldi báta	Fjöldi báta	Fjöldi báta
0–10 tonn	322	344	231
10–50 tonn	617	544	438
50–100 tonn	308	316	303
yfir 100 tonn	155	185	200
Samtals	1.402	1.389	1.172
1995/1996	1996/1997	1997/1998
Skipting eftir aflaverðmæti	Fjöldi báta	Fjöldi báta	Fjöldi báta
0–1 millj. kr.	454	437	301
1–3 millj. kr.	458	395	309
3–7 millj. kr.	330	370	344
yfir 7 millj. kr.	160	187	218
Samtals	1.402	1.389	1.172
Heimild: Fiskifélag Íslands.

2.	Hver var afli báta minni en 15 smálestir sl. þrjú fiskveiðiár?

3.	Hvert var verðmæti þessa afla sl. þrjú fiskveiðiár?

4.	Hvert var útflutningsverðmæti þessa afla sl. þrjú fiskveiðiár?

Svör við þessum liðum er að finna í töflu 2. Varðandi 4. lið verður að taka fram að þar sem ekki er unnt að finna útflutningsverðmæti þess afla sem umræddir bátar báru að landi varð að notast við aðra aðferð til að meta það. Í þessu tilviki var fundið hvert útflutnings verðmæti hvers kílós af þorski úr sjó var að meðaltali viðkomandi fiskveiðiár. Tilsvarandi útreikningum var beitt á annan botnfisk og annan afla þessara báta. Margfeldi þessara með altalna og afla þeirra báta sem um var spurt er notað sem mat á hugsanlegu útflutningsverð mæti aflans í töflunni.

Tafla 2. Heildarverðmæti, aflaverðmæti og áætlað

útflutningsverðmæti afla báta minni en 15 brl.

Fiskveiðiár	Heildarafli,

tonn	Aflaverðmæti,

þús. kr.	Áætlað útflutningsverðmæti,

milljarðar kr.
1995/1996	65.441	4.489.939	7 ,2
1996/1997	69.745	4.828.576	7 ,7
1997/1998	70.278	4.954.634	7 ,9
Heimild: Fiskifélag Íslands.

5.	Hversu hátt hlutfall af aflaverðmæti þessara báta fer í kostnað?

Ekki eru fyrirliggjandi upplýsingar um kostnaðarhlutfall báta minni en 15 brt. Hins vegar hefur Þjóðhagsstofnun upplýsingar um báta minni en 20 brt. frá árinu 1996. Samkvæmt þeim nam kostnaður, annar en vextir og afskriftir, um 78% af aflaverðmæti dekkaðra báta í um ræddum stærðarflokki og 82% af aflaverðmæti opinna báta.

6.	Hversu mikil olíunotkun er áætluð við veiðar á hverju tonni hjá þessum bátum?

Fiskifélag Íslands er að vinna að verkefni fyrir sjávarútvegsráðuneytið í sambandi við orkunotkun fiskiskipaflotans og útblástur gróðurhúsalofttegunda. Samkvæmt því er áætluð olíunotkun báta sem eru 0–10 brl. er 0,15 lítrar á hvert kg afla og 0,16 lítrar á hvert kg afla hjá 10–15 brl. bátum.

7.	Hversu hátt hlutfall afla báta undir 15 smálestum er tekið á kyrrstæð veiðarfæri?

Svar við þessum lið er í töflu 3.