125. löggjafarþing 1999–2000.

Þskj. 125 — 115. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um aukinn rétt foreldra vegna veikinda barna.

Flm.: Jóhanna Sigurðardóttir, Ögmundur Jónasson,

Margrét Frímannsdóttir, Össur Skarphéðinsson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd sem hafi það verkefni að tryggja bet
ur rétt foreldra til launa í fjarveru úr vinnu vegna veikinda barna. Nefndin verði skipuð full
trúum félagsmálaráðuneytis, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis, aðila vinnumarkaðar
ins og samtaka um málefni sjúkra barna. Í starfi sínu hafi nefndin hliðsjón af fjármögnun, fyrirkomulagi og réttindum sem gilda um bætur fyrir launatap aðstandenda sjúkra barna ann
ars staðar á Norðurlöndum.

Niðurstaða nefndarinnar verði lögð fyrir Alþingi á haustþingi árið 2000.

Greinargerð.

Þegar gerður er samanburður á rétti foreldra vegna veikinda barna þeirra á Norðurlöndum kemur í ljós að Ísland sker sig mjög úr. Þannig hafa foreldrar íslenskra barna nánast engan rétt samanborið við rétt foreldra annars staðar á Norðurlöndum. Eftirfarandi er yfirlit frá Styrktarfélagi krabbameinssjúkra barna yfir bætur vegna launataps aðstandenda sjúkra barna á Norðurlöndum (sbr. fylgiskjal II):

Ísland:	Sjö veikindadagar eru að hámarki greiddir á ári fyrir börn undir 13 ára aldri, án tillits til hver sjúkdómurinn er, fjölda barna eða hjúskaparstöðu foreldra.

Svíþjóð:	90% launa eru greidd í 120 daga á ári fyrir hvert barn 0–16 ára.

Finnland:	Greidd eru 66% af launum í 60–90 daga á ári og lengur vegna langsjúkra barna. Heimilt er að greiða báðum foreldrum laun ef nauðsyn krefur.

Noregur:	Allt að 780 veikindadagar. Þar af 100% laun í 260 daga og síðan 65% laun í 520 daga fyrir hvert barn 0–16 ára, auk 10,2% orlofs af greiddum sjúkra
bótum í allt að 12 vikur á ári.

Danmörk:	Greidd er launauppbót (90% launa) til annars foreldris á meðan meðferð stendur. Launauppbót má síðan greiða í þrjá mánuði til aðlögunar fyrir barn
ið og foreldra eftir að meðferð lýkur. Endurgreiðsla nauðsynlegs kostnaðar
auka vegna umönnunar barna 0–18 ára. Sérstök uppbót er til atvinnulausra. Orlofsstyrkur.

Í kjarasamningum hér á landi hefur verið samið um að starfsmaður geti ráðstafað allt að sjö dögum á ári á launum vegna veikinda barna sinna. Auk þess er í reglum einstakra sjúkra
sjóða að þeir greiði styrki og jafnvel dagpeninga í fjarveru foreldra frá vinnu í veikindum barna. Hið opinbera veitir enga fjárstyrki eða bætur vegna launataps aðstandenda sjúkra barna. Umönnunarbótum sem Tryggingastofnun ríkisins greiðir er ætlað að koma til móts við kostnaðarauka og aðrar byrðar sem hljótast af aukinni umönnun barns þegar það veikist al
varlega en eru ekki bætur vegna launataps aðstandenda langsjúkra barna. Umönnunarbætur eru nú greiddar foreldrum 2.000 barna, þar af eru um 500 langveik börn.

Benda má á að þegar meðferð barns, t.d. með krabbamein, lýkur lækka umönnunarbætur verulega án tillits til þess hvort foreldrið sem hætti að vinna þegar barnið veiktist geti hafið störf að nýju. Umrædd börn þurfa oft langa aðlögun áður en þau geta lifað því sem kallað er eðlilegt líf eftir meðferðina og sum þeirra búa við varanlegar afleiðingar sjúkdómsins. Hjá Tryggingastofnun ríkisins er litið á þetta tímabil sem létta umönnun og því eru greiðslur lág
ar. Við þessar aðstæður verður hvað mest þörf á bótum vegna tekjutaps.

Í kjarasamningi ASÍ/VSÍ og VMS er svohljóðandi ákvæði: Foreldri skal eftir fyrsta starfsmánuð heimilt að verja samtals sjö vinnudögum á hverju 12 mánaða tímabili til að
hlynningar sjúkum börnum sínum undir 13 ára aldri, verði annarri umönnun ekki komið við, og halda dagvinnulaunum sínum, svo og vaktaálagi þar sem það á við. Réttur samkvæmt þessari grein tekur til greiðslu launa vegna veikinda barna, þar með talið fósturbarna." Hér á landi er rétturinn bundinn við launamanninn og er sá sami hvort sem hann á eitt, fimm eða tíu börn og hvort sem hann er einstætt foreldri eða í hjúskap.

Þennan rétt er ekki hægt að flytja milli ára, t.d. ef barn hefur ekki verið veikt í tvö ár en er svo veikt í 14 daga í einu. Rétturinn tekur einungis til barna undir 13 ára aldri og rétturinn til sjö daga á ári tekur til allra barna foreldranna. Annars staðar á Norðurlöndum nær hann ýmist til 16 eða 18 ára aldurs og heimilaður dagafjöldi nær til hvers barns um sig innan fjöl
skyldunnar, t.d. 120 dagar á ári fyrir hvert barn í Svíþjóð.

Skilyrði hér á landi fyrir veikindagreiðslum frá atvinnurekendum vegna veikinda barna er að annarri umönnun verði ekki komið við, þannig að báðir foreldrar geti ekki verið heima yfir barni á sama tíma.

Í reglugerðum sumra sjúkrasjóða stéttarfélaganna hér á landi er að finna ákvæði um dag
peningagreiðslur eða greiðslur styrkja vegna langvarandi veikinda barna sjóðfélaga. Reglurn
ar geta verið breytilegar frá einum sjóði til annars. Einnig má benda á að opinberir starfs
menn eða bankamenn eiga ekki sjúkrasjóði og hafa því ekki möguleika á stuðningi umfram þá sjö daga sem kjarasamningar heimila.

Annars staðar á Norðurlöndum greiðir hið opinbera að mestu bætur vegna launataps að
standenda sjúkra barna. Ljóst er að hér er slíkur stuðningur enginn, ef undan eru skildar um
önnunarbætur til að mæta útgjöldum og kostnaði vegna fatlaðra og langsjúkra barna. Kjara
samningar veita líka óverulegan rétt borið saman við kjarasamninga annars staðar á Norður
löndum. Munurinn á rétti til fráveru vegna veikinda barna hér á landi og þar er svo sláandi að nauðsynlegt er að kryfja þetta mál til mergjar og leita leiða til að tryggja betur réttindi barna í veikindum til að njóta umönnunar foreldra sinna.

Í lokin er rétt að benda á að tilskipun Evrópusambandsins frá 3. júní 1996, um ramma
samning um foreldraorlof, hlýtur einnig að koma til skoðunar í þessu sambandi.Tilskipunin er gerð með hliðsjón af samningnum um félagsmálastefnu EB. Í stofnskrá bandalagsins um félagsleg grundvallarréttindi launþega, sem fjallar um jafnan rétt karla og kvenna, er meðal annars kveðið á um að jafnframt þurfi að gera ráðstafanir sem gera körlum og konum kleift að samræma þær skyldur sem þeim eru lagðar á herðar í starfi og í einkalífi". Þannig hefur framkvæmdastjórnin með vísan til samningsins um félagsmálastefnuna haft samráð við aðila vinnumarkaðarins um hvert skuli stefnt með aðgerðum sem miða að því að samræma atvinnuþátttöku og heimilislíf. Niðurstaðan er sú að gerðar verða lágmarkskröfur um for
eldraorlof og tímabundið leyfi frá starfi af óviðráðanlegum ástæðum. Gert er ráð fyrir að að
ildarríkin og/eða aðilar vinnumarkaðarins kveði nánar á um skilyrði fyrir framkvæmd slíks foreldraorlofs þannig að unnt verði að taka mið af aðstæðum, þar með talið fjölskyldustefnu, í hverju aðildarríki um sig, einkum að því er varðar skilyrði fyrir því að veita foreldraorlof og að neyta réttar til foreldraorlofs. Um er að ræða rammasamning þar sem settar eru fram lágmarkskröfur og ákvæði um foreldraorlof, óháð mæðraorlofi, og um leyfi frá störfum af óviðráðanlegum ástæðum.

Tilskipunin lýtur í meginatriðum að rétti foreldra til foreldraorlofs en samkvæmt ramma
samningum er tímabundið leyfi frá starfi af óviðráðanlegum ástæðum skýrt þannig: Aðildar
ríkin og/eða aðilar vinnumarkaðarins skulu gera nauðsynlegar ráðstafanir sem tryggja laun
þegum leyfi frá störfum, í samræmi við landslög, kjarasamninga og/eða réttarvenjur, þegar um óviðráðanlegar fjölskylduástæður er að ræða, svo sem þegar sjúkdóma eða slys ber að höndum, og launþegi verður að hverfa tafarlaust af vettvangi." Þannig tekur þetta ákvæði til
skipunarinnar til fjölskylduábyrgðar á öllum sviðum, t.d. veikinda barna, og á að tryggja að börn geti í veikindum notið umönnunnar foreldra sinna. Tilskipunin felur í sér sjálfstæðan rétt foreldris til töku orlofs/foreldraorlofs í þrjá mánuði vegna hvers barns, til átta ára aldurs barnsins. Enn fremur kemur fram að aðildarríkin skuli samþykkja nauðsynleg lög og stjórn
sýslufyrirmæli eigi síðar en 3. júní 1998 eða fullvissa sig um að aðilar vinnumarkaðarins hafi í síðasta lagi þann dag lögfest þessi ákvæði með samningi, enda ber aðildarríkjunum að gera nauðsynlegar ráðstafanir þannig að þau geti ætíð tryggt framkvæmd ákvæða þessarar tilskip
unar. Aðildarríkin geta fengið að hámarki eitt ár til viðbótar ef á þarf að halda vegna sérstakra örðugleika eða vegna framkvæmdar kjarasamninga.

Á þessa tilskipun er bent vegna þess að hún hlýtur að koma sérstaklega til skoðunar hér á landi, bæði í tengslum við fyrirkomulag foreldraorlofs, við rétt barna til umönnunar for
eldra sinna í veikindum og rétt foreldra til leyfis frá vinnu vegna veikinda barna sinna.

Hér er ekki tekin afstaða til þess hvort útgjöld vegna aukins réttar foreldra í veikindum barna lendi á ríkissjóði eða atvinnurekendum en annars staðar á Norðurlöndum greiðir hið opinbera kostnaðinn.

Í því sambandi er þó rétt að fram komi að útgjöld hins opinbera til fjölskyldna og barna þeirra eru miklu lægri hér á landi en annars staðar á Norðurlöndunum. Þetta kemur fram í samantekt sem Kristinn Karlsson hjá Hagstofu Íslands hefur gert að beiðni fyrsta flutnings
manns tillögunnar (sjá fylgiskjal I).

Fylgiskjal I.

Hagstofa Íslands,

Kristinn Karlsson:

Útgjöld til félags- og heilbrigðismála á Íslandi. Fjölskyldur og börn.

Stutt samantekt og samanburður milli Norðurlandanna.

(Tekið saman að beiðni Jóhönnu Sigurðardóttur, október 1999.)

I. Inngangur.

Í þessari stuttu greinagerð er í upphafi gerð grein fyrir flokkunarkerfi NOSOSKO/Esspros (Nordisk Socialstatistisk Komité og European System of Intergrated Social Protection Stastistics). Síðan eru dregnar fram upplýsingar á grundvelli þess um útgjöld til fjölskyldna og barna og loks gerður samanburður á útgjöldum Norðurlandanna.

II. Flokkunarkerfi NOSOSKO/Esspros.

Flokkunarkerfi NOSOSKO/Esspros á útgjöldum og þjónustu til félags- og heilbrigðismála byggist á eftirfarandi grunnreglum. Flokkað er í verkefnasvið ( funksjónir"/verkefni) og inn
an hvers þeirra er skipt í tegund útgjalda og loks eru útgjöldin rakin til hverjir fjármagna þau.

Verkefnasviðin eru átta:

I.	Fjölskyldur og börn.

II.	Atvinnuleysi.

III.	Heilbrigðismál.

IV.	Aldraðir.

V.	Öryrkjar.

VI.	Eftirlifendur.

VII.	Húsnæði.

VIII.	Félagshjálp.

Útgjöld hvers verkefnasviðs skiptast í peningagreiðslur (bætur, lífeyrir o.s.frv.) annars vegar og þjónustu hins vegar.

Fjármögnun skiptist á:

1.	Ríki.

2.	Sveitarfélög.

3.	Vinnuveitendur.

4.	Hina tryggðu.

Reynt er eins og kostur er að greina útgjöld fyrir hvert verkefnasvið, en af sjálfu leiðir að skörun hlýtur að verða og er þá fylgt nákvæmum reglum um hvorum megin hryggjar" út
gjöld falla. Tafla 1 sýnir skiptingu útgjalda á Íslandi 1993–97 eftir verksviðum, tegundum útgjalda og undirflokkum innan þeirra.

Norðurlöndin hafa í fimm áratugi þróað þetta útgjaldakerfi á vettvangi NOSOSKO-nefnd
arinnar og gefið út niðurstöður í ritinu Social tryghed i de nordiske lande". Nefndin hefur að auki safnað upplýsingum um fjölda þeirra sem njóta þjónustu og greiðslna á mörgum svið
um og birt í útgáfu sinni. Frá og með árinu 1995 gerði nefndin nokkrar óverulegar breytingar á kerfinu til að samræma það til fulls hliðstæðu kerfi hagstofu Evrópusambandsins (Euro
stat), sem kallast Esspros. Öfugt við NOSOSKO safnar Eurostat ekki upplýsingum enn sem komið er um þá sem njóta þjónustu.

Útgjaldakerfi þessi eru frábrugðin uppgjöri þjóðhagsreikninga á útgjöldum til velferðar
mála í því að þau taka til allra útgjalda af þessu tagi (öll almenn lög- og/eða samningsbundin réttindakerfi) en ekki aðeins til útgjalda hins opinbera til velferðarmála.

III. Útgjöld til félags- og heilbrigðismála á Norðurlöndum.

Í töflum 2 og 3 er samanburður á útgjöldum til félags- og heilbrigðismála á Norðurlöndum 1997, skipt eftir meginverkefnasviðunum átta. Í töflu 2 er borið saman á grundvelli jafnvirð
isgilda (PPP) í eku á íbúa og í töflu 3 eru útgjöld sýnd í hlutfalli við landsframleiðslu. Sam
anburður beggja taflna sýnir að á Íslandi eru útgjöldin lægri en í grannlöndunum. Athyglis
vert er að það á ekki við um verkefnasviðið heilbrigðismál. Lægri útgjöld á Íslandi skýrast að einhverju leyti af minna atvinnuleysi og af annarri aldurssamsetningu þjóðarinnar, þ.e. hlutfall aldraðra af íbúafjölda er lægra en í hinum löndunum. Það síðarnefnda ætti þó að hafa öfug áhrif á verkefnasviðinu fjölskyldur og börn (fleiri börn eru á Íslandi) en þar gætir þess að fæðingarorlof er takmarkaðra á Íslandi en í hinum löndunum.

Auk þessa hefur ekki enn tekist að leggja mat á útgjöld hér á landi vegna greiðslna launa í fæðingarorlofi hjá hinum fjölmennu starfstéttum kvenna hjá ríki, sveitarfélögum og bönk
um. Þótt tækist að leggja mat á þessi útgjöld eins og stefnt er að er þess ekki að vænta að þau útgjöld nægi til að jafna út muninn milli Íslands og hinna landanna.

IV. Félags- og heilbrigðismálaútgjöld til fjölskyldna og barna á Íslandi.

Í töflu 4 eru útgjöld til fjölskyldna og barna á Íslandi sýnd frá ýmsum hliðum árin 1991–97. Þar kemur m.a. fram þróun þessara útgjalda á tímabilinu á föstu verðlagi, skipting eftir því hverjir fjármagna o.fl.

V. Útgjöld til fjölsyldna og barna á Norðurlöndum.

Í töflu 5 kemur fram fjöldi barna á Norðurlöndum 1997 og hlutfall þeirra af heildaríbúa
fjölda. Þar er sýndur fjöldi 0–6 ára, 7–17 ára. Vegna þeirrar sérstöðu Íslands á þessu tímabili að sjálfræðisaldur var 16 ára, er fjöldi 7–15 ára sýndur á Íslandi. Taflan sýnir vel að Ísland sker sig úr með hlutfallslega fleiri íbúa á unga aldri en frændþjóðirnar.

Tafla 6 er samsett úr þremur töflum. Fyrsti hluti töflunnar (A) sýnir útgjöld til fjölskyldna og barna 1997 í milljónum í mynt hvers lands. Annar hlutinn (B) sýnir útgjöldin á íbúa í jafn
virðisgildum í eku. Loks sýnir síðasti hlutinn (C) útgjöldin á íbúa 17 ára og yngri (15 ára og yngri á Íslandi) í jafnvirðisgildum í eku.

Tafla 1. Útgjöld til félags- og heilbrigðismála á Íslandi 1993–97.
Miljónir króna.	1993	1994	1995	1996	1997
ALLS I.–VII.	77.616	80.954	85.984	90.345	96.094
Bein útgjöld alls I.–VI.	75.879	79.184	84.078	88.399	94.390
þar af :1
Peningagreiðslur	39.973	41.486	44.078	45.454	48.174
Þjónusta	35.906	37.698	40.000	42.946	46.216
I. Fjölskyldur og börn	9.959	10.349	10.876	11.415	11.841
Peningagreiðslur	6.610	6.586	6.665	6.709	6.644
Greiðslur við fæðingu og ættleiðingu2	1.232	1.175	1.172	1.224	1.285
Barnabætur	4.719	4.850	5.015	5.006	4.813
Meðlög3	659	562	478	479	547
Þjónusta	3.348	3.763	4.211	4.706	5.197
Dagvistarstofnanir barna	2.449	2.715	3.034	3.419	3.730
Sumarbúðir og önnur æskulýðsstarfsemi	473	538	606	603	650
Barnavernd	383	470	526	633	784
Heimilishjálp við barnafjölskyldur	43	40	45	50	32
II. Atvinnuleysistryggingar og vinnumiðlun	2.915	3.349	3.655	3.228	3.053
Atvinnuleysistryggingar	2.807	3.245	3.572	3.127	2.911
Atvinnuleysisbætur	2.645	2.806	3.243	2.923	2.773
Framlög til atvinnuátaksverkefna, námskeiða o.fl.	162	439	330	204	138
Vinnumiðlun	108	103	83	101	142
III. Heilbrigðismál	29.725	30.234	31.899	33.443	35.801
Peningagreiðslur	6.435	6.145	6.297	6.255	7.173
Almennar sjúkratryggingar (dagpeningar)	424	434	451	386	418
Launagreiðslur í veikindum	5.806	5.511	5.631	5.664	6.547
Skammtímaslysatryggingar	205	200	215	205	207
Sjukrahús og heilsugæsla	22.499	23.381	24.886	26.371	27.838
Sjúkrahús	13.338	13.619	14.715	15.432	17.296
Læknisþjónusta utan sjúkrahúsa	8.204	8.777	9.131	9.925	9.436
Önnur útgjöld	957	986	1.039	1.014	1.106
Tannlækningar	791	708	716	817	791
IV. Aldraðir	20.411	21.722	22.827	24.534	26.683
Ellilífeyrir	15.022	15.837	16.755	17.836	19.483
Almannatryggingar	9.945	10.283	10.670	10.983	11.662
Lífeyrissjóðir	5.077	5.555	6.085	6.853	7.820
Þjónusta	5.389	5.885	6.072	6.698	7.200
Elliheimili, sjúkradeildir og íbúðir aldraðra	4.629	4.970	5.110	5.617	6.048
Heimilishjálp aldraðra	478	487	496	587	592
Dagvistir aldraðra	281	428	467	495	561
V. Öryrkjar	8.201	8.938	9.765	10.383	11.285
Örorkulífeyrir	5.289	6.018	6.698	7.137	7.781
Almannatryggingar	3.942	4.266	4.717	4.989	5.445
Lífeyrissjóðir	1.347	1.752	1.981	2.148	2.336
Langtímaslysatryggingar og eingreiðslur	223	156	180	151	138
Þjónusta	2.688	2.764	2.887	3.095	3.366
Endurhæfing og atvinna fyrir öryrkja	1.702	1.719	1.778	1.961	2.033
Sambýli, vistheimili og íbúðir fatlaðra	913	951	1.024	1.033	1.228
Heimilishjálp við öryrkja	74	94	86	102	106
VI. Eftirlifendur	2.448	2.238	2.383	2.590	2.774
Ekkju- og ekkilsbætur	2.448	2.238	2.383	2.590	2.774
Almannatryggingar	301	225	239	226	235
Lífeyrissjóðir	2.147	2.013	2.144	2.364	2.539
VII. Húsnæði	87	96	286	435	534
Stuðningur við leigjendur	87	96	286	435	534
Niðurgreiðslur sveitarfélaga á leiguhúsnæði	87	96	70	121	201
Húsaleigubætur	-	-	215	314	333
VIII. Félagshjálp	2.134	2.258	2.387	2.371	2.420
Peningagreiðslur	1.051	1.165	1.242	1.214	1.271
Fjárhagsaðstoð	711	891	985	1.030	1.084
Ríkisábyrgð á launum við gjaldþrot	340	274	257	183	186
Þjónusta	1.083	1.093	1.145	1.157	1.150
Meðferð og endurhæfing áfengis- og fíkniefnasjúklinga	659	661	659	618	539
Önnur aðstoð	424	432	486	539	611
Stjórnunarkostnaður	1.737	1.770	1.906	1.946	1.704
Heildarútgjöld sem hlutfall af landsframleiðslu (%)	18,9	18,6	19,0	18,6	18,1
1 Eins og fram kemur í töflunni skiptast útgjöld innan málaflokka í beinar peningagreiðslur og þjónustu.

2 Ekki liggja fyrir upplýsingar um útgjöld vegna launa í fæðingarorlofi sem starfsmenn ríkis, sveitarfélaga, banka og fleiri njóta.

3 Nettó tölur, þ.e. útgjöld að frádregnum greiðslum meðlagsskyldra.
Heimild: Landshagir 1999, tafla 16.1.

Tafla 2. Útgjöld á íbúa til félags- og heilbrigðismála á Norðurlöndum 1997, jafnvirðisgild (PPP) í eku.
Danmörk	Finnland	Ísland	Noregur	Svíþjóð
I. Fjölskyldur og börn	866	687	506	861	732
II. Atvinnuleysistryggingar og vinnumiðlun	865	727	130	272	618
III. Heilbrigðismál	1.295	1.196	1.530	1.833	1.473
IV. Aldraðir, öryrkjar ofl.	3.389	2.645	1.741	3.117	3.375
IV.a Aldraðir	2.622	1.629	1.140	1.944	2.452
IV.b Öryrkjar	763	800	482	1.081	770
IV.c Eftirlifendur	4	216	119	91	153
VII. Húsnæði	168	65	23	42	174
VIII. Félagshjálp	275	134	103	170	208
Alls	6.858	5.454	4.033	6.296	6.579
Stjórnunarkostnaður	188	149	73	132	130
Heildarútgjöld	7.046	5.604	4.106	6.427	6.710
Íbúafjöldi	5.284.000	5.140.000	270.915	4.405.000	8.846.000
PPP-stuðull	9,11	6,459	86,39	9,86	10,36

Tafla 3. Útgjöld til félags- og heilbrigðismála á Norðurlöndum 1997 sem hlutfall af landsframleiðslu.
Danmörk	Finnland	Ísland	Noregur	Svíþjóð
I. Fjölskyldur og börn	3,7	3,6	2,2	3,4	3,7
II. Atvinnuleysistryggingar og vinnumiðlun	3,7	3,8	0,6	1,1	3,2
III. Heilbrigðismál	5,6	6,3	6,7	7,3	7,5
IV. Aldraðir, öryrkjar o.fl.	14,6	13,9	7,7	12,4	17,3
IVa Aldraðir	11,3	8,6	5,0	7,7	12,5
IVb Öryrkjar, lífeyrir	3,3	4,2	2,1	4,3	3,9
IVd Eftirlifendur	0,0	1,1	0,5	0,4	0,8
VII. Húsnæði	0,7	0,3	0,1	0,2	0,9
VIII. Félagshjálp	1,2	0,7	0,5	0,7	1,1
Alls	29,5	28,7	17,8	25,1	33,6
Stjórnunarkostnaður	0,8	0,8	0,3	0,5	0,7
Heildarútgjöld	30,3	29,5	18,1	25,6	34,3
Landsframleiðsla 1997 í millj. kr./FIM	1.119.459	630.624	530.906	1.090.426	1.792.770
Heimild: Social tryghed i de nordiske lande 1997. Omfang, udgifter og finansiering. (Kaupmannahöfn 1999.)

Tafla 4. Útgjöld til og fjármögnun peningagreiðslna og þjónustu við fjölskyldur og börn á Íslandi 1991–97.
1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997
millj. kr.
Greiðslur við fæðingu og ættleiðingu	1.165	1.205	1.232	1.175	1.172	1.224	1.285
Fæðingarstyrkur	558	576	595	568	565	582	612
Fæðingardagpeningar	608	629	637	607	607	642	673
Barnabætur	5.571	5.202	4.719	4.850	5.015	5.006	4.813
Mæðra- og feðralaun TR	752	803	261	262	284	153	168
Barnabætur	3.622	2.525	2.555	2.602	2.673	2.684	2.693
Barnabótaauki	1.197	1.874	1.903	1.986	2.058	2.169	1.952
Meðlög	224	315	659	562	478	479	547
Peningagreiðslur alls	6.960	6.722	6.610	6.586	6.665	6.709	6.644
, millj. kr.
Dagvistarstofnanir barna	2.298	2.499	2.449	2.715	3.034	3.419	3.730
Sumarbúðir og önnur æskulýðsstarf
semi	354	396	473	538	606	603	650
Barnavernd	343	375	383	470	526	633	784
Heimilishjálp barnafjölskyldna	30	39	43	40	45	50	32
Þjónusta alls	3.025	3.309	3.348	3.763	4.211	4.706	5.197
Útgjöld alls, millj.kr.	9.985	10.032	9.959	10.349	10.876	11.415	11.841
Útgjöld á verðlagi ársins 1997	11.741	11.329	10.722	10.958	11.347	11.602	11.841
Breyting frá fyrra ári á föstu

verðlagi, %	-	-3,5	-5,4	2,2	3,6	2,3	2,1
Útgjöld í kr. á íbúa á verðlagi ársins

1997	45.515	43.388	40.647	41.194	42.437	43.144	43.707
Útgjöld, breyting frá fyrra ári á föstu

verðlagi, %	-	-4,7	-6,3	1,3	3,0	1,7	1,3
Útgjöld sem hlutfall af vergri lands-

framleiðslu	2,5	2,5	2,4	2,4	2,4	2,3	2,2
Fjármögnun, hlutfallsleg skipting
Ríkissjóður	58,8	54,8	53,8	52,5	51,3	50,7	47,3
Sveitarfélög	30,8	34,5	38,5	40,1	41,1	43,0	45,7
Atvinnurekendur	10,4	10,6	7,8	7,4	7,6	6,2	7,0
Hinir tryggðu	-	-	-	-	-	-	-

Tafla 5. Hlutfall barna af íbúum Norðurlanda 1997.
Danmörk	Finnland	Ísland	Noregur	Svíþjóð
Fjöldi barna 0–6 ára	480.000	449.000	31.068	426.000	786.000
Hlutfall íbúa, %	9,1	8,7	11,5	9,7	8,9
Fjöldi barna 7–17 ára	637.000	712.000	46.830	600.000	1.175.000
Hlutfall íbúa, %	12,1	13,9	17,3	13,6	13,3
þar af 7–15 ára	37.923
Hlutfall íbúa, %	14,0
Fjöldi barna 0–17 ára	1.117.000	1.161.000	77.898	1.026.000	1.961.000
Hlutfall íbúa, %	21,1	22,6	28,8	23,3	22,2
þar af 0–15 ára	68.991
Hlutfall íbúa, %	25,5

Tafla 6. Útgjöld til fjölskyldna og barna á Norðurlöndum 1997.
Danmörk	Finnland	Ísland	Noregur	Svíþjóð
A. Í millj. kr./FIM (mynt hvers lands)
ALLS	41.669	22.808	11.841	37.401	67.096
Peningagreiðslur	17.667	13.874	6.644	23.057	30.781
Greiðslur við fæðingu og ættleiðingu	4.623	2.930	1.285	6.667	10.662
Foreldragreiðslur fyrir gæslu barna	1.867	2.076	-	480	2.640
Barnabætur	11.162	8.384	4.813	12.835	14.456
Meðlög	15	484	547	3.075	3.023
Þjónusta	24.002	8.934	5.197	14.344	36.315
Dagvistarstofnanir barna	17.678	6.929	3.730	9.092	26.842
Barnavernd	4.868	729	784	1.095	5.117
Heimilishjálp við barnafjölskyldur	197	185	32	0	0
Annað	1.259	1.091	650	4.157	4.356
B. Í jafnvirðisgildum (PPP) í eku á íbúa
ALLS	866	687	506	861	732
Peningagreiðslur	367	418	284	531	336
Greiðslur við fæðingu og ættleiðingu	96	88	55	153	116
Foreldragreiðslur fyrir gæslu barna	39	63	-	11	29
Barnabætur	232	253	206	296	158
Meðlög	0	15	23	71	33
Þjónusta	499	269	222	330	396
Dagvistarstofnanir barna	367	209	159	209	293
Barnavernd	101	22	33	25	56
Heimilishjálp við barnafjölskyldur	4	6	1	0	0
Annað	26	33	28	96	48
C. Í jafnvirðisgildum (PPP) í eku á íbúa 17 ára og yngri (15 ára og yngri á Íslandi)
ALLS	4.095	3.042	1.987	3.697	3.303
Peningagreiðslur	1.736	1.850	1.115	2.279	1.515
Greiðslur við fæðingu og ættleiðingu	454	391	216	659	525
Foreldragreiðslur fyrir gæslu barna	183	277	-	47	130
Barnabætur	1.097	1.118	807	1.269	712
Meðlög	1	65	92	304	149
Þjónusta	2.359	1.191	872	1.418	1.788
Dagvistarstofnanir barna	1.737	924	626	899	1.321
Barnavernd	478	97	132	108	252
Heimilishjálp við barnafjölskyldur	19	25	5	0	0
Annað	124	145	109	411	214

Fylgiskjal II.

Styrktarfélag krabbameinssjúkra barna:

Bætur vegna launataps aðstandenda sjúkra barna á Norðurlöndum.

Upplýsingar eru samkvæmt erlendum gögnum og niðurstöðu nefndar á vegum heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis sem kannaði réttindi langsjúkra barna og skilaði áliti í mars 1995.

Nefndin var skipuð samkvæmt þingsályktun um réttarstöðu barna með krabbamein og annarra sjúkra barna sem samþykkt var á Alþingi 7. maí 1993.

Svíþjóð	Noregur	Danmörk	Finnland	Ísland
Veikindadagar foreldra.

Sjúkrabætur.

Launauppbót.	90% laun í 120 daga á ári fyrir hvert barn, 0–16 ára.	Allt að 780 dagar (100% laun í 260 daga og síðan 65% laun í 520 daga) fyrir hvert barn 0–16 ára,

+10,2% orlof af greiddum sjúkra
bótum í allt að 12 vikur á ári.	Endurgreiðsla nauð
synlegs kostnaðarauka vegna umönnunar barna 0–18 ára. Greidd er launauppbót (90% laun) til annars foreldris á meðan meðferð stendur yfir. Launauppbót má greiða í þrjá mánuði eftir að forsendur bresta. Sérstök uppbót til atvinnulausra. Orlofsstyrkur.	Greidd eru 66% af launum í 60–90 daga, lengur ef nauðsyn krefur, t.d. vegna barna með krabbamein. Heimilt er að greiða báðum for
eldrum ef nauðsyn krefur.	Útivinnandi for
eldri á rétt á sjö veikindadögum að hámarki á ári til að sinna sjúkum börnum sínum án tillits til fjölda þeirra og alvar
leika sjúk
dómsins.