126. löggjafarþing 2000–2001.

Þskj. 1345 — 223. mál.

Breytingartillögur

við frv. til þjóðminjalaga.

Frá menntamálanefnd.

1.	Við 1. gr. Orðin skráðar heimildir um þjóðhætti" í 1. málsl. 3. mgr. falli brott.

2.	Við 2. gr.

a.	Í stað orðsins Þjóðminjavörður" í 2. málsl. komi: Þjóðminjasafn Íslands, Fornleifa
vernd ríkisins.

b.	Við bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þjóðminjavörður og forstöðumaður Forn
leifaverndar ríkisins starfa saman að mörkun stefnu og gerð langtímaáætlunar um þjóðminjavörsluna í heild.

3.	Við 3. gr. Greinin orðist svo:

Menntamálaráðherra skipar forstöðumann Fornleifaverndar ríkisins til fimm ára í senn. Þá eina má ráða í embættið sem hafa sérfræðimenntun í fornleifafræði eða minja
fræði og hafa reynslu af stjórnunarstörfum.

Fornleifavernd ríkisins fjallar um og veitir leyfi til allra staðbundinna og tímabund
inna fornleifarannsókna. Fornleifavernd ríkisins er söfnum og öðrum hlutaðeigandi aðil
um til ráðgjafar um varðveislu og kynningu menningarsögulegra minja er heyra undir starfssvið hennar. Fornleifavernd ríkisins hefur eftirlit með öllum fornleifarannsóknum og er hlutaðeigandi aðilum til ráðgjafar um skráningu, rannsóknir og varðveislu forn
leifa.

4.	Við 4. gr.

a.	Í stað orðsins þjóðminjavarðar" í 1. mgr. komi: Fornleifaverndar ríkisins.

b.	2. mgr. falli brott.

c.	Í stað orðanna Félag íslenskra fornleifafræðinga tilnefnir" í 3. mgr. komi: Félög fornleifafræðinga tilnefna.

5.	Við 5. gr.

a.	1. málsl. 1. mgr. falli brott.

b.	Í stað 2. og 3. mgr. komi ný málsgrein, svohljóðandi:

Menntamálaráðherra skipar forstöðumann Þjóðminjasafns Íslands, þjóðminja
vörð, til fimm ára í senn. Skipaður skal maður með sérfræðimenntun og staðgóða þekkingu á starfsemi safnsins og stjórnunarreynslu.

6.	Við 6. gr. Greinin orðist svo:

Til byggðasafna teljast samkvæmt lögum þessum önnur söfn en Þjóðminjasafn Ís
lands sem sett hafa verið á stofn í þeim tilgangi sem segir í 5. gr., hlotið hafa viðurkenn
ingu þjóðminjavarðar og uppfylla skilyrði um rekstrarstyrki safna samkvæmt safnalög
um.

Prentað upp.

7.	Við 7. gr.

a.	Síðari málsliður 1. mgr. orðist svo: Til slíkra minja geta einnig talist hús sem hafa sérstakt gildi að mati þjóðminjavarðar.

b.	Í stað orðsins þjóðminjavörður" í fyrri málslið 4. mgr. komi: Fornleifavernd ríkis
ins.

c.	Í stað orðanna safnstjóri Þjóðminjasafns Íslands" í síðari málslið 4. mgr. komi: þjóðminjavörður.

d.	Í stað orðsins þjóðminjavörð" í síðari málslið 4. mgr. komi: Fornleifavernd ríkisins.

8.	Við 8. gr. Greinin orðist svo:

Landinu er skipt í minjasvæði eftir ákvæðum í reglugerð sem menntamálaráðherra setur að fengnum tillögum Fornleifaverndar ríkisins. Í Reykjavík fer borgarminjavörður með minjavörslu. Forstöðumaður Fornleifaverndar ríkisins ræður aðra minjaverði er hafa umsjón með minjasvæðum samkvæmt nánari ákvörðun Fornleifaverndar ríkisins. Þeir eru starfsmenn Fornleifaverndar ríkisins.

Minjaverðir skulu vera menntaðir fornleifafræðingar eða hafa menntun í menningar
sögu. Fornleifavernd ríkisins er heimilt að fela forstöðumanni byggðasafns að gegna hlutverki minjavarðar á viðkomandi minjasvæði samkvæmt sérstökum starfssamningi.

Fornleifavernd ríkisins er heimilt að stofna minjaráð á hverju minjasvæði. Minjaráð skulu skipuð forstöðumönnum allra viðurkenndra byggðasafna á svæðinu ásamt minja
verði. Hlutverk þess er að fjalla um fornminjar og varðveislu þeirra í samráði við Forn
leifavernd ríkisins.

9.	Við 10. gr.

a.	Í stað orðanna þjóðminjavarðar" og Þjóðminjavörður" í 1. og 2. mgr. komi: Forn
leifaverndar ríkisins, og: Fornleifavernd ríkisins.

b.	3.–6. mgr. falli brott.

10.	Við 11. gr.

a.	Í stað orðsins Þjóðminjavörður" hvarvetna í greininni komi: Fornleifavernd ríkisins.

b.	2. mgr. orðist svo:

Skylt er að fornleifaskráning fari fram áður en gengið er frá svæðisskipulagi, aðalskipulagi eða deiliskipulagi eða endurskoðun þess og skal sá sem ber ábyrgð á skipulagsgerð í samræmi við skipulagslög standa straum af kostnaði við skráninguna.

11.	Við 12. gr. Greinin orðist svo:

Hver sá sem verður var við að fornleifar liggi undir skemmdum skal gera Fornleifa
vernd ríkisins viðvart. Ef fyrirsjáanlegt er að minjastaður spillist vegna breyttrar land
notkunar eða framkvæmda skal viðkomandi sveitarfélag eða framkvæmdaraðili gera Fornleifavernd ríkisins viðvart með hæfilegum fyrirvara. Fornleifavernd ríkisins ákveð
ur að höfðu samráði við Náttúruvernd ríkisins hvort rannsóknar er þörf, hvort friðlýsa beri viðkomandi stað eða hvort fornleifarnar megi víkja og þá með hvaða skilmálum.

12.	Við 13. gr. Í stað orðanna þjóðminjaverði" og þjóðminjavarðar" komi: Fornleifavernd ríkisins, og: Fornleifaverndar ríkisins.

13.	Við 14. gr.

a.	Í stað orðsins þjóðminjavörður" hvarvetna í greininni komi í réttri beygingarmynd: Fornleifavernd ríkisins.

b.	Í stað orðanna og veitulagnir" í lokamálslið 1. mgr. komi: veitulagnir og skógrækt.

c.	Í stað orðsins embættinu" í 2. mgr. komi: stofnuninni.

14.	Við 15. gr. Greinin orðist svo:

Fornleifavernd ríkisins annast eftirlit með rannsóknum á fornleifum í landinu.

Með fornleifarannsókn er átt við hvers kyns jarðrask sem fram fer í vísindalegum til
gangi og með það að markmiði að rannsaka jarðfastar fornleifar sem þegar er vitað um eða líklegt er að finnast muni, eða að ganga úr skugga um hvort um þess háttar fornleifar sé að ræða á rannsóknarsvæðinu.

Þegar Fornleifavernd veitir leyfi til stað- og tímabundinna fornleifarannsókna, sbr. 2. mgr. 6. gr., skal þess gætt að stjórnandi þeirra hafi tilskilda menntun í fornleifafræði. Skal leyfi vera skriflegt hverju sinni og sá sem slíkt leyfi fær hlíta þeim reglum sem Fornleifavernd ríkisins setur þar að lútandi, svo sem um skil á rannsóknarskýrslum og birtingu þeirra og um skil á gripum sem finnast við rannsóknina, sbr. 18. gr.

Fornleifavernd ríkisins skal taka afstöðu til fram kominna umsókna um rannsóknar
leyfi svo fljótt sem við verður komið.

Fornleifavernd ríkisins skal leitast við að bjóða út þær fornleifarannsóknir sem hún telur nauðsynlegar á hverjum tíma.

15.	Við 18. gr.

a.	Í stað orðsins þjóðminjaverði" í 2. málsl. 1. mgr. komi: Fornleifavernd ríkisins.

b.	Á eftir orðunum sem grein þessi fjallar um" í 3. málsl. 2. mgr. komi: sem og 15. gr.

16.	Við 19. gr. Í stað orðanna þjóðminjavarðar" og þjóðminjavörður" komi: Fornleifa
verndar ríkisins, og: Fornleifavernd ríkisins.

17.	Við 20. gr.

a.	Í stað orðanna Þjóðminjavörður ákveður" í 1. mgr. komi: Forstöðumaður Fornleifa
verndar ríkisins ákveður í samráði við þjóðminjavörð.

b.	Í stað orðsins þjóðminjavarðar" í 2. mgr. komi: forstöðumanns Fornleifaverndar ríkisins.

18.	Við 21. gr. Í stað orðsins Þjóðminjavörður" í 1. mgr. komi: Forstöðumaður Fornleifa
verndar ríkisins.

19.	Við 22. gr.

a.	Í stað orðsins Þjóðminjavörður" komi: Fornleifavernd ríkisins.

b.	Í stað orðanna 22. og 23. gr." komi: 20. og 21. gr.

20.	Við 23. gr. Í stað orðanna þjóðminjavarðar, forstöðumanns Þjóðminjasafns Íslands" komi: forstöðumanns Fornleifaverndar ríkisins, þjóðminjavarðar.

21.	Við 24. gr.

a.	1. mgr. orðist svo:

Fornleifasjóður hefur það hlutverk að stuðla að varðveislu og rannsóknum á forn
leifum og forngripum. Menntamálaráðherra skipar fornleifasjóði þriggja manna stjórn sem úthlutar úr sjóðnum styrkjum til rannsóknar- og varðveisluverkefna og ber stjórnin ábyrgð á umsýslu sjóðsins. Menntamálaráðherra setur sjóðnum sérstakar út
hlutunarreglur. Stjórn fornleifasjóðs skal þannig skipuð: Einn samkvæmt tilnefningu Sambands íslenskra sveitarfélaga og tveir án tilnefningar og skal annar þeirra vera fornleifafræðingur. Menntamálaráðherra skipar formann úr hópi stjórnarmanna.

b.	Í stað orðsins frjáls" í 2. tölul. 2. mgr. komi: önnur.

22.	Við 27. gr. Í stað 14. gr." komi: 15. gr.

23.	Við 28. gr.

a.	Í stað orðsins Þjóðminjavörður" komi: Fornleifavernd ríkisins.

b.	Í stað orðsins honum" komi: stofnuninni.

24.	Við 29. gr. Greinin orðist svo:

Ráðherra setur með reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laganna í heild eða ein
stakra kafla þeirra. Í reglugerðinni skal m.a. kveða nánar á um samstarf Fornleifaverndar ríkisins, Þjóðminjasafns Íslands og húsafriðunarnefndar.

25.	Við ákvæði til bráðabirgða. 3. og 4. mgr. orðist svo:

Starfandi þjóðminjavörður gegnir embætti sínu í allt að þrjá mánuði frá gildistöku laga þessara eða þar til skipað hefur verið í embætti þjóðminjavarðar, sbr. 3. gr., og for
stöðumanns Fornleifaverndar ríkisins, sbr. 6. gr., og skal embætti hans lagt niður frá og með þeim tíma.

Þeir starfsmenn sem eru fastráðnir hjá Þjóðminjasafni Íslands við gildistöku laga þessara skulu halda öllum starfsréttindum sínum óbreyttum, þar með töldum réttindum sem byggjast á starfs- og þjónustualdri annaðhvort hjá Fornleifavernd ríkisins eða hjá Þjóðminjasafni Íslands samkvæmt nánara samkomulagi við forstöðumenn stofnananna. Breyting á starfsstöð starfsmannanna sem lög þessi hafa í för með sér felur því ekki í sér niðurlagningu starfa þeirra í skilningi starfsmannalaga, nr. 70/1996, og gilda þau ákvæði því ekki um þá.

26.	Fyrirsögn I. kafla verði: Yfirstjórn og skipulag.

27.	Fyrirsögn II. kafla verði: Fornleifavernd ríkisins.

28.	II. kafli ásamt greinum verði III. kafli.

29.	III. kafli ásamt greinum verði II. kafli.