140. löggjafarþing 2011–2012.

Þingskjal 1094 — 278. mál.

2. umræða.

Nefndarálit með breytingartillögu

um frumvarp til laga um breyting á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, nr. 64/2006, með síðari breytingum

(raunverulegur eigandi, viðurkennd persónuskilríki o.fl.).

Frá efnahags- og viðskiptanefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Helgu Óskarsdóttur frá efnahags- og viðskiptaráðuneyti, Gísla Örn Kjartansson frá Fjármálaeftirlitinu, Ólaf Þór Hauksson frá sérstökum saksóknara, Óskar Þórmundsson og Hildi Georgsdóttur frá ríkislögreglustjóra, Tryggva Axelsson og Leó Kolbeinsson frá Neytendastofu, Jónu Björk Guðnadóttur frá Sam
tökum fjármálafyrirtækja og Harald Inga Birgisson frá Viðskiptaráði Íslands. Þá hafa nefnd
inni borist umsagnir frá Fjármálaeftirlitinu, Neytendastofu, Samtökum atvinnulífsins, Sam
tökum fjármálafyrirtækja, Seðlabanka Íslands og Viðskiptaráði Íslands.

Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjár
mögnun hryðjuverka til samræmis við tilmæli og ábendingar FATF sem er alþjóðlegur fram
kvæmdahópur sem vinnur að aðgerðum til að koma í veg fyrir að fjármálakerfi séu notuð til að þvætta fé og fjármagna hryðjuverk. Til að ná þessu markmiði er almennt gert ráð fyrir að tilgreindir aðilar (tilkynningarskyldir aðilar) þekki deili á viðskiptavinum sínum og starfsemi þeirra og tilkynni það til bærra yfirvalda verði þeir varir við slíka ólögmæta starfsemi.

Í 1. gr. frumvarpsins er kveðið á um að Fjármálaeftirlitinu verði að greindum skilyrðum heimilt að undanþiggja greiðslustofnanir ákvæðum laganna en slíkar stofnanir voru felldar undir gildissvið laganna með lagabreytingu á árinu 2011, sbr. lög nr. 120/2011. Greiðslu
stofnanir eiga skv. 6. gr. frumvarpsins að heyra undir eftirlit Fjármálaeftirlitsins.

Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að skilgreiningu laganna á raunverulegum eiganda" verði breytt og gildissvið hennar víkkað út. Í b-lið 3. gr. er hert á skyldu tilkynningarskyldra aðila til að afla í hverju tilviki fyrir sig fullnægjandi upplýsinga um hver sé raunverulegur eigandi. Þá gerir ákvæðið ráð fyrir að þegar um lögaðila ræði skuli leggja sjálfstætt mat á hvort upp
lýsingar um viðskiptamann og raunverulegan eiganda séu réttar og fullnægjandi. Breytingar sem lagðar eru til í 4. og 5. gr. varða kröfur sem gerðar eru til könnunar á áreiðanleika við
skiptamanna.

Í 7. gr. er lagt til að heimilt verði að beita framkvæmdastjóra eða aðra aðila sem stjórna daglegum rekstri lögaðila sektum ef um brot gegn ákvæðinu er að ræða. Í athugasemdum frumvarpsins segir að hér sé um grundvallarbreytingu á viðurlagaákvæðum laganna að ræða. Loks er í frumvarpinu aukið við lögin skilgreiningu á því hvað teljist til viðurkenndra skil
ríkja og þar undir felld rafræn skilríki á háu öryggisstigi, sbr. b-lið 2. gr.

Frumvarpið mæltist almennt vel fyrir hjá viðmælendum nefndarinnar og kemur fram í athugasemdum að við samningu þess hafi verið haft samráð við fulltrúa nefndar um aðgerðir gegn peningaþvætti sem og Neytendastofu og Auðkenni ehf. Í nefndinni eiga sæti fulltrúar frá Samtökum fjármálafyrirtækja, embætti ríkislögreglustjóra, Fjármálaeftirlitinu, innanríkis
ráðuneyti, utanríkisráðuneyti, fjármálaráðuneyti, Seðlabanka Íslands, Félagi löggiltra endur
skoðenda, Félagi fasteignasala, Lögmannafélagi Íslands, auk fulltrúa efnahags- og viðskipta
ráðuneytis. Engar athugasemdir bárust frá Persónuvernd.

Fram kom að með tilliti til fjármagnshreyfinga yfir landamæri varðaði það jafnan miklu að á upphafsstigum rannsókna efnahagsbrota væri hægt að staðreyna hvaða persónur stæðu raunverulega að baki stofnun reikninga. Upphaf slíkra mála mætti oft rekja til tilkynninga frá tilkynningarskyldum aðilum vegna óeðlilegra hreyfinga og að í flestum tilvikum yrði þvættið leitt af annarri brotastarfsemi, þ.e. það fæli þá í sér meðferð ávinnings af broti.

Við umfjöllun nefndarinnar bárust nefndinni athugasemdir við einstakar greinar frum
varpsins. Kom m.a. fram að Samtök atvinnulífsins og Viðskiptaráð draga í efa að breytingin sem fram kemur í 7. gr. og varðar viðurlagaákvæði laganna fullnægi almennum viðmiðum um skýrleika refsiheimilda. Nefndin mælist til þess að þetta atriði verði skoðað nánar og leggur til í samráði við efnahags- og viðskiptaráðuneyti að greinin falli brott.

Samtök fjármálafyrirtækja og Viðskiptaráð fögnuðu sérstaklega þeirri viðurkenningu rafrænna skilríkja sem felst í b-lið 2. gr. frumvarpsins og telja að það muni auðvelda starf fjármálastofnana og gera rafræna þjónustu við einstaklinga og fyrirtæki enn aðgengilegri. Neytendastofa vakti aftur á móti athygli nefndarinnar á því að í undirbúningi væri frumvarp til breytinga á lögum um rafræn viðskipti og taldi rétt að það frumvarp yrði afgreitt samhliða því sem hér er til umfjöllunar. Á þau sjónarmið féllst ráðuneytið þó ekki.

Nefndin leggur til breytingar á d- og m-lið 1. mgr. 2. gr. laganna sem felst í því að fella umboðsaðila og útibú greiðslustofnana undir gildissvið laganna. Breytingin er lögð til með hliðsjón af athugasemd Fjármálaeftirlitsins og til samræmis við 23. gr. laga um greiðslu
þjónustu, nr. 120/2011, en þar er eftirlitinu falið tiltekið eftirlit með umboðsaðilum og úti
búum greiðslustofnana. Fjármálaeftirlitið bendir á í umsögn sinni að umboðsaðilar í skilningi framangreinds eigi bæði við um umboðsaðila innlendra og erlendra greiðslustofnana.

Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

1.	1. gr. orðist svo:

Eftirfarandi breytingar verða á 2. gr. laganna:

a.	D-liður 1. mgr. orðast svo: Útibú erlendra fyrirtækja sem staðsett eru á Íslandi og falla undir a–c-lið og m-lið.

b.	M-liður 1. mgr. orðast svo: Greiðslustofnanir og umboðsaðilar þeirra samkvæmt lögum um greiðsluþjónustu.

c.	Í stað orðanna a-e-lið 1. mgr." í 2. mgr. kemur: a–e- og m-lið 1. mgr.

2.	7. gr. falli brott.

Tryggvi Þór Herbertsson gerir fyrirvara við álitið.

Margrét Tryggvadóttir sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og styður álitið.

Guðlaugur Þór Þórðarson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 28. mars 2012.

Helgi Hjörvar,

form., frsm.

Skúli Helgason.

Tryggvi Þór Herbertsson,

með fyrirvara.

Lilja Mósesdóttir.

Árni Þór Sigurðsson.

Telma Magnúsdóttir.

Magnús M. Norðdahl.

Eygló Harðardóttir.