Þingskjal 425 — 340. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 173/2013 um breytingu á XX. viðauka (Umhverfismál) við EES-samninginn.

(Lögð fyrir Alþingi á 144. löggjafarþingi 2014–2015.)

Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sam
eiginlegu EES-nefndarinnar nr. 173/2013, frá 8. október 2013, um breytingu á XX. viðauka (Umhverfismál) við EES-samninginn frá 2. maí 1992, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/33/EB frá 23. apríl 2009 um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

Athugasemdir við þingsályktunartillögu þessa.

1. Inngangur.

Með þingsályktunartillögu þessari er leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 173/2013, frá 8. október 2013, um breytingu á XX. við
auka (Umhverfismál) við EES-samninginn frá 2. maí 1992, og til að fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/33/EB frá 23. apríl 2009 um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

Með tilskipuninni er stefnt að því efla markaðinn fyrir hrein og orkunýtin ökutæki enda hefði slíkt veruleg jákvæð umhverfisáhrif. Talið er að aukin eftirspurn eftir slíkum ökutækj
um, m.a. í gegnum beitingu samræmdra viðmiðana í opinberum innkaupum, muni hvetja bíla
iðnaðinn til að fjárfesta í og þróa frekar slík ökutæki. Þá mundi stærðarhagkvæmni leiða til lækkunar á kostnaði.

Í tillögu þessari er gerð grein fyrir efni gerðarinnar sem hér um ræðir, en hún felur ekki í sér breytingar á þeim meginreglum sem í EES-samningnum felast. Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem hér um ræðir er prentuð sem fylgiskjal með tillögu þessari ásamt gerð
inni sjálfri.

2. Um stjórnskipulegan fyrirvara.

Samkvæmt EES-samningnum skuldbinda ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar aðildarríkin að þjóðarétti um leið og þær hafa verið teknar, nema eitthvert þeirra beiti heimild í 103. gr. EES-samningsins til að setja fyrirvara um að ákvörðun geti ekki orðið bindandi strax vegna stjórnskipulegra skilyrða heima fyrir. Viðkomandi aðildarríki hefur þá sex mán
aða frest frá töku ákvörðunar í sameiginlegu nefndinni til að aflétta fyrirvaranum.

Að því er Ísland varðar hefur slíkur fyrirvari almennt einungis verið settur þegar innleið
ing ákvörðunar kallar á lagabreytingar hér landi, en í því tilviki leiðir af 21. gr. stjórnarskrár
innar að leita ber eftir samþykki Alþingis áður en ákvörðun er staðfest. Slíkt samþykki getur Alþingi alltaf veitt með viðeigandi lagabreytingu, en einnig getur Alþingi heimilað stjórn
völdum að skuldbinda sig að þjóðarétti með þingsályktun áður en landsréttinum er með lög
um breytt til samræmis við viðkomandi ákvörðun.

Áðurnefnd 21. gr. stjórnarskrárinnar tekur til gerðar þjóðréttarsamninga en hún á augljós
lega einnig við um þau tilvik þegar breytingar eru gerðar á slíkum samningum. Samkvæmt ákvæðinu er samþykki Alþingis áskilið ef samningur felur í sér afsal eða kvaðir á landi eða landhelgi eða ef hann horfir til breytinga á stjórnarhögum ríkisins. Síðarnefnda atriðið hefur verið túlkað svo að samþykki Alþingis sé áskilið ef gerð þjóðréttarsamnings kallar á laga
breytingar hér á landi.

Umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar felur í sér breytingu á EES-samningn
um en þar sem hún kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Í samræmi við það sem að framan segir og 7. mgr. 45. gr. laga nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, sem kveður á um að stjórnskipulegum fyrirvara skv. 103. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæði beri að aflétta með þingsályktun, er óskað eftir samþykki Al
þingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst.

3. Tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/33/EB frá 23. apríl 2009 um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

Eins og að framan greinir er með tilskipuninni stefnt að því efla markaðinn fyrir hrein og orkunýtin ökutæki í gegnum opinber innkaup. Í tilskipuninni er þannig kveðið á um að til
teknir aðilar skuli taka tillit til orkunýtingar og umhverfisáhrifa við innkaup á ökutækjum til vegasamgangna. Meðal þess sem horft skal til er orkunotkun sem og losun koldíoxíðs og nokkurra annarra mengandi efna sem eru tiltekin í tilskipuninni. Nánar tiltekið gildir tilskip
unin um kaup á ökutækjum til flutninga á vegum af hálfu aðila sem heyra undir tilskipanir ESB á sviði opinberra innkaupa, þ.e. tilskipanir 2004/17/EB um samræmingu reglna um inn
kaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutninga og póstþjónustu og 2004/18/EB um samræmingu reglna um útboð og gerð opinberra verksamninga, vörusamninga og þjón
ustusamninga, sbr. lög nr. 84/2007, um opinber innkaup, annars vegar og hins vegar rekstrar
aðila sem sinna farþegaflutningum á grundvelli samnings við hið opinbera í skilningi reglu
gerðar (EB) nr. 1370/2007 um almenna farþegaflutninga á járnbrautum og á vegum, sbr. reglugerð nr. 128/2011 sem innleiðir framangreinda reglugerð hérlendis.

Samkvæmt tilskipuninni er unnt að uppfylla kröfuna um að taka tillit til orkunýtingar og umhverfisáhrifa við innkaup ökutækja með því að skilgreina orku- og umhverfisþætti sem tækniforskrift við innkaup eða með því að fella kröfur varðandi orkunotkun og umhverfis
áhrif inn í ákvörðunarferlið við innkaup, annaðhvort sem viðmið í opinberu innkaupaferli eða með því að meta orku- og umhverfisþætti til fjár í samræmi við aðferðafræði sem gerð eru nánari skil í tilskipuninni. Einungis er skylt að taka hagkvæmasta tilboðinu.

Tilskipunin á almennt eingöngu við um innkaup sem eru yfir viðmiðunarfjárhæðum til
skipana ESB á sviði opinberra innkaupa. Þegar um er að ræða samninga sem falla undir reglugerð (EB) nr. 1370/2007 um almenna farþegaflutninga á járnbrautum og á vegum hafa aðildarríki þó val um að skilgreina lægri viðmiðunarmörk. Með þessu er skapað svigrúm fyrir ríki til þess að ákveða að smærri innkaup falli utan gildissviðs reglnanna til að koma í veg fyrir óþarfa stjórnsýslubyrði.

4. Lagabreytingar og hugsanleg áhrif hér á landi.

Innleiðing tilskipunarinnar kallar á breytingu á lögum nr. 70/2012, um loftslagsmál. Stefnt er að því að umhverfis- og auðlindaráðherra leggi fram lagafrumvarp þess efnis á yfirstand
andi þingi og verður gerðin í kjölfarið innleidd í formi reglugerðar með stoð í þeim lögum.

Kostnaður við innleiðingu veltur á umfangi eftirlits og hvernig það verður útfært. Tilskip
unin kveður ekki á um með hvaða hætti aðildarríkin skuli hafa eftirlit með því að ákvæðum tilskipunarinnar verði framfylgt. Kostnaður gæti numið 0,25–0,5 stöðugildum hjá Umhverfis
stofnun (kynning á reglum tilskipunarinnar, ráðgjöf og leiðbeiningar í tengslum við innkaup auk eftirlits með því að reglum tilskipunarinnar sé fylgt).

Markmið tilskipunarinnar er að stuðla að og hvetja til notkunar á hreinum og orkunýtnum ökutækjum og að bæta framlag flutningageirans til loftslagsverndar. Skylda til að beita við
miðunum um orku- og umhverfisáhrif við opinber innkaup á ökutækjum hefur jákvæð áhrif til langs tíma fyrir umhverfið auk þess sem slík innkaup geta veitt opinberum aðilum tækifæri til þess að markaðssetja sig sem umhverfismeðvitaða.

Fylgiskjal I.

ÁKVÖRÐUN SAMEIGINLEGU EES-NEFNDARINNAR
nr. 173/2013

frá 8. október 2013

um breytingu á XX. viðauka (Umhverfismál) við EES-samninginn

SAMEIGINLEGA EES-NEFNDIN HEFUR TEKIÐ NEÐANGREINDA ÁKVÖRÐUN

með vísan til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, er nefnist EES-samningurinn" í því sem hér fer á eftir, einkum ákvæða 98. gr.,

og að teknu tilliti til eftirfarandi:

1)	Fella ber inn í EES-samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/33/EB frá 23. apríl 2009 um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum (1).

2)	XX. viðauki við EES-samninginn breytist því í samræmi við það.

ÁKVÖRÐUNIN ER SVOHLJÓÐANDI:

1. gr.

Eftirfarandi liður bætist við á eftir lið 21au (tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/126/EB) í XX. viðauka við EES-samninginn:

21av.	32009 L 0033: Tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/33/EB frá 23. apríl 2009 um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum (Stjtíð. ESB L 120, 15.5.2009, bls. 5)."

2. gr.

Íslenskur og norskur texti tilskipunar 2009/33/EB, sem verður birtur í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins, telst fullgiltur.

3. gr.

Ákvörðun þessi öðlast gildi 9. október 2013, að því tilskildu að allar tilkynningar samkvæmt 1. mgr. 103. gr. EES-samningsins hafi borist sameiginlegu EES-nefndinni (*).

4. gr.

Ákvörðun þessi skal birt í EES-deild Stjórnartíðinda Evrópusambandsins og EES-viðbæti við þau.

Gjört í Brussel 8. október 2013.

Fyrir hönd sameiginlegu EES-nefndarinnar

Þórir Ibsen

formaður.

Fylgiskjal II.

TILSKIPUN EVRÓPUÞINGSINS OG RÁÐSINS 2009/33/EB

frá 23. apríl 2009

um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum

(Texti sem varðar EES)

EVRÓPUÞINGIÐ OG RÁÐ EVRÓPU
SAMBANDSINS HAFA,

með hliðsjón af stofnsáttmála Evrópubandalagsins, einkum 1. mgr. 175. gr.,

með hliðsjón af tillögu framkvæmdastjórnarinnar,

með hliðsjón af áliti efnahags- og félagsmálanefndar Evrópusambandsins (1),

með hliðsjón af áliti svæðanefndarinnar (2),

í samræmi við málsmeðferðina sem mælt er fyrir um í 251. gr. sáttmálans (3),

og að teknu tilliti til eftirfarandi:

1)	Til náttúruauðlinda, sem nýta skal af varúð og skynsemi skv. 1. mgr. 174. gr. sáttmálans, telst olía, sem er helsti orkugjafi Evrópusambands
ins en er einnig helsta uppspretta losunar mengandi efna.

2)	Í orðsendingu framkvæmdastjórnarinnar, sem ber yfirskriftina Sjálfbær Evrópa fyrir betri heim: skipulagsáætlun Evrópusambandsins á sviði sjálfbærrar þróunar" og lögð var fyrir leiðtogaráðið í Gautaborg 15. og 16. júní 2001, telst losun gróðurhúsalofttegunda og mengun af völdum flutninga vera meðal helstu hindrana í vegi sjálfbærrar þróunar.

3)	Í ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 1600/2002/EB frá 22. júlí 2002 um sjöttu að
gerðaáætlun Bandalagsins á sviði umhverfis
mála (4) er viðurkennd þörfin á sértækum ráð
stöfunum til að auka orkunýtni og orkusparnað og þörfin á að flétta markmið um loftslags
breytingar inn í stefnuna í flutninga- og orku
málum, auk þarfarinnar á sérstökum ráðstöfun
um í flutningageiranum til að bregðast við orkunotkun og losun gróðurhúsalofttegunda.

4)	Í orðsendingu framkvæmdastjórnarinnar frá 10. janúar 2007 sem ber yfirskriftina Stefna í orkumálum fyrir Evrópu" var lagt til að Evr
ópusambandið skuldbindi sig til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda um 20% fyrir árið 2020 miðað við árið 1990. Auk þess hefur verið lögð fram tillaga um bindandi markmið í Bandalaginu fyrir árið 2020 sem fela í sér að orkunýtni verði bætt um 20% til viðbótar, að hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa verði 20% og að hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa í flutningum verði 10%, m.a. til að tryggja öryggi í orkuafhendingu með því að auka fjöl
breytni í samsetningu eldsneytis.

5)	Í orðsendingu framkvæmdastjórnarinnar frá 19. október 2006 sem ber yfirskriftina Aðgerða
áætlun um orkunýtni – möguleikarnir nýttir" var tilkynnt að framkvæmdastjórnin myndi halda áfram þeirri viðleitni sinni að þróa mark
aði fyrir hreinni, snjallari, öruggari og orku
nýtnari ökutæki með opinberum innkaupum og vitundarvakningu.

6)	Í endurskoðun á hvítbók framkvæmdastjórnar
innar frá árinu 2001, sem ber yfirskriftina Höldum Evrópu gangandi – sjálfbær hreyfan
leiki í álfunni okkar", sem fram fór á miðju tímabili 22. júní 2006, var tilkynnt að Sam
bandið myndi ýta undir umhverfisvæna ný
sköpun, einkum með fleiri evrópskum losunar
stöðlum (Evrópustöðlum) og með því að stuðla að notkun á vistvænum ökutækjum með opin
berum innkaupum.

7)	Í orðsendingu sinni frá 7. febrúar 2007 sem ber yfirskriftina Niðurstöður endurskoðunar á áætlun Bandalagsins um að draga úr losun kol
tvísýrings frá fólksbifreiðum og léttum at
vinnuökutækjum" kynnti framkvæmdastjórnin nýja heildstæða áætlun sem gerir Sambandinu kleift að ná því markmiði sínu að losun koltví
sýrings frá nýjum fólksbifreiðum verði 120 g/km árið 2012. Þar var lagður fram lagarammi til að tryggja tækniframfarir í ökutækjum. Við
bótarráðstafanir ættu að stuðla að innkaupum á eldsneytisnýtnum ökutækjum.

8)	Í grænbók framkvæmdastjórnarinnar um flutn
inga í þéttbýli frá 25. september 2007 sem ber yfirskriftina Í átt að nýrri menningu fyrir hreyfanleika í þéttbýli" er áréttað að hags
munaaðilar stuðli að innleiðingu á hreinum og orkunýtnum ökutækjum á markaðinum með umhverfisvænum opinberum innkaupum. Þar er lagt til að hugsanleg aðferð gæti byggt á inn
fellingu ytri kostnaðar með því að nota rekstrarkostnað á endingartíma ökutækis vegna orkunotkunar, losunar koltvísýrings og losunar mengandi efna sem úthlutunarviðmiðun vegna þeirra ökutækja sem kaupa á inn, til viðbótar við verð ökutækisins. Auk þess gætu nýir Evr
ópustaðlar gengið fyrir við opinber innkaup. Skjót innleiðing á notkun hreinni ökutækja gæti einnig bætt loftgæði á þéttbýlissvæðum.

9)	Skýrsla nefndar háttsettra embættismanna, CARS 21, frá 12. desember 2005, studdi frum
kvæði framkvæmdastjórnarinnar um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækj
um, með því skilyrði að það yrði gert með sam
þættri aðferð sem væri árangurstengd og hlut
laus í tæknilegu tilliti og fæli í sér aðkomu ökutækjaframleiðenda, olíu- eða eldsneytis
birgja, viðgerðarverkstæða, viðskiptavina eða ökumanna og opinberra yfirvalda.

10)	Í skýrslu sinni frá 27. febrúar 2007 mælti nefnd háttsettra embættismanna um samkeppnis
hæfni, orku- og umhverfismál með því að við innkaup, bæði opinber og til einkanota, sé tekið tillit til heildarkostnaðar á endingartíma, með áherslu á orkunýtni. Aðildarríki og Bandalagið skulu þróa og birta opinberar innkaupaleið
beiningar um það hvernig unnt er að hverfa frá útboðum sem byggjast á lægsta verðinu yfir í innkaup á sjálfbærari og hálfunnum vörum, í samræmi við tilskipun Evrópuþingsins og ráðs
ins 2004/17/EB frá 31. mars 2004 um samræm
ingu reglna um innkaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutninga og póstþjón
ustu (1) og tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2004/18/EB frá 31. mars 2004 um samræmingu reglna um útboð og gerð opinberra verksamn
inga og þjónustusamninga (2).

11)	Markmiðið með þessari tilskipun er að örva markaðinn fyrir hrein og orkunýtin ökutæki til flutninga á vegum og einkum – þar sem þetta hefði veruleg umhverfisáhrif – að hafa áhrif á markaðinn með stöðluð ökutæki sem framleidd eru í miklu magni, s.s. fólksbifreiðar, hóp
bifreiðar, langferðabifreiðar og vörubifreiðar, með því að tryggja eftirspurn eftir hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum sem er nægilega mikil til að hvetja framleið
endur og iðnaðinn sjálfan til að fjárfesta í og þróa enn frekar ökutæki með litla orkunotkun, losun koltvísýrings og losun mengandi efna.

12)	Aðildarríki skulu upplýsa þau samnings
yfirvöld, samningsstofnanir og rekstraraðila á lands-, svæðis- og staðarvísu sem bjóða upp á almenna farþegaflutninga um þau ákvæði sem hafa að gera með kaup á hreinum og orkunýtn
um ökutækjum til flutninga á vegum.

13)	Til að byrja með eru hrein og orkunýtin öku
tæki dýrari en hefðbundin ökutæki. Með því að skapa nægilega eftirspurn eftir slíkum ökutækj
um er hægt að tryggja að stærðarhagkvæmni leiði til lækkunar á kostnaði.

14)	Í þessari tilskipun er fjallað um þörfina á að styðja við aðildarríki með því að auðvelda og skipuleggja upplýsingaskipti um þekkingu og bestu starfsvenjur þegar kemur að því að stuðla að kaupum á hreinum og orkunýtnum ökutækj
um.

15)	Innkaup á ökutækjum fyrir almenna flutninga
þjónustu geta haft veruleg áhrif á markaðinn ef samræmdum viðmiðunum er beitt á vettvangi Bandalagsins.

16)	Mestu áhrifin á markaðinn og besta kostnaðar- og ábatahlutfallið næst með því að gera það skylt að nota kostnað á endingartíma ökutækis vegna orkunotkunar, losunar koltvísýrings og losunar mengandi efna sem úthlutunarviðmið
un við innkaup á ökutækjum fyrir almenna far
þegaflutninga.

17)	Í samræmi við gildissvið tilskipunar 2004/17/
EB og tilskipunar 2004/18/EB og að teknu fullu tilliti til framkvæmdar þessara tilskipana í landslögum skal þessi tilskipun ná yfir öku
tæki til flutninga á vegum, sem keypt eru af samningsyfirvöldum og samningsstofnunum, án tillits til þess hvort slík yfirvöld og stofnanir eru opinberar eða einkareknar. Auk þess skal þessi tilskipun ná yfir kaup á vélknúnum öku
tækjum til flutninga á vegum sem notuð eru við almenna farþegaflutninga samkvæmt opin
berum þjónustusamningi sem gefur aðildarríkj
um frelsi til að undanskilja minni háttar inn
kaup, með það fyrir augum að forðast óþarfa stjórnsýslubyrði.

18)	Í samræmi við tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2007/46/EB frá 5. september 2007 um ramma um viðurkenningu á vélknúnum öku
tækjum og eftirvögnum þeirra og á kerfum, íhlutum og aðskildum tæknieiningum sem ætl
aðar eru í slík ökutæki (rammatilskipun) (1), og með það fyrir augum að forðast óþarfa stjórnsýslubyrði, skulu aðildarríki eiga kost á að veita yfirvöldum og rekstraraðilum undan
þágu frá þeim kröfum sem mælt er fyrir um í þessari tilskipun við kaup á ökutækjum sem eru hönnuð og framleidd til sérstakra nota.

19)	Í þessari tilskipun skal kveðið á um ólíka val
kosti um það hvernig hægt er að taka tillit til orku- og umhverfisáhrifa. Þetta gerir þeim yfir
völdum og rekstraraðilum, sem þegar hafa þró
að aðferðir sem eru sérsniðnar að staðbundnum þörfum og skilyrðum, kleift að halda áfram að beita þessum aðferðum.

20)	Það hefur ekki í för með sér hærri heildarkostn
að að taka orkunotkun, losun koltvísýrings og losun mengandi efna inn í úthlutunarviðmiðun
ina heldur gerir það frekar kleift að áætla rekstrarkostnaðinn á endingartímanum þegar ákvörðun er tekin um innkaup. Þessi aðferð, sem er viðbót við löggjöfina um Evrópustaðla þar sem sett eru fram hámarkslosunarmörk, gefur raunverulegri losun mengandi efna peningalegt gildi og krefst ekki frekari staðla
setningar.

21)	Þegar samningsyfirvöld, samningsstofnanir og rekstraraðilar hafa uppfyllt kröfuna um að taka tillit til orku- og umhverfisáhrifa með því að ákvarða tæknilegar forskriftir eru þau hvött til að hafa forskriftir sínar strangari hvað varðar árangur í orku- og umhverfismálum en mælt er fyrir um í löggjöf Bandalagsins, með tilliti t.d. til Evrópustaðla sem þegar hafa verið sam
þykktir en eru enn ekki skyldubundnir.

22)	Í ExternE-rannsókninni (2), áætlun fram
kvæmdastjórnarinnar um hreint loft í Evrópu (e. Clean Air for Europe, CAFE)) (3) og HEATCO-rannsókninni (4) komu fram upplýs
ingar um kostnaðinn við losun koltvísýrings, köfnunarefnisoxíðs (NOx), vetniskolefna, ann
arra en metans (NMHC) og efnisagna. Til að einfalda útboðsferlið er kostnaður reiknaður á núvirði.

23)	Í þessari tilskipun skal skilgreina kostnaðarbil fyrir losun koltvísýrings og losun mengandi efna sem annars vegar veitir samningsyfirvöld
um, samningsstofnunum og rekstraraðilum svigrúm til að taka tillit til staðbundinna að
stæðna sinna og tryggir hins vegar viðeigandi samræmingarstig.

24)	Skyldubundin beiting viðmiðana vegna inn
kaupa á hreinum og orkunýtnum ökutækjum útilokar ekki beitingu á öðrum viðeigandi út
hlutunarviðmiðunum. Hún kemur heldur ekki í veg fyrir að valin verði ökutæki sem hafa ver
ið endurbætt og uppfærð til að betri árangur náist í umhverfismálum. Einnig má styðjast við aðrar viðeigandi úthlutunarviðmiðanir í inn
kaupum sem falla undir tilskipun 2004/17/EB eða 2004/18/EB, að því gefnu að þær tengist viðfangsefni samningsins, að þær veiti samn
ingsyfirvaldinu eða samningsstofnuninni ekki ótakmarkað valfrelsi, að kveðið sé sérstaklega á um þær og að þær séu í samræmi við grund
vallarreglur sáttmálans.

25)	Aðferðin við að reikna út rekstrarkostnað á endingartíma vegna losunar mengandi efna við ákvarðanatöku um innkaup á ökutækjum, þ.m.t. þau tölugildi sem skilgreind eru í þessari tilskipun, hefur ekki áhrif á aðra löggjöf Bandalagsins sem hefur með ytri kostnað að gera.

26)	Við endurskoðun og leiðréttingu á þeirri reikni
aðferð sem skilgreind er í þessari tilskipun skal hafa viðeigandi og tengdar lagaráðstafanir Bandalagsins í huga og leitast við að samrým
ast þeim.

27)	Úthlutunarviðmiðanir sem tengjast orku- og umhverfisáhrifum ættu að vera á meðal þeirra sem tillit er tekið til þegar samningsyfirvöldum eða samningsstofnunum er gert að taka ákvarð
anir um innkaup á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

28)	Þessi tilskipun skal ekki koma í veg fyrir að samningsyfirvöld og samningsstofnanir láti nýjustu Evrópustaðlana ganga fyrir við kaup á ökutækjum til nota í almennri flutningaþjón
ustu, jafnvel áður en þessir staðlar verða skyldubundnir. Hún skal ekki heldur koma í veg fyrir að samningsyfirvöld og samnings
stofnanir láti annars konar eldsneyti ganga fyrir, t.d. vetni, fljótandi jarðolíugas (LPG), þjappað jarðgas (CNG) og lífeldsneyti, að því gefnu að tekið sé tillit til orku- og umhverfis
áhrifa á öllum endingartímanum.

29)	Þróa skal staðlaðar prófunaraðferðir Banda
lagsins fyrir aðra ökutækjaflokka til að bæta samanburðarhæfi og gagnsæi í upplýsingum framleiðenda. Framleiðendur skulu hvattir til að veita upplýsingar um heildarkostnað við orkunotkun, losun koltvísýrings og losun mengandi efna á endingartímanum.

30)	Möguleikinn á opinberum stuðningi vegna kaupa á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum, þ.m.t með ísetningu hreyfla og varahluta í ökutæki, sem ganga lengra en skyldubundnar umhverfiskröfur, er viður
kenndur í viðmiðunarreglum Bandalagsins um ríkisaðstoð til umhverfisverndar (1) og reglu
gerð framkvæmdastjórnarinnar (EB) nr. 800/
2008 frá 6. ágúst 2008 þar sem tilgreindir eru tilteknir flokkar aðstoðar sem samrýmast sam
eiginlega markaðnum til beitingar 87. og 88. gr. sáttmálans (reglugerð um almenna hóp
undanþágu) (2). Í þessu samhengi skipta einnig máli viðmiðunarreglurnar sem finna má í orð
sendingu framkvæmdastjórnarinnar sem ber yfirskriftina Viðmiðunarreglur Bandalagsins um ríkisaðstoð til járnbrautarfyrirtækja" (3), einkum 1. nmgr. við 34. lið og 3. nmgr. við 36. lið. Ákvæði sáttmálans, einkum 87. og 88. gr., munu þó gilda áfram um slíkan opinberan stuðning.

31)	Möguleikinn á opinberum stuðningi við eflingu á þróun þeirra grunnvirkja sem nauðsynleg eru vegna dreifingar á annars konar eldsneyti er viðurkenndur í viðmiðunarreglum Banda
lagsins um ríkisaðstoð til umhverfisverndar. Ákvæði sáttmálans, einkum 87. og 88. gr., munu þó gilda áfram um slíkan opinberan stuðning.

32)	Kaup á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum fela í sér tækifæri fyrir borg
ir sem vilja markaðssetja sig sem umhverfis
meðvitaðar. Í því samhengi er mikilvægt að upplýsingar um opinber innkaup samkvæmt þessari tilskipun verði birtar á Netinu.

33)	Hvetja skal til þess að á Netinu séu birtar við
eigandi upplýsingar um þá fjármálagerninga sem eru fyrir hendi í aðildarríkjunum vegna hreyfanleika í þéttbýli og vegna stuðnings við notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

34)	Nauðsynlegar ráðstafanir til framkvæmdar þessari tilskipun skulu samþykktar í samræmi við ákvörðun ráðsins 1999/468/EB frá 28. júní 1999 um reglur um meðferð framkvæmdavalds sem framkvæmdastjórninni er falið (4).

35)	Einkum ber að veita framkvæmdastjórninni umboð til að laga gögn, sem notuð eru til að reikna út rekstrarkostnað á öllum endingartíma ökutækja til flutninga á vegum, að verðbólgu og tækniframförum. Þar eð þessar ráðstafanir eru almenns eðlis og ætlað að breyta veiga
minni þáttum tilskipunar þessarar verður að samþykkja þær í samræmi við þá reglunefndar
meðferð með grannskoðun sem kveðið er á um í 5. gr. a í ákvörðun 1999/468/EB.

36)	Þar eð aðildarríkin geta ekki fyllilega náð markmiðum þessarar tilskipunar, þ.e. að stuðla að og hvetja til notkunar á hreinum og orku
nýtnum ökutækjum á markaðinum til að bæta framlag flutningageirans til umhverfis-, lofts
lags- og orkustefnu Bandalagsins, og þeim verður betur náð á vettvangi Bandalagsins svo að hægt sé að framleiða nauðsynlegt magn ökutækja til að þróunarstarf í evrópskum iðnaði sé kostnaðarhagkvæmt, er Bandalaginu heimilt að samþykkja ráðstafanir í samræmi við dreif
ræðisregluna eins og kveðið er á um í 5. gr. sáttmálans. Í samræmi við meðalhófsregluna, eins og hún er sett fram í þeirri grein, er ekki gengið lengra en nauðsyn krefur í þessari til
skipun til að ná þessum markmiðum.

37)	Aðildarríkjunum og framkvæmdastjórninni ber áfram að stuðla að notkun á hreinum og orku
nýtnum ökutækjum til flutninga á vegum. Í þessu samhengi geta aðgerðaáætlanir, bæði á landsbundnum og svæðisbundnum vettvangi, eins og þær eru skilgreindar í reglugerð ráðsins (EB) nr. 1083/2006 frá 11. júlí 2006 um al
menn ákvæði um Byggðaþróunarsjóð Evrópu, Félagsmálasjóð Evrópu og Samheldnisjóðinn (1), gegnt mikilvægu hlutverki. Auk þess geta áætlanir Bandalagsins á borð við Civitas" og Skynsamleg stýring orkunotkunar í Evrópu" stuðlað að bættum hreyfanleika í þéttbýli og dregið úr skaðlegum áhrifum hans á sama tíma.

38)	Í samræmi við 34. lið samstarfssamnings milli stofnana um betri lagasetningu (2) eru aðildar
ríkin hvött til þess, bæði í eigin þágu og í þágu Bandalagsins, að semja og birta sín eigin yfirlit sem sýna, eftir því sem kostur er, samsvörun milli þessarar tilskipunar og lögleiðingarráð
stafana.

SAMÞYKKT TILSKIPUN ÞESSA:

1. gr.

Viðfangsefni og markmið

Í þessari tilskipun er þess krafist að samningsyfir
völd, samningsstofnanir og tilteknir rekstraraðilar taki tillit til orku- og umhverfisáhrifa á endingar
tímanum, þ.m.t. orkunotkunar, losunar koltvísýrings og losunar tiltekinna mengunarefna við innkaup á ökutækjum til flutninga á vegum með það að mark
miði að stuðla að og hvetja til notkunar á hreinum og orkunýtnum ökutækjum á markaðinum og til að bæta framlag flutningageirans til umhverfis-, loftslags- og orkustefnu Bandalagsins.

2. gr.

Undanþágur

Aðildarríki geta undanþegið samninga um kaup á ökutækjum, sem um getur í 3. mgr. 2. gr. tilskipunar 2007/46/EB og eru ekki háð gerðarviðurkenningu eða einstakri viðurkenningu á yfirráðasvæði þeirra, frá kröfunum sem mælt er fyrir um í þessari tilskip
un.

3. gr.

Gildissvið

Þessi tilskipun gildir um samninga um kaup á öku
tækjum til flutninga á vegum af hálfu:

a)	samningsyfirvalda eða samningsstofnana, að svo miklu leyti sem þeim er skylt að fara eftir inn
kaupaferlinu sem mælt er fyrir um í tilskipunum 2004/17/EB og 2004/18/EB,

b)	rekstraraðila, sem eru skyldugir til að veita opin
bera þjónustu samkvæmt opinberum þjónustu
samningi í skilningi reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 1370/2007 frá 23. október 2007 um almenna farþegaflutninga á járnbrautum og á vegum (3), sem er yfir tiltekinni viðmiðunar
fjárhæð, sem aðildarríkjunum ber að skilgreina og sem er ekki hærri en þær viðmiðunarfjárhæðir sem mælt er fyrir um í tilskipunum 2004/17/EB og 2004/18/EB.

4. gr.

Skilgreiningar

Í þessari tilskipun er merking eftirfarandi hugtaka sem hér segir:

1.	Samningsyfirvöld": samningsyfirvöld eins og þau eru skilgreind í a-lið 1. mgr. 2. gr. tilskipunar 2004/17/EB og í 9. mgr. 1. gr. tilskipunar 2004/
18/EB.

2.	Samningsstofnanir": samningsstofnanir eins og um getur í 2. mgr. 2. gr. tilskipunar 2004/17/EB.

3.	Ökutæki til flutninga á vegum": ökutæki sem fellur undir ökutækjaflokka sem skráðir eru í töflu 3 í viðaukanum.

5. gr.

Kaup á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum

1.	Aðildarríki skulu sjá til þess að frá og með 4. desember 2010 taki öll samningsyfirvöld, samnings
stofnanir og rekstraraðilar, sem um getur í 3. gr., til
lit til orku- og umhverfisáhrifa á endingartímanum, eins og mælt er fyrir um í 2. mgr., og beiti a.m.k. einum þeirra valkosta sem mælt er fyrir um í 3. mgr. þegar keypt eru ökutæki til flutninga á vegum.

2.	Orku- og umhverfisáhrif, sem tengjast rekstri ökutækisins, sem taka skal tillit til skulu a.m.k. vera eftirfarandi:

a)	orkunotkun,

b)	losun koltvísýrings og

c)	losun köfnunarefnisoxíða, vetniskolefna, annarra en metans og efnisagna.

Auk þeirra orku- og umhverfisáhrifa, sem tengjast rekstri ökutækisins, sem um getur í fyrstu undirgrein geta samningsyfirvöld, samningsstofnanir og rekstr
araðilar einnig haft önnur umhverfisáhrif í huga.

3.	Kröfurnar sem fram koma í 1. og 2. mgr. skal uppfylla í samræmi við eftirfarandi valkosti:

a)	með því að setja tækniforskriftir, sem snúa að árangri í orku- og umhverfismálum, í gögnin, sem liggja til grundvallar kaupa á vélknúnum ökutækjum til flutninga á vegum, fyrir hverja tegund áhrifa sem um ræðir, auk allra annarra umhverfisáhrifa eða

b)	með því að hafa orku- og umhverfisáhrif í huga þegar ákvörðun um kaup er tekin, þar sem:

–	þessu er náð fram með því að hafa fyrrgreind áhrif sem úthlutunarviðmiðun þegar notast er við innkaupaferli og í þeim tilvikum þar sem þessum áhrifum er gefið peningalegt gildi svo að hægt sé að taka tillit til þeirra þegar ákvörðun um kaup er tekin, með því að notast við aðferðafræðina sem mælt er fyrir um í 6. gr.

6. gr.

Aðferðafræði vegna útreiknings á rekstrarkostnaði á endingartíma

1.	Að því er varðar annan undirlið b-liðar 3. mgr. 5. gr. skal rekstrarkostnaði á endingartíma vegna orku
notkunar, losunar koltvísýrings og losunar mengandi efna, eins og sett er fram í töflu 2 í viðaukanum, sem tengist rekstri ökutækjanna sem kaupa skal, gefið peningalegt gildi og hann reiknaður út samkvæmt aðferðafræðinni sem sett er fram í neðangreindum liðum:

a)	reikna skal út rekstrarkostnað á endingartíma vegna orkunotkunar ökutækis með því að nota eftirfarandi aðferðafræði:

–	eldsneytisnotkun ökutækis á hvern kílómetra skv. 2. mgr. skal reiknast í einingum orku
notkunar á hvern kílómetra, hvort sem þessi tala er gefin upp með beinum hætti, eins og t.a.m. hvað varðar rafmagnsbíla, eða ekki. Þegar eldsneytisnotkunin er gefin upp í ólík
um einingum skal umbreyta henni yfir í ein
ingar orkunotkunar á hvern kílómetra með því að nota þá breytistuðla sem settir eru fram í töflu 1 í viðaukanum, þar sem tilgreint er orkuinnihald mismunandi eldsneytistegunda.

–	við útreikninginn skal notast við eitt peninga
legt gildi á hverja orkueiningu. Þetta staka gildi skal vera sá kostnaður á hverja orku
einingu af bensíni eða dísilolíu sem er lægstur fyrir skatt, þegar eldsneytið er notað til flutn
inga.

–	reikna skal rekstrarkostnað vegna orkunotk
unar á endingartíma ökutækis út með því að margfalda fjölda kílómetra sem ökutæki getur ekið á öllum endingartímanum, að teknu tilliti til, þar sem þörf krefur, þeirra kílómetra sem þegar hafa verið eknir skv. 3. mgr., með orkunotkun á hvern kílómetra samkvæmt fyrsta undirlið þessa liðar og með kostnaði á hverja orkueiningu samkvæmt öðrum undirlið þessa liðar,

b)	reikna skal rekstrarkostnað vegna losunar kol
tvísýrings á endingartíma ökutækis út með því að margfalda fjölda kílómetra sem ökutæki getur ekið á öllum endingartímanum, að teknu tilliti til, þar sem þörf krefur, þeirra kílómetra sem þegar hafa verið eknir skv. 3. mgr., með losun koltví
sýrings í kílógrömmum á hvern kílómetra skv. 2. mgr. og með kostnaði á hvert kílógramm sam
kvæmt flokkun í töflu 2 í viðaukanum.

c)	reikna skal rekstrarkostnað á endingartímanum vegna losunar mengandi efna á endingartíma ökutækis út með því að leggja saman rekstrar
kostnað á endingartímanum vegna losunar köfn
unarefnisoxíða, vetniskolefna, annarra en metans og efnisagna. Reikna skal rekstrarkostnað vegna hvers mengunarefnis á endingartíma ökutækis út með því að margfalda fjölda kílómetra sem öku
tæki getur ekið á öllum endingartímanum skv. 3. mgr., og þegar þess er þörf skal tillit tekið til þeirra kílómetra sem þegar hafa verið eknir, með losun í grömmum á hvern kílómetra skv. 2. mgr. og með tilheyrandi kostnaði á hvert gramm. Kostnaðurinn skal miðast við þau meðalgildi Bandalagsins sem sett eru fram í töflu 2 í viðauk
anum.

Samningsyfirvöld, samningsstofnanir og rekstrar
aðilar sem um getur í 3. gr. mega tilgreina hærri kostnað, að því að gefnu að hann sé ekki meiri en viðkomandi gildi sem sett eru fram í töflu 2 í við
aukanum, margfölduð með stuðlinum 2.

2.	Byggja skal gildi fyrir eldsneytisnotkun, sem og fyrir losun koltvísýrings og losun mengandi efna á hvern kílómetra í tengslum við rekstur ökutækis eins og sett er fram í töflu 2 í viðaukanum, á stöðluðum prófunaraðferðum Bandalagsins fyrir þau ökutæki þar sem löggjöf Bandalagsins um gerðarviðurkenn
ingar inniheldur slíkar prófunaraðferðir. Hvað varðar ökutæki sem falla ekki undir staðlaðar prófunar
aðferðir Bandalagsins skal nota almennt viðurkennd
ar prófunaraðferðir, prófunarniðurstöður frá yfir
völdum eða upplýsingar frá framleiðanda til að tryggja samanburðarhæfi á milli ólíkra tilboða.

3.	Sá fjöldi kílómetra sem ökutæki getur ekið á öll
um endingartímanum skal fenginn úr töflu 3 í við
aukanum, nema annað sé tekið fram.

7. gr.

Aðlaganir að tækniframförum

Framkvæmdastjórnin skal laga gögn, sem notuð eru til að reikna út rekstrarkostnað á endingartíma öku
tækja til flutninga á vegum, að verðbólgu og tækni
framförum eins og mælt er fyrir um í viðaukanum. Samþykkja skal þessar ráðstafanir, sem er ætlað að breyta veigalitlum þáttum þessarar tilskipunar, í samræmi við reglunefndarmeðferðina með grann
skoðun sem um getur í 2. mgr. 9. gr.

8. gr.

Miðlun bestu starfsvenja

Framkvæmdastjórnin skal greiða fyrir og skipuleggja miðlun á þekkingu og bestu starfsvenjum á milli að
ildarríkjanna með tilliti til þess hvernig samnings
yfirvöld, samningsstofnanir og rekstraraðilar, sem um getur í 3. gr., geti stutt við kaup á hreinum og orkunýtnum vélknúnum ökutækjum til flutninga á vegum.

9. gr.

Nefndarmeðferð

1.	Framkvæmdastjórnin skal njóta aðstoðar nefndar.

2.	Þegar vísað er til þessarar málsgreinar gilda ákvæði 1.–4. mgr. 5. gr. a og 7. gr. í ákvörðun 1999/
468/EB með hliðsjón af ákvæðum 8. gr. hennar.

10. gr.

Skýrslugjöf og endurskoðun

1.	Annað hvert ár, frá og með 4. desember 2010, á framkvæmdastjórnin að taka saman skýrslu um beit
ingu þessarar tilskipunar og þær aðgerðir sem ein
staka aðildarríki hafa gripið til í því skyni að styðja við kaup á hreinum og orkunýtnum ökutækjum til flutninga á vegum.

2.	Í þessum skýrslum skal meta áhrif þessarar til
skipunar, einkum þeirra valkosta sem um getur í 3. mgr. 5. gr., og þörfina á frekari aðgerðum og setja fram tillögur, eftir því sem við á.

Í þessum skýrslum skal framkvæmdastjórnin bera saman uppgefinn fjölda og hlutfallslegan fjölda keyptra ökutækja, sem samsvöruðu bestu valkostun
um á markaði hvað varðar orku- og umhverfisáhrif á endingartímanum, innan hvers ökutækjaflokks sem skráður er í töflu 3 í viðaukanum, við heildarmarkað
inn fyrir þessi tilteknu ökutæki og meta hvernig val
kostirnir sem um getur í 3. mgr. 5. gr. hafa haft áhrif á markaðinn. Framkvæmdastjórnin skal meta þörfina á frekari aðgerðum og leggja fram tillögur, ef það á við.

3.	Eigi síðar en á útgáfudegi fyrstu skýrslunnar skal framkvæmdastjórnin skoða valkostina sem um getur í 3. mgr. 5. gr., leggja fram mat á aðferðafræðinni sem sett er fram í 6. gr. og leggja til viðeigandi breytingar, ef þörf krefur.

11. gr.

Lögleiðing

1.	Aðildarríkin skulu samþykkja nauðsynleg lög og stjórnsýslufyrirmæli til að fara að tilskipun þessari eigi síðar en 4. desember 2010. Þau skulu tilkynna það framkvæmdastjórninni þegar í stað.

Þegar aðildarríkin samþykkja þessar ráðstafanir skal vera í þeim tilvísun í þessa tilskipun eða þeim fylgja slík tilvísun þegar þær eru birtar opinberlega. Að
ildarríkin skulu setja nánari reglur um slíka tilvísun.

2.	Aðildarríkin skulu senda framkvæmdastjórninni helstu ákvæði úr landslögum sem þau samþykkja um málefni sem tilskipun þessi nær til.

12. gr.

Gildistaka

Tilskipun þessi öðlast gildi á tuttugasta degi eftir að hún birtist í Stjórnartíðindum Evrópusambandsins.

13. gr.

Viðtakendur

Tilskipun þessari er beint til aðildarríkjanna.

Gjört í Strassborg 23. apríl 2009.

Fyrir hönd Evrópuþingsins,	Fyrir hönd ráðsins,
H.-G. PÖTTERING	P. NEČAS
forseti.	forseti.
VIÐAUKI

Gögn vegna útreiknings á rekstrarkostnaði ökutækja til flutninga á vegum á endingartíma

Tafla 1: Orkuinnihald vélaeldsneytis

Eldsneyti	Orkuinnihald
Dísilolía	36 MJ/lítra
Bensín	32 MJ/lítra
Jarðgas/lífgas	33–38 MJ/Nm3
Fljótandi jarðolíugas (LPG)	24 MJ/lítra
Etanól	21 MJ/lítra
Lífdísilolía	33 MJ/lítra
Ýrueldsneyti	32 MJ/lítra
Vetni	11 MJ/Nm3

Tafla 2: Kostnaður vegna losunar frá flutningum á vegum (miðað við verðlag ársins 2007)

CO2	NOx	NMHC	Efnisagnir
0,03-0,04 evrur/kg	0,0044 evrur/g	0,001 evrur/g	0,087 evrur/g

Tafla 3: Fjöldi kílómetra sem ökutæki til flutninga á vegum geta ekið á öllum endingartímanum

Ökutækjaflokkur (flokkur M og flokkur N eins og þeir eru skilgreindir í tilskipun 2007/46/EB)	Fjöldi kílómetra sem ökutæki getur ekið á öllum endingartímanum
Fólksbifreiðar (M1)	200 000 km
Léttar vöruflutningabifreiðar	250 000 km
Þungaflutningabifreiðar (N2, N3)	1 000 000 km
Hópbifreiðar (M2, M3)	800 000 km