144. löggjafarþing 2014–2015.

Þingskjal 812 — 348. mál.

Svar

sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við fyrirspurn frá Brynhildi Pétursdóttur

um framlög til rannsókna í þágu sjávarútvegs og landbúnaðar.

1.	Hve há framlög veitti ríkissjóður árlega á árunum 2010–2013 til rannsókna í þágu sjávarútvegs annars vegar og landbúnaðar hins vegar, skipt eftir fjárlagaliðum?

Í eftirfarandi töflum eru talin upp framlög til rannsókna og þróunar (grunnrannsókna og hagnýtra rannsókna) eftir fjárlagaliðum sem falla undir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og þær stofnanir sem undir hann heyra. Hér er ótalinn kostnaður við almennan rekstur stofnana, svo sem launakostnaður, kostnaður vegna húsnæðis, skrifstofubúnaðar o.s.frv., þar sem sumar stofnanir nánast eingöngu sinna og/eða veita rannsóknum brautargengi en hjá öðrum stofnunum er það hluti af öðrum verkefnum. Hafa ber í huga að rannsóknir geta verið misfjárfrekar eftir eðli þeirra. Þar getur verið um að ræða kostnað við vél- og tækjabúnað til notkunar við rannsóknir, kostnað vegna staðsetningar rannsókna o.s.frv. Rannsóknir Haf
rannsóknastofnunar eru dæmi um þetta en þær krefjast oft mjög kostnaðarsams skipareksturs.

Rannsóknir í þágu sjávarútvegs í milljónum króna (verðlag hvers árs).

Ráðuneyti og stofnanir	Fjárlagaliðir*	2010	2011	2012	2013
Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið
Eldi sjávardýra	04-190-13400	16,7	15,5	17,9	15,3
Ýmis verkefni

(stuðningur við áhugahópa og faglegt starf)	04-190-19000	13,4	12,0	2,0	0,0
Ýmis samningsbundin verkefni	04-190-19400	0,0	0,0	59,4	61,7
Ýmis framlög	04-190-19800	64,0	41,4	0,5	1,0
Fiskræktarsjóður	04-843-10101	25,8	18,2	10,4	17,3
AVS (Rannsóknarsjóður til að auka

verðmæti sjávarfangs)	04-417-11000	293,8	253,8	209,8	235,9
Stofnanir
Hafrannsóknastofnun	04-401	2.063,0	2.334,5	2.681,8	2.348,2
Matís	04-413/411	235,0	216,4	235,5	226,7
Framlög úr ríkissjóði	2.711,7	2.891,8	3.217,3	2.906,1
*11 Iðnaðarráðuneytið/04 Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið.

Rannsóknir í þágu landbúnaðar í milljónum króna (verðlag hvers árs).

Ráðuneyti og stofnanir	Fjárlagaliðir*	2010	2011	2012	2013
Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið
Ýmis verkefni

(stuðningur við áhugahópa og faglegt starf)	04-190-19000	5,1	8,7	3,3	0,0
Ýmis samningsbundin verkefni (framleiðsla lífrænna afurða, þyngd knapa o.fl.)	04-190-19400	0,0	0,0	9,5	6,2
Lífræn ræktun	04-190-12100	4,5	4,5	3,7	0,0
Ýmis framlög, lífrænn landbúnaður	04-190-19800	0,0	0,0	0,0	3,5
Matvælarannsóknir	04-411-10100	461,5	419,5	406,2	400,3
Rannsóknir háskóla í þágu landbúnaðar	04-481-10100	158,7	155,2	156,1	160,1
Bændur græða landið	04-483-11100	35,0	0,0	0,0	0,0
Rannsóknir í skógrækt í þágu landbúnaðar	04-483-11500	23,8	22,0	23,0	23,6
Kynbóta- og þróunarstarfsemi	04-801-10500	139,0	146,0	154,0	158,0
Nýliðunar- og átaksverkefni	04-805-11500	99,0	104,0	109,0	112,0
Rannsóknir, þróun

og endurmenntunarverkefni í ylrækt	04-807-10800	29,2	31,0	32,0	33,0
Stofnanir
Matís	04-413/411	52,3	39,1	30,4	25,0
Framlög úr ríkissjóði	1.008,1	930,0	927,2	921,7
*11 Iðnaðarráðuneytið/04 Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið.

Rannsóknir í þágu sjávarútvegs og landbúnaðar

í milljónum króna (verðlag hvers árs).

Fjárlagaliðir*	2010	2011	2012	2013
Matís, sjávarútvegur og landbúnaður, sameiginl.	04-413/411	103,9	85,0	79,6	84,8

2.	Hvert er áætlað að hafi verið árlegt framlag hvorrar atvinnugreinar fyrir sig til þjóðar
framleiðslunnar sömu ár?

Tölurnar eru sóttar af heimasíðu Hagstofu Íslands. Athygli er vakin á því að þær sýna bein framlög til hvorrar atvinnugreinar en taka ekki til óbeinna áhrifa í tengslum við aðrar at
vinnugreinar.

Hlutfall af landsframleiðslu	2010	2011	2012	2013
Sjávarútvegur (veiðar og vinnsla)	9 ,6%	10 ,4%	10 ,6%	10 ,2%
Landbúnaður	1 ,0%	1 ,1%	1 ,1%	1 ,2%

3.	Hvað telur ráðherra eðlilegt að framlög ríkissjóðs til rannsókna vegna fyrrgreindra atvinnugreina séu há sem hlutfall af framlagi atvinnugreinanna til þjóðarframleiðsl
unnar eða telur ráðherra réttara að miða við eitthvað annað í þessu sambandi og ef svo er, þá hvað?

Eðlilegra er að framlög ríkissjóðs til rannsókna í atvinnulífinu taki mið af raunverulegri þörf á hverjum tíma í stað þess að binda hlutfallið tilteknu hlutfalli af landsframleiðslu.

4.	Hvað hafa verið veitt hlutfallslega há framlög til rannsókna í þágu sjávarútvegs og landbúnaðar sl. tvö ár í Danmörku, Noregi, Svíþjóð og Bretlandi?

Ráðuneytið leitaði upplýsinga við þessum lið fyrirspurnarinnar hjá Hagstofu Evrópu
sambandsins (Eurostat), bresku hagstofunni (Office for National Statistics), norsku fiskveiða- og fiskeldisrannsóknasjóðnum FHF (Fiskeri- og havbruksnæringens forskningsfond) og Haf
rannsóknastofnuninni í Noregi. Samkvæmt upplýsingum sem fengust frá stofnununum eru framlög ríkis til rannsókna og þróunar í sjávarútvegi ekki aðgreind sérstaklega við gagna
öflun. Til að geta svarað þessum lið um sjávarútveginn þyrfti að fara í mun ítarlegri og tíma
frekari greiningu í samvinnu við erlendar stofnanir. Taflan hér að aftan sýnir því eingöngu framlög sem tilgreind lönd veittu til rannsókna og þróunar í þágu landbúnaðar, annars vegar sem hlutfall af landsframleiðslu og hins vegar sem hlutfall af heildarframlögum til rannsókna og þróunar.

Framlög til rannsókna og þróunar í þágu landbúnaðar í Danmörku,

Bretlandi, Noregi og Svíþjóð 2012 og 2013.

2012	2013
Hlutfall af landsframleiðslu	Hlutfall af heildarframlögum	Hlutfall af landsframleiðslu	Hlutfall af heildarframlögum
Bretland	0,02%	4,2%	0,02%	4,2%
Danmörk	0,03%	2,7%	0,03%	3,0%
Noregur	0,06%	7,0%	0,06%	7,6%
Svíþjóð	0,01%	1,6%	0,01%	1,5%

5.	Hvað telur ráðherra einkum að rannsaka þurfi í þágu sjávarútvegs og landbúnaðar á næstu árum fyrir framlög úr ríkissjóði?

Á Íslandi eru ákvarðanir um heildarafla byggðar á vísindalegri þekkingu og rannsóknum

Hafrannsóknastofnunar. Þetta er hornsteinn hinnar ábyrgu fiskveiðistefnu Íslands sem skilað hefur þeim árangri að gott ástand fiskstofna hér hefur vakið athygli víða. Óumdeilt er að frá 2007 hefur fjármagn til rannsókna Hafrannsóknastofnunar dregist saman. Í fjárlagafrumvarpi fyrir 2015 er þetta staðfest en þar er lögð til aukning á framlagi til stofnunarinnar. Almennt skortir fjármagn til hafrannsókna og því, eins og sakir standa, mest um vert að styðja við bakið á þeim stóru vöktunarrannsóknum sem hafa verið í gangi um árabil. Þar má telja vor
rall, vorleiðangra vegna uppsjávarfisks, makrílleiðangra, loðnurannsóknir, umhverfisrann
sóknir og haustrall svo að eitthvað sé nefnt.

Með innleiðingu matvælalöggjafar Evrópusambandsins þarf Ísland að framkvæma eftirlit og rannsóknir með aðskotaefnum í matvælum. Vöktun aðskotaefna, svo sem varnarefna (skordýraeiturs) og lyfjaleifa, er liður í að tryggja matvælaöryggi neytenda, en jafnframt er vöktunin nauðsynlegur liður í að tryggja útflutningshagsmuni, bæði hvað varðar sjávar- og landbúnaðarafurðir. Hagsmunaaðilar greiða fyrir stærstan hluta af aðskotaefnarannsóknum en Matvælastofnun annast lögbundna vöktun á matvælamarkaðinum vegna hættulegra örvera sem gætu borist í fólk. Matvælastofnun annast einnig vöktun á smitefnum sem gætu valdið dýrasjúkdómum, bæði þeim sem þekktir eru hér á landi, svo sem riðuveiki, en einnig þeim sem ekki hafa fundist hér en gætu valdið miklu tjóni ef þeir bærust til landsins og næðu að valda faröldrum í dýrum. Slíku mundi fylgja mikill kostnaður fyrir ríkissjóð. Matvælastofnun annast einnig heilnæmisrannsóknir á sjó á strandsvæðum þar sem skeldýr eru ræktuð.

Það eru tækifæri til frekari fullvinnslu afurða og frekari verðmætasköpunar bæði í sjávar
útvegi og landbúnaði. Sú þróun verður helst drifin áfram með öflugum rannsóknum og ný
sköpun. Það er mikilvægt að stjórnvöld í sem mestu samstarfi við einkaaðila stuðli að fjár
mögnun þessara rannsókna þannig að fjölbreytt störf í nálægð við frumframleiðslu atvinnu
greinanna verði til og sem mest verðmæti fáist út úr nýtingu auðlindanna.