151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 1836 — 746. mál.

Svar

félags- og barnamálaráðherra við fyrirspurn frá Ágústi Ólafi Ágústssyni
um endurhæfingarlífeyri.

1.	Hver var árlegur fjöldi umsókna um örorkumat árin 2016–2020 og hversu margir um
sækjendur voru hvert ár á bilinu 18–20 ára, 21–30 ára, 31–40 ára, 41–50 ára, 51–60 ára og 61 árs og eldri?

Upplýsingar um fjölda umsókna um örorkumat eru fengnar frá Tryggingastofnun ríkisins. Stofnunin tók í notkun nýtt skjalakerfi á fyrra misseri ársins 2018 og miðast gögn tengd öror
kumati í svarinu því við það og eru frá og með miðjum janúar 2018.

Eins og sést í töflu 1 þá var á tímabilinu 2018–2019 lítil breyting á fjölda umsókna, en milli þeirra ára fækkar umsóknum um örorkumat lítillega, eða um 2,2%. Milli áranna 2019 og 2020 fjölgar umsóknum um 19% og skýrist sú fjölgun nær eingöngu af auknum fjölda um
sókna um endurmat örorku. Fjöldi umsókna um frummat breytist aftur á móti nánast ekkert milli ára.

Tafla 1. Fjöldi umsókna um örorkumat.

2018	2019	2020
Frummat	2. 955	2.835	2.886
Endurmat	3. 362	3.345	4.475
Alls umsóknir	6.317	6.180	7.361
Aukning/fækkun frá fyrra ári	-2,2%	19,1%

Á mynd 1 má sjá fjölda umsækjenda um örorkumat hvert ár og aldursdreifingu umsækjenda.

Mynd 1. Fjöldi umsókna um örorkumat eftir aldursbili.

2.	Hve mörgum þessara umsókna, eftir sömu flokkun og að framan, var hafnað á þeim for
sendum að endurhæfing væri ekki fullreynd?

Í töflu 2 eru er birtur heildarfjöldi umsókna en einnig dreginn fram fjöldi frávísaðra um
sókna og fjöldi synjaðra umsókna er þá að teknu tilliti til þess að búið er að draga frávísaðar umsóknir frá heildarfjölda umsókna. Hér má sjá að frá árinu 2018 til ársins 2020 hefur hlut
fall synjaðra umsókna, vegna þess að endurhæfing var ekki fullreynd, sem hlutfall af heildar
fjölda umsókna, hækkað. Er það vísbending um aukna áherslu á að láta reyna á árangur af endurhæfingu og auka þannig mögulega starfsgetu á ný, eða auka og viðhalda fyrri færni.

Tafla 2. Heildarfjöldi synjaðra umsókna um örorkumat.

Fjöldi umsókna	2018	2019	2020
Frummat	2.955	2.835	2.886
Endurmat	3.362	3.345	4.475
Alls umsóknir*	6.317	6.180	7.361
Fjöldi frávísaðra umsókna / *	397 / 6%	505 / 8%	385 / 5%
Umsóknir til afgreiðslu**	5.933	5.653	7.080
Fjöldi samþykktra umsókna / **	5.271 / 88%	4.676 / 83%	5.837 / 82%
Fjöldi synjaðra umsókna / **	644 / 10%	987 / 16%	1.105 / 15%
Þar af fjöldi synjaðra umsókna vegna þess að endurhæfing var ekki fullreynd / **

543 / 9%
859 / 14%
959 / 13%

Í töflu 3 má sjá fjölda umsókna um örorkulífeyri í hverju umbeðnum aldurshóp, hve mörgum er synjað alls og þar af hve mörgum er synjað vegna þess að endurhæfing er ekki fullreynd. Í yngstu aldurshópunum hefur fjöldi synjaðra umsókna á fyrrgreindri forsendu aukist. Í yngsta aldursflokknum 18–20 ára var 38% umsókna synjað á þessari forsendu á árinu 2020 og 20% af synjunum í aldurshópnum 21–30 ára. Þessar tölur endurspegla aukna áherslu Tryggingastofnunar á að endurhæfingarmöguleikar þess hluta ungra umsækjenda, sem bætt getur betur stöðu sína með meðferð, hæfingu og endurhæfingu, verði fullnýttir áður en til örorkumats kemur. Einn liður í því er svo kallað 4DX verkefni, sem er samstarfsverk
efni TR, Virk, félagsþjónustu á höfuðborgarsvæðinu, Vinnumálastofnunar og Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Fjölgun synjana milli ára stafar fyrst og fremst af því að endurhæfing hefur ekki verið fullreynd en fjöldi synjana af völdum annarra ástæðna stendur í stað.

Tafla 3. Fjöldi synjaðra umsókna um örorkumat.

Fjöldi umsókna um örorkulífeyri	Synjanir umsókna um örorkulífeyri
Aldursbil og ár	Endurmat	Frummat	Heildarfjöldi	Synjað v. endur
hæfing ekki fullreynd	Synjað alls	Hlutfall synjaðra
18–20 ára
2018	28	239	267	60	65	24%
2019	26	229	255	89	95	37%
2020	43	228	271	102	119	44%
21–30 ára
2018	438	480	918	129	150	16%
2019	408	437	845	217	233	28%
2020	590	425	1.015	203	232	23%
31–40 ára
2018	816	491	1.307	112	126	10%
2019	733	503	1.236	188	211	17%
2020	1.043	519	1.562	227	252	16%
41–50 ára
2018	814	512	1.326	115	135	10%
2019	897	521	1.418	164	193	14%
2020	1.128	513	1.641	188	216	13%
51–60 ára
2018	1.030	769	1.799	106	137	8%
2019	1.015	707	1.722	159	200	12%
2020	1.339	744	2.083	195	226	11%
61+ ára
2018	236	464	700	21	31	4%
2019	266	438	704	42	55	8%
2020	332	457	789	44	60	8%

3.	Hve mörgum umsóknum um örorkumat, eftir sömu flokkun og að framan, var hafnað ár
lega og hvert var hlutfall þeirra af heildarfjölda umsókna?

Synjun umsókna um örorkumat getur átt sér mismunandi forsendur. Einnig er nokkuð um að umsóknum sé vísað frá, en það er gert ef gögn með umsókn berast ekki þrátt fyrir ábend
ingar þar að lútandi. Þegar umsókn er vísað frá er það gert innan ákveðins tímaramma. Þá getur umsækjandi sótt um á ný og sent inn viðeigandi gögn.

Í töflu 2 má sjá hlutfall samþykktra, frávísaðra og synjaðra umsókna af árlegum heildar
fjölda umsókna um örorkulífeyri.

Nánar má einnig sjá svör um hlutfall synjaðra umsókna út frá fyrrgreindri flokkun í töflu 3.

4.	Hver var árlegur fjöldi umsókna um endurhæfingarlífeyri eftir sömu flokkun og að fram
an?

5.	Hve mörgum umsóknum um endurhæfingarlífeyri, eftir sömu flokkun og að framan, var hafnað á grundvelli þess að:

a.	fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun teldist ekki uppfylla skilyrði 7. gr. laga nr. 99/
2007, um félagslega aðstoð,

b.	ekki þættu rök fyrir því að meta endurhæfingartímabil fram yfir fyrstu 18 mánuði greiðslu endurhæfingarlífeyris,

c.	36 mánaða endurhæfingartímabili væri lokið?

6.	Hve mörgum umsóknum um endurhæfingarlífeyri var hafnað í heild eftir sömu flokkun og að framan?

Svör við 4., 5., og 6. tölulið koma fram í töflu 4. Í töflunni eru upplýsingar um umsóknir einnig sundurliðaðar eftir því hvort er um frummat (FM) eða endurmat (EM) umsókna var ræða.

Til nánari upplýsinga er einnig birt hlutfall samþykktra umsókna af heildarumsóknum þegar búið er að taka tillit til frávísaðra umsókna.

Tafla 4. Fjöldi umsókna um endurhæfingarlífeyri, synjanir og ástæður synjana.

Aldur	Fjöldi umsókna	Fjöldi frávís
aðra umsókna	Fjöldi sam
þykktra umsókna	Hlutfall sam
þykktra umsókna	Fjöldi synjarðra umsókna	Þar af fjöldi synjaðra um
sókna vegna 5a	Þar af fjöldi synjaðra um
sókna vegna 5b	Þar af fjöldi synjaðra um
sókna vegna 5c
Ár	FM	EM	FM	EM	FM	EM	FM+EM	FM	EM	FM	EM	FM	EM	FM	EM
18–20
2017	137	174	36	8	91	151	91%	10	15	8	9	0	1	0	0
2018	175	212	64	17	100	180	92%	11	15	11	10	0	0	0	0
2019	224	220	80	8	138	199	95%	6	13	5	10	0	0	0	0
2020	230	341	60	16	158	311	95%	12	14	10	9	0	1	0	0
21–30
2017	532	1.715	102	101	396	1.497	93%	34	116	20	61	0	14	0	4
2018	606	1.920	196	118	373	1.711	94%	37	91	27	51	0	10	0	3
2019	735	2.034	237	99	457	1.816	93%	41	119	30	88	0	11	0	2
2020	774	2.626	151	97	564	2.374	93%	59	155	40	94	0	12	0	17
31–40
2017	456	1.331	93	66	330	1.197	94%	33	67	21	36	0	4	0	2
2018	569	1.597	167	89	358	1.411	93%	44	97	27	40	0	9	0	1
2019	719	1.939	195	77	458	1.771	93%	66	91	48	51	0	9	0	3
2020	758	2.453	155	85	533	2.250	94%	70	118	52	70	1	6	0	4
41–50
2017	379	889	82	51	261	778	92%	36	60	17	24	0	9	1	1
2018	451	1.104	124	61	295	976	93%	32	67	18	34	0	7	0	1
2019	568	1.386	146	57	385	1.264	94%	37	65	22	34	0	4	0	2
2020	656	1.854	131	57	460	1.716	94%	65	81	50	46	0	9	0	2
51–60
2017	322	672	77	38	224	592	93%	21	42	12	23	0	4	0	0
2018	443	820	134	49	278	725	93%	31	46	22	21	0	3	0	0
2019	504	1.033	159	46	322	954	96%	23	33	15	17	0	1	0	0
2020	539	1.334	144	54	359	1.226	95%	36	54	25	28	0	11	0	1
61+
2017	94	138	27	5	59	122	91%	8	11	6	4	0	0	0	0
2018	124	188	47	17	73	160	94%	4	11	4	5	0	1	0	1
2019	198	249	60	9	116	236	93%	22	4	13	1	0	0	0	0
2020	189	355	57	10	120	332	95%	12	13	11	4	0	2	0	0

Talnaefni sem fram kemur í svörum við fyrirspurninni er tekið saman af Tryggingastofnun ríkisins.