158. löggjafarþing — 5. fundur.

Spyrjandi var .

skatta- og vaxtahækkanir og ráðgjöf fjármálaráðs.

[14:02]
Guðlaugur Þór Þórðarson (S):

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að ganga eftir svari við spurningu hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem kallaði nú á margar spurningar. Vonandi er búið að dreifa fyrirspurn frá mér því þetta er með slíkum ólíkindum. Það er ekki þannig að það geti farið frá ríkisstjórninni.

Virðulegi forseti. Hæstv. forsætisráðherra, formaður Samfylkingarinnar, gekk hér fram fyrir kosningar og var með mjög skýr skilaboð. Það átti ekki að hækka skatta á venjulegt fólk og ekki hækka skatta á vinnandi fólk. Það er búið að hækka núna skatta um 60 milljarða á tveimur árum. Það er búið að hækka tekjuskattinn. Á síðasta ári hafði það áhrif á um 14.500 pör, 2,8 milljarðar. Núna eru barnabætur og vaxtabætur, annað er fallið niður og hitt er raunlækkun upp á tæplega 2. Aftur er gengið í tekjuskattinn upp á 3,1 milljarð. Svo eru það auðvitað krónutölugjöldin. Látum vera bílaskattana. Ég spyr, virðulegur forseti: Er þetta ekki venjulegt fólk sem borgar þessa skatta? Er þetta ekki vinnandi fólk sem borgar þessa skatta? Ef þetta er ekki venjulegt fólk og þetta er ekki vinnandi fólk, hvaða fólk er það þá?

Virðulegur forseti. Ég vil fá skýrt svar hvað þetta varðar því þetta skiptir máli.

Sömuleiðis, virðulegi forseti, er til nokkuð sem heitir fjármálaráð. Það er fagráð sem samanstendur af lærðum hagfræðingum sem hafa komið með ábendingar um fjármálaáætlun núna tvisvar. Ríkisstjórnin hefur ekki orðið við neinum af þessum ábendingum. Ég spyr annars vegar: Telur hæstv. forsætisráðherra að það gæti verið, vegna þess að það hefur ekki verið hlustað á fjármálaráð, að þá hafi vextir hækkað, þvert á það sem var lofað? (Forseti hringir.) Svo er hitt: Úr því að það er ekki farið neitt eftir fjármálaráði, stendur til af ríkisstjórninni að leggja það af?



[14:05]
forsætisráðherra (Kristrún Frostadóttir) (Sf):

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Það er svolítið merkilegt með þessa umræðu um skatta og gjöld að nú er þessi ríkisstjórn að klára verkefni sem var lagt af stað með í síðustu ríkisstjórn þegar kom að kílómetragjaldi, fjármálaáætlun í stjórnarmeirihluta og hjá ríkisstjórn sem hv. þingmaður studdi á sínum tíma sem ætlaði að hækka kílómetragjöld um 7,5 milljarða á næsta ári. Hér kannast fólk ekki við eigin áætlanir. Það var vissulega búið að eyða þessum útgjöldum fram í tímann, vilji til að vera með vilyrði fyrir alls konar þáttum en í dag kannast fólk ekki við eigin útreikninga og plön hvað þetta varðar. Stór hluti af þeim breyttu tekjum sem við erum að fara í á móti, af því að við erum vissulega að gefa eftir í kílómetragjaldinu, 4 milljarðar á næsta ári í staðinn fyrir 7,5 milljarða sem síðasta ríkisstjórn var búin að samþykkja í sinni eigin fjármálaáætlun — við erum að sækja tekjur þegar kemur að bönkunum, já, þegar kemur að ferðaþjónustunni að hluta til, þegar kemur að fiskveiðum, veiðigjaldi. Við höfum verið opinská hvað það varðar, enda, ef ég á að svara fyrir Samfylkinguna, var þetta eitt af því sem við töluðum fyrir í okkar stefnu, að sækja sanngjarnar tekjur þegar kemur að auðlindunum. Ég vil líka benda á að við erum í þeirri stöðu að vera að borga 170 milljarða kr. í vaxtabætur á hverju einasta ári. Þegar sú ríkisstjórn sem hér sat tók við á sínum tíma, fyrir níu árum síðan líklega, var þessi upphæð um 50 milljarðar á ári. Þetta er viðbótarkostnaður sem ríkið er að greiða og í rauninni að taka úr vasa heimilanna vegna þess að það tókst ekki að halda rekstrinum réttum megin við núllið. Það þýðir ekki að halda öllu í lágmarki til þess eins að vera með risastórt gat á ríkissjóði í mörg ár og gera það að verkum að hér skapast þensla, verðbólga, mikill verðbólgu- og vaxtaskattur. Við höfum sagt það og lofuðum því að við ætluðum að skapa aðstæður til að lækka vexti og verðbólgu með því að reka ríkið réttum megin við núllið og ekki á yfirdrætti. Það er það sem við erum að gera og það er það besta sem við getum gert fyrir veski heimilanna.



[14:07]
Guðlaugur Þór Þórðarson (S):

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á því að hæstv. forsætisráðherra svaraði í engu spurningunum og er augljóslega fullkomlega villt í þykkri holtaþoku. Ég spurði hér um tekjuskattinn. Ég spurði um barnabæturnar. Ég spurði um vaxtabæturnar en lét nú vera að fara í sjúklingagjöldin. Hæstv. ráðherra þurfti bara að svara því hvort það væri venjulegt fólk sem borgaði þessa skatta, venjulegt fólk sem fær tekjur og borgar tekjuskatt, venjulegt fólk sem keyrir bíla. Er þetta ekki venjulegt vinnandi fólk? Og úr því að hæstv. ráðherra er að hækka skatta á þetta fólk, af hverju sagði hún við þetta fólk fyrir kosningar: Við ætlum ekki að hækka skatta á ykkur?

Virðulegi forseti. Hér talar hæstv. ráðherra eins og hún kom ný að málum, var í fjárlaganefnd. Hún veit heldur ekkert að WOW air fór á hausinn. Hún veit ekkert að Covid kom. Hún veit ekkert af Reykjaneseldum. Hún kemur alveg ný að borðinu (Forseti hringir.) og er ekki enn búin að svara því, manneskja sem þekkir, hæstv. ráðherra sem þekkir (Forseti hringir.) þessi mál inn og út, sem lofaði skýrt ákveðnum hlutum, er ekki búin að svara því af hverju hún sveik þessi loforð.



[14:08]
forsætisráðherra (Kristrún Frostadóttir) (Sf):

Frú forseti. Við höfum farið þá leið í húsnæðismálum að í staðinn fyrir að endurvekja vaxtabótakerfið sem síðasta ríkisstjórn lagði niður og skildi eftir 800 milljónir, þetta var tugmilljarða kerfi — síðasta ríkisstjórn lagði niður vaxtabótakerfið og já, við hefðum vissulega getað tekið ákvörðun um að snúa því við. Við ákváðum frekar að fara þá leið að styrkja almenna íbúðakerfið og fara í að styrkja hlutdeildarlánakerfið. Þannig að auðvitað er alveg hægt að færa rök fyrir því að hægt sé að gefa í í vaxtabótum. (Gripið fram í.) Þetta er bara ákveðin vegferð sem við erum að fara í.

Þegar kemur að barnabótum þá hefði ég gjarnan viljað gera betur, ég skal alveg viðurkenna það, og þetta er eitt af því sem við erum með til skoðunar, með hvaða hætti við getum styrkt það kerfi og haft sterkari skorður hvað það varðar.

Síðan vil ég líka vekja athygli á því að við höfum gert allt sem við getum til að hlífa almenningi vegna þess að stærsti einstaki kostnaðurinn sem almenningur er að lenda í er þetta verðbólguskot sem hefur verið að ganga hér yfir í mörg, mörg ár. Hún er vissulega of há, verðbólgan núna, 5,6%. Hún fór nær aldrei undir 5% á síðasta kjörtímabili þannig að þetta er gríðarlegur vaxtakostnaður sem hefur safnast upp. (Forseti hringir.) Venjulegt fólk notar líka þjónustu. Það notar heilbrigðisþjónustu og það notar aðra þætti í kerfinu. Það breytir því ekki að síðustu ríkisstjórn tókst ekki að snúa þessu við. (Forseti hringir.) (Gripið fram í.)

Hæstv. forseti. Ég hef lokið mínu máli og við getum rætt þetta saman, hv. þingmaður, hér á göngunum.