Stefnuræða forsætisráðherra og umræður um hana. Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Klukkan sex í morgun, áður en flest okkar voru komin á fætur, voru sjómenn þegar komnir til vinnu í Bolungarvík, fyrsta vaktin mætt í laxeldi á Austfjörðum og bændur víða um land byrjaðir á sínum degi. Fáeinum klukkustundum síðar var starfsfólk Kerecis á Ísafirði mætt til að þróa íslenskt hugvit sem þróað er og selt um allan heim. Sama sagan endurtekur sig í Reykjavík og um allt land þar sem fólk vinnur, fjárfestir, framleiðir og byggir upp fyrirtæki. Verðmæti verða til fyrst, síðan birtast þau í tölum fjárlagafrumvarpsins. Þess vegna vil ég að við spyrjum okkur eftirfarandi spurninga: Hvar verða verðmætin til og hvað af þeim kemur til baka, þ.e. heim í hérað? Verðmætin verða ekki til í excel-skjölum eða stjórnarráðsskjölum. Þau verða til í raunhagkerfinu. Á landsbyggðinni verða þau til í hátæknivæddum sjávarútvegi og fiskvinnslu, í laxeldi, landbúnaði og matvælaframleiðslu, í ferðaþjónustunni sem selur íslenska náttúru og upplifun til gesta sem koma alls staðar að úr heiminum og í orkunni og hugvitinu sem getur skapað nýjar atvinnugreinar næstu áratugi. Þannig á það að vera. En fjárlagafrumvarp næsta árs gefur því miður ekki nægilega jákvætt svar við því hvort þessi verðmætasköpun skili sér til baka. Virðulegi forseti. Fyrsta dæmið eru samgöngurnar. Kílómetragjaldið hækkar um tæp 16%, ekki 5% eins og mörg önnur krónutölugjöld. Fyrir fólk sem á kost á almenningssamgöngum er akstur valkostur. En það á ekki við um alla. Þegar fólk þarf að aka tugi kílómetra til vinnu, til læknis eða til að sækja skóla verður þessi hækkun sérstakur aukakostnaður við búsetu úti á landi. Annað dæmi er ferðaþjónustan, sem er orðin ein af undirstöðuatvinnugreinum stórs hluta landsbyggðarinnar. Boðað er náttúru- og innviðagjald sem á að skila 5 milljörðum kr. án þess að útfærsla liggi fyrir, auk breytinga á gistináttaskatti, virðisaukaskatti og áhrifa kílómetragjalds á bílaleigur. Heildaráhrif ferðaþjónustu eru 10–11 milljarðar kr. á næsta ári í grein sem selur stóran hluta þjónustu sinnar 12–18 mánuði fram í tímann. Skattar sem eru kynntir á hausti og taka gildi um áramót; það er enginn fyrirsjáanleiki. Þriðja dæmið eru byggðamálin sjálf. Fjárheimildir til byggðamála lækka að raunvirði. Sóknaráætlanir landshluta, þar sem heimamenn sjálfir hafa áhrif á forgangsröðun, lækka um 400 milljónir. Jöfnun námskostnaðar framhaldsskólanema er skert og stuðningur við orkuskipti dregst saman. Ég þekki það sjálfur sem bóndi hversu mikilvægt er að hafa stöðugleika. Ég veit það líka að stöðugleiki, það er ekki sókn. Virðulegur forseti. Hinn 29. ágúst var þjóðin spurð hvort hefja ætti á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. Á stórum hluta landsbyggðarinnar var niðurstaðan skýr og í umræðunni vógu spurningar um fiskimiðin, landbúnaðinn, orkuna og yfirráðin yfir náttúruauðlindum þungt. Þar átti vönduð vinna Bændasamtaka Íslands mikilvægan þátt. Samtökin lögðu mikla vinnu í að greina með faglegum hætti hvað möguleg aðild gæti þýtt fyrir íslenskan landbúnað, byggðir og fæðuöryggi. Þar var byggt á rannsóknum, opinberum gögnum og reynslu annarra ríkja. Sú vinna lagði mikilvægan grunn að upplýstri umræðu og hjálpaði fólki að taka afstöðu á grundvelli staðreynda en ekki slagorða. En því fylgir líka ábyrgð að vilja ráða sjálf. Við verðum að skapa atvinnugreinum skilyrði til að vaxa og dafna og komumst ekki upp með að vanrækja innviði, byggðir og atvinnugreinar landsins. Þetta er kjarninn í hugsjón Framsóknarflokksins: Vinna, vöxtur, velferð. Við viljum að þeir sem framleiða matvæli á Íslandi geti horft lengra en til næsta árs og fái raunverulegan stuðning til nýliðunar og kynslóðaskipta. Við viljum efla sóknaráætlanir landshluta því að ákvörðunarvald á að vera eins nálægt fólkinu og kostur er. Og við viljum að atvinnulífið um allt land búi við þann fyrirsjáanleika sem þarf til að fjárfesta, ráða fólk og skapa ný verðmæti. Virðulegi forseti. Stór hluti verðmæta þjóðarinnar verður til á landsbyggðinni. Þessi verðmæti verða að skila sér til baka og sjást t.d. í vegakerfi, skólum, heilbrigðisþjónustu og þeim tækifærum sem fólk hefur til að byggja upp sína framtíð um allt land. Svo einfalt er það. — Áfram Ísland.